Անդրադարձ

ՄԻՀՐԱՆ ՔԻՒՐՏՕՂԼԵԱՆ Քանի մը օր առաջ ձեռնակառքի վրայ վաճառուող գիրքերու մէջ աչքիս զարկաւ գիրք մը` «Կաթիլ մը պատմութիւն» խորագիրով: Գնեցի եւ տուն վերադարձիս աչքէ անցուցի: Ամբողջութիւնը քաղուածք մըն է  հին ու նորագոյն պատմական դէմքերու յանցագործութեանց  եւ նշանաւոր  դէպքերու, որոնց հիման վրայ հեղինակը կը յանգի այն եզրակացութեան, որ «Վայրագութիւնն է պատմութեան ծնունդ տուող դայեակը» (յունարէն` մամի-դայեակ):   Հեղինակը` Տիմիթրի Քամպուրաքի, յայտնի լրագրող-վիպագիր...

ՏԻԳՐԱՆ ՃԻՆՊԱՇԵԱՆ Հայաստանի Հանրապետութեան վարչապետ Նիկոլ Փաշինեան գիշեր մը երազին մէջ տեսած էր, որ Ամենայն Հայոց կաթողիկոսը` Գարեգին Բ. Ներսիսեան, ժխտած էր իր կուսակրօնութեան ուխտը, հաւանաբար թուականէս առնուազն երեսուն տարիներ առաջ: Արթննալէ ետք, հաւատացեալ քրիստոնեայ վարչապետը քննարկած էր «Կանոնագիրք Հայոց»-ի երկու հատորները եւ գտած, Ե. դարուն գումարուած Շահապիվանի ժողովի կանոններուն մէջ կանոն մը, որ աղօտ կերպով կրնար պատշաճիլ տուեալ կացութեան:...

ՎԱՀՐԱՄ ԷՄՄԻԵԱՆ 22 դեկտեմբերին Հալէպի մէջ տեղի ունեցան Սուրիոյ կառավարական ուժերուն եւ քրտական ղեկավարութեամբ Սուրիոյ ժողովրդավարական ուժերուն միջեւ բախումներ: Կառավարական կողմը քիւրտերը ամբաստանեց երկու կողմերուն միջեւ մարտին գոյացած համաձայնութիւնը խախտելու եւ բնակուած շրջաններ ռմբակոծելու մէջ: Քրտական կողմը հերքեց ամբաստանութիւնը: Ուշագրաւ է, որ բախումներու ծագումը «զուգադիպեցաւ» Թուրքիոյ արտաքին գործոց նախարարի, պաշտպանութեան նախարարի, ՄԻԹ-ի ղեկավարի եւ զինուորական բարձրաստիճան պատուիրակութեան մը Դամասկոս այցելութեան:...

Հայ եկեղեցին Սուրբ Ծննդեան տօնէն առաջ կը տօնէ Աւագ տօները: Նախ` Դաւիթ մարգարէի եւ Յակոբոս Տեառնեղբօր յիշատակութեան օրը, ապա` Սուրբ Ստեփանոս Նախավկայի, այնուհետեւ` Պետրոս եւ Պօղոս առաքեալներու, եւ ապա` Որոտման որդիներ Յակոբոս առաքեալի եւ Յովհաննէս Աւետարանիչի տօները: Քրիստոսի Համբարձումէն ետք առաքեալները քարոզչութեան լծուեցան եւ Երուսաղէմի մէջ առաջին եկեղեցին հաստատեցին: Եկեղեցւոյ ծառայութեան համար եօթը սարկաւագներ ընտրուեցան: Սարկաւագ կը նշանակէ սպասաւոր, ծառայող,...

ԱՍՊԵՏ ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ Հայ գիւղը, իր աւանդական ու նահապետական կեանքով, իր անցեալով, աւանդական բարքերով ու սովորութիւններով, այսօր այլեւս սփիւռքեան պայմաններուն տակ պատմութեան անցած է եւ ալ անգոյ է մեր իրականութենէն ներս: Այսօր, սփիւռքահայութեան մեծամասնութեան համար անծանօթ են գիւղական կեանքի առանձնայատկութիւնները: Սփիւռքեան պայմաններու տակ ապրող խարբերդցիին, չարսանճագցիին, զէյթունցիին կամ սասունցիին համար անծանօթ են իրենց պապերուն ապրած գիւղերը, գիւղական կեանքը, անասնապահութեամբ եւ երկրագործութեամբ...

ՐԱՖՖԻ ԱՐՏԱԼՃԵԱՆ Հայաստանի շուրջ ձեւաւորուող աշխարհաքաղաքական միջավայրը այնպէս կը փոխուի, որ այլեւս կարելի չէ անտեսել: Արդէն ձեւաւորուած է բազմաբեւեռ աշխարհակարգ մը, որ պայմանաւորուած է` տասնամեակներ շարունակ կուտակուած լարուածութեամբ, Պաղ պատերազմէն ետք Արեւմուտքի դէպի արեւելք ընդլայնումով, Ուքրանիոյ մէջ Ռուսիոյ «կարմիր գիծերով» եւ անոր ընկալած ազգային անվտանգութեան շահերով, ինչպէս նաեւ Չինաստանի վերելքով` իբրեւ մրցակից տնտեսական ուժ: Միեւնոյն ժամանակ, շրջանային ուժերու հաւասարակշռութեան տեղաշարժերը, մասնաւորապէս...

ՅԱԿՈԲ ՃԱՆՊԱԶԵԱՆ Դար մը եւ երեսուն հինգ տարիներ կը բաժնեն մեզ Հայ յեղափոխական դաշնակցութեան ծննդեան թուականէն: Արդ, անոր փառաւոր անցեալին հայեացք մը ուղղելով` այսօր նոր տեսիլքներով եւ անխախտ յանձնառութեամբ ան կը դիմաւորէ նաեւ ապագան: 135-ամեայ, բայց մշտապէս երիտասարդ այս կուսակցութիւնը ամրապինդ հաւատքով կը խտացնէ իր շարքերը երդուեալներու հսկայ փաղանգով, պատրաստ` դիմագրաւելու հայրենիքին ու հայ ժողովուրդին առջեւ ծառացած ազգային, ընկերային, քաղաքական...

ՅԱՐՈՒԹ ՍԱՍՈՒՆԵԱՆ Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինեան օրէ օր աւելի մեծ վնաս կը հասցնէ Հայ առաքելական եկեղեցւոյ եւ Հայաստանի հեղինակութեան ամբողջ աշխարհին մէջ` իբրեւ առաջին քրիստոնեայ ազգ: Անոր գործողութիւնները կոպտօրէն կը խախտեն Հայաստանի Հանրապետութեան սահմանադրութիւնը: Առանց որեւէ իրաւասութեան` Փաշինեան նախորդ շաբաթ Դիմատետրի իր էջին մէջ ներկայացուց «Հայաստանեայց առաքելական սուրբ եկեղեցու նորոգման ճանապարհային քարտէսը»: Ան յայտարարեց, որ Ամենայն Հայոց Գարեգին Բ. կաթողիկոսին...

ՀԱՄԲԻԿ ՊԻԼԱԼԵԱՆ Մօտէն կամ հեռուէն տոքթոր Արմենակ Եղիայեանը ճանչցող իւրաքանչիւր հայորդի կրնայ ըսել, որ վերոնշեալ երկու բառերը «զայրոյթ» եւ «փափուկ» սապէս հակոտնեայ կը թուին ըլլալ, պարզապէս որովհետեւ համահունչ չեն, աւելի՛ն. իրար ժխտող եզրեր են: Այդուհանդերձ, երբ խօսքը կը վերաբերի բոլորին բարեկամ ու հարազատի մը, որ իր մասնագիտական ասպարէզին (ատամնաբուժութիւն) բերումով շատերու` անոնք ըլլան հայ թէ տեղացի, աղքատ թէ ունեւոր, ուսեալ...

Ս. ՄԱՀՍԷՐԷՃԵԱՆ Ամանորէն երկու շաբաթ առաջ ամերիկացիք աղուո՜ր «նուէր» մը ստացան Ներկայացուցիչներու տունէն, աւելի ճիշդը` անոր հանրապետական խմբակէն: Ժողովը ձայներու փոքր առաւելութեամբ մը մերժեց դեմոկրատներու (որոնց պահ մը միացած էին չորս հանրապետականներ) մէկ առաջարկը, ըստ որուն` առողջութեան ապահովագրութեան (ծանօթ` «Օպամա քեր» անունով) ճամբով` ապահովագրեալներուն պետական աջակցութիւնը պէտք էր երկարաձգել երեք տարի եւս: Այլ խօսքով, յիշեալ դրութիւնը վերջ պիտի գտնէ տարեվերջին...

ԳՐԻԳՈՐ ԱՐՔ. ՉԻՖԹՃԵԱՆ Տարիքի յառաջացման բերումով մարդ յաճախ խրատատուութիւն կատարելու փորձութեան կը մատնուի: Մենք հանդիպած ենք այնպիսի անձերու, որոնք բնա՛ւ խրատ տալ չեն սիրեր: Անշուշտ այդ չի՛ նշանակեր, որ անոնք խրատ տալ չեն գիտեր. գիտեն, սակայն չեն ուզեր, որովհետեւ հասարակ մտածողութենէն հեռու են` խղճալի համարելով խրատատուներուն յանդգնութիւնը: Ո՞վ է աղքատ մարդը: Այս հարցումին պատասխանողը ամէն բանէ առաջ նիւթական կամ դրամական...

ՓԱՈԼՕ ԳԱԶԱԶԵԱՆ 1945 թուականին` Համաշխարհային Բ. պատերազմին, Ճափոնը յանձնուեցաւ ամերիկեան ուժերուն: Միսուրիի պատերազմական նաւուն վրայ, որ Թոքիոյի ծովածոցին մէջ կը գտնուէր 2 սեպտեմբեր 1945-ին, ամերիկացի զօրավար Տուկլաս ՄաքԱրթըր, որ Խաղաղականի ընդհանուր պատասխանատուն էր եւ Ճափոնի արտաքին գործոց նախարարը, որ կը ներկայացնէր Հիրօհիթոն` Ճափոնի կայսրը, նախարար Մամորու Շիկեմիցու եւ ճափոնական բարձր մակարդակի զանազան զինուորականներու ներկայութեամբ ստորագրուեցաւ Ճափոնի վերջնական յանձնումն ու պարտութիւնը,...

Յ. ՊԱԼԵԱՆ Ֆրանսայի նախկին նախարար Ֆիլիփ տը Վիլլիէ Mémoricide անունով ուշագրաւ գիրք մը հրատարակեց... «Յիշողութեան սպանդ»: Ինչպէս génocide...Ան հեռատեսիլէն ելոյթներ կ՛ունենայ եւ կը պաշտպանէ` իր ժողովուրդին ինքնութիւնը, մշակոյթը, իւրայատկութիւնը եւ հարազատութիւնը, այսինքն կը պայքարի ընդդէմ ազգի յիշողութեան եւ ինքնութեան կորուստի, զանոնք վտանգուած կը գտնէ: Կը խօսի ֆրանսացի ժողովուրդի Յիշողութեան «Սպանդ- MÉMORICIDE»-ի մասին: Եթէ Ֆրանսացի քաղաքական եւ մտաւորական գործիչը կ՛ահազանգէ մեծ...

ՅԱԿՈԲ ԲԱԳՐԱՏՈՒՆԻ Այս օրերուն, - Երբ ամէնուրեք մտքի եւ խորքի անկում կայ եւ դիտումնաւոր ուղեղալուացում` արժէքները քանդելու, ոտնակոխելու եւ ուղեղները առաջնորդելու մակերեսային եւ թեթեւաբարոյ տրամաբանութեան, - Երբ խօսքը, գիրն ու գաղափարը տեղի կու տան թեթեւ հաճոյք պատճառող ցուցադրական քարոզչութեան, - Երբ ամէն ճիգ կը թափուի նաեւ հայկական միջավայրի մէջ` Հայաստան եւ սփիւռք, նորահաս սերունդները, երիտասարդութիւնը խզելու պատմութենէն, մեր ժողովուրդի սրբութիւններէն,...

Ս. ՄԱՀՍԷՐԷՃԵԱՆ Այլ Փուլեր Արմենակին հետ մեր տարտակցութիւնը եթէ սկիզբ առաւ յիշեալ ձեւով, անիկա վերջ պիտի չգտնէ իր մեկնումով, ինչպէս որ վերջ չգտաւ Պէյրութէն մեր հեռանալէն ետք, պահպանուեցաւ նամակցութեամբ, նաեւ որոշ դաշտերու մէջ ուղղակի եւ անուղղակի աշխատակցութեամբ: Չենք ուզեր կանգ առնել ամէն քայլափոխի առջեւ, սակայն կ՛ուզենք մեր կարկինը ի գործ դնել մէկ քանի ոլորտի մէջ: Արմենակին, ինչպէս նաեւ այլ տարտակիցներու...

ՎՐԷԺ-ԱՐՄԷՆ Կռահեցիք անշուշտ, խօսքը հաւատարիմ ընկերոջս, գործակիցիս, անխոնջ սրբագրիչիս, ուսուցիչի՛ս մասին է, գրեթէ տարեկից՝ բժ. Արմենակ Եղիայեանի։ Բոլոր ածականները անբաւարար են բնութագրելու համար հայերէնի երկրպագու այս հայորդին, որ այդպէս, առանց մեզի լուր տալու մեկնեցաւ այս աշխարհէն՝ ո՛րբ ձգելով մեզ։ Ուրիշներու նման, ես ալ իր բաշխումի ցանկին վրայ էի ու կանոնաւոր կը ստանայի իր շաբաթական հերթական առաքումները՝ «Ընթերցումներ» (նախապէս՝ «Կիրակնօրեայ ընթերցումներ»),...

ԿԱՐՕ ԱՐՄԷՆԵԱՆ Գրողներն ու խմբագիրները պիտի կարօտնան իր ամէնօրեայ խարազանը, որ կը խնայէր ոչ ոքի, կը հանդուրժէր ոչ մէկ շեղում մեր լեզուի կանոններէն, կ΄ընդունէր ոչ մէկ աղկաղկ վերաբերմունք՝ հանդէպ մեր լեզուին։ Մեր թղթակցութիւնը շարունակական էր։ Իր բոլոր ընդվզումներուն բաժնեկից կ΄ընէր զիս օրը օրին։ Ինչպէս՝ իր այլ հոգեկիցները։ Իր վէճերը առնչուած էին լեզուական ոլորտին մէջ նկատուած մեղանչումներու, որոնք կը խանգարէին իր...

 ԳԷՈՐԳ ՊԵՏԻԿԵԱՆ Քառասուն օրեր առաջ հայ մամուլը գուժեց սփիւռքահայ եւ արեւմտահայերէնի բանիմաց, ատամնաբուժ, ուսուցիչ, սրբագրիչ եւ «գրաւոր» յուշարար տոքթ. Արմենակ Եղիայեանի մահը: Մտաւորական մը, որուն անունը ծանօթ է հայաստանեան եւ սփիւռքեան լեզուագիտական շրջանակներուն՝ իբրեւ արեւմտահայերէնի ուղղագրութեան, քերականութեան մասնագէտ եւ անոր առնչուած լեզուաբանական խնդիրներու հմուտ եւ գիտական աշխատասիրութիւններ հրապարակած բանասէր: Անոր համար այս օրերուն մեր գրական աշխարհէն ներս սուգ է, որովհետեւ...

ՔԵՐՈԲ ԷՔԻԶԵԱՆ Դժուար է հաշտուիլ սիրելի բարեկամի մը, հայ լեզուի իրական մշակի մը անսպասելի կորուստին հետ։ Իր յառաջացած տարիքի հանգրուանին, անոր աշխուժութիւնը մշտական աշխատանքին թափը եւ հայ լեզուին մասին շաբաթական առաքումները երբեք մտածել չէին տար, թէ երկվայրկեան մը կրնայ հասնիլ, երբ յոգնութիւն չգիտցող Արմենակ Եղիայեանի սիրտը կրնայ դադրիլ բաբախելէ` սուգի մատնելով իրեն լաւապէս ծանօթացած, բայց նաեւ իր նկարագրային իւրայատկութիւններուն ու...

ՊԱՐՈՅՐ Յ. ԱՂՊԱՇԵԱՆ Ուրախութեան, հպարտութեան ու հոգեցնծութեան զգացումներով, պէտք է դիտարկել, խորաչափել եւ արժեւորել այն կրկնածնունդներն ու վերազարթօնքները, որոնք համակած են լիբանանահայութեան ազգային-գեղարուեստական, ընկերային-ստեղծագործական, նաեւ համայնքային-հասարակական կեանքը, իրենց տարբեր գրաւիչ ու հմայիչ արտայայտութիւններով, ուղղութիւններով ու գործունէութիւններով։ Պատահակա՞ն են այս դրական տեղաշարժերը, թէ՞ հոն պէտք է փնտռել ու գտնել հիմնական ազդակներ, գնահատելի հիմունքներ ու խոստմնալի դրոյթներ։ Պէտք է հաւատալ եւ ընդունիլ,...