Անդրադարձ

ԹԱԹՈՒԼ ՅԱԿՈԲԵԱՆ Հոկտեմբերի կէսերին Եւրոպական Միութիւնը որոշում ընդունեց Հայաստանի հետ սկսել նոր բանակցութիւններ: Ակնկալւում է, որ բանակցութիւնները կը մեկնարկեն մինչեւ 2015թ. աւարտը, իսկ արդէն յաջորդ տարուայ վերջերին նոր փաստաթուղթը պատրաստ կը լինի ստորագրելու: Այսպիսով, երկու տարուայ դադարից յետոյ Հայաստանն իր թիւ մէկ առեւտրային գործընկեր Եւրոպական Միութեան հետ սկսում է նոր բանակցութիւններ` նոր փաստաթղթի շուրջ: Հայաստանի արտաքին առեւտրի կառուցուածքում Եւրոպական Միութիւնը...

ՆԱԶԱՐԷԹ ՊԷՐՊԷՐԵԱՆ Հոկտեմբեր 22-ին, քառասուն տարի առաջ, Աւստրիոյ մայրաքաղաք Վիեննայի մէջ, օր ցերեկով ահաբեկուեցաւ Աւստրիոյ մէջ թրքական պետութիւնը ներկայացնող դեսպան Տենիզ Թունելճիլը: Ահաբեկչական յանդուգն գործողութեամբ մը Հայկական ցեղասպանութեան արդարութեան մարտիկներ անունով նորայայտ խմբակցութիւն մը ցնցեց միջազգային հանրային կարծիքը: Յանկարծ ճեղքուեցաւ լռութեան այն թանձրանիստ պատը, որ հայ ժողովուրդին դէմ թրքական պետութեան գործադրած Ցեղասպանութեան ու հայրենազրկումի մեծագոյն անարդարութեան շուրջ հիւսուած էր թրքական...

Անձրեւը սկսաւ կաթկթիլ: Երեւանի մեր տան հսկայ թթենիին տակ նստած` կը վերապրիմ անձրեւէն թրջուելու կորսուած հաճոյքը: Կաթիլներուն հետ աջ ու ձախ նաեւ կ՛իյնան ծերացած ծառին դեղնած տերեւներն ու չիրերը` չքացնելով մաքրութեան մեր արշաւին բոլոր հետքերը: Խուճապի մատնուած են մրջիւններն ալ, իսկ ես անշարժ կը սպասեմ գործաւորներուն, որոնք ծառահատման աշխատանքը անձրեւի պատճառով ձգձգելէ ետք, խոստացած են այսօր անպայման յարգել իրենց խոստումը:...

ՄՈՎՍԷՍ ԾԻՐԱՆԻ Այնճար վրանաքաղաք - Առաջին Տարիներ Օրերը կ՛անցնին, կեանքը կը շարունակուի, իսկ արիւնով կերտուած պատմութիւնը կրնայ նուիրագործուիլ ու փոխանցուիլ սերունդներուն համապատասխան բարձրորակ մշակոյթով միայն: Ի զուր չէ, որ Յովհաննէս Քաջազնունին կ՛եզրակացնէ, թէ` «ազգը մշակոյթ է»: Իսկ ազգային գոյատեւման պայքարը ուրոյն մշակոյթ մը պահպանելու եւ զարգացնելու հաւաքական գործընթաց մըն է: Երախտագիտական յուշատախտակ՝ նուիրուած փոխծովակալ Դարտիժ տը Ֆուրնէի Այո՛, սեփական արիւնով...

ՅԱՐՈՒԹԻՒՆ ԻՍԿԱՀԱՏԵԱՆ Իբրեւ արդիւնք հեղինակին` Շահանդուխտի շրջահայեցութեան եւ կեանքի խորունկ փորձառութեան, սփիւռքի հայ գրականութեան պարտէզին մէջ ահա հոգեբանական-ընկերային վէպ մը կ՛աւելնայ: Շահանդուխտի իրապաշտ հայեացքէն եւ մեր ընկերային առօրեայէն բխող այս վէպը` «Ճամբորդութիւն` առանց հասցէի», 2015-ին լոյս տեսած է Կարօ Յովհաննէսեանի խմբագրութեամբ եւ «Հայ գիրքի բարեկամներու» մեկենասութեամբ, Համազգայինի «Վահէ Սէթեան» հրատարակչատունէն: Վէպը լոյս կը տեսնէ այն ատեն, երբ հայկական ազգային եւ...

ՀՐԱՆԴ ԳԱԼՍՏԵԱՆ Պլինտաժում հերթափոխից եկած զինուորների հանգիստը «խանգարեցինք», նրանք արդէն ոտքի էին: Մանր անձրեւը, որ սկսել էր Ստեփանակերտից, ձգուել է մինչեւ առաջնագիծ: Մառախուղը դանդաղ նստում է դիրքերի վրայ: Մի քանի քայլ անելուց յետոյ կօշիկները ցեխից ծանրանում են: Հակառակորդի դիրքերը տեղ-տեղ անտեսանելի են դառնում: Դիրքապահները աւելի ուշադիր են դարձել յատկապէս ձայների նկատմամբ: Երբ տարբեր մարզերից զօրակոչուած եւ արցախեան մի յենակէտում միասին...

Յ. ՊԱԼԵԱՆ Քաղաքականութիւնը երբ արուեստ մըն է եւ ծառայութիւն, եւ ոչ երբեք` շահագործում, իտէալի մը համար գործողութիւն է` իրականութիւններու ընդմէջէն: Շարլ տը Կոլ, մամուլի հետ զրոյց, 30 յունիս 1955 Երբ տեղատուութիւն եւ կորաքամակ պարտուողական քաղաքականութիւն ընդունուած խոհեմութիւն էր, Շարլ տը Կոլ ընտրեց իտէալի ծառայութիւնը:  Այս պատճառով ալ իր խօսքը, հարստացած կենսափորձով եւ իտէալով,  արհեստական չէ, կոճղի հաստութեամբ իմաստութիւն է` սեփական ժողովուրդի...

ԳԷՈՐԳ ՅԱԿՈԲՃԵԱՆ Մարդկային իրաւունքներու համաշխարհային յայտարարութեան 19-րդ յօդուածը կը նշէ. «Ամէն մարդ ազատ կարծիքի ու արտայայտութեան իրաւունք ունի, այս իրաւունքը կ՛ընդգրկէ առանց միջամտութեան կարծիքներ ունենալ, գաղափարներ եւ տեղեկութիւն փնտռել, ստանալ եւ տարածել` հաղորդակցութեան որեւէ միջոցով, անկախ գոյութիւն ունեցող պետական սահմաններէն»: Խօսքի ազատութեան իրաւունքը, ինչպէս բոլոր մարդկային իրաւունքները, որոշ սահմանափակումներ ունի: Որովհետեւ, ընդհանրապէս քաղաքացիական ազատութիւնները պատասխանատուութիւն եւ պարտաւորութիւն ունին ընկերութեան խաղաղութիւնը...

ՎԱՉԷ ԲՐՈՒՏԵԱՆ 1956-ի` Սուէզի եւ Հունգարիոյ զոյգ տագնապներէն ետք, մօտաւորապէս 10 տարի, աշխարհը համեմատական խաղաղ, այսինքն արիւնալի պատերազմներէ հեռու ժամանակաշրջան մը բոլորեց, մինչեւ որ համաշխարհային թատերաբեմին վրայ ուժերու հաւասարակշռութիւնը նոր ցնցումի ենթարկուեցաւ, այս անգամ` 1967-ի արաբ իսրայէլեան պատերազմով: Իսրայէլ գրաւեց Սինայի թերակղզին, Արեւմտեան ափը, ինչպէս նաեւ` Կոլանի բարձունքները: Այս պատերազմը հիմնովին տակնուվրայ ըրաւ ոչ միայն Մ. Արեւելքը, այլեւ լուրջ ցնցումներ...

1972-ի ապրիլ 9-ին, ծննդեանս  տարեդարձի օրը, Շահմելիքեան մը աւելցաւ մեր շատ փոքր գերդաստանին մէջ: Մարոն էր, որ այդ օր եղբօրս` Անդրանիկին հետ հայ ընտանիք մը կազմելով` միացաւ մեր ընտանիքին: Բախտաւորուեցան երկու զաւակներով: Երջանիկ էինք: Այդ ուրախ թուականէն 7 տարի ետք` 5 յունուար, 1979-ին, Ս. Ծննդեան խթումի օրը, Մարոն կորսնցուց իր սիրելի կողակիցը` եղբայրս: Տխուր էինք: Տարիները սահեցան: Զաւակները հասակ առին,...

ԼԵՒՈՆ ՇԱՌՈՅԵԱՆ Տոքթ. Տիգրան փաշա Փեշտիմալճեան «Փեշտիմալճեան» մականունը անծանօթ չէ ինծի: Ամէն անգամ որ լսեմ կամ կարդամ այս մականունը, երեք նշանաւոր պատմական դէմքեր կ՛ուրուագծուին իմ մտքին մէջ, երեքն ալ` պոլսահայ ու պոլսաբնակ. նախ` պատուելի Գրիգոր Փեշտիմալճեանը (ԺԹ. դարու առաջին քառասնամեակի արեւմտահայ երեւելի հայկաբաններէն մին, ուսուցիչ, քերթող, քերականագէտ եւ բառարանագիր), յետոյ` տոքթ. Տիգրան փաշա Փեշտիմալճեանը  (ազգային ու պետական փայլուն դէմք` ԺԹ....

«Ամէն շնչաւոր էակ վախճան ունի. եւ ամէն շնչաւոր կը դիմադրէ մահուան, կը դիմադրէ անվերադարձ  հեռանալուն...»: Այս խօսքերը կը հնչէին քու խաղացած կերպարներէդ մէկուն շրթներէն, սակայն չեմ յիշեր, ո՞ր մէկն էր ան: Իմաստուն օդաչո՞ւն, ըմբոստ Նիքոլո՞ն, կաղ օրէ՞նքը, բարեգործ մուրացկա՞նը, խորհրդարանական շո՞ւնը, արդեօք միլիոնատէր  Սեւա՞կը, թէ՞ բարի Մարգարը, թերեւս «կնոջ դիմանկար»-ի տղամա՞րդը, որ եղաւ քու «կարապի երգդ»... Շատեր կը սիրեն թատրոնը,...

ՅԱԿՈԲ ՈՒՌՀԱՅԵՑԻ «Փերինչեք ընդդէմ Զուիցերիոյ» հարցով Մարդկային իրաւանց եւրոպական դատարանի վերջին վճիռը բաւական անհեթեթ կացութիւն մը ստեղծեց: Վճիռի մեկնաբանման իմաստով թէ՛ թրքական կողմը ինքզինք յաղթական նկատեց, թէ՛ ալ հայկական կողմը, հակառակ անոր որ հայկական կողմին այսպէս կոչուած «յաղթանակ»-ը աւելի շատ «բարոյական յաղթանակ»-ի տեսակէն էր, ո՛չ աւելի, ո՛չ ալ պակաս... Իրականութեան մէջ տեղի ունեցածը կանաչ լոյս վառել էր թրքական պետութեան եւ...

  Ազատագրական պայքարի ասպարէզը նետուած հաւաքականութեան մը համար նահատակութիւնը, այսինքն գերագոյն զոհաբերումը հազուադէպ երեւոյթ չէ: Մանաւանդ Դաշնակցութեան նման գաղափարական կազմակերպութեան մը ուխտեալներուն համար զոհաբերութեան պատրաստակամութիւնը միշտ առկայ եղած է, մասնաւորաբար տաք պայքարի ժամանակներուն եւ` ոչ միայն, որովհետեւ զոհաբերութիւնը աւելի՛ ընդհանրական երեւոյթ է. ան միայն կեանքի նուիրաբերումը չէ. գաղափարական մարդոց համար զոհաբերումը ընթացիկ է նաեւ խաղաղութեան մէջ` նահատակութեան բնոյթ կրելու աստիճան:...

ՆԱԶԱՐԷԹ ՊԷՐՊԷՐԵԱՆ Հոկտեմբեր 18-ին կը նշենք ծննդեան տարեդարձը հայկական յեղափոխութեան անզուգական առաջնորդին` Քրիստափոր Միքայէլեանի, որուն մարտիրոսացման 110-ամեակը լրացաւ այս տարուան մարտ 17-ին: Հայ յեղափոխական դաշնակցութեան հիմնադիր երրորդութեան երիցագոյնն ու կեդրոնական դէմքն է Քրիստափոր, որ մեր ժողովուրդի նորագոյն շրջանի պատմութեան մէջ անկրկնելի բարձունք մը նուաճեց իբրեւ հայու յեղափոխական կամքին ու յանդգնութեան, այլեւ մարտունակ ուժին եւ կազմակերպական տաղանդին մարդակերտ դարբինը: Կամքեր կռանելու...

ԿԱՐՕ ԱՐՄԵՆԵԱՆ Վերջերս, Մարդկային իրաւանց եւրոպական դատարանի Վերին ատեանը վերջնական վճիռ կայացուց «Փերինչեք ընդդէմ Զուիցերիոյ» դատական գործի առնչութեամբ: Ատեանին որոշումն էր անպարտ արձակել Զուիցերիոյ մէջ Հայոց ցեղասպանութեան հրապարակային ուրացման յանցանքով դատապարտուած Տողու Փերինչեքը. անձնաւորութի՛ւն, որ յայտնի է համաշխարհային հանրութեան իր փանթուրքիստ, ցեղապաշտ եւ հակահայ գործունէութեամբ, եւ որ եկած էր Զուիցերիա թուրք պետութեան խափանարար քաղաքականութեան որպէս հետեւորդ եւ եկած էր Հայոց...

ՎԱՀՐԱՄ ԷՄՄԻԵԱՆ Պոլսոյ Թուզլա շրջանին մէջ գտնուող «Արմէն» ճամբարը ի վերջոյ վերադարձուեցաւ հայ համայնքին: «Նոր Զարթօնք» շարժումի 6 մայիս 2015¬ին սկսած պայքարը 175 օր ետք` հոկտեմբեր 27-ին ունեցաւ դրական աւարտ մը: Ճամբարին մէջ հերթապահութիւն կատարողներուն վրայ եղած յարձակումները եկան ընդգծելու այն վտանգը, զոր Թուրքիոյ նման երկիրի մը մէջ կը դիմագրաւէին այդ ողջունելի եւ արդար պայքարի յանդուգն քայլին դիմողները: Թէեւ ատիկա...

ԱԲՕ ՊՈՂԻԿԵԱՆ Դպրոց մը փակեցինք, ահա՛ եւ հայկական թերթ մըն ալ փակեցինք` «Նոր Հայաստան»-ը: Անկասելի նահանջի նշաննե՞ր են ասոնք...Դպրոց ու թերթ պահելը` երկուքն ալ զոհողութիւն կը պահանջեն, ուժերու գերագոյն լարումով աշխատանք կը պահանջեն: Եթէ պատկառելի անուն ունեցող միութիւն մը աշխարհով մէկ կը յայտարարէ իր անկարողութիւնը դպրոցի նման կարեւորագոյն հաստատութիւն մը պահելու, ապա ի՞նչ պիտի ըսենք անհատական նախաձեռնութեամբ հայկական օրաթերթ մը...

ՐԱՖՖԻ ՏՈՒՏԱԳԼԵԱՆ Փոքրիկն Իշխանին ծանօթացայ երկու տարի առաջ, երբ նոր տեղափոխուած էինք Երեւանի Արաբկիր թաղամասի Այգեկցի փողոցի վրայ գտնուող մեր տունը: Ամէն օր, դպրոցէն ետք, երկու տղաներս փողոց դուրս կու գային խաղալու թաղի երեխաներուն հետ եւ տուն վերադառնալով` կը պատմէին իրենց մանկական անմեղ արկածախնդրութիւններուն մասին` յաճախ նշելով Իշխան անունը: Օր մը, մեծ տղաս` Ռուբէնը, տուն վերադարձաւ բաւական տխուր, եւ մօտենալով...

ԹԱՄԱՐ ՅՈՎՀԱՆՆԻՍԵԱՆ Արուեստագիտութեան դոկտոր Պարոյր Աղպաշեանի անուանը քաջատեղեակ են Լիբանանում եւ Հայաստանում: Զտարիւն մտաւորական, որն իր տարբեր ասպարէզների բազմաբովանդակ գործունէութեամբ նուիրաբար ծառայում է հայ իրականութեանը: Իր գիտական բարձրամակարդակ կարողութիւններով եւ ազգային անխոնջ նուիրումով, որ բնագաւառում  դրսեւորէ իրեն` Պարոյր Աղպաշեանը, մշտապէս հանդէս է գալիս որպէս խորագիտակ մասնագէտ եւ արդար խօսքի ջատագով: Հայկական բարեգործական ընդհանուր միութեան դիւանապետ, կրթական կառոյցներու վարիչ-քարտուղար, ուսուցիչ, տեսուչ,...