Անդրադարձ

ԱՀԱՐՈՆ ՇԽՐՏԸՄԵԱՆ Հոկտեմբեր ամիսը` հայ մշակոյթի ամիսը, պէտք է դառնայ լոյսի եւ հոգեւոր հարստութեան տօն: Ան պէտք է համախմբէ մեր միտքն ու զգացումը` գեղարուեստի, գրականութեան, երաժշտութեան եւ թատրոնի շուրջ: Բայց ի՞նչ կը տեսնենք այսօր... Դատարկ աթոռներ` անշարժ վկաներ մեր անտարբերութեան: Շաբաթ երեկոյեան Համազգայինի «Գասպար Իփէկեան» թատերախումբը նոր հնչեղութիւն տուաւ հայ բեմին` բեմադրելով խորիմաստ եւ գեղարուեստական ճաշակով կերտուած ներկայացում մը` «Մարդը...

Ս. ՄԱՀՍԷՐԷՃԵԱՆ Անցեալ շաբթուան երկրորդ կէսէն սկսեալ եւ մօտաւորապէս հինգ օր տարօրինակ տօնահանդէս մը տեղի ունեցաւ Միջին Արեւելքի մէջ` «Կազայի պատերազմին աւարտ»-ի յայտարարութեամբ եւ ընկերակցող դրական քայլերուն լոյսին տակ: Նախ ի յայտ եկաւ, որ ճակատող կողմերը` Իսրայէլ եւ Համաս, վերջնական համաձայնութեան հասած են պատերազմի դադրեցման թրամփեան նախագիծին կէտերէն շատերուն շուրջ, նախագիծ մը, որուն առաջին բաժինը իրագործման դրուեցաւ երկուշաբթի, 13 հոկտեմբերին...

ԳԷՈՐԳ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ 2025 թ. օգոստոսի 8-ի ուաշինկթընեան պայմանաւորուածութիւնների թերեւս ամենաառարկայական կէտը ԵԱՀԿ Մինսքի խմբի լուծարմանն էր վերաբերում: Նոյն օրը ԱՄՆ նախագահի վկայութեամբ, Հայաստանի ու Ազրպէյճանի ղեկավարների կողմից ստորագրուած համատեղ հռչակագրի քաղաքական հիմքով, բայց դրա ստորագրումից առաջ, Հայաստանի եւ Ազրպէյճանի արտաքին գործերի նախարարները ԵԱՀԿ-ին ուղղուած համատեղ դիմում են ստորագրել` ԵԱՀԿ Մինսքի խմբի գործընթացների եւ առնչուող կառոյցների փակման վերաբերեալ: Արդէն սեպտեմբերի 1-ին...

ՏԻԳՐԱՆ ՃԻՆՊԱՇԵԱՆ Յիսնամեակ մը առաջ, դպրոցական վերամուտը կը զուգադիպէր Թարգմանչաց տօնին: Այդ առիթով տօնախմբութիւններ տեղի կ՛ունենային, կը պանծացուէին հայկական կրթութիւնը, հայ գիրն ու գրականութիւնը, հայ մշակոյթը: Չեմ կրնար պնդել, որ ոչինչ գրուեցաւ ու ոչինչ ըսուեցաւ, սակայն գրուածին ու ըսուածին տարողութիւնը զգալիօրէն կը զիջէր ոչ հեռաւոր անցեալին կատարուածին: Դպրոցական վերամուտը եւս անցաւ գրեթէ անշշուկ: Ի՞նչ պատկեր կը պարզեն Լիբանանի մեր դպրոցները...

ԴՈԿՏ. ՄԱՐԻ ՌՈԶ ԱԲՈՒՍԷՖԵԱՆ Մեր հանրութեանը խորհուրդ կը տամ վերջապէս սթափուել, աւելի շատ հետեւել թշնամու լուրերին, քան` թշնամուն նուիրուածօրէն ծառայող մեր իշխանութեան իրականութիւնը թաքցնող ստերին, որովհետեւ թշնամին բացայայտ է գործում, մեր իշխանութիւնը ամբողջովին իրենց ծուղակում է, պատրաստակամօրէն ծառայում է իրենց, անմնացորդ կատարում նրանց պահանջները, նրանք ստելու կարիք չո նեն: Յիշեցնեմ` 110 տարի առաջ էլ չհաւատացինք մեզ ոչնչացնել ծրագրող թշնամու յայտարարութիւններին,...

ՅԱՐՈՒԹ ՍԱՍՈՒՆԵԱՆ Այն պահուն, երբ ամբողջովին կորսնցուցած էին յոյսը, որ Միացեալ Նահանգներու կառավարութիւնը կրնայ երբեւէ որեւէ բան ըսել կամ ընել յաջակցութիւն Արցախին, հաճելի անակնկալ էր տեսնել Միացեալ Նահանգներու արտաքին գործոց նախարարութեան բարձրաստիճան պաշտօնեային նամակը, ուր ան Արցախի պաշտպանութեան վերաբերող շատ ճիշդ դիրքորոշումներ դրսեւորած է: 25 սեպտեմբեր 2025 թուակիր այդ նամակը գրած էր Միացեալ Նահանգներու արտաքին գործոց նախարարութեան օրէնսդրական հարցերով պիւրոյի...

ՌՈՒԲԷՆ ՃԱՆՊԱԶԵԱՆ Մենք` հայերս, մեծապէս կը հպարտանանք մեր մշակութային եւ արուեստի աւանդով: Կը սիրենք պարծենալ, որ ժողովուրդ մըն ենք, որ կը գնահատէ արուեստը. կը հրճուինք` կրկնելով, որ մենք բանաստեղծներու, երաժիշտներու եւ մտաւորականներու ազգ ենք, որ` թատրոնը մեր արեան մէջ է... Չէ՞ որ Տիգրան Մեծը վեհաշուք թատրոն մը կառուցած է Տիգրանակերտի մէջ` դեռ այն ատեն, երբ Հռոմի մէջ նոյնիսկ թատերական մշակոյթ...

Շաբաթ, 8 նոյեմբերին լիբանանահայ մշակութասէր հանրութիւնը  առիթը պիտի ունենայ ըմբոշխնելու հայ երաժշտութեան անկորնչելի գոհարներու հոյլ մը` կատարողութեամբ հայրենի տաղանդաշատ արուեստագէտ Ռազմիկ Բաղդասարեանի: Համազգայինի Լիբանանի Գեղարուեստի դպրոցներու խնամակալութեան կողմէ կազմակերպուած այս մտերմիկ ընթրիքի երեկոն տեղի պիտի ունենայ Ազգային առաջնորդարանի «Երջօ Սամուէլեան-Եռագոյն» սրահին մէջ եւ պիտի վայելէ հովանաւորութիւնը նախկին նախարար տէր եւ տիկին Վրէժ Սապունճեանի: Այս առիթով արժէ լիբանանահայութեան ներկայացնել արուեստագէտին անցած...

ԴՈԿՏ. ՄԱՐԻ ՌՈԶ ԱԲՈՒՍԷՖԵԱՆ Աշխարհը կրկին անհանգիստ փոթորկումի մէջ է. մի տեղ յղփացած երկրների կողմից հրահրուած պատերազմ է, այլ տեղեր նոր պատերազմների վտանգի տակ են, մէկ այլ տեղ` ի ցոյց աշխարհի, սպանդ է, բացայայտ ցեղասպանութիւն, անպաշտպան, անզէն, իր դարաւոր հողի վրայ մօտ 80 տարի որպէս ստրուկ, որպէս գերի ապրող 7 միլիոն անզէն պաղեստինցի ժողովրդի դէմ, եւ իմ ողջ էութեան մէջ...

ՈՒՍՈՒՄՆԱՍԻՐՈՒԹԻՒՆ` ԱՐԱՄ ՉԱՓԱՐԵԱՆԻ ԿՈՂՄԷ Կրնայ ըլլալ, որ ընթերցողներուն մեծ մասը թերագնահատէ Լիբանանի դրամատնային ճգնաժամը` իր զայրոյթը հիմնականօրէն կեդրոնացնելով Լիբանանի Կեդրոնական դրամատան նախկին կառավարիչին վրայ,  անտեսելով ճգնաժամի բուն պատճառները: Մինչդեռ հիմնական խնդիրը կը բխի երկրի դրամատնային համակարգի գործունէութեան ուղղութիւն տուող օրէնքներէն եւ երկրի սահմանադրական դրոյթներէն: Սկսելու համար, հարցը կը կայանայ այն օրէնքներուն մէջ, որոնք կը վերաբերին Կեդրոնական դրամատան կառավարիչի նշանակման լիազօրութիւններուն...

Ս. ՄԱՀՍԷՐԷՃԵԱՆ Քանի մը շաբաթէն` նոյեմբերի սկիզբը,  քալիֆորնիացիք քուէատուփ պիտի երթան ԱՅՈ կամ ՈՉ քուարկելու միայն մէկ օրինագիծի, որ հրապարակ եկած է Prop 50 անունով: Քուէաթերթիկները արդէն իսկ սկսած են հասնիլ նամակատան միջոցով, շատեր պիտի քուէարկեն 4 նոյեմբերի պայմանաժամէն առաջ, նմանապէս նամակատան ճամբով: Աղմկայարոյց եւ խնդրայարոյց հարց մը կը դրուի քուէարկութեան: Ուժեղ ճակատամարտ մը կը մղուի հանրապետականներու եւ դեմոկրատներու միջեւ:...

ՍԷՐՈՒԺ ԽԱՆՃԻՀԱՆԵԱՆ  «Էջերն անմահութեան» յօդուածներու շարք մըն է, որ կ՛անմահացնէ յանուն հայրենիքի գաղափարին իրենց կեանքը զոհած մեր նուիրեալները: Անոնք իւրաքանչիւրիս կը փոխանցեն առկախ կտակ մը եւ կը դառնան ներշնչարան` իւրաքանչիւր օր հայօրէն ապրելու ու պայքարելու յանուն այդ կտակի ամբողջացման: Եռանդուն, տաղանդաւոր, խելայեղ քաջասիրտ, հմայիչ, ինքնվաստահ եւ ունակ առաջնորդ, գթասիրտ ու ընկերասէր,  ըմբշամարտիկ, մեքենաշէն-ճարտարապետ, սասունցի, արցախեան ազատամարտիկ, ՀՅԴ Պռօշեան ջոկատի հրամանատար,...

ՅԱԿՈԲ ՃԱՆՊԱԶԵԱՆ Հոկտեմբեր ամիսը կը յատկանշուի իբրեւ թարգմանիչներու եւ հայոց մշակոյթի ամիս: Հոկտեմբերը հոգեցունց եւ խոկալու առիթ մըն է մշակութասէր հայերուս համար, անիկա կը զուգադիպի նաեւ Կոմիտաս վարդապետի մահուան 90-րդ տարելիցին: Անհատապէս եւ հաւաքաբար կը խոնարհինք Կոմիտաս վարդապետի անմահ յիշատակին առջեւ` ի նշան երախտագիտութեան, գոհունակութեան, յարգանքի եւ հաւատքի: Անոր թողած ժառանգութիւնը անմար կտակ ու կրակ է մեր ազգային մշակոյթին մէջ:...

ԱՀԱՐՈՆ ՇԽՐՏԸՄԵԱՆ Հոկտեմբերը հայոց օրացոյցին մէջ արտասովոր խորհուրդ մը կը հաղորդէ մեր ժողովուրդին: Ան հայ մշակոյթի ամիսն է: Այս ամիսը առիթ մըն է` խոկալու, արժեւորելու մեր անցեալի ժառանգութիւնը, ուսումնասիրելու ներկայի մարտահրաւէրները եւ վերանորոգ պատասխանատուութեամբ դիմագրաւելու ապագան: Մշակոյթը մարդկային քաղաքակրթութեան հնագոյն եւ ոգեղէն շունչն է: Դարերու ընթացքին եղած է ժողովուրդներու ինքնութիւնը ամրագրող հիմնական զէնքը: Ժողովուրդի մը ինքնութիւնը կը կազմուի ոչ միայն...

ԳՐԻՇ ԴԱՒԹԵԱՆ Հայ ժողովրդի արուեստի եւ գիտութեան միջոցով ստեղծած ու պատմականօրէն արժեւորած գործերը մեր մշակութային ունեցուածքն է. այդ ունեցուածքը առաջացնողը մեր ազգային կեանքն է, մեր հայրենացուած կենսաձեւն է, ապրուստն է: Քաղաքակրթութիւնը հակադրւում է բարբարոսութեանը: Մշակոյթը ազգ է դարձնում ժողովրդային հասարակութեանը: Ժամանակի անիւը դարիւ-դարիւ թաւալումով կուտակում է համաշխարհային հասարակայնութեան կեանքի ու կենցաղի, որոնումների եւ իրագործումների նուաճումները եւ... կորուստները. դրանց համախառն գումարը,...

 ՎԵՐ. ԴՈԿՏ. ՎԱՀԱՆ Յ. ԹՈՒԹԻԿԵԱՆ Ամէն տարի հոկտեմբեր ամսուան երկրորդ շաբաթ օրը հայ ժողովուրդը կը տօնէ Սուրբ Թանգմանիչներու տօնը: Այս տօնը նուիրուած է պանծացնելու յիշատակը` հինգերորդ դարու մեր անմահ Թարգմանիչ հայրերուն, որոնք երկնեցին հայ գրականութեան ոսկեդարը: Թարգմանչաց շարժումը հայ քրիստոնէութիւնը հայ ժողովուրդին մէջ արմատացնելու եւ մեր ազգային գոյութիւնը ամուր հիմքերու վրայ դնելու անզուգական շարժում մըն էր: Հինգերորդ դարուն մենք ազգ...

ԱՒԵՏԻՔ ՎՐԴ. ՏԷՐ ԿԱՐԱՊԵՏԵԱՆ Օրերը նոյնը չե՞ն, թէ՞ մարդիկ են փոխուած: Ժամանա՞կն է փոխուած, թէ՞ իրենց արժէքներուն հանդէպ մարդոց պատասխանատուութիւնն է փոխուած: Դա՞րն է փոխուած, թէ՞ պատկանելիութեան եւ ինքնութեան գիտակցութիւնն է փոխուած: Կ՛արժէ մտածել... Կ՛ապրինք այնպիսի ժամանակաշրջանի մը մէջ, որ յղի է ազգի, հայրենիքի եւ Հայ եկեղեցւոյ հանդէպ տեսակաւոր արշաւներով, սակայն դժբախտութիւնը այն է, որ յարձակումը արտաքինէն ներքին չէ՛, այլ`...

ՍՕՍԷ ՓԻԼԱՒՃԵԱՆ Աշխարհիս մէջ ներկայիս ընթացող հինգերորդ սերունդի «խառնածին» պատերազմները (ռազմականի կողքին` ինքնութեան խաթարման, քաղաքական, տնտեսական, տեղեկատուական եւ այլն) անկասկած շատ աւելի բարդ եւ խոցելի կը դարձնեն իւրաքանչիւր ազգի ինքնապաշտպանական ունակութիւնները: Այստեղ ազգային պաշտպանունակութիւնը կախեալ չէ սոսկ ազգային գաղափարախօսութիւն քարոզելէ, այլ` ազգի բոլոր կառոյցները գործնական գետնի վրայ զօրաշարժի ենթարկելէ, ինչպէս` կրթական, մշակութային, քաղաքական, ընկերային, տնտեսական եւ այլ բնագաւառները աշխուժացնելով: Ուստի...

ԱՍՊԵՏ ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ Նարեկայ վանք Հայ եկեղեցին տարին երկու անգամ կը տօնէ թարգմանիչներու տօնը: Անոնք են` Տօն սրբոց թարգմանչացն մերոց Սահակայ եւ Մեսրովբայ, որ կը տօնուի Հոգեգալստեան տօնի չորրորդ կիրակիին յաջորդող հինգշաբթի օրը, եւ Տօն սրբոց թարգմանչաց վարդապետացն մերոց, որ կը տօնուի Խաչվերացի չորրորդ կիրակիին յաջորդող շաբաթ  օրը: Թարգմանչաց տօնը կը խորհրդանշէ հայերէն գիրերու գիւտը, Աստուածաշունչի հայերէն առաջին թարգմանութիւնը, թարգմանչաց շարժումը...

Հինգշաբթի, 9 հոկտեմբերին, երեկոյեան ժամը 8:00-էն սկսեալ, «Յակոբ Տէր Մելքոնեան» թատերասրահին մէջ տեղի ունեցաւ Համազգայինի «Գասպար Իփէկեան» թատերախումբի «Մարդը Աթլանթիսէն» թատերախաղին վերջին փորձը` ներկայութեամբ քուլիսային ու վարչական աշխատանքներ իրականացնող թատրոնի սպասաւորներուն: Թատերախաղի բեմադրիչն է Յակոբ Տէր Ղուկասեանը, իսկ հեղինակը` Վաչէ Ատրունին: Տեւողութիւն` մէկ ժամ եւ 15 վայրկեան: «Մարդը Աթլանթիսէն» թատերախաղը «աղբանոց»-ին մէջ ապրող մարդոց երազներու եւ ձգտումներու պատկերներու հոգեհարազատ ներկայացումն...