Յօդուածներ

ՅԱՐՈՒԹ ՉԷՔԻՃԵԱՆ 1991 թուականի սեպտեմբեր 21-ին Հայաստանի հանրաքուէի մասնակցելու իրաւունք ունեցող բնակչութեան 95.5 առ հարիւրը, շուրջ 2 միլիոն 57 հազար մարդ, մասնակցեցաւ հանրաքուէին, որոնց շուրջ 2 միլիոն 43 հազարը` 99.54 առ հարիւրը ԱՅՈ ըսաւ «Համաձա՞յն էք, որ Հայաստանի Հանրապետութիւնը լինի անկախ ժողովրդավարական պետութիւն Խորհրդային Միութեան կազմից դուրս» հարցումին: Միայն 0.46 առ հարիւրը ՈՉ ըսաւ: Ամբողջ սփիւռքահայութիւնը իր կարգին, եթէ առիթը...

Հարցազրոյցը վարեց եւ խմբագրեց` ՌՈՊԵՐԹ ԱՌԱՔԵԼԵԱՆ Հայոց սահմանին թշնամիին կողմէն շարունակ կրակոցներ են, սադրանքներ, տեղեկատուական պատերազմ... Արցախի Հանրապետութեան ազատագրական պայքարի, յաղթանակի, ապա հերթափոխը ստանձնող հայ զինուորի մասին կը պատմէ գնդապետը, որուն կեանքի ուղին անցեր է արցախեան պատերազմէն մինչեւ խաղաղութիւն, մինչեւ մեր զոյգ հանրապետութիւններու ազատութիւնն ու անկախութիւնը, մինչեւ` ճակատագիրն իր ձեռքով տնօրինելու մեր ժողովուրդի լիարժէք կամքի ու իրաւունքներու վերադարձը: Հ.- Ե՞րբ...

  Հայաստանեան գործարարական շրջանակներէ կատարուած երկրորդ մեծագումար նուիրատուութիւնը սուրիահայութեան կարիքներուն արդէն իսկ որոշ վարքագիծի մը նախանիշը կը հաստատէ: Պարզ է, որ հետեւողական աշխատանքի մը իբրեւ արդիւնք` հայրենի գործարարներ կը դիմեն նման նախաձեռնութիւններու կամ կ՛ընդառաջեն իրենց կատարուող դիմումներուն` հասնելու սուրիահայութեան ծով կարիքներուն: Այդ աշխատանքը նախ եւ առաջ ծանօթացման, ճանաչողական եւ իրազեկման բնոյթ ունի սուրիահայութեան դիմագրաւած տագնապները լուսաբանելու, կրթականէն մինչեւ սնունդի, բնակարանայինէն...

«Եկեղեցին հայկական` մեծ վարագոյր մ՛է բանուած, Որուն ետեւ ըսկիհին մէջ կ՛իջնէ ինքը Աստուած, Որուն առջեւ գլխահակ` կու գայ իմ ազգս ամբողջ Հաղորդուիլ անցեալին հաց ու գինւով կենսառողջ»: ՎԱՀԱՆ ԹԷՔԷԵԱՆ Մարդ անհատը հաւաքականութեան մէջ ինքզինք փաստելու եւ իր գաղափարական ուղղութիւնը որոշելու համար պէտք ունի տիպարի մը, որպէսզի անկէ ուժականութիւն ստանայ: Քրիստոնէական կեանքը առանց Քրիստոսի կենդանի օրինակին, վարքին ու վարդապետութեան պիտի չունենար...

Քառասուն օրեր առաջ մեզմէ յաւէտ բաժնուեցաւ հարազատ մը` Գրիգոր Յ. Միթիլեանը: Յետ եղեռնեան առաջին սերունդէն էր ան, մարաշցի ուստա Յակոբին եւ ատանացի Պէաթրիսին անդրանիկ որդին: Ծնաւ ու հասակ առաւ Պուրճ Համուտի մէջ, Մարաշ թաղամասի կազմաւորման հանգրուանին եւ իր սերնդակիցներուն նման օրինակելի աշխատասիրութեան մարմնացում մը հանդիսացաւ` վայելելով բոլորին յարգանքը: 87 տարիներ ապրեցաւ ան, բայց իր հարազատներուն եւ զինք ճանչցողներուն համար միշտ...

Գրեց` ԼԵՒՈՆ ՇԱՌՈՅԵԱՆ Շատ զարմացայ, երբ ձեռք առի Բարձր Հայքի հայր. Միութեան Լիոնի մասնաճիւղին ծրագիր-կանոնագիրը պարունակող պրակը, որ տպուած է 1931-ին: Չէի գիտեր, թէ այս հնաւանդ անունով մկրտուած հայրենակցական միութիւն մը գոյութիւն ունեցեր է տասնամեակներ առաջ: Փաստն այն է, որ նմանապէս հին պատմական անուանումներ կրող Վասպուրականի կամ Տարօն-Տուրուբերանի հայրենակցական միութիւններուն քովն ի վեր` կայ եղեր Բարձր Հայքի միութիւնն ալ... Բայց...

Յ. ԼԱՏՈՅԵԱՆ Դէպի Եւրոպա գաղթականներու հոսքը վերջին շաբաթներուն մեծ աղմուկ բարձրացուց միջազգային շրջանակներու մէջ: Բոլորը մոռցան, որ Լիբանանը չորս տարիէ ի վեր մէկ միլիոնէ աւելի գաղթականներ կ՛ընդունի առանց աղմուկի, առանց միջազգային տակնուվրայութեան: Միայն նիւթական օժանդակութիւն կը խնդրէ եւ չի ստանար, նոյնիսկ արաբական «եղբայր» երկիրներէ: Անգլիա եւ Միացեալ Նահանգները առանց ամչնալու կը յայտարարեն, որ միայն տասը հազար գաղթական կրնան ընդունիլ այդ...

ԿԱՐՕ ԱՐՄԵՆԵԱՆ Արա Գեղեցիկի մահէն ետք Շամիրամ կ՛որոշէ շրջագայիլ Հայաստանով մէկ եւ յափշտակութեամբ կը նկատէ, թէ ինչպիսի՜ դրախտավայր մըն է իր կողմէ նուաճուած Արայի երկիրը. «... Եւ տեսնելով երկրի գեղեցկութիւնը, օդի մաքրութիւնը, բխող մաքուր աղբիւրները, կարկաչահոս ու բարեգնաց գետերը` նա ասում է. «Պէտք է այսպիսի բարեխառն կլիմայում, մաքուր ջրերով երկրում մեզ համար քաղաք եւ բնակութեան արքունիք շինել, որպէսզի տարուայ շրջանի...

Յ. ՊԱԼԵԱՆ Կացութիւն Միջազգային հանրային կարծիքը յուզուած է ստոյգ ջարդէ, աւելի ճիշդ` ցեղասպանութենէ, Իրաքէն, Սուրիայէն եւ այլ երկիրներէ ճողոպրած հարիւր հազարաւոր փախստականներու հարցով: Յուզուած հանրային կարծիքը միշտ ալ անմիջականի հետամուտ կ’ըլլայ` անկարողութիւն ցուցաբերելով կացութիւնները իրենց ընդհանրութեան մէջ գնահատելու: Մարդկային իրաւանց յայտարարութեան հաւատարմութեամբ, եւրոպական երկիրները, հակառակ ոմանց կողմէ երբեմն դրսեւորուող չափաւորական կամ բացասական վերաբերումներու, Սուրիայէն եւ Իրաքէն փախստականներ կ’ընդունին: Գերմանիան գրկաբաց...

Ն. ՊԷՐՊԷՐԵԱՆ Սեպտեմբեր 10-ի օրը կ’ոգեկոչենք անմահ յիշատակը Փեթարայ կամ Սասունցի Մանուկի, որ սասունցի լեռնականի իր խրոխտ կերպարով եւ դաշնակցական ֆետայիի գերագոյն զոհաբերութեան ոգիով իր արժանի տեղը ունի հայ ազատագրական շարժման անմոռանալի «Անկեղծ Զինուոր»-ներու հերոսական փաղանգին մէջ: 1920 թուականի Սեպտեմբերը ծանր ու դաժան ամիս մը եղաւ հայ ժողովուրդին եւ նորանկախ Հայաստանի Հանրապետութեան համար: Հայաստանի անկախութիւնը եւ բռնագրաւեալ հայրենի հողերու քայլ...

ԱՐՄԻՆԷ ՆԱՐԻՆԵԱՆ Կան հայեր, ովքեր ապրելով օտար երկրներում` կարեւոր ներդրում են ունենում Հայաստանի վարկանիշի եւ առհասարակ Հայաստանի զարգացման եւ բարգաւաճման գործում: Յաճախ նրանց անուններն այդպէս էլ անյայտ են մնում, ոմանց մասին էլ  բարեբախտաբար իմանում ենք: Նրանցից մէկն էլ Վալենթինա Կարախանեանն է` Վատիկանի արխիւի հետազօտողներից մէկը, ով  ամուսնու` Լորենցօ Նաթալէի հետ  օրերս այցելել էր Արցախ: «Ապառաժ»-ը հնարաւորութիւն ունեցաւ ծանօթանալու նրա գործունէութեանն...

ԲԺԻՇԿ  ԿԱՐՊԻՍ ՀԱՐՊՈՅԵԱՆ Արցունքաբեր գեղձ եւ արցունքային սարք Արցունքը ջրանման թափանցիկ հեղուկ մըն է: Անիկա կ՛արտադրուի արցունքաբեր գեղձերու մէջ: Ամէն անհատ ունի արցունքաբեր երկու գեղձ: Անոնցմէ իւրաքանչիւրը կը գտնուի աչքին արտաքին ծայրամասի վերի բաժնին մէջ: Արցունքը կը ծառայէ աչքին մակերեսը իւղոտելու եւ մաքրելու օտար մարմիններէ: Արցունքը կ՛արտադրուի շարունակ: Բնականօրէն օրական կ՛արտադրուի 0,75-1,1 կրամ արցունք: Անոր արտադրութիւնը կը նուազի ծերութեան ժամանակ:...

ՀԱՄԲԻԿ ՊԻԼԱԼԵԱՆ Այս պարագային տեղայնամտութիւնը չէ, որ կ՛առաջնորդէ մեր մտածումները: Շրջաններու եւ թաղամասերու միջեւ տարբերակումներ ընելու ոչ մէկ միտում հարկ է տեսնել ընդհանրապէս, այլ` յարաբերաբար աշխարհագրական փոքր շրջանէ մը մեկնած, լոյսին կ՛ուզենք բերել ազգային կեանքին առնչուող խորապատկերներ, այլապէս հաւաքական մեր յիշողութեան պաստառին վրայ արձանագրուած անսեթեւեթ ճշմարտութիւններ, որոնց թւումն անգամ պարտաւորեցնող է ըստ ամենայնի, գալիք սերունդներուն համար: Ըստ երեւոյթին, փոքր ազգերու...

Հինգշաբթի, 10 սեպտեմբերի երեկոյեան ժամը 8:00-ին տեղի ունեցաւ Համազգային հայ կրթական եւ մշակութային միութեան Մոնրէալի «Սանահին» մասնաճիւղի գրական յանձնախումբին կազմակերպած Հրայր Խաչերեանի «100» պատկերագիրքի շնորհահանդէսը: Գրական յանձնախումբին անունով Անահիտ Պալեան բարի գալուստի խօսքերով ողջունեց գրասէր ներկաները եւ ապա ներկայացուց հեղինակին հակիրճ կենսագրականը: Հրայր Բազէ Խաչերեան ծնած է 1961-ին Լիբանան: 1984-էն ի վեր հաստատուած է Քանատա: 1988-ին սփիւռքի մէջ իր մասնակցութիւնը...

ՄԱՐԻԱՆԱ ՊԵՐԹԻԶԼԵԱՆ-ՂԱԶԱՐԵԱՆ Գլխավերեւէս քիչ անդին, ձողին վրայ թառող  թեւաւորին` կուկուսիին,  տարօրինակօրէն կը նախանձիմ: Մինչ անձկութիւնս կը շարունակէ կտրատել մարդկային ամպանման քուլաներէ գոյացած աներեւոյթ թեւերս: Յանկարծ փոքրիկ ափի մեծութեամբ պատանեկիկ թեւաւորը պատշգամիս բազրիքէն ուղղութիւն կը ճշդէ` սլանալու դէպի հեռաւոր պուրակին կից գտնուող ելեկտրասիւնին  պղնձապատ թելերէն  մէկուն վրայ ճօճելու: Փայլակի արագութեամբ զիս կը լուսաւորէ այն միտքը, թէ իբրեւ հաւատարիմ սուրհանդակի, տանս մէկ...

Վերջին օրերու հետեւողական կրակոցներն ու ռմբակոծումները անակնկալ մը չէին: Ամառնային արձակուրդին եւ շաբաթներ առաջ Պաքուի մէջ կազմակերպուած համաեւրոպական ամառնային Ողիմպիականի աւարտին, Ալիեւի վարչամեքենան դիմած է սուր յարձակողականի, որ կրնայ ծանր ազդեցութիւն ունենալ կովկասեան տարածաշրջանէն ներս: Զինադադարի յաճախակի խախտում չէ, որ կը կատարուի, այլ հերթական հետեւողականութեամբ ազերի բանակը կը շարունակէ իր յարձակումները ոչ թէ միայն ռազմական դիրքերու վրայ, այլ նաեւ` սահմանամերձ...

ԳԷՈՐԳ ԴԱՐԲԻՆԵԱՆ ԵԱՀԿ Մինսքի խմբի ամերիկացի համանախագահ Ճէյմզ Ուորլիքը իր դայլալայլիչի («Թուիթըր») ընկերային ցանցում գրառում է կատարել. «Աբրահամ Լինքըլն մեզ պատերազմից հաշտութեան բերեց` վեր բարձրանալով քաղաքականութիւնից եւ նոր էջ բացելով մեր պատմութեան մէջ: Կա՞յ, արդեօք, մի խիզախ Աբրահամ Լինքըլն Հայաստանում կամ Ազրպէյճանում, ով պատրաստ է բերելու խաղաղութիւն եւ հաշտութիւն»: Ուորլիքի ակնարկը Հայաստանի եւ Ազրպէյճանի հանրութեանն առաւել քան թափանցիկ է. Արցախի...

Հ. ԱՒԱԳԵԱՆ Առաջին անգամ, երբ նրան տեսայ, երգում էր: Ժողովրդական հին երգերից մէկն էր երգում: Նուրբ ու հաճելի ձայն ունէր: Գեղեցիկ էր, կանացի: Ասաց, որ երգել շատ է սիրում, բայց երաժշտական կրթութիւն չունի, բուժքոյր է մասնագիտութեամբ: Յետոյ ընկերուհին միացաւ մեր զրոյցին. «Պատերազմի ժամանակ էլ էր երգում,- ասաց, զինուորները սիրում էին նրա երգը…»: Այդպէս իմացայ, որ Ռայա Դանիէլեանն իր մասնակցութիւնն է...

«Դէպի Երկիր» կարգախօսին հանդէպ խոր հաւատք տածելով` ՀՅԴ Զաւարեան ուսանողական միութիւնը այս տարի, յաջորդաբար 11-րդ տարին ըլլալով, կազմակերպեց եւ իրականացուց գործուղում մը Հայաստանի Կոտայք եւ Արցախի Քաշաթաղ մարզերուն մէջ, նշանաբան ունենալով` «Քաշաթաղը իմ տունն է» եւ «Կոտայքը իմ տունն է»: ԶՈՄ-ական 14  ընկերներ հայրենի հողին վրայ գործելու եւ ծառայելու, հայ պատանիին հետ ապրելու ու անոր նեցուկ կանգնելու եւ մանաւանդ հայրենիք-սփիւռք...

Պատրաստեց՝ ՆԱՐԷ ԳԱԼԵՄՔԵՐԵԱՆ Ամէնէն հին ժամանակներէն մինչեւ այսօր մարդոց համար միշտ կենսական եղած է ընկերոջ մը, կամ ընկերներու ներկայութիւնը: Փիլիսոփաներ, տեսաբաններ եւ ընկերաբաններ վաւերական- առարկայական տեսակէտներ արտայայտած են: Արուեստի մարզին մէջ բազմաթիւ ենթակայական կարծիքներ դրսեւորուած են բանաստեղծութեան, վէպի, երգի, գեղանկարի, պալէի, թատրոնի, շարժապատկերի տեսքով: Եթէ մօտիկ անցեալին բարեկամական կապեր հաստատելն ու պահելը շատ մեծ ջանքեր չէր պահանջեր, այսօր սակայն երեւոյթը...