Յօդուածներ

Խ. ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ «Քրէոլներուն (criollos) կ՛ուղղեմ խօսքս. անոնց, որոնք այս հողին վրայ կ՛ուզեն ապրիլ եւ մահանալ, ոչ անոնց, որոնք կը կարծեն, թէ արեւն ու լուսին Եւրոպա են:» Այս նախադասութեամբ կը սկսի Խորխէ Լուիս Պորխես գրեթէ հարիւր տարի առաջ հրատարակած իր գրութիւնը: Կը խօսի 19-րդ դարու սկիզբին հարաւամերիկեան ցամաքամասի վրայ սպանական գաղութատիրութեան դէմ ծառացած յեղափոխութեան ծնունդ երկիրներէն` Արժանթինի բնակիչներուն, արժանթիցիներուն: Իր...

ԴԵՐԵՆԻԿ ՄԵԼԻՔԵԱՆ 1.- Դեռեւս 1988-ի Արցախի ազատագրական պայքարի ժամանակներից տիրական էր այն միտքը, որ հայկական Արցախը առաջնահերթաբար անվտանգութեան երաշխիք է նոյնինքն Հայաստանի ինքնիշխանութեան ու պետականութեան պահպանման համար: Այդ իրողութիւնն ոչ միայն փաստում ու բարձրաձայնում էին հայկական, այլեւ ու մանաւանդ ռուսական եւ եւրո-արեւելեան թէ արեւմտեան քաղաքական ու փորձագիտական շրջանակները: Նոյնիսկ որոշ պատմաբաններ Արցախ աշխարհը համարում էին նոյնինքն հարեւան Իրանի անվտանգութեան դարպասը,...

Ս. ՄԱՀՍԷՐԷՃԵԱՆ Այն պահուն, երբ Ուքրանիոյ պատրեազմին վերջ տալու նպատակով միջազգային բանակցութիւններու սակարանը վեր-վար կը շարժի, իսկ անդին` Միջին Արեւելքի եւ այլ տագնապալի գօտիներու մէջ վտանգաւոր տեղքայլի մատնող «զարգացումներ» կ՛արձանագրուին, ու Թուրքիոյ ախորժակները նոր գրգիռ կը ստանան (չհասնինք այլ տեղեր), հինգշաբթի, 13 մարտին Պաքու եւ Երեւան այլանդակ մրցումի մէջ մտան` յայտարարելու, որ Հայաստանի եւ Ազրպէյճանի միջեւ խաղաղութեան համաձայնագիրը կրնայ շուտով...

ՎԵՐ. ԴՈԿՏ. ՎԱՀԱՆ Յ. ԹՈՒԹԻԿԵԱՆ «Եթէ խոստովանինք մեր մեղքերը, վստահ եղէք, որ Աստուած, որ արդար է, պիտի ներէ մեր մեղքերը»  (Ա. Յովհ.. 1. 9):   Պլեզ Փասքալ` ԺԷ. դարու ֆրանսացի նշանաւոր իմաստասէրը, իր գործերէն մէկուն մէջ կը գրէ. «Աշխարհի մէջ երկու տեսակ մարդիկ կան` արդար մարդիկ, որոնք կը հաւատան, որ մեղաւոր են, եւ` մեղաւոր մարդիկ, որոնք կը հաւատան որ արդար...

Երուսաղէմի Հայոց պատրիարքութիւնը հրապարակեց հաղորդագրութիւն մը` անդրադառնալով Սուրիոյ մէջ տեղի ունեցող վերջին դէպքերուն, նաեւ կոչ ուղղելով միջազգային հանրութեան, պետութիւններուն, կրօնական ու մարդասիրական կազմակերպութիւններուն եւ անհատներուն` անյապաղ իրենց ուշադրութիւնը կեդրոնացնելու Սուրիոյ բոլոր քրիստոնեաներուն պաշտպանութեան եւ պահպանութեան վրայ: Ստորեւ` այդ յայտարարութիւնը: «Երբ ականատես կը դառնանք Սուրիոյ մէջ շարունակուող խժդժութիւններուն եւ աւերիչ հակամարտութիւններուն, մեր սիրտերը կը լեցուին խոր վիշտով եւ մտահագութեամբ` բոլոր տառապողներուն...

ՓՐՈՖ. ԱՐԱ ՍԱՅԵՂ Ի՞նչ դիրքորոշում ունի Հայ եկեղեցին ԱԲ-ի հանդէպ Արդեօք փորձա՞ծ Էք հարց տալ կամ կարդացա՞ծ էք, թէ ի՛նչ կրնայ պատասխանել ԱԲ-ը, օրինակի համար, հետեւեալ հարցումներուն. «Ի՞նչ արժէք ունի Հայ եկեղեցին հայութեան համար», «Ազգի մը համար աւանդութիւնները կարեւո՞ր են», «Ի՞նչ դեր ունի Հայ եկեղեցին ԱԲ-ի եւ անոր բարոյագիտական զարգացումը ուղղորդելու հարցին մէջ», «Հայ եկեղեցին ինչպէ՞ս պէտք է օգտագործէ ԱԲ-ը`...

ԽԱԺԱԿ ՄԿՐՏԻՉԵԱՆ ՀՅԴ Բիւրոյի անդամ ՀՅԴ 35-րդ Ընդհանուր ժողովը աւարտեց իր աշխատանքները: Բայց այդ աւարտը լոկ ռազմավարական ճշգրտումներու աւարտ էր եւ սկիզբ` մարտավարական ծրագրաւորումի, աշխատանքի, իրագործումներու եւ մեր ազգին ու հայրենիքին կրած պարտութիւններուն շղթան շրջելու եւ զայն յաղթանակներու շղթայով փոխարինելու յոյս: Այդ սկիզբն է, որ կրնայ իմաստաւորել որեւէ ժողովի մը աւարտը, իսկ այդ իմաստաւորումը համադաշնակցական պարտաւորութիւն է, որ կրնայ դրսեւորուիլ...

Այո՛, այսպէս կարելի է բնութագրել Պաքուի մէջ ընթացող միակողմանի եւ շինծու դատավարութիւնը, որուն մէջ բացայայտօրէն մեծ դեր ունին 19 Բաղրամեան պողոտայի Ազգային ժողովի ղեկավարները` առանց մոռնալու իրենց գործատէրը... ՔՊ-ականները կը յամառին ձեռնածալ մնալ եւ պատրաստ չեն պաշտպանելու Պաքուի մէջ ստորնացումի ենթարկուող հայորդիները, որոնց հետ կը վարկաբեկուին Հայաստանն ու մեր ժողովուրդը: Վարչապետ Փաշինեան իր «խաղաղութեան խաչմերուկ» անհեթեթի թատրոնին մէջ գրեթէ մոռցած...

Պատրաստեց՝ ՆԱՐԷ ԳԱԼԵՄՔԷՐԵԱՆ «Կարտիըն» թերթը քաղաքականութեան, առեւտուրի, գրականութեան, հոգեբանութեան, աշխատանքի եւ այլնի խումբ մը մասնագէտներու հարցուցած է, թէ ի՞նչ եղած է «Քորոնա»-ի ամէնէն զարմանալի կամ ցնցող հետեւանքը իրենց ոլորտին մէջ: ---------------------- Յոռետեսական անհատականութեան արժէքը կը չափուէր տասնեակ հազարաւոր կեանքերով Սթիվըն Ռայխեր, հոգեբանութեան դասախօս Մեծ աղէտները յաճախ մարդու վիճակին մասին մտորումներ կը յառաջացնեն: 1755 թուականի Լիզպոնի երկրաշարժը ստիպեց մարդոց` վերանայելու իրենց յարաբերութիւնները...

ՄԱՔՐՈՒՀԻ Պ. ՅԱԿՈԲԵԱՆ Այս օրերուն, շնորհիւ «Փարոս» պարբերաթերթի խմբագրութեան, հայ գրական աշխարհը կը ճոխանայ բանասիրական նոր գիրքերու ծնունդով: Գիրքերուն հեղինակն է Գէորգ Պ. Յակոբեան, որ «Պատմութիւն իսթանպուլահայ ուսումնական կեանքի եւ կրթական հաստատութիւններու» խորագրեալ իր նախկին հատորէն ետք, այս անգամ ալ ընթերցողներու տրամադրութեան տակ կը դնէ «Օսմանեան գաւառներու մէջ կրթական հաստատութիւններու պատմութիւն» ուսումնասիրութեան զոյգ հատորները: Ինչպէս ծանօթ է, նախորդ գիրքը կը...

ԲԺԻՇԿ ԿԱՐՊԻՍ ՀԱՐՊՈՅԵԱՆ Ամէն անհատ ունի երկու արցունքաբեր գեղձ: Անոնցմէ իւրաքանչիւրը կը գտնուի  աչքին արտաքին ծայրամասի վերի բաժնին մէջ: Արցունքաբեր գեղձերը կ՛արտադրեն արցունքը: Արցունքը, արտադրուելէ ետք արցունքաբեր գեղձինն մէջ, դուրս կը հոսի արտաթորիչ ծորաններէ (excretory ducts) եւ կը հասնի աչքին մակերեսը` ծածկելով ամբողջ ակնագունդն ու կը տարածուի ակնագունդին եւ կոպին միջեւ: Ան կ՛ուղղուի դէպի արցունքի լիճը (lacrimal lake), որ կը...

ՅԱՐՈՒԹ ՍԱՍՈՒՆԵԱՆ Վերջերս հայկական շրջանակներուն մէջ թէժ բանավէճեր ծաւալեցան Հայոց ցեղասպանութեան վերաբերեալ վարչապետ Նիկոլ Փաշինեանի վիճայարոյց յայտարարութիւններուն շուրջ: Փաշինեանի կողմնակիցները կը պնդեն, որ ան չէ ժխտած Հայոց ցեղասպանութիւնը, այլ պարզապէս հարցումներ ուղղած է: Մինչդեռ անոր ընդդիմախօսները կը դատապարտեն զայն` Ցեղասպանութիւնը ժխտելուն կամ պատմական փաստագրուած իրողութեան վերաբերեալ անտեղի հարցումներ բարձրացնելուն համար: Սակայն ներհայկական բանավէճերէն աւելի կարեւոր է այն վնասը, զոր Փաշինեան...

ԱՐԱԶ ԳՈՃԱՅԵԱՆ Էշրեֆիէի մէջ Լիբանանի պատմական շքեղ շինութիւններու գեղեցկութիւնը տակաւին պահած, սրճարանի վերածուած տան մը մէջ կը հանդիպիմ Նուր Ուայտային` մեր միջեւ ունենալով «Մեղսակցութիւն եւ դաւակցութիւն` ժապաւէնի թարգմանութեան մէջ» (թարգմանաբար) խորագիրը կրող ժապաւէներու ենթագրութեան մասին իր գրութիւնը: Անգլերէն այս գրութիւնը, այլ բնագիրներու կողքին, պիտի թարգմանէի արեւմտահայերէնի, որպէսզի արեւմտահայերէնով ալ լոյս տեսնէր 13, 14 եւ 15 մարտ 2025-ին, «Արեսքօ» կեդրոնի մէջ...

ՓՐՈՖ. ԱՐԱ ՍԱՅԵՂ ԱԲ-ը Սպառնալի՞ք, թէ՞ հնարաւորութիւն Կարելի է՞ պատկերացնել, որ մարդու կողմէ ստեղծուած ԱԲ-ը, ծրագրուած հմտութիւններու կարողութիւններով, ներկայիս ընկալուած ըլլայ թէ՛ հնարաւորութիւններու եւ թէ՛ սպառնալիքներու դրսեւորում մը: ԱԲ-ի արագընթաց ուռճացումը, աննախադէպ նուաճումները, գիտական ու ակադեմական մտաւորականութեան մէջ յառաջացուցած են տարակարծիք երեք դատումներ, որոնք կարելի է ներկայացնել` Ա) Լաւատեսներ, որոնք կը հաւատան, որ թուային արհեստագիտութեան հոլովոյթը մարդկային քաղաքակրթութեան բնաշրջութեան (evolution)...

Պատրաստեց՝ ՄԱՐԱԼ ՄԽՍԵԱՆ Միացեալ Նահանգներ Երկու Հայ Դերասաններ Ունեցող «Անորա» Ժապաւէնը Հինգ Օսքարներ Ստացաւ 2 մարտին տեղի ունեցաւ շարժապատկերի աշխարհահռչակ Օսքարներու մրցանակաբաշխութիւնը եւ օրուան մեծագոյն մրցանակակիրը հանդիսացաւ հայ դերասաններ Կարէն Գարակիւլեանի եւ Վաչէ Թովմասեանի մասնակցութեամբ պատրաստուած, բեմադրիչ Շան Պէյքըրի «Անորա» ժապաւէնը: Ժապաւէնը, որ խլեց «Լաւագոյն շարժապատկեր»-ի մրցանակը, արժանացած էր նաեւ անցեալ տարուան Քաննի միջազգային փառատօնին հեղինակաւոր «Ոսկեայ արմաւենի» մրցանակին: Կարէն Գարակիւլեան...

ՏԻԳՐԱՆ ՃԻՆՊԱՇԵԱՆ ՀՅ Դաշնակցութեան 35-րդ Ընդհանուր ժողովը գումարուեցաւ 26 փետրուարէն 6 մարտ երկարող ինը օրերու ընթացքին: Ժողովին մասնակցեցան երեսուն երկիրներէ եկած պատգամաւորներ եւ հրաւիրեալ պատասխանատուներ: Ուսանողական միութիւններու կարգին, որոնք Ընդհանուր ժողովին կը մասնակցին իրաւասու ձայնով, նախորդ 34-րդ Ընդհանուր ժողովին որոշումով խորհրդակցական ձայնով մասնակցեցան ՀՅԴ երիտասարդական միութիւններէն ներկայացուցիչներ: 35-րդ Ընդհանուր ժողովը աննախընթաց էր երիտասարդներու եւ իգական սեռի մասնակիցներու ստուար թիւերուն առումով:...

Վերստին Ուսուցչաց տօն է, որ առիթ է շեշտելու կրթական մշակին դերն ու կարեւորութիւնը մեր ընկերութեան մէջ: Ուսուցիչը հայ մարդու կերտման մէջ ունի իր իւրայատուկ ներդրումը, եւ որուն հետեւողական աշխատանքներով եւ անսահման նուիրուածութեամբ պայմանաւորուած է հանրակրթական ծրագիրներու յաջողութիւնը: Ուսուցիչը ծառայութեան խորհրդանիշ է, որովհետեւ իր բոլոր կարելիութիւնները ու կարողականութիւնը ի գործ կը դնէ պատրաստելու մարդը` իր բարոյական, կենցաղային, գաղափարական եւ մասնագիտական յատկանիշներով:...

ՐԱՖՖԻ ՏԷՄԻՐՃԵԱՆ Այս տարի ալ ծնողներն ու աշակերտները իրենց պարտականութիւնները կատարեցին` Ուսուցչաց տօնը նշեցին, նուիրեցին, շնորհաւորեցին, բարեմաղթութիւններ կատարեցին եւ ճշդուած պահուն ուրախութիւն եւ հպարտութիւն պարգեւեցին: Տօնակատարութեան հասկացողութեան նեղ սահմաններուն մէջ Ուսուցչաց տօնը այս տարի ալ ընդհանրապէս աւարտեցաւ, եւ ուսուցիչները վերադարձան անբնական պայմաններու մէջ իրենց բնականոն աշխատանքներուն: Ինչո՞ւ անբնական: «Քորոնա» ժահրի, երկրաշարժի, ցոյցերու եւ քաղաքական անկայուն պայմաններու իբրեւ հետեւանք անցնող տարիներուն...

Արցախի Ազգային ժողովի նախագահ Դաւիթ Իշխանեան շուրջ մէկուկէս տարիէ ի վեր բանտարկուած կը մնայ Պաքուի մէջ: Անոր` Պաքուի մէջ յայտնուելուն, առողջական վիճակին, պահման պայմաններուն եւ ընթացող դատավարութեան մասին ABC Media-ի լրագրող Գառնի Մութաֆեան զրուցեց անոր կնոջ` Յասմիկ Սարգսեանի հետ: Պատասխանելով հարցումին, թէ Դաւիթ Իշխանեանի գերի իյնալու զանազան վարկածներ կան. կ՛ըսուի, որ ինք պահանջուած անձերու ցանկին մէջ չկար, բայց Արցախի երեք...

ՇԱՂԻԿ ՊԷՐՊԷՐԵԱՆ Նուիրուած` Մարինա Աբրահամեանին, Խելքիս ակօսներուն մէջ խոր, Գետնափոր, Վաղուց արմատացած են արդէն հետս բաժնեկցած` ձեր գիտելիքները թանկարժէք: Սրտիս սենեակներուն մէջ թաքուն` Ներաշխարհիս մէջ հոսուն Տակաւին ես կը յիշեմ ու կը կարդամ հեզասահ Զոհրապի մահը գերագոյն: Սիամանթոյ-ի «Պարը» դիւցազներգակ, Նկուղին մէջ արտասուող մայրերուն «Խեղդամահը» թշուառ: Ակնայ յիշատակին նուիրուած «Ափ մը մոխիր»-ը Վահագն Դաւթեանի «Ռեքուիեմ»-ը եւ «Հաւատում եմ քեզ»-ը: 1878-ի...