Անդրադարձ

ՅԱՐՈՒԹ ՄԿՐՏԻՉԵԱՆ Վերջին 128 տարիներուն ընթացքին քիչ չեն եղած այն մարդիկը, որոնք Հայ յեղափոխական դաշնակցութիւնը նկատած են դաւաճան կուսակցութիւն. անոնցմէ շատեր փորձած են նոյնիսկ հայ ժողովուրդի գլխուն եկած բոլոր դժբախտութիւնները վերագրել Դաշնակցութեան: Դժբախտաբար այսօր ալ կան անձեր, որոնք կը յամառին քննադատել մեր ազգային զարթօնքը կերտած այս կուսակցութիւնը: Փաստն այն է, որ վերջերս հակադաշնակցական պայքարը, Հայաստանէն մինչեւ սփիւռք, կը թուի թափ...

ԱՐՄԷՆ ԹԱՇՃԵԱՆ Զ) Արտաքին քաղաքականութիւն եւ արցախեան հիմնահարց Նոր իշխանութիւնը իր կազմաւորման մեկնարկէն իսկ քանիցս արձանագրեց, որ Հայաստանի արտաքին քաղաքականութեան ոլորտին մէջ կտրուկ շրջադարձեր բացառուած են: Այսուհանդերձ, այս ոլորտին մէջ ձեւաւորուած հաւասարակշռութեանց բովանդակային սեփական լիցք հաղորդելու թիրախաւորումը ընդգծուեցաւ ինքնիշխան պետութեան վայե՛լ հաստատակամութեամբ` տարբեր ուղերձներու եւ դիւանագիտական շփումներու ընթացքին: Դիւանագիտական յարաբերակարգի այս ուղենիշն ու գործելակերպը անհրաժեշտութիւն էին այլեւս` արտաքին քաղաքականութեան խցանուած...

ՅԱՐՈՒԹ ՉԷՔԻՃԵԱՆ Սեւրի դաշնագիրի ստորագրութեան մասին Աւետիս Ահարոնեանին յղած հեռագիր-լուրը, ըստ երեւոյթին, նախ կը հասնի Հայաստանի Կոստանդնուպոլսոյ դեսպանատուն, ուր դեսպան (Ֆ.) Թահթաճեանը իր կարգին հեռագիրին բովանդակութիւնը կը յղէ Հայաստանի Թիֆլիսի դեսպանատուն, որպէսզի ի վերջոյ այնտեղէն հեռագիրով հասնի Երեւան: Ըստ երեւոյթին, կարելի չէր Սեւրէն Երեւան կամ Թիֆլիս հեռագիր ղրկել: Սեւրի դաշնագիրի ստորագրութեան լուրը Հայաստանի մամուլին մէջ կը տեսնենք 11 օր ետք`...

ԴՈԿՏ. ՎԵՀՈՒՆԻ ՄԻՆԱՍԵԱՆ Պանթէոնի Առաջին Բնակիչի Արձանի Շիրիմին Մօտ Հայրենիք կ՛այցելեմ կրկին: Առաւօտուն մայրաքաղաքի Արշակունեաց պողոտային կից Կոմիտասի անունը կրող զբօսայգի-գերեզմանատան մէջն եմ: Հոս, իրենց վերջին հանգրուանը գտած են մեր մշակոյթի, գրականութեան եւ արուեստի մեծանուն ներկայացուցիչներ եւ անուանի հասարակական-քաղաքական գործիչներ: Պատմեցին, որ մինչեւ 1930 թուականի կէսերը զբօսայգին «Մլեր» անուամբ գերեզմանատուն էր` իր մատուռով, որմէ այսօր պահպանուած կը մնայ միայն կրաշաղախ...

Միջազգային քաղաքականութեան մէջ ընդհանրապէս ընկալեալ օրինաչափութիւն է, որ տուեալ երկրի առաջին դիւանագէտը կը տարբերի իր հռետորութեամբ, յայտարարութիւններու ընթացքին օգտագործած պատուհան բաց ձգող ըսելաձեւերով, յաճախ երկիմաստ կամ բազմիմաստ ուղերձ փոխանցող հրապարակումով: Յաճախ ալ կը նկատուի դերերու բաշխում, երբ այս կամ այն երկրի գործադիր առաջին դէմքը կարծր յայտարարութեամբ կամ կամուրջ քանդող խօսքով հանդէս կու գայ, զուգահեռ կամուրջ վերահաստատող յայտարարութիւն կը հրապարակէ արտաքին...

Կիրակի, 2 սեպտեմբեր 2018-ի յետմիջօրէին ՀՅ Դաշնակցութեան Կլենտէյլի (Քալիֆորնիա) «Գարամանուկեան» կեդրոնի սրահին մէջ տեղի ունեցաւ ոգեկոչական հաւաք մը` յարգելու համար յիշատակն ու վաստակը ՀՅԴ Բիւրոյի գործավար եւ աշխատակազմի ղեկավար, նորոգ հանգուցեալ Վահէ Յարութիւնեանի: Հաւաքը կայացաւ Կլենտէյլի Ս. Աստուածածին եկեղեցւոյ մէջ կայացած քառասունքի հոգեհանգստեան արարողութենէն ետք: Ներկայ էին հանգուցեալին ընտանեկան պարագաները, հարազատները եւ գաղափարի ընկերները, որոնք նաեւ նախաձեռնած էին այս յիշատակի...

Հայաստանի Հանրապետութեան Ազգային ժողովի նախագահ Արա Բաբլոյեանը շնորհաւորական ուղերձ յղած է Արցախի անկախութեան օրուան առիթով: Ուղերձին մէջ մասնաւորապէս ըսուած է. «Սիրելի՛ հայրենակիցներ, կը շնորհաւորեմ բոլորիս Արցախի Հանրապետութեան անկախութեան հռչակման 27-րդ տարեդարձին առիթով եւ կը խոնարհիմ բոլոր անոնց պայծառ յիշատակին առջեւ, որոնք ինկան հայոց երկրորդ պետութեան անկախութիւնը պաշտպանելու  ճանապարհին: Արցախի ժողովուրդն իր անբեկանելի որոշումը կայացուց ռազմական ու քաղաքական դժուարին եւ անորոշ...

ԵՍԱՅԻ ՀԱՒԱԹԵԱՆ Յովհաննէս (Վանիս) Գապաքեանը, ժողովրդային բնորոշումով սովորական «զուռնաճի» չէ. ան տիրապետած է այս գործիքին` թէ՜ բացայայտելով զուռնային բոլոր նրբերանգները, թէ՜ նաեւ պատրաստելով բարձր որակով զուռնաներ: Ան հմտացած է նաեւ թմբուկի, սրինգի եւ «ուտ»-ի պատրաստութեան մէջ: Իր կատարումները ունկնդրողին կը փոխանցեն Մուսա լերան հերոսական ժողովուրդին պարեղանակներուն զուլալ, առնական եւ պայքարող ոգին: Փաստօրէն Վանիսը եղած է Մուսա լեռ-Այնճարի (եւ ոչ միայն)...

ԱՐՄԷՆ ԹԱՇՃԵԱՆ Դ) ՀՀ Եւ ԱՀ Ներքաղաքական Դաշտերու Սահմանազատման Անհրաժեշտութիւնը Արցախեան պահանջատիրութիւնը` իբրեւ մարտավարութիւն, երբ ժողովուրդներու ինքնորոշման իրաւունքի թեզը որդեգրեց, եւ անոր հիմամբ մեր երկրորդ հանրապետութիւնը հռչակեցինք, թոյլատրելի չէ զոյգ հանրապետութեանց ներքաղաքական դաշտերու սահմանազատումները չյարգելը ե՛ւ ներքին, ե՛ւ արտաքին առումներով. մարտավարական այս յղացքին համահունչ վարուելակերպը վտանգաւոր խախտումներ արձանագրեց, երբ` ա) 1992-ին Հայաստանի ՀՀՇ-ական իշխանութիւնները ձեռնամուխ եղան ԼՂՀ Գերագոյն խորհուրդի նախագահի...

ԴՈԿՏ. ՀՐԱՅՐ ՃԷՊԷՃԵԱՆ «Ես իմ հայ ժողովուրդիս համար կ՛ուզեմ երգել»: Օգոստոս 2018, Սիտնի, Աւստրալիա: Քաղաքի կեդրոնական մասին մէջ կը շրջագայիմ` վայելելով անոր ու բնութեան արտասաւոր գեղեցկութիւնը: Բայց այդ գեղեցկութեանը մէջ կար նշանաւոր երաժիշտ-յօրինող Վերտիի «Այտա» օփերայի ներկայացումին նկար-յայտարարութիւնը, որ ողողած էր ամբողջ փողոցները: Յայտարարութիւնը կ՛ընդգրկէր երիտասարդ երգչուհիի մը նկարը, որ պիտի մարմնաւորէր Այտան ու ներկայացումի թուականները: Բայց երիտասարդ երգչուհիին նկա՞րը:...

ՆԱՐԵԿ ԱՐՔԵՊԻՍԿՈՊՈՍ Առաջնորդ Լիբանանի Հայոց «Դո՛ւք տուէք անոնց ուտելիքը» (Մր. 6.37) Սիրելի՛ հաւատացեալներ, Այս օրհնեալ պահուն, երբ Ս. Նշան մայր եկեղեցւոյ մէջ բոլորս աղօթակից կը դառնանք, փառք կու տամ Աստուծոյ, որ Մեծի Տանն Կիլիկիոյ կաթողիկոսութեան միաբանութեան հոգեւոր եղբայրներուս մէջէն զիս յարմար նկատեց դառնալու Լիբանանի հայութեան նորընտիր առաջնորդը: Այս մէկը ցուցանիշ չէ իմ արժանաւորութեան, այլ` աստուածային տնօրինութեան, որուն ի պատասխան` Սողոմոն...

«Մահացածները չեն կրնար աղաղակել արդարութեան համար: Ապրողներու պարտականութիւնն է ատիկա ընել` անոնց համար»                                                                                                                                                   Լոյս ՄըքՄասթըր-Պիւժօ (ամերիկացի վիպագիր) Զգացական բնոյթ ունեցող եւ յուզում յառաջացնող «Մայրերու օր» չէ, որ կը տօնուի ամէն շաբաթ Պոլսոյ Կալաթասարայի բանուկ հրապարակին վրայ... 27 մայիս 1995-էն ի վեր: Ընդհակառակը, մայրեր կը հաւաքուին իրենց անհետացած, առեւանգուած, չարչարուած եւ սպաննուած զաւակներու յիշատակը նշելու նպատակով: Շաբաթական դրութեամբ կը ներկայացուին...

ԱՐՄԷՆ ԹԱՇՃԵԱՆ Ա) Նախաբան Հայկական թաւշեայ յեղափոխութիւնը` իր ժողովրդական-քաղաքացիական մաքրամաքուր առաջադրանքներով եւ ազգային վառ երազանքներով, լիարժէք արդիւնաւորման ու յաղթանակի համար, քաղաքակիրթ հիմնարկաւորման ուղի մը կ՛ենթադրէ: Հիմնարկաւորման այս ուղին` ժողովրդական ակնկալիքներու եւ ազգային-պետական շահերու ներդաշնակ հաշուառման ունակութեան մը նաեւ կը կարօտի: Ուղի մը, որ երկիրի ժողովրդավարութեան, սահմանադրականութեան եւ ազգային-պետական անվտանգութեան կամրջման զգայուն մարտահրաւէրը կը դիմագրաւէ: Վերոնշեալ եռեակի կամրջման առաջին շրջափուլը աւարտեցինք...

ԳԱՅԵԱՆԷ ՄՈՒՐԱԴԵԱՆ Խմբում հաւաքուած ճանապարհորդները անհամբերութեամբ տեղաւորուելով մի քրոաւտոբուսում`  արագօրէն ծանօթանում եւ մտերմանում էին: Խմբին ուղեկցողը հազիւ էր հասցնում պատասխանել  միաժամանակեայ տեղացող հարցերի տարափին: Բոլորն ուզում էին հասկանալ ճանապարհային  քարտէսի առաջին քայլերը, արագ հասնել ԷՐԳԻՐ... Անցնում էինք Արագածոտնի, Շիրակի մարզերի հայոց արեւից խանձուած խոտածածկոյթ հողի եւ  ամրապինդ ծառերի կողքով, ծանօթ բնապատկերները տիպիկ ամառային, հայկական ու հարազատ  էին: Յաղթահարելով հայ-վրացական-թուրքական մաքսակէտերը` խաղաղուեցինք եւ պատրաստ պահած  նկարահանող սարքերը, մէկ աջմէկ ձախ էինք նայում` լսելով հայոց պատմական վայրերի  նախկին  եւ նոր տեղանունների բացատրութիւնները: Շատերը չէին լսում, լոկ դիտում ու մտքերի հետ էին,  ուզում էին կլանել, զգալ, դաջել տեսածը: Տխրած ու լուռ էինք... Անցնում էինք Արտահան նահանգով, որը ծովի մակերեւոյթից բարձր է 2000 մեթր, Չլդրան լճակի ափով, որին վանեցիները կոչում էին Հիւսիսային  ծովակ:  Տեղավայրը իր աշխարհագրական դիրքով նման էր Սիւնիքի ալպիական գօտուն: Մեզ ուղեկցում էին նոճուտի անտառները եւ բազմագոյն  ու բազմազան ծաղիկները: Ճարտարապետական ոճական կառոյցներ չկային, հանդիպած կառոյցները միանման ցածրայարկ, չկազաֆիքացուած բնակելի շէնքեր էին, որտեղ ապրում էին վերաբնակեցուած քրտերն ու թուրքերը: Տեսանելի էին շէնքերի տանիքներին կոկիկ  տեղադրուած արեւային ուժանիւթ կլանող սարքերը: Ժամեր շարունակ ընթանում էինք հայելապատ, յարմարաւէտ ճանապարհներով, որոնք  ապահովուած էին կատարեալ խնամուած ենթակառուցուածքներով: Ակնյայտ էր, որ բարւոք ճանապարհներ ունենալը պետութեան գլխաւոր ռազմավարութիւններից մէկն էր: Լաւ ճանապարհները լաւ, զարգացած տնտեսութիւն ունենալու գրաւական է: Ճանապարհների ուղղութեամբ չկար մի դաշտ, բլուր կամ փոքր հողակտոր, որ անմշակ լինէր: Հասկանալի էր, որ տնտեսութեան զարգացած ճիւղ էր ...

ՎԼԱԴԻՄԻՐ ՅՈՎՍԷՓԵԱՆ Արցախի Հանրապետութեան վաստակաւոր իրաւաբան Իրաւաբանական իմաստով անձեռնմխելիութեան եզրոյթի տակ հասկացւում է մարդու եւ քաղաքացու, պետութեան որոշ պաշտօնատար անձանց կարգավիճակը, տուեալ դէպքում` նրանց պաշտպանուածութիւնը ցանկացած հակաիրաւական ոտնձգութիւնից: Անձեռնմխելիութեան հաստատութիւնը հազարամեակների պատմութիւն ունի: Դեռեւս Հռոմէական կայսրութիւնում, պատրիկների եւ պլեբէյների միջեւ պայքարի արդիւնքում պլեբէյները հասան նրան, որ նրանց կողմից ընտրուած ներկայացուցիչների` ժողովրդական տրիբունների անձը յայտարարուեց սրբազան ու անձեռնմխելի, եւ ցանկացած մարդ,...

ՀԱՄԲԻԿ ՊԻԼԱԼԵԱՆ Մեր անմիջական շրջապատին մէջ յաճախ կը լսենք, թէ այլեւս պէտք է զանց առնել դասականութիւն բուրող խորագիրներ, ձերբազատիլ կարգախօսային բառերու շքերթէն, շրջանցել, այսպէս ըսած,  կաղապարուած մտածումներու պարտադրանքը եւ հարցերուն մօտենալ առարկայականօրէն, քննական միտքով եւ առանց բարդոյթի: Այսինքն, ըսել ուզուածը հաւանաբար այն է, որ յօդուածները պէտք է ըլլան հատու` իրենց բովանդակութեամբ, եւ ցնցիչ` իրենց խորագիրով, որպէսզի ընթերցասէր (եթէ տակաւին գոյութիւն...

ԵՂԻԱ ԹԱՇՃԵԱՆ Չինաստանը այսօր միջազգային քաղաքականութեան եւ տնտեսութեան մէջ իր հաստատուն տեղը ունեցող երկիր է: Փորձագէտներու գնահատականներով, անիկա իր տնտեսական ուժով մօտակայ 20 տարուան մէջ պիտի գերազանցէ Միացեալ Նահանգներու տնտեսական ուժը: Հայ-չինական յարաբերութիններուն մասին գրելը բաւական խոր պատմագիտական ուսումնասիրութեան կը կարօտի: Այս յօդուածով պիտի անդրադառնամ, թէ վերջին տասնամեակին ի՛նչ ոլորտներու մէջ զարգացան այդ յարաբերութիւնները, եւ թէ ինչպէ՛ս ապագային Հայաստանը կրնայ...

Ն. ՊԷՐՊԷՐԵԱՆ Հայոց յուշատետրին մէջ օգոստոս 26-ին վերապահուած էջը պատուած է ահաւոր սեւով: Արիւն եւ սուգ կայ այնտեղ... 26 օգոստոս 1915-ին ցեղասպան թուրքը մարմնաւորող ոճրագործներ դաշոյններով մորթոտեցին Հայկեան Հանճարին ճառագայթող մեծութիւններէն երկուքը` անզուգական Դանիէլ Վարուժանն ու Ռուբէն Սեւակը: Հայ ժողովուրդին դէմ Թուրքիոյ կողմէ պետականօրէն գործադրուած ցեղասպանական մեծ ոճիրին մասին պատմագրական եւ արխիւային հսկայական գրականութիւն մը գոյութիւն ունի: Հաստափոր հատորներ կը...

 ՆԱԹԱՆ ՊԵՏՐՈՍԵԱՆ Իւրաքանչիւր քաղաքական կուսակցութիւն ունի իր քաղաքական, ընկերային եւ տնտեսական աշխարհահայեացքը, որուն կը հետեւի եւ կ՛արտայայտուի իր ծրագիրին ու դաւանած գաղափարաբանութեան համաձայն: Կան կուսակցութիւններ, որոնք մոլեռանդօրէն ազատ շուկայական տնտեսութեան գաղափարախօսութեան կը հետեւին: Քաղաքական, ընկերային եւ տնտեսական ամէն երեւոյթ կը դիտեն շուկայի ակնոցով: Անոնց համար պետութեան եւ քաղաքացիին միջեւ յարաբերութիւնները հիմնուած են շուկայի շահերուն վրայ, այլ ոչ թէ` հասարակութեան համընդհանուր...

ՅԱՐՈՒԹ ՍԱՍՈՒՆԵԱՆ «Քալիֆորնիա Քուրիըր» թերթի հրատարակիչ եւ խմբագիր Անցեալ շաբաթ Գերմանիոյ վարչապետ Անկելա Մերքել այցելեց Վրաստան, Հայաստան եւ Ազրպէյճան: Ըստ լրատուական միջոցներու հաղորդումներուն, անոր Հայաստան այցելութիւնը եւ հանդիպումները Հայաստանի ղեկավարութեան հետ շատ կառուցողական էին: Կ՛ակնկալուի ընդլայնել հայ-գերմանական քաղաքական, մշակութային եւ առեւտրային յարաբերութիւնները: Մերքելի այցը խիստ անհրաժեշտ խթան էր Հայաստանի նոր ժողովրդավարական կառավարութեան համար: Զգայուն հարցերէն մէկը, որուն ուշադիր կը հետեւէին...