Մշակութային եւ Այլազան

Պատրաստեց՝ ՆԱՐԷ ԳԱԼԵՄՔԷՐԵԱՆ Այժմ աշխարհի գաղթականներու թիւը անցած է 65 միլիոնը, անոնց կէսը 18 տարեկանէն վար երեխաներ են: Հակառակ անոր որ աշխարհը կեդրոնացած է Եւրոպայի գաղթականներու ճգնաժամին վրայ, ՄԱԿ կը յայտարարէ որ աշխարհի գաղթականներուն 86 առ հարիւրը ապաստան գտած է ցած եւ միջին եկամուտ ունեցող երկիրներու մէջ: Միջազգային ընտանիքը զանազան ջանքեր ի գործ կը դնէ, կը կազմակերպէ խորհրդաժողովներ, կը կնքէ...

ՅԱՐՈՒԹ ՉԷՔԻՃԵԱՆ Սեւրի դաշնագիրին անմիջապէս նախորդող ժամանակաշրջանի Ամերիկայի պաշտօնական դիրքորոշումը լուսաբանող, շահեկան ու այժմէական «Հայաստանի հովանաւորութիւնը» խորագրեալ յօդուածը առանց յապաւումի, թարգմանաբար կը ներկայացնեմ ստորեւ (1): Դիւանագէտ եւ դաստիարակ Ֆիլիփ Մարշալ Պրաունի յօդուածը լոյս տեսած է 3 յուլիս 1920-ին, Ամերիկեան միջազգային օրէնսդրութեան ընկերակցութեան` հեղինակաւոր «Ամերիկեան միջազգային օրէնսդրութեան հանդէս»-ի հատոր 14, համար 3-ի 396-399 էջերուն մէջ (2): Հեղինակը (1875-1966) 1901-1903 թուականներուն պաշտօնավարած...

Պատրաստեց` ՄԱՐԳԱՐԻՏԱ ՅՈՎՀԱՆՆԻՍԵԱՆ Տաղանդաւոր մարզիկը փառքի գագաթնակէտին թողեց մարմնակրթութիւնը, իսկ տարիներ անց կօշկակարի մի փոքրիկ արհեստանոց բացեց Մոսկուայում: Նա բառի բուն իմաստով խորտակեց իր մասնագիտութիւնը, խորտակեց Երեւանեան լճի սառն ու կեղտոտ ջրերում: Փոխարէնը փրկեց տասնեակ կեանքեր, երբ 40 տարի առաջ այս օրը` 1976թ.-ի սեպտեմբերի 16-ին Երեւանեան լիճն էր ընկել «տրոլեյբուսը» եւ 92 ուղեւորներ յայտնուել էին 10 մեթր խորութեան ջրի տակ: Երեւանեան...

Պատրաստեց՝ ՆԱՐԷ ԳԱԼԵՄՔԷՐԵԱՆ Նոր ստեղծուած իւրաքանչիւր սարք, եթէ մանաւանդ յաճախակի օգտագործուի, անպայման կը փոխէ մարդկութեան կենցաղը, նոյնիսկ` միտքն ու հոգին: Ներկայիս գիւտերը այնքան արագ կը յայտնուին, եւ ստեղծուած բոլոր տեսակի սարքերու եղափոխութիւնը (որուն հետ նաեւ` մարդկային կեանք), այնքան սրընթաց կ՛ըլլայ, որ մօտիկ անցեալիդ յետադարձ ակնարկ երբ նետես, պարզապէս չես հաւատար... Ն.   Բջիջայինները Ինչպէ՞ս Քու Աշխարհդ Փոխած Են Հազարամեակի սկիզբին...

ՅԱՐՈՒԹ ՉԷՔԻՃԵԱՆ 1958-ի լիբանանեան քաղաքացիական պատերազմէն ետք որոշուեցաւ դպրոցական 10-րդ, 11-րդ եւ 12-րդ դասարանի, կամ համալսարանի առաջին տարուան «ֆրեշմէն»` 12-րդ դասարան չունեցող դպրոցներու պարագային, լիբանանահպատակ աշակերտ-ուսանողներուն պարտադիր եռամեայ զինուորական մարզում-պատրաստութիւն կատարել` իբրեւ պահեստի զինուորներու, որ միաժամանակ Լիբանանի զանազան համայնքներուն պատկանող երիտասարդները իրարու մօտեցնելու նպատակին կը ծառայէր: Առաջին տարին, 1965-ին, Կեդրոնական բարձրագոյն վարժարանի (ԿԲՎ) աշակերտներս չորեքշաբթի օրերը, կէսօրէ ետք, 3 ժամ...

Պատրաստեց` ՄԱՐԳԱՐԻՏԱ ՅՈՎՀԱՆՆԻՍԵԱՆ Շնորհիւ նրա խորհրդաւոր գեղեցկութեան էր, որ Հայաստանը մոտելային պատմութեան մէջ առաջին անգամ մասնակից ունեցաւ «Միս երկրագունդ» գեղեցկութեան մրցոյթին: 2015-ին Վիեննայում հայկական դրօշը պարծանքով պարզած անզուգական մոտելը գիւմրեցի Լիլիթ Մարտիրոսեանն էր: Ի՞նչ յաջողութիւններ ունեցաւ այնտեղ եւ առհասարակ ինչպէ՞ս սկսուեց ներկայումս հարուստ մոտելային կենսագրութիւն ունեցող եւ Հայաստանի ամենապահանջուած մոտելներից մէկը համարուող աղջկայ մասնագիտական ուղին: Այսօր` գեղեցկութեան միջազգային օրը, «Ազդակ»-ը ներկայացնում...

Պատրաստեց՝ ՆԱՐԷ ԳԱԼԵՄՔԷՐԵԱՆ Կեանքի բոլոր մարզերուն, ասպարէզներուն եւ զանազան մակարդակներու վրայ փտածութեան երեւոյթը այն աստիճան տարածուած է, որ այդ յանցանքը գործողները կարծես թէ այլեւս չեն ամչնար բացայայտուելէ, խայտառակ ըլլալէ եւ պատժուելէ: Ոմանք նոյնիսկ իրենց յանցանքն ու անբարոյականութիւնը փաստացի հաստատուելէ ետք ալ կը մերժեն մեղադրանքը` ատոր ետին տեսնելով քաղաքական դրդապատճառներ (անշուշտ ատոնք ալ բացառուած չեն, եւ նոյնքան դատապարտելի են): Բրիտանական «Պի.Պի.Սի.»-ն...

ԱՍՊԵՏ ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ Մարտակերտի շրջանին մէջ 1992-ի յունիսի կէսերուն սաստիկ մարտեր կը մղուէին: Շահումեանի անկումէն ետք ազերի ուժերը կը շարունակէին յառաջխաղացքը եւ Արցախի կացութիւնը կը նկատուէր ճակատագրական: Հայկական ինքնապաշտպանութեան ուժերը թէեւ ազերիներուն համապատասխան զէնքեր եւ սպառազինութիւն չունէին, սակայն խիզախօրէն կը դիմադրէին յառաջացող ուժերուն: Միւս կողմէ, Շահումեանի եւ Մարտակերտի շրջանի գաղթականները կ՛ուղղուէին դէպի Ստեփանակերտ: Ազերիները հրասայլերով եւ զրահապատներով մեծ յարձակում մը շղթայազերծեցին...

Պատրաստեց՝ ՆԱՐԷ ԳԱԼԵՄՔԷՐԵԱՆ Միացեալ Նահանգներու նախագահական ընտրութիւնը տեղի պիտի ունենայ 6 նոյեմբերին: Արդէն իսկ բեմին վրայ եռուզեռ է: Դերակատարներն ու յուշարարները լաւ պատրաստուած են եւ կը ներկայացնեն իրենցմէ պահանջուածը, որ, ըստ երեւոյթին, ամէն բան է... բացարձակապէս ամէն բան, զուրկ` փափկանկատութենէ, պատշաճութենէ, նոյնիսկ բարոյականութենէ: Երբ ընդհանուր արժէքներու եւ չափանիշներու անկումին մէջն ենք, անշուշտ  պէտք չէ զարմանանք ի տես այս երեւոյթներուն: Մրցակից...

ԱՍՊԵՏ ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ Շուշիի եւ Լաչինի ազատագրումէն ետք, ազերիները նոր պատրաստութիւնները սկսան տեսնել, «վերանուաճելու» համար Լաչինը եւ Արցախը: Ազրպէյճանի զինուորական իշխանութիւնները սկսան «կամաւորներ» արձանագրել, «Լաչինը ազատագրելու» նպատակով: Անոնք զօրակոչի ենթարկեցին Աֆղանիստանի պատերազմին մասնակցած նախկին զինուորականներ, ինչպէս նաեւ ուսանողներ ու մինչեւ իսկ կիներ: Միւս կողմէ, Լաչինի անցքի բացումէն ետք, Հայաստան-Արցախ ճամբան կը մնար բաց եւ խաղաղ, իսկ երթեւեկն ու կենսանիւթերու փոխադրութիւնը կը...

ՅԱՐՈՒԹ ՉԷՔԻՃԵԱՆ Ա. 1970-ին երբ թուղթով, դրոշմաթուղթով ու պահարանով նամակագրութիւնը «յետամնացութիւն» չէր սեպուեր տակաւին, արտասահմանէն կարեւոր հարցի մը վերաբերեալ կարեւոր պատասխան-նամակի մը կը սպասէի: Օր մը, կէսօրուան մօտ, երբ դէպի տուն կ՛ուղղուէի, շուրջ յիսուն մեթր առջեւ նշմարեցի մեր գիրուկ նամակաբաշխը, որ, ձեռքին տրցակ մը նամակ, դանդաղօրէն կը յառաջանար: Որոշեցի արագ քայլերով հասնիլ անոր եւ հարցնել, թէ նամակ ունի՞մ արդեօք. այդ...

Պատրաստեց` ՄԱՐԳԱՐԻՏԱ ՅՈՎՀԱՆՆԻՍԵԱՆ Դեղնորակ ու կապուտաչեայ լինելու պատճառով շատերը նրան ռուսի են նմանեցնում, ոմանք կարծում են, թէ ունի ռուսական արմատներ: Տղան, անշուշտ, հայ է` թէ՛ արմատներով, եւ թէ նոյնիսկ ծիներով: Ափսոս քչերը գիտեն, թէ ինչպիսի արտաքին են ունեցել հազարամեակներ առաջ Հայկական լեռնաշխարհում ապրած բնիկ հայերը. ըստ պատմիչներից մեզ հասած տեղեկութիւնների, ինչպէս նաեւ մի շարք ազգագրագէտների համոզման` իսկական հայերը եղել են բարձրահասակ,...

Պատրաստեց՝ ՆԱՐԷ ԳԱԼԵՄՔԷՐԵԱՆ Կանանց իրաւունքներու պաշտպանները շատ կը սիրեն օգտագործել այս ասոյթը. «Իւրաքանչիւր յաջող մարդու ետին կայ կին մը»: Թէեւ սրամիտներն ալ կ՛աւելցնեն. «Իւրաքանչիւր ձախող մարդու ետին կան երկու կիներ...»: Որո՞նք են բռնապետներու ետին կանգնող կիները: Յաջո՞ղ մարդիկ կը նկատուին բռնապետները, որոնց առօրեան կը յատկանշուի փտածութեամբ, քաղաքական դաւերով, վայրագ ապստամբութիւններով, մարդկային իրաւունքներու բիրտ խախտումներով,  բռնարարքներով: Այսպիսի մարդոց ետին եղող կիները...

ԱՍՊԵՏ ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ - Մարաղայի Կոտորածը Ազերիական հրետանին կը շարունակէր անխնայ եւ կուրօրէն ռմբակոծել արցախեան շրջանները: Ստեփանակերտ, Մարտունիի եւ Մարտակերտի գիւղերը եւ Շահումեանը կը մնային հեռահաս հրթիռներու եւ թնդանօթային ռումբերու թիրախ: Արցախի պաշտպան մարտիկները զօրաշարժի մէջ էին եւ ազերիական լայնածիր յարձակողական մը կը սպասէին սահմանի ամբողջ երկայնքին: «Ազդակ», 24 ապրիլ 1992-ի թիւով եւ «Հայաստանի նորանկախ պետականութիւնը քաղաքական յենարան` Հայ դատի հետապնդման...

Պատրաստեց` ՄԱՐԳԱՐԻՏԱ ՅՈՎՀԱՆՆԻՍԵԱՆ Հայ ազգային դաշնամուրային երաժշտութեան հիմնադիրներից, ում արուեստը զարդարեց ոչ միայն Հայաստանը, այլեւ փայլեց միջազգային ասպարէզում: Իսկ մանուկ հասակում երկու աչքերի տեսողութիւնից զրկուելը երբեք արգելք չդարձաւ իր զարգացման ու ձեռքբերումների համար, այլ ընդհակառակը. հէնց նրա հեղինակութեամբ էր, որ Հայաստանում ստեղծուեց կոյրերի համար նախատեսուած յատուկ տեսակի այբուբենը: Շարունակ ստեղծագործելով ու մշտապէս հիացնելով` երգահան, դաշնակահար Նիկողայոս Թադեւոսի Տիգրանեանը երկար, բեղմնաւոր կեանք...

Պատրաստեց՝ ՆԱՐԷ ԳԱԼԵՄՔԷՐԵԱՆ Խաչի ու կիսալուսնի միութիւն Մոսկուացի երգիծանկարիչ Սերկէյ Ելքին այսպէս խորգրած է իր երգիծանկարը՝ ռուս-թրքական յարաբերութիւններու վերականգնման մասին։ Ռուսիոյ եւ Թուրքիոյ նախագահներու անցեալ շաբթուան հանդիպումը տարաբնոյթ արձագանգի արժանացած է թերթերու, լրատու կայքերու եւ, անխուսափելիօրէն, ընկերային ցանցերու մէջ: Քաղաքական մեկնաբաններու տեսակէտներէն եւ երգիծանկարիչներու ստեղծագործութիւններէն աւելի, համացանցին մէջ կը վխտան այս մասին եղած հեգնական արտայայտութիւնները: Նախ կը ներկայացնենք արեւմտեան եւ...

ԱՍՊԵՏ ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ - Արցախեան Իրադարձութեանց Խեղաթիւրումը Արցախի արեւելեան սահմանային գօտիին վրայ ազերիական իրերայաջորդ եւ կազմակերպ յարձակումները կը շարունակուէին, իսկ հայ ազատամարտիկներ արժանի հակահարուած կու տային նախայարձակ ուժերուն: Ազերիական հրետանին կը շարունակէր ռմբակոծել Ստեփանակերտն ու յարակից գօտին, Ասկերանը, Շահումեանի գիւղերը եւ Մարտունին: «Ազդակ» օրին կը գրէր, որ Ազրպէյճանի ղեկավարներն ու ներկայացուցիչները տարբեր լեզուներ կը խօսէին Պաքուի եւ այլ երկիրներու մէջ: Պաքուէն,...

Պատրաստեց` ՄԱՐԳԱՐԻՏԱ ՅՈՎՀԱՆՆԻՍԵԱՆ Թարմ, նուրբ ու բուրումնաւէտ լաւաշ, պանիր, «մուրաբայով» տաք թէյ: Այսպիսին է Հայաստանում սիրելի նախաճաշերից մէկը, գուցէ եւ` ամենասիրելին: Միայն երեւակայելով լաւաշը` անմիջապէս յիշում ենք այդ յագեցնող ու համեղ բուրմունքը. եւ հէնց այսպէս էլ մտովի տեղափոխւում ենք Հայաստան` ընտիր համերի ու բոյրերի աշխարհ: Ո՞րն է լաւաշի «անմահական» համուհոտի գաղտնիքը, ո՞ր ժամանակներից է մեզ հասել եւ ի՞նչ առասպելներ կան...

Պատրաստեց՝ ՆԱՐԷ ԳԱԼԵՄՔԷՐԵԱՆ Թերեւս քիչ մը անհեթեթ թուի «նոր նորարարութիւն» եզրը, սակայն ներկայիս գիւտերն ու արհեստագիտական հնարքները գլխապտոյտ պատճառող արագութեամբ կը յայտնուին եւ կը տարածուին, մանաւանդ` պատանիներու եւ երիտասարդներու շրջանակներուն մէջ, որոնք նաեւ ակամայ կը դառնան այդ նորութիւններն ու սարքերը հրապարակ, շուկայ հանող ընկերութիւններու «կթան կովերը»: Կրկնելու գնով ըսենք, որ ներկայիս մեր կենսակերպին մաս կազմած այս «հրաշք-սատանաները» օգտագործելէ պէտք չէ...

ՀՐԱՉ ՊԱՐՍՈՒՄԵԱՆ Բ. Կատարողական Մայիս ամսուան ընթացքին «Գասպար Իփէկեան» թատերախումբը ներկայացուց Ռեմոն Ժպարայի «Զրադաշտը դարձաւ շուն» թատրերգութիւնը: Ա.  մասը կ’անդրադառնար հեղինակին, բնագիրին եւ բեմայարդարումին: Լեզուական .- Ի սկզբանէ յստակ է, որ Ժպարայի իւրայատուկ լեզուն թարգմանելը ահաւոր դժուար է: Ի սկզբանէ կը փութամ  յստակացնել, թէ որ անցեալ 30 տարիներու ընթացքին իմ դիտած բոլոր թարգմանուած թատրերգութիւնները, առանց բացառութեան, լեզուական անկիւնէ խոցելի եղած...