Անդրադարձ

Լիբանանեան բազմաթիւ անլոյծ խնդիրներու ամէնէն առաջնահերթը, աւելի ճիշդ` ահազանգային տարողութիւն ստացածը, աղբերու կուտակման հիմնահարցն է: Քաղաքական եւ ապահովական մակարդակներու վրայ լիբանանցին վարժ էր այլեւս անտարբերութեամբ դիտել անհամաձայնութիւնները, անիմաստ վէճերը, փոխվարկաբեկումներն ու անվերջ կրկնուող տեժա վիւներու երկար շարանը: Մինչ այդ, այս անբնական իրավիճակին մէջ լիբանանցի քաղաքացիին կեանքը բնականոն ձեւով կը շարունակուէր: Բնական դարձած երեւոյթ էր հանրապետութեան նախագահ չունենալը, կառավարութեան նիստերուն անիմաստ...

ՅԱՐՈՒԹ ՉԷՔԻՃԵԱՆ 21 հոկտեմբեր 2015-ին Ամերիկայի Հրէական հանրային աշխատանքի խորհուրդը (JCPA), որ համայնքը հովանաւորող կազմակերպութիւն է, իր ժողովէն ետք հրապարակեց մամլոյ հաղորդագրութիւն մը (Ասպարէզ, 22 հոկտեմբեր 2015 http://asbarez.com/140965/jewish-public-policy-umbrella-calls-on-us-to-recognize-armenian-genocide/), ուր կոչ կ՛ուղղէր Ամերիկայի` ճանչնալու Հայոց ցեղասպանութիւնը: Իսկ ժողովին կողմէ որդեգրուած որոշումին պատճէնը հրապարակած է իր կայքին մէջ (https://org2.salsalabs.com/o/5145/c/1625/images/Resolution_on_Aremenian_Genocide_10.13.pdf ): Իր շահեկանութեան համար ստորեւ թարգմանաբար կը ներկայացնեմ որոշումը, որ ուսումնասիրութեան մը արդիւնքը...

  Լոյս սփռելու համար «Փերինչեքը ընդդէմ Զուիցերիոյ» գործով Մարդու իրաւունքներու եւրոպական դատարանի (ՄԻԵԴ) Վերին պալատի որոշումին վրայ, զրոյց մը ունեցանք պատմաբան Երուանդ Փամպուքեանին հետ: Ստորեւ` այս հարցին վերաբերեալ Ե. Փամպուքեանի տեսակէտները: Անդրադառնալով Մարդկային իրաւանց եւրոպական դատարանի (ՄԻԵԴ) Մեծ պալատի 15 հոկտեմբերին հրապարակուած վճիռին, ինչպէս նաեւ այդ վճիռին հրապարակման առնչուող հակազդեցութեան` հայկական եւ օտար միջավայրերուն կողմէ, հարկ է մատնանշել քանի մը...

ՍԻԼՎԱ  ՓԱՆՈՅԵԱՆ-ԳԱՐԱՎԱՐԴԱՆԵԱՆ  «Աւելի լաւ է մոմ մը վառել, քան անիծել խաւարը» ԷԼԵՆԷՕՐ ՌՈՒԶՎԵԼԹ (Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներու Ա. տիկին  (1933-1945)  Քաղաքագէտ, դիւանագէտ եւ հասարակական աշխուժ գործիչ) Հոկտեմբեր ամիսը հայութեան եւ առհասարակ մարդկութեան համար արդիւնաւէտ քայլերու ժամկէտներով  յատկանշուող ժամանակահատուած է: Մեր մօտ, հակառակ իր աշնանային կլիմային, առաւելաբար հոկտեմբերին է, որ գրասէրներն ու մտաւորականները կը համախմբուին ոգեկոչելու Մեսրոպ Մաշտոցի գիրերու գիւտը: Այս շրջանին...

ՄԱՐԻՆԷ ՄԱՐՏԻՐՈՍԵԱՆ Յորդառատ անձրեւ սկսուեց Տիգրան Համասեանի հետ մեր զրոյցից առաջ: Տիգրանը կապոյտ, անջրանցիկ վերարկուով ներս մտաւ, անմիջական բարեւեց բոլորիս, թէեւ նրան առաջին անգամ էինք հանդիպում: Խօսքի մէջ Գիւմրու բարբառի նուրբ երանգներ են պահպանուել (Տիգրանը ծնուել է Գիւմրիում): «Համերգի փորձի եմ, շտապում եմ: 15 րոպէից պէտք է գնամ», մեր զրոյցից առաջ ասաց Տիգրանը: ՀԱՐՑՈՒՄ.- Տիգրա՛ն, ձեր մտերիմներն ասում են` չափազանց...

ՀԱՄԲԻԿ ՊԻԼԱԼԵԱՆ Պիտի չուզէի հետագայ մտորումներու հոսքը սկսիլ կրկներգ դարձած այն խօսքով, որ կ՛ըսէ. հայ ընթերցասէր հասարակութեան գրասեղանին մատուցուած է նոր հրատարակութիւն մը. ուրեմն պէտք է կարդալ` ընթերցելու վայելք մը ապրելու համար: Դասական ու քիչ մը հնաբոյր դարձած խօսքերը չեն պատշաճիր յայտնապէս այս գիրքին, որ հակառակ իր փոքր ծաւալին (104 էջ), ընդգրկած բովանդակութեան եւ այսպէս ըսած փոխանցելիք պատգամին, կը տարբերի...

Կը թուի, որ սուրիական պատերազմին ռուսական օդուժի միջամտութիւնը հարցի լուծման փուլային տարբերակի եղանակով կ՛առաջնորդուի: Կը խօսուի սուրիական կառավարական ուժերու յառաջխաղացքին, որոշ շրջաններու ազատագրման, ՏԱՀԵՇ-ի հսկայական կորուստներու մասին, միաժամանակ սակայն գետնի վրայ ուղղակի բեկումնային պահ եւ կայծակնային կտրուկ փոփոխութիւններու իրավիճակ չի պարզուիր: Փուլայինի վարքագիծին կը ներառուին ծովեզերեայ Սուրիան, զայն դարպասող շրջաններն ու ռազմավարական այլ կէտեր վերահսկողութեան տակ առնելու զինուորական քայլերը. մինչ...

ԹԱԹՈՒԼ ՅԱԿՈԲԵԱՆ Հոկտեմբերի կէսերին պաշտօնական այցով Հայաստանում էր Իրանի նախագահի առաջին տեղակալ Էսհաղ Ճահանկիրիի գլխաւորած պատուիրակութիւնը: Նրան ընդունեցին Հայաստանի վարչապետն ու նախագահը: Այցի ընթացքում կայացաւ հայ-իրանական գործարար համաժողով, որին մասնակցում էր 300-ից աւելի գործարար Հայաստանից եւ շուրջ ութ տասնեակ` Իրանից: Իրանի նախագահի առաջին տեղակալի այցը ուշագրաւ էր նախեւառաջ ժամանակային իմաստով: Թեհրանը յաղթահարում է տասնամեակների մեկուսացումը եւ առաջիկայ ամիսներին ու տարիներին...

ՄԱԹԻԿ ԷՊԼԻՂԱԹԵԱՆ Դարձեալ վերամուտ է... Սուրիոյ մէջ կրթութեան նախարարութիւնը վերամուտի թուականը սեպտեմբերի կիսուն որոշած է, մեր մօտ կը զուգադիպի Հայ եկեղեցւոյ  հինգերորդ եւ վերջին տաղաւար տօնին, Ս. Խաչի մեռելոցի երկուշաբթին, այսպիսով ամառնային եռամսեայ արձակուրդէն ետք, վերամուտի առաջին օրը արձակուրդով կը սկսի: Երեքշաբթի առաւօտուն մեծ հաճոյքով սուրճս կը խմեմ տանս պատշգամը, Վիլլաներու փողոցը, կողքիս` Աստուածածին եկեղեցին եւ Կրթասիրաց վարժարանը. տօնահանդէս մըն...

ԳԷՈՐԳ ՊԵՏԻԿԵԱՆ Իրականութիւն է, որ իւրաքանչիւր անհատի համար իր ծննդավայրը իրեն համար կեանք եւ պատմութիւն է: Հայրենիք է: Ու կը կարծեմ, որ տարօրինակ պէտք չէ թուի, եթէ ըսեմ, որ ինծի եւ իմ նմաններուն համար ալ Հալէպը ոչ միայն մեր կեանքի եւ անցեալի գեղեցիկ պատմութիւնն է, այլեւ` անմեղութեան շքեղութիւն, ուրկէ կը բուրեն մանկական կամ պատանեկան եւ կամ նոյնիսկ վաղ երիտասարդութեան մեր...

ԳԱԼԷ Ամէն անգամ, որ ինքնաշարժովս մայրուղիէն անցնիմ, երեւոյթ մը ուշադրութենէս չի վրիպիր. բոլոր ինքնաշարժները իրենց ընթացքը կը շարունակեն` առանց հետեւելու նրբուղիներու (lanes) սահմաններուն: Նրբուղիները այն ճերմակ գծաւոր նշաններն են` ասֆալթուած գետնի վրայ, որոնց մէջէն պէտք է ուղղուի ամէն  շարժամեքենայ, եւ երբ մէկ նրբուղիէ միւսը պիտի անցնի, պէտք է վարորդը ինքնաշարժին կողմնալոյսը` իշարաթ-ը բանայ: Քանի մը օրուան համար քոյրս գործով կը...

«Լիթերաթուռնայա Կազեթա» թերթը իր հոկտեմբերի 21-ի համարում զետեղել է Մոսկուայի «Ռուս-հայկական համագործակցութիւն» կազմակերպութեան նախագահ Եուրի Նաւոյեանի նիւթը իր ղեկավարած կազմակերպութեան գործունէութեան մասին, որը խմբագրութեան կողմից վերնագրուած է «Հասարակական դիւանագիտութեան ֆլակմանը»: (Այն ներկայացնում ենք թարգմանաբար) «Ռուս-հայկական համագործակցութիւն» կազմակերպութիւնը զբաղեցնում է հասարակական դիւանագիտութեան դաշտը եւ հայ-ռուսական երկխօսութեան զարգացմանը նպաստում հանրային ծրագրերի միջոցով: «Ռուս-հայկական համագործակցութեան» գործունէութիւնը ընթանում է մի քանի ուղղութիւններով. յարաբերութիւններ` ռուսաստանեան...

Նիւթի հեղինակ` ՍԻՒԶԱՆ ՍԻՄՈՆԵԱՆ Պռոշեանի գիւղապետ Հրաչ Մուրադեանի սպանութեան թելերը կորել են, գիւղացիները վաղուց յոյս չունեն, որ սպանութիւնը կը բացայայտուի: «Անցել է երկուսուկէս տարի, ոչ մի նորութիւն չկայ: Եթէ լինէր, հիմա բոլորս էլ կ՛իմանայինք», «Հրապարակ»-ին ասաց Հրաչ Մուրադեանի կինը` Լարիսա Մուրադեանը: Իսկ նախաքննութեան մարմինից` Քննչական կոմիտէից, ընդամէնը երկու բառ են ասում. «Նախաքննութիւնը շարունակւում է»: Մինչդեռ երկուսուկէս տարի առաջ մարդկանց մտքով չէր...

Ռ. Հ.  Առաւօտուն, երբ խմբագրատուն երթալու ճամբուն վրայ Օք Մէյտանէն կ՛իջնէինք դէպի Քասըմփաշա, ձախիս, ճամբեզրի կանաչ շերտին վրայ տեսայ աղբահաւաք մը, որ մէկ կողմէ մաքրութիւն կ՛ընէր, մէկ կողմէ ալ կը խօսէր իր գրպանի հեռախօսէն: Ամէն օր ամէն վայրկեան տասնեակներով մարդ կը տեսնեմ գրպանի հեռաձայնէն խօսելով զբաղած, բայց հեռաձայնով խօսող աղբահաւաքի մը առաջին անգամ կը հանդիպէի: Կասկած չկայ, որ աղբահաւաքներու նկատմամբ...

ՀԵՐՄԻՆԷ ԱՒԱԳԵԱՆ   Արմինէն բացում է ընտանեկան հին ալպոմը: Աչքերը կանգ են առնում հարսանեկան լուսանկարին: Կարօտը խոնարհւում է լուսանկարին: Կարօտը ստիպում է ժպտալ... Լուսանկարում Արմինէն ուրիշ է, աւելի ճիշդ` աչքերն են ուրիշ` լի անբացատրելի այն փայլով, որ ունենում են երջանիկ կանայք... պատերազմ եւ երջանկութիւն... Արմինէն յիշում է հարսանիքի օրերը: Երկու օր, երկու գիշեր հարսանիք արեցին: Պատերազմ էր: 1992 թուականի հոկտեմբերի...

ՅԱՐՈՒԹ ՍԱՍՈՒՆԵԱՆ «Քալիֆորնիա Քուրիըր» թերթի հրատարակիչ եւ խմբագիր «Փերինչեքը ընդդէմ Զուիցերիոյ» գործով Մարդու իրաւունքներու եւրոպական դատարանի (ՄԻԵԴ) Վերին պալատը, դատաւորներու 10 կողմ, 7 դէմ ձայներու յարաբերակցութեամբ, հաստատեց թուրք քաղաքական գործիչին խօսքի ազատութեան իրաւունքը` գտնելով, որ Զուիցերիոյ դատարանները զայն ի զուր դատապարտած էին Հայոց ցեղասպանութեան ժխտման համար: Մեզի համար աւելի կարեւոր է, Վերին պալատը հակադրուեցաւ Ստորին պալատի 2013 թ. դեկտեմբեր 17-ի...

Յ. ՊԱԼԵԱՆ Միջին Արեւելքի տագնապը ստեղծած է հակամարտութիւններու խրձիկ մը: Պատերազմ կայ, սակայն որոշ չէ, թէ ո՛վ որո՞ւ հետ է եւ որո՞ւ դէմ: Աշխարհագրական եւ ռազմավարական սահմանագծումներ չկան: Սկսած պատերազմը կը նմանի քաղաքացիական պատերազմի: Քաղաքական գործիչները, անոնց հունով ընթացող մեկնաբանները եւ ընդհանրապէս մամուլը, կացութիւնը իր ամբողջութեան մէջ չեն լուսաբաներ, չեն ուզեր հասկնալ` իրենց գլուխը ջուրէն հանելով, քանի որ կան երկրաքաղաքական...

ԲԺԻՇԿ ԿԱՐՊԻՍ ՀԱՐՊՈՅԵԱՆ Թանչը արիւնախառն փորհարութիւն-փորքշուք (dysentery) է: Թանչը հայերէնով կը կոչուի նաեւ արիւնալուծ: Թանչը սուր եւ վարակիչ հիւանդութիւն մըն է: Ըստ միջազգային առողջապահական կազմակերպութիւններու ուսումնասիրութիւններուն, ամբողջ աշխարհի տարածքին տարեկան կ՛արձանագրուի 10 միլիոնէ աւելի թանչի պարագայ, որոնցմէ մէկ միլիոնը կը մահանայ, առաւելաբար` մանուկներ: Թանչ կը պատճառեն` 1.- Մանրէներ, մասնաւորապէս` շիկելլա (Shigella) մանրէները եւ յաճախ E. Coli եւ Salmonella մանրէները: 2.-...

ԱՇՈՏ ՎԱՒԵԱՆ Մտորելով միայն երկու անպատասխան հարցերի շուրջ, թէ մարդ որտեղ էր նախքան ծնուելը եւ ինչ է լինելու նրա հետ, երբ կեանքից հեռանայ, կարելի է յանգել Աստծու լինելութեան գաղափարին: Արարուածներս պէտք է ընդունենք, որ Արարչի գոյութիւնն անառարկելի է, եւ Նրան ունկնդիր լինելու այլընտրանք չունեցող եզակի միջոցն էլ Աստուածաշունչն է. այն պէտք է համարել ի վերուստ տրուած, իսկ ամբողջ շարադրուածը` ճշմարտութիւն:...

Ս. ՄԱՀՍԷՐԷՃԵԱՆ Բառերը չծամծմենք, ոչ ալ քաղաքական-իրաւական բառամթերքին մանուածապատ ոլորապտոյտներուն մէջ մեր ճամբան կորսնցնենք, այլ եկէ՛ք, իրականութիւնները կոչենք իրենց անուններով: Եւ պարզ իրականութիւնը այն է, որ Մարդկային իրաւանց եւրոպական դատարանը սխալ մը գործեց, իրաւական հարց մը զոհ տարաւ քաղաքական շիլ հաշիւներու, երբ յայտարարեց, որ չ՛ուզեր կաշկանդուած տեսնել թուրք Տողու Փերինչեքի մը խօսքի ազատութիւնը, երբ ան կը ժպրհի յայտարարել, թէ Թուրքիոյ...