Անդրադարձ

ՍԵՒԱՆ Ճ. ԱԲԷԼԵԱՆ Վերջին տասնամեակներուն կ՛ապրինք աշխարհի մը մէջ, ուր համացանցը, Դիմատետրը, ընդհանրապէս ընկերային ցանցերն ու արհեստագիտական տարբեր նորութիւններ իրենց մեծ ազդեցութիւն ձգած են, ինչ որ նաեւ պատճառ դարձած է, որ պատանիներ եւ չափահասներ հեռու մնան ընթերցանութենէն: Սակայն, հակառակ այս բոլորին, տակաւին կան անհատներ, որոնք կը հաւատան գրելու եւ կարդալու արուեստին: Այս պատանիներէն մէկն է պարմանուհի Մեղրի Պագգալեանը, որուն գիրքը`...

ՅԱԿՈԲ ԱՅՆԹԱՊԼԵԱՆ Յաջորդական երեք սերունդներու պատկանող ուխտաւորները տարածուած էին Մուսա Լերան լանջերուն: Տրամադրութիւնները թէեւ բարձր, բայց յուզմունքը տիրական էր, մանաւանդ` այդ կախարդական լեռնաշխարհի ակունքներէն ծնած երէց սերունդին մօտ: Հատ ու կենտ եկուոր այլազգի բնակիչներու ամչկոտ հայեացքներուն ներքոյ, ուխտաւորներու քայլերը աւելի համարձակ ու ինքնավստահ էին, բայց` զուսպ ու զգուշաւոր... Տասնհինգամեակ մը առաջ էր, երբ Մուսա Լերան հերոսամարտի 95-ամեակի Կեդրոնական մարմինը կազմակերպած...

Ս. ԶԷՅԹԼԵԱՆ Դէպի փրկութիւն Ովկիանոսի էութիւնը ըմբռնելու համար պարունակած բոլոր ջուրերը տարբաղադրելու պէտք չկայ: Այդ գործին համար կաթիլն ալ կը բաւէ: Մուսա Լեռը հայութեան ոգեկան «ովկիանոսին» այդ «կաթիլն» է ահա: Եթէ պահ մը ենթադրենք, վրայ տուած ըլլայինք ամբողջ «ովկիանոս»-ը, եթէ բարբարոսը մեր հայրերու աճիւններուն հետ մոխիրի վերածած եւ չորս հովերուն տուած ըլլար Հայոց պատմութեան եւ հայ մշակոյթի վսեմական Մատեանը, Մուսա...

ԹՈՎՄԱՍ ՀԱՊԷՇԵԱՆ «Համբարձի զաչս իմ ի լեռինս ուստի եկեսցէ ինձ օգնութիւն» (Ժամագիրք) 1915-ի գարնան չարաշուք օրերուն, Մուսա Լերան ժողովուրդը աչքերը դարձուց իր լեռներուն ու անոնցմէ յուսաց ե՛ւ օգնութիւն ե՛ւ փրկութիւն: Լեռներ, որոնք իրն էին: Լեռներ, որոնց կը պատկանէր ինքը, որոնցմէ ծնած, սնանած, հասակ առած էր: Լեռներ, որոնք իր հոգին ի վեր գագաթներ ցայտած եւ իր հոգին ի վար անդունդներ կախած...

ՅԱԿՈԲ ՃԱՆՊԱԶԵԱՆ Մուսա Լերան հերոսամարտի 110-ամեակին առիթով անգամ մը եւս մեր նախահայրերուն յիշատակն է, որ կը լեցնէ մեր հոգիները եւ պահ մը մեզ բոլորս կը տեղափոխէ այն լերան բարձունքները, ուր կազմուեցան մեր հոյակապ աւանդութիւններն ու մղուեցան հերոսական մարտնչումները: Կ՛արժէ անդրադառնալ պատմական արժէք ունեցող այս իրադարձութեան եւ անոր իմաստալից պատգամներով սպառազինուած, դէպի ապագայ մեր երթը շարունակել` վերանորոգուած, հաստատակամ եւ աւելի հզօրացած:...

ՐԱՖՖԻ ԱՐՏԱԼՃԵԱՆ Հեղինակի Նշում: Այս յօդուածը, որ կը կազմէ «Հայկական ազգային նախագիծ»-ի շարքին երկրորդ մասը, կը փորձէ քննել, թէ ի՞նչ նշանակութիւն ունի «գերիշխանութիւն»-ը Հայաստանի նման փոքր ազգ-պետութեան մը համար, որ իր գրանցուած պատմութեան ընթացքին կէսէն քիչ աւելի քիչ ժամանակ եղած է գերիշխան։ «Հայկական ազգային նախագիծ»-ը այստեղ չի ներկայացուիր իբրեւ հաստատուած վարդապետութիւն, այլ՝ շրջանակ մը, դիտանկիւն մը, որուն միջոցով կարելի է վերաիմաստաւորել ինքնիշխանութիւնը,...

Վ. ԱՒԱԳԵԱՆ Գրասէր հանրութեան տրամադրութեան տակ է Սեդա Մարկոսեան-Խտըշեանի «Մեր տունը» հատորը, լոյս տեսած` Մեծի Տանն Կիլիկիոյ կաթողիկոսութեան տպարանէն: 300 էջերէ եւ 43 գլուխներէ բաղկացած գեղատիպ գիրք մը` Արմենակ Եղիայեանի ներածականով («Յառաջաբանի փոխարէն») եւ Կարօ Յովհաննէսեանի սրտի խօսքով (««Մեր տունը» եւ Սեդան»): Սեդա Մարկոսեան-Խտըշեան Լիբանանահայ օգնութեան խաչի, Հայ օգնութեան միութեան, Լիբանանի Ազգային իշխանութեան եւ Միջին Արեւելքի եկեղեցիներու խորհուրդի (MECC) պատասխանատու...

ՎԵՐԱ ԵԱԳՈՒՊԵԱՆ Սուրիոյ, Լիբանանի, Իրաքի եւ ընդհանրապէս տարածաշրջանի հայկական համայնքները, որոնք Ցեղասպանութենէն ետք դարձած էին վերապրումի կենսունակ կեդրոններ, այսօր կը գտնուին գոյութենական ճակատագրական վտանգի տակ: Պետական կառոյցներու փլուզումը, ժողովրդագրական նահանջը եւ Թուրքիոյ ընդարձակուող ազդեցութիւնը ստեղծած են անկայուն միջավայր մը, ուր հայկական ներկայութիւնը կը դառնայ աւելի խոցելի: Հալէպի վրայ Թուրքիոյ անուղղակի վերահսկողութիւնը փոխած է շրջանի քաղաքական եւ անվտանգութեան հաւասարակշռութիւնը, մինչ Լիբանանի...

ՆՈՐԱ ԲԱՐՍԵՂԵԱՆ Լիբանանահայութեան մշակութային կեանքին մէջ, յատկապէս մանկապատանեկան աշխարհին մէջ վերջին տարիներուն իր յատկանշական տեղը գրաւած է Լուսիկը` Անժելինա Սարգիսեանը, որ ոչ միայն սիրուած ու փնտռուած է անձնական տարեդարձներուն ու հաւաքոյթներուն, այլ նաեւ հայկական տարբեր միութիւններու կողմէ կազմակերպուած ձեռնարկներու, դպրոցական նախաձեռնութիւններու եւ այլն: Սակայն այս բոլորին կողքին, մանուկներուն եւ պատանիներուն կողմէ մեծապէս սպասուած են Լուսիկին ու անոր խումբին կազմակերպած հանդիսութիւնները`...

ՆԱԶԵԼԻ ԱՒԱԳԵԱՆ Կարօտի ապրումներով տոգորուած` օդանաւին պատուհաններէն դուրս նայեցայ ու յաղթական տեսքդ  փնտռեցի, բայց քեզ տեսնելու փոխարէն` Արագածը տեսայ իր ձիգ գագաթներով: Մինչեւ օդակայանի մուտքը կոխելս, միջանցքին ամբողջ երկարութեան դիտեցի դուրսը, գէթ` ապակեայ անցքէն քեզ տեսնելու յոյսով, սակայն այս անգամ երկինքը ծածկող ամպերը թոյլ չտուին, որ քեզ տեսնեմ: «Հարց չէ. հիմա մայրաքաղաք ուղղուելու ճամբուն ընթացքին փոխադրակառքին լուսամուտներէն կը տեսնեմ», ըսի...

ՍԵԴԱ ՄԱՐԿՈՍԵԱՆ ԽՏԸՇԵԱՆ Սարգիս Զէյթլեանի, ամենաղեկավարի կերպարի ներկայացման ընդմէջէն, Կարօ Յովհաննէսեան կը յաջողի օրուան դէպքերու վերլուծութիւններով հրապարակել անոր յախուռն, յստակ ու քաջ յայտարարութիւնները` քրիստոնէական հաւատքի պահպանման անհրաժեշտութեան թէ միջազգային կոմունիզմի գործած աւերին մասին, իր անվերապահ եւ աներեր կեցուածքը միշտ եղած է անշեղ եւ հատու` մնալով հաւատարիմ Հայ եկեղեցւոյ հաւատամքին եւ դաշնակցական ազգային գաղափարաբանութեան: Իսկ եւ մանաւանդ ազգային խորհրդանիշերուն` Արարատին ու...

ՅԱԿՈԲ ԼԱՏՈՅԵԱՆ Տասնեակ տարիներու ընթացքին Արաբական ծոցի երկիրները թրիլիոն տոլարներ ծախսեցին իրենց պաշտպանութեան, անվտանգութեան ու անձեռնմխելիութեան համար երաշխիքներ ապահովելու: Միացեալ Նահանգներու յաջորդական նախագահներու պատուին նուէրներ տուած երկիրները յանկարծ իրենք զիրենք խաբուած զգացին: Իսրայէլի` Տոհայի վրայ յարձակումը ամբողջ աշխարհին, ի մասնաւորի Ծոցի արաբական «հզօր» պետութիւններուն պատգամ է, որ եթէ ուզեն, եւ երբ որ ուզեն կրնան հասնիլ իրենց թիրախին, եւ ոչինչ կրնայ...

Ս. ՄԱՀՍԷՐԷՃԵԱՆ Բարեկամ մը, որուն հետ երկար ատենէ ի վեր հաղորդակցութիւն չէի ունեցած, այսօր հեռաձայնեց: Ենթադրեցի, որ պիտի յիշեցնէր, թէ այսօր 9/11 է, այսինքն` ամերիկեան տնտեսական եւ ռազմական կեդրոններու վրայ ծանօթ յարձակումներուն տարեդարձը: Յուսախաբ ըրաւ. մինչեւ իսկ ակնարկութիւն չըրաւ օր մը առաջ Եութայի մէկ համալսարանին մէջ սպաննուած քաղաքական մարդուն, ո՛չ ալ` Ֆրանսան փոթորկող ցոյցերուն եւ նման իրադարձութիւններու, որոնք իրենց հովանոցը...

Յ. ՊԱԼԵԱՆ Արագացած ժամանակը կրնա՞յ ընել այնպէս, որ երրորդ համաշխարհայինի ուրուականը դառնայ իրականութիւն: Այսօր ան հեռատեսիլէն դիտուած հեքիաթի նմանող սպառնալի՞ք է, վախի ռազմավարութի՞ւն: Առաջինը եւ երկրորդը դեռ չեն մոռցուած: Երրորդէն ետք, ինչպէս ըսած է Այնշթայն, ողջ մնացողները, եթէ ըլլան, պիտի վերադառնան քարերով եւ բիրերով կռուող նախամարդու վիճակին: Չեմ գիտեր, թէ աշխարհի ութ կամ տասը միլիառ բնակիչները  քանի՛ միլիոն «ղեկավարներ» ունին:...

ՍԵԴԱ ՄԱՐԿՈՍԵԱՆ-ԽՏԸՇԵԱՆ Կան մարդիկ, որոնք իրենց ներքին հրայրքով, գաղափարական անշեղելի հաւատքով, մտաւորական եւ հոգեւոր անապական խառնուածքով, հայրենիքի հանդէպ անսպառ խանդով եւ ժողովուրդին  անսակարկ ծառայութեան նուիրումով կը դառնան ղեկավար ու կը մնան հասնող սերունդներուն համար անշիջելի եւ անժամանցելի տիպարը` առաջնորդին, ներշնչելով զանոնք քալելու  միեւնոյն ճանապարհէն եւ ուղղուելու միեւնոյն հաւատքով ու գաղափարաբանութեամբ, հրդեհելով զանոնք հայրենիքի անմար կրակով ու սիրով: Ահա այդպիսի դէմքի...

Հայ եկեղեցւոյ Մեծի Տանն Կիլիկիոյ կաթողիկոսութիւնը ուրախութեամբ կը յայտարարէ, թէ կաթողիկոսարանին մէջ գործող Հայագիտական կեդրոնը` Ազգային կեդրոնական վարչութեան որոշումով անուանուեցաւ Արամ Ա. կաթողիկոսին անունով` «Արամ Ա. Կաթողիկոս» Հայագիտական Հիմնարկ Շուրջ երեսուն տարի առաջ, վեհափառ հայրապետին գահակալութեան առաջին տարիներէն սկսեալ, համեստ պայմաններու մէջ նախ իբրեւ արեւմտահայերէնի զարգացման նուիրուած դասընթացքներով սկսած յիշեալ նախաձեռնութիւնը հանգրուանային կերպով կազմակերպուեցաւ ու ծաւալեցաւ` վեհափառին անմիջական քաջալերանքով ու...

ՎԱՐՈՒԺԱՆ ԱՐՔԵՊԻՍԿՈՊՈՍ Հայ Եկեղեցին` Գործակից Եւ Զօրակից Պետութեան Քրիստոնէութիւնը որդեգրելու իրողութիւնը պատահական  երեւոյթ մը չէր մեր կեանքին մէջ եւ ոչ ալ անձի մը կամ անձերու նախասիրութեան կամ ճաշակի  հարց մը: Քրիստոնէութիւնը ինքը չեկա՛ւ մեզի, մե՛նք հրաւիրեցինք, մենք ներքաշեցինք  զայն մեր մէջ, քանի մեր դարաւոր ժողովուրդի նկարագրին ու քրիստոնէական վարդապետութեան միջեւ հարազատ նմանութիւններ եւ մտերմութիւններ կային: Նոյնութիւն, որ դիմանալու, տոկունութեան եւ...

Պատրաստեց` ԿԱՐՕ ԱԲՐԱՀԱՄԵԱՆ Խմբագիր, վաստակաւոր լրագրող, հրապարակագիր, թատերագիր, յուշագիր, թարգմանիչ: Ծնած է Պոլիս: Փոքր տարիքէն յաճախած է Վիեննական Մխիթարեան վարժարանը, զոր աւարտելէ ետք անցած է Պոլսոյ համալսարանի գրականութեան բաժանմունքէն եւ վկայուած` փիլիսոփայութեան եւ հոգեբանութեան ճիւղերէն: Առաջին հրատարակուած գործը «Բառասխալ» խորագրեալ պատմուածք մըն է, լոյս տեսած` Խաչիկ Ամիրեանի թարգմանութեամբ, «Անիւ» պարբերաթերթին մէջ:  1955-էն սկսեալ մաս կազմած է «Մարմարա»-ի «Գրական էջեր»-ու խմբագրական...

ԱՀԱՐՈՆ ՇԽՐՏԸՄԵԱՆ Հայոց ցեղասպանութեան մթին օրերուն, երբ  բնաջնջում կը սպառնար հայ ժողովուրդին, յուսոյ լոյս մը ճառագայթեց Մուսա Լերան  կատարներուն վրայ: Մուսա Լերան հերոսամարտը հայ ազգային ազատագրական պայքարի  փառապանծ էջերէն մէկն է: Մուսա Լեռը կը գտնուի Կիլիկիոյ` Տաւրոսի  Ամանոս լեռնաշղթայի հարաւարեւմտեան  փէշերուն: Անոր լանջերուն սփռուած են Սուէտիոյ հայկական վեց գիւղերը: Գիւղախումբին աւելի քան վեց հազար բնակիչները կը զբաղէին  հողագործութեամբ, անասնապահութեամբ եւ...

ԳԷՈՐԳ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ Քաղաքական գիտութիւնների թեկնածու, ՀՅԴ Բիւրոյի Հայ դատի կեդրոնական գրասենեակի յատուկ ծրագրերի պատասխանատու 2025 թ. օգոստոսի 8-ին Ուաշինկթընում ամերիկեան միջնորդութեամբ Հայաստանի եւ Ազրպէյճանի արտգործնախարարների կողմից նախաստորագրուեց «Ազրպէյճանի Հանրապետութեան եւ Հայաստանի Հանրապետութեան միջեւ խաղաղութեան ու միջպետական յարաբերութիւնների հաստատման մասին» համաձայնագիրը: Դրա մասին կողմերը 2025 թ. մարտի 13-ին, երբ Ազրպէյճանի արտգործնախարարը, արհամարհելով պաշտօնական Երեւանի` համատեղ յայտարարութեամբ հանդէս գալու առաջարկն ու խախտելով...