Անդրադարձ

ՅԱԿՈԲ ՃԱՆՊԱԶԵԱՆ Մշակութային ցեղասպանութեան գազանային նո՛ր ձեւակերպ` Ազրպէյճան կ՛ոչնչացնէ Այվազովսքիի յուշարձանը բռնագրաւեալ Արցախ հայաշխարհին մէջ: Աշխարհի գեղանկարչական ժառանգութեան անքակտելի մաս կազմող ծովանկարիչ Յովհաննէս Այվազովսքիի յուշարձանի ոչնչացումը բռնագրաւեալ Արցախի մէջ կը հանդիսանայ հերթական անմարդկային գործելաոճը ազրպէյճանական ծաւալապաշտ իշխանութիւններուն` այս անգամ մշակութային ցեղասպանութեան հետեւողական եւ ծրագրաւորուած քաղաքականութեամբ: Ազգովին կը հաւատանք, որ մշակութային ժառանգութիւնը ոչ միայն անցեալի վկայութիւնն է, այլեւ` ժողովուրդի ինքնութեան ու...

ՎՐԷԺ-ԱՐՄԷՆ Աւելի քան 25 տարի առաջ Վահէ Օշական սոյն վերնագիրով յօդուած մը կը ստորագրէր` սկսելով հետեւեալ տողերով. «Կտրատումի, երկփեղկումի չարագուշակ հովեր կը փչեն մեր ազգին վրայէն: Խորհրդաւոր ախտ մը կը կոտորակէ մեր ուժերը եւ կը սպառնայ ջլատել սփիւռքն ու Հայաստանը»: Յօդուածը կը շարունակուէր օրուան իրավիճակի վերլուծումով ու կ՛աւարտէր կարգ մը բացասական հաստատումներով` դատապարտելով Դաշնակցութեան հայաստանակեդրոն դարձած ու, ենթադրաբար, սփիւռքը անհրաժեշտ...

Ս. ՄԱՀՍԷՐԷՃԵԱՆ Ամիսներ առաջ ե-նամակի ճամբով ստացանք Խաչիկ Տէր Ղուկասեանի անդրանիկ հատորին «նկարային» (PDF) օրինակը, որ կարճ ատեն ետք լոյս տեսաւ «միս-ոսկոր»-ով, այսինքն` իբրեւ տպագիր գրքոյկ: Նախ քանի մը խօսք` ըստ ձեւի: Խորագրած է «Սահմանելի»: Անմիջապէս նշենք, որ ընթերցողը կրնայ զգալ, թէ բովանդակութեան մէջ ըստ էութեան քիչ «սահմանուած» բան կայ, այլ կայ ճիգ մը անսահմանելի բաներու համար սահմաններու որոնման: Ուրեմն`...

ՓԱՈՒԼՕ ԳԱԶԱԶԵԱՆ Կալիփոլին (Չանագգալէ) Մարմարա ծովուն վրայ, Արեւելեան Թրակիոյ մօտ թերակղզի մըն է: Մարմարա ծովը Տարտանէլ եւ Վոսփոր նեղուցներուն միջոցով իրարու կը կապէ Միջերկրական եւ Սեւ ծովերը: Այդ տարածաշրջանին մէջ կը գտնուի նաեւ Պոլիս քաղաքը: 1915 թուականին այս թերակղզիին անունը մեծ նշանակութիւն ունեցաւ, որովհետեւ 8 ամիս ամբողջ աշխարհին նիւթը դարձաւ եւ Ա. Համաշխարհային պատերազմին հիմնական, կարեւոր ու ճակատագրական նշանակութիւն ունեցաւ:...

Լ. ԱՅՎԱԶԵԱՆ Արցախեան վերջին հակամարտութիւնը հիմնովին փոխեց Հարաւային Կովկասի աշխարհաքաղաքական համայնապատկերը` ետին թողնելով մարդասիրական, քաղաքական եւ տնտեսական խոր հետեւանքներ: Պատերազմին ամէնէն ողբերգական հետեւանքը արցախահայութեան ցեղասպանութիւնն էր: Լեռնային Ղարաբաղի մէջ արձանագրուած տնտեսական ու մարդկային հսկայական կորուստներէն անկախ, արցախահայութեան զանգուածային տեղահանումը ծանր ճգնաժամ ստեղծեց Հայաստանի մէջ` մեծ բեռ մը դնելով հայկական տնտեսական, ընկերային, քաղաքական եւ զինուորական մարզերուն վրայ: Մինչ անմիջական ռազմական գործողութիւնները...

ՀԱՄԲԻԿ ՊԻԼԱԼԵԱՆ Տխուր է ըսել, որ ազգային մեր պարունակը, մանաւանդ վերջին տարիներուն, մխրճուած է հակասութիւններու տիղմին մէջ, յանձնուած` իր իսկ ստեղծած քմայքին ու այլամերժի վերաբերումներուն, որոնք տակաւ կը խորանան, կ՛այլասերեն շրջապատ մը ամբողջ, աւելի՛ն. ներազգային կեանքի մէջ թշնամական որոգայթներու պատճառ կը դառնան: Այո՛, տեսականի որոգայթներու, որոնք առաջին հերթին կը միտին պառակտել, բարոյալքել ազգը, ապա` ջլատել պետական ներուժը, որ միակ եւ...

ՅԱՐՈՒԹ ՉԷՔԻՃԵԱՆ Նախագահ Վուտրօ Ուիլսընին Իրաւարար վճիռով որոշած Հայաստանի քարտէսը, որ կը կրէ նախագահին ստորագրութիւնը եւ կնիքը, ըստ սահմանադրութեան, վերածուած է ամերիկեան օրէնքի, ինչպէս նշած էինք այս մասին նախապէս գրուած մեր յօդուածով (https://www.aztagdaily.com/archives/632532):  Ամերիկահայութիւնը իրաւատէրի կրկնակի հանգամանքով` հայ եւ ամերիկացի, մնայուն օրակարգի պէտք է վերածէ Սեւրի դաշնագիրի հետապնդումը: Այս յօդուածաշարքին մէջ անդրադարձ պիտի կատարուի նաեւ ամերիկացի ժողովուրդին եւ հանրային կարծիքին...

ՓՐՈՖ. ԱՐԱ ՍԱՅԵՂ Սուրիոյ մէջ մարտ 2011-ին սկսած ու երկիրը արիւնաքամ ընող քաղաքացիական անողորմ պատերազմի անտանելի դառնութիւնները, ապագայի հանդէպ շեշտուած անորոշութիւնները հարկադրեցին, որ ստուար թիւով սուրիահայեր, իրենց սեփական տուները ետին թողած արտագաղթեն` խաղաղ ու անվտանգ կեանքի պայմաններով ապաստաններ գտնելու, մինչեւ իսկ օտար ու պղտոր հրապոյրով հորիզոններու վրայ ապաստանելու: Անծանօթ, երբեմն չճանչցուած անուններով քաղաքներու մէջ, նոր տուներ կառուցելու մթապատ ակնկալութեամբ, աւելի...

ԱՀԱՐՈՆ ՇԽՐՏԸՄԵԱՆ Հայաստանի Հանրապետութիւնը այսօր կը գտնուի ճակատագրական խաչմերուկներու առջեւ։ ժողովրդավարութիւն, արդարութիւն եւ բարեկարգումներ խոստացող  Թաւշեայ  յեղափոխութիւնը երկիրը  մխրճած է  խոր ճգնաժամի  մէջ: Դարեր  շարունակ   իր հողին վրայ ապրած Արցախի հայ բնակչութիւնը, տեղահանուեցաւ՝ իշխանութիւններուն ապիկարութեան հետեւանքով։ « Արցախի հարց գոյութիւն չունի այլեւս» կը յայտարարեն։  Արցախը ներկայ չէ մեր պաշտօնական քաղաքական օրակարգին վրայ։ Այս ցաւալի արտայայտութիւնը կը  բացայայտէ պետական մտածողութեան մէջ...

ՅԱԿՈԲ ԼԱՏՈՅԵԱՆ Սկզբունքով առաջնորդուիլը ընդհանրապէս լաւ բան է: Սկզբունք ունեցողը յաճախ ժամանակաւորապէս վնասով դուրս կու գայ: Կը կարծուի, թէ ժամանակաւոր ձեռքբերումները նուաճումներ են, սակայն բնականաբար ժամանակը ցոյց կու տայ, որ կարկտան լուծումները ի շահ որո՛ւ են: Այդպէս է միջազգային քաղաքականութեան մէջ. Միացեալ Նահանգներու նախագահ Թրամփի ամբողջ պահուածքը սկզբունքային ոչ մէկ հիմք ունի: Առաջին օրէն, տակաւին չընտրուած, յայտնեց, որ Ռուսիա-Ուքրանիա պատերազմի...

Երկու օրուան լռութենէ ետք Հայաստան հաստատեց 8 օգոստոսին Միացեալ Նահանգներու մէջ Հայաստանի վարչապետին եւ Ազրպէյճանի նախագահին ունենալիք հանդիպումները նախ Միացեալ Նահանգներու նախագահին հետ, ապա` եռակողմանի: Յօդուածը գրուած է անկէ առաջ: «Ա.» Ս. ՄԱՀՍԷՐԷՃԵԱՆ Եթէ կ՛ուզէք, անակնկալ սեպեցէք, թէեւ անախորժ անակնկալները սովորական դարձած են հայուն համար: Երեւանի լրատու մէկ աղբիւրը երկուշաբթի, 4 օգոստոսին հաղորդեց լուր մը, թէ չորս օր ետք, ուրբաթ,...

ՐԱՖՖԻ ԱՐՏԱԼՃԵԱՆ Դարեր շարունակ պետականութեան բացակայութիւնը, պատմական ցաւալի փորձառութիւնները եւ կայուն ու յարատեւ քաղաքական կազմակերպութեան չգոյութիւնը խորապէս ձեւաւորած են հայ քաղաքական միտքը: Այս փորձառութիւնները յաճախ աղաւաղած են ազգի, պետութեան եւ ինքնիշխանութեան սահմանները` դժուարացնելով հայ ազգի բարոյական ինքնութեան համադրումը ժամանակակից պետականութեան աշխարհաքաղաքական իրողութիւններուն հետ: Լարուածութիւնը շարունակաբար անորոշութիւն կը յառաջացնէ` թէ ի՛նչ կը նշանակէ ըլլալ ազգ, պետութիւն, կամ երկուքը միաժամանակ,  յատկապէս երբ...

ՐԱՖՖԻ ԱՐՏԱԼՃԵԱՆ Ի՞նչ կը նշանակէ պետութիւն չունեցող ժողովուրդի մը համար քաղաքականապէս գործել: Հայերուն համար ասիկա վերացական հարց չէ, այլ ապրուած իրականութիւն մըն է: Աւելի քան մէկ դար հայկական սփիւռքը գոյութիւն ունեցած է վեսթֆալական ինքնիշխանութեան մը սահմաններէն դուրս, սակայն պահպանած է իր յատուկ քաղաքական ներկայութիւնը` կառավարութիւններու մօտ շահեր պաշտպանելով (lobbying), մշակութային կեանք շարունակելով եւ իր քաղաքական ինքնութիւնը համաշխարհային բեմերուն վրայ արտայայտելով:...

ՏԻԳՐԱՆ ՃԻՆՊԱՇԵԱՆ Օգոստոսի աւանդաբար արձակուրդային ամիսը ունեցաւ փառաւոր սկիզբ մը. Հայաստան այցելեց, իր մեծաթիւ խումբով, համաշխարհային աստղ համարուած Ճենիֆեր Լոփեսը եւ ելոյթ ունեցաւ Վազգէն Սարգսեանի անուան հանրապետական մարզադաշտին մէջ, 30.000 հանդիսատեսներու առջեւ: Այս մեծ «իվենթին», այսինքն դէպքին համար իշխանութիւնները տրամադրած էին վեց միլիոն ամերիկեան տոլար: Նպատակը` բարձրացնել Հայաստանի համաշխարհային ճանաչելիութիւնը եւ խթանել զբօսաշրջութիւնը: Արդիական արհեստագիտութեան օգտագործումով գեղեցիկ համերգ մը հրամցուած...

Որպէսզի այս յօդուածի խորագիրը չափազանցութիւն չթուայ, նախ ներկայացնենք ամենաակնառու օրինակը: Փաշինեանը դուրս է եկել Հայ առաքելական եկեղեցու դէմ` շատ լաւ գիտենալով, որ աշխարհում առաջինը պետականօրէն ճանաչուած 1700-ամեայ քրիստոնէական ուսմունքը հայ ժողովրդի բացարձակ մեծամասնութեան հաւատն է` շաղախուած վերջինիս հոգեկերտուածքի հետ: Հայ եկեղեցին, պետականութեան բացակայութեան պայմաններում, հարիւրամեակներ շարունակ, ըստ էութեան, ստանձնել է ժողովրդի առաջնորդութիւնը` իրականացնելով բազմազան, այդ թւում` ազգային-քաղաքական գործունէութիւն: Հայ եկեղեցու...

Արդէն հասանելի է ՀՅԴ պաշտօնաթերթ «Դրօշակ»-ի 7-րդ թիւը, որուն մէջ քաղաքական խորագիրներու տակ կը կատարուին ներկայիս հայ հասարակութեան համար առաւել հնչեղութիւն ունեցող թեմաներու լուսաբանութիւնն ու վերլուծումը: Անդրադառնալով Հայ եկեղեցւոյ վերաբերող զարգացումներուն, «Զանգեզուրի միջանցք»-ին, ներքին հետապնդումներու թեմաներուն եւ այլ իրողութիւններու` ըստ պաշտօնաթերթի «Առաջնորդող»-ին, Նիկոլ Փաշինեան, ըստ էութեան, պատերազմ յայտարարած է հայ ժողովուրդին դէմ: Խօսելով վերջին շրջանի իրերայաջորդ իրադարձութիւններուն մասին` Անի Մելքոնեանի...

Այս յօդուածի ստանձնումէն օրեր ետք ոչ պաշտօնական տեղեկութիւններ հրապարակուեցան այն մասին, որ Պուրքինա Ֆասոյի նախագահը` գնդապետ Իպրահիմ Թրաորէն Վատիկանի կողմէ առաջադրուած է իբրեւ թեկնածու Նոպէլեան խաղաղութեան մրցանակին: Բնականաբար, նման տեղեկութիւններ մինչեւ վերջին օրը գաղտնի կը պահուին: Բայց եւ այնպէս օրեր անց Թրաորէն քաղաքավարօրէն մերժած է ընդունիլ Նոպէլեան մրցանակի թեկնածութիւնը: Ի. Թրաորէի մասին` ստորեւ յօդուածով: «Ա.» Ս. ՄԱՀՍԷՐԷՃԵԱՆ Ուքրանիան, Կազան, Իրանը,...

 ՆՈՐԱ ԲԱՐՍԵՂԵԱՆ Պէյրութի նաւահանգիստի ահեղ պայթումին ուժգնութիւնը մեր մարմնին, հոգիին ու մտքին վրայ զգալէ, մարմնի վէրքերու բուժման երկար ու դաժան ուղին բռնելէ, մեր միտքը որոշ չափով բիւրեղացնելէ ու հոն ծագած բազում ինչերո՞ւն, ինչո՞ւներուն եւ ինչպէ՞սներուն պատասխան գտնելէ ետք, հոգիի ապաքինման մասին շա՜տ դժուար էր, թերեւս ալ տակաւին դժուար է խօսիլ, պէտք էր քիչ քիչ վերադառնայինք բնականոն մեր կեանքին, երթայինք մեր...

ՄՈՎՍԷՍ ԾԻՐԱՆԻ Երեւան, 1995, Սեպ. 14 Սէյրան Խաթլամաճեան Այդ օրերուն Ազգային ժողովրդավարական միութիւն (ԱԺՄ) կուսակցութեան ակումբը Աբովեան փողոցի վրայ «Կինօ Մոսկուա»-էն քիչ մը վար կը գտնուէր: Հանդիպման էի Վազգէն Մանուկեանի եւ Լութվիկ Խաչատրեանի հետ: Ծանր եւ տագնապալից օրեր էին: Երկար տարիներ բացակայելէ ետք,  առաջին անգամն էր, որ կու գայի հայրենիք: Թէ ի՛նչ կը քննարկէինք` այդ մասին այլ առիթով... Ես աւելի...

ԿԱՐԷՆ ՇԱՀԷ ՃԻՆՊԱՇԵԱՆ Մենք եղած ենք խաղաղասէր ժողովուրդ, սակայն այդ խաղաղասիրութեան ընդմէջէն դարձած ենք ստրկամիտ: Դարձած ենք հլու հնազանդ զօրաւորին` անոր, որուն ձեռքը կայ գաւազան, անոր, որուն ձեռքը կայ դաշոյն, անոր, որուն ձեռքը կայ զէնք: Եւ այդ զինեալին դիմաց հայը կանգնեցաւ խաչով, գրականութեամբ, հողագործութեամբ, համեստութեամբ եւ հաւատարմութեամբ: Ո՛չ միայն համեստութեամբ, այլ նաեւ` ինքնութեան յարգանքի ամբողջական լքումով: Հայ ազգը դաժան եզրակացութեան...