Անդրադարձ

ՅԱՐՈՒԹ ՉԷՔԻՃԵԱՆ Այս առաւօտեան` 15 փետրուար 2019-ին, Պէյրութի ժամով 7:00-ին «Ռուսիա Այսօր` ՌԱ» (RT, Russia Today) հեռատեսիլի լուրերուն երկրորդ լուրը` թղթակցութիւնը Երեւանէն էր, վերոնշեալ խորագիրով (1): Թէ ի՞նչ կը նշանակէ «Նոր սեւը»` համացանցի օգնութեամբ պարզուեցաւ, որ կը նշանակէ «այն, ինչ որ նորոյթ է» (2): Յօդուածը լոյս տեսած է օր մը առաջ` 14 փետրուար 2019-ին, նախ` ռուսերէն: Ստորեւ անգլերէնի բնագիրէն կը...

ՎԱՀՐԱՄ ԷՄՄԻԵԱՆ Նոյեմբերի 9-ին Հայաստանի, Ազրպէյճանի եւ Ռուսիոյ ղեկավարները ստորագրեցին «Լեռնային Ղարաբաղի մէջ զինուորական գործողութիւններու լիակատար դադրեցման մասին» համաձայնութիւնը, որուն բովանդակութիւնը անոր խորագիրէն աւելին էր եւ ԵԱՀԿ-ի Մինսքի խմբակի եռանախագահութեան ձեւաչափէն դուրս ու ոչ խաղաղ ճամբով ձեռք բերուած տագնապի լուծման «ճամբու քարտէս» մը, որ հայկական կողմին համար կը պարունակէ ահաւոր հետեւանքներ: Հայաստանի իշխանութիւնները համաձայնութիւնը ներկայացուցին իբրեւ Արցախի Հանրապետութեան «մնացեալ»-ի փրկութիւն...

ՇԱՂԻԿ Գ. Խ. Climb every mountain, search high and low Follow every highway, every path you know Climb every mountain, ford every stream Follow every rainbow, till you find your dream A dream that will need, all the love you can give Every day of your life, for as long as you live... (from The Sound of Music, 1965) Նախասիրած...

Այս շատ տխուր վայրկեաններուն Ճեմարանի մեծ ընտանիքին անունով մեր ցաւակցութիւնները կը յայտնենք Կալիին, Շաղիկին, Րաֆֆիին եւ Կարէնին բոլոր հարազատներուն ու մեր հրաժեշտի խօսքը կ՛ըսենք բոլորիս սիրելի Կարէնին: Կարէնը ազնիւ ու համեստ, պարկեշտ ու բարեսիրտ, սրամիտ ու կատակասէր ներկայութիւն էր Ճեմարանէն ներս: Կենսուրախ, խանդավառ, տաքարիւն, ընկերասէր եւ միշտ բոլորին օգնութեան հասնելու պատրաստ երիտասարդ մը: Կարէնը Ճեմարանը կը սեպէր իր տունը ու...

ՔՐԻՍՏ ԲՐՈՒՏԵԱՆ Մեր շա՛տ սիրելի եւ հարազատ ընկեր Կարէն* Փոքր տարիքէդ մեր բոլորին յուշերուն մէջ ներկայ ես` իբրեւ տաքարիւն եւ կրակուբոց տղայ մը: Բոլորը անխտիր, դպրոցէն ներս թէ դուրս, շատ կը սիրէին ներկայութիւնդ, կատակաբանութիւններդ, մտածելակերպդ, բայց մանաւանդ` ընկերասէր մարզական ոգիդ: Ո՞վ չէր գիտեր, որ ոտնագնդակը քու առօրեայ հետաքրքրութիւններուդ կարեւոր մասը կը կազմէր, բայց  Հայաստանն ու Հայ յեղափոխական դաշնակցութիւնը պաշտամունքի առարկայ...

Պահապան Հրեշտակ Արդէն անցան 40 օրեր, որ հրեշտակներու կողքին կը հանգչիս: Կարէ՛ն, դուն տարբեր էիր ուրիշներէն, քու բարձր տրամադրութեամբդ, արիութեամբդ եւ անմեղութեամբդ: Բոլորին կեանք ու յոյս կը ներշնչէիր քու յաղթանակներովդ: Եւ այս պատճառով է, որ սենեակս զետեղած եմ մեր նկարներէն մէկը, որ զիս ոտքի պիտի հանէ դժուար օրերու ընթացքին` պահապան հրեշտակի մը պէս: Սիրելի՛ Կարէն, շատ բախտաւոր ես, որ ներկայի...

ՈՒՍՈՒՑԻՉԴ «Խուտա» ստորագրութեան կրնայ հանդիպիլ ամէն անձ, որ կ՛այցելէ Ճեմարան, երբ  յարկի մը վերելակին կոճակը կը սեղմէ, երբ երկրորդական բաժինի «թերաս»-ը կ՛ելլէ, բակը, դասարանը... Ստորագրութիւնդ ձգեցիր ու գացիր... Ճեմարանի տարբեր անկիւնները թէ մեր սրտերուն մէջ դրոշմեցիր զայն ու գացիր... Եւ «Խուտա»-ն դարձաւ խորհրդանիշ. Խորհրդանիշ` պայքարի Խորհրդանիշ` ազգասիրութեան Խորհրդանիշ` ընկերասիրութեան Խորհրդանիշ` մարդասիրութեան Խորհրդանիշ` համեստութեան Խորհրդանիշ` անկեղծութեան Խորհրդանիշ` բարութեան Խորհրդանիշ` ազնուութեան Եւ...

ՍԱԳՕ ԷՍՔԻՃԵԱՆ Կան պատմութիւններ, որոնց հերոսները անկրկնելի հերոսներ դարձած են, երբեմն` առասպելական չափով: Կարէն Խիւտավերտեան` պարզ, ազնիւ, խելացի, եռանդուն, ուրախ մթնոլորտ ստեղծող, կեանքը սիրող, գեղեցիկ, բարի, ժպտուն եւ դեռ շարքը կարելի է երկարել իր լաւ ու միա՛յն լաւ բարեմասնութիւններուն` իբրեւ աշակերտ, ընկեր, ֆութպոլասէր, մարզասէր եղբայր մը: Անողոք կեանքը քեզի համար եղաւ պայքար եւ միայն պայքար առաջին իսկ օրերէն, եւ մեզի...

ՀՐԱՉ ՍԵՓԵԹՃԵԱՆ Ուրկէ՞ սկսիլ, վերսկսիլ ու շարունակել մեր զրոյցը: Զանգ մը բաւարար էր, որպէսզի ինչ-որ տեղէ սկիզբ առնէր խօսակցութիւն մը, որ պիտի գար հայաշխարհէն անպայման: Դուն` Պէյրութ, ես` Լոս Անճելըս. սակայն զրոյցին առանցքը հայն ու Հայաստանն էին միշտ: Գրականութիւն, մշակոյթ, ապա` եկեղեցի, քաղաքականութիւն, սփիւռք, համայնքային կեանք, վերադառնալու համար Հայաստան ու Արցախ: Եւ միայն հեռաձայնը անջատելէ առաջ իրարու որպիսութիւնը կը հարցնէինք...

ՏՈՔԹ. ՎԱՐԴԳԷՍ ԱՐԶՈՒՄԱՆԵԱՆ Սեպտեմբեր 27-էն ի վեր հայոց աշխարհը փոխուած է: Պատերազմի ուրուականը պատեց մեր աշխարհը` մթագնելով երկինքն ու ապագան: Նոյն թշնամին տարբեր դիմակով յարձակեցաւ Արցախ, միանգամընդմիշտ ամբողջացնելու իր անցեալի կիսաւարտ ծրագիրը: Աննախընթաց եւ անմարդկային գրոհ եւ վայրագութիւն` Արցախի խաղաղասէր ժողովուրդին վրայ: Հերոսական դիմադրութիւն հայ զինուորին եւ կամաւորին կ՛օգնէ, նաեւ ընդհանուր զօրաշարժ` համայն սփիւռքէն: Ողջ հայութիւնը միահամուռ ու միակամ փաստեց...

«Ապագան վտանգուած ժողովուրդների վերջին խաղաթուղթը՝ վերադաստիարակութիւնն է» Գարեգին Նժդեհ Հայաստանի վարչապետին կողմէ ստորագրուած անձնատուողական ու ազգակործան համաձայնագրին որոգայթներուն խորքը դրոշմուած կը մնայ այն յստակ հարցը՝ թէ ինչպէս 40 օրուան մէջ կորսնցուցինք 40 տարուան ընթացքին ձեռքբերուածն ու արեան գնով շահուածը։ Հիմնովին սասանած է յաղթողի մեր հայկեան հոգեկերտուածքը։ Հայոց Ցեղասպանութենէն ետք, Հայ ժողովուրդի պատմագրութեան ամէնէն մթագնուած, դաժան ու գորշ էջերէն մէկը հանդիսացող...

Ս. ՄԱՀՍԷՐԷՃԵԱՆ Օրէ օր աւելի կը յստականան այն պայմաններն ու մանրամասնութիւնները, որոնք հայութեան բաժին կ՛իյնան Ռուսիոյ եւ Ազրպէյճանի նախագահներուն հետ Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինեանի ստորագրած համաձայնագիրով: Համաձայնագիրին մասին նոյնինքն վարչապետին յայտարարութենէն աւելի քան 24 ժամ ետք հրապարակի վրայ է քարտէս մը, որ ցոյց կու տայ, թէ հայկական կողմին կը մնայ շուրջ 2.000 քառ. քմ տարածութեամբ հողամաս մը, Լեռնային Ղարաբաղի Ինքնավար...

Երբ տակաւին Արցախի բոլոր ռազմաճակատներուն վրայ հայոց բանակը կը շարունակէր դիմադրել թշնամիին զօրքերու, 9 նոյեմբեր 2020-ին Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինեանին կողմէ պատերազմի դադրեցման մասին եռակողմանի համաձայնագրի յայտարարութիւնը ցնցեց համայն հայ ազգը: Հայ ժողովուրդին համար պարտուողական այս համաձայնագիրը ոչ մէկ ձեւով կրնայ ազդել մեր ազգային ցանկութիւններուն` հասնելու մեր համահայկական ազգային, թէ մարդկային իրաւունքներու վերահաստատման: Ի տես Արցախի եւ Հայաստանի մէջ տիրող...

ԶԱՔԱՐ ՔԷՇԻՇԵԱՆ (Շուշիի պատուոյ քաղաքացի, Արցախի Հանրապետութեան մշակոյթի վաստակաւոր գործիչ, պետական մրցանակներու դափնեկիր) Արցախեան վերջին պատերազմին, մտաւորական քանի մը ընկերներուս որդեգրած կեցուածքը կիսելով, հայրենի ռազմաքաղաքական ղեկավարութեան որդեգրած ուղղութեան, քաղաքականութեան, մարտավարութիւններուն, ռազմավարութեան ու կազմակերպական ընթացքին մասին հեռաւոր Լիբանանէն ո՛չ մէկ գրառում ըրի` այն համոզումով ու վստահութեամբ, որ գետնի վրայ իրենք իրենց ընելիքը շատ լաւ գիտեն ու պէտք չունին ո՛չ իմ եւ...

ԱՐՏԱՇԷՍ ՇԱՀԲԱԶԵԱՆ Գրում եմ` փորձելով առաջնորդուել տրամաբանութեամբ եւ առանց յոյզերի, հետեւաբար` խուսափելով անձի դէմ որակումներից: Չգիտեմ` հասկացա՞ւ, ընկալե՞ց արդեօք Նիկոլ Փաշինեանը այն ահաւոր ու ցնցող ազդեցութիւնը, որ ունեցաւ ստորագրուած յայտարարութիւնը հայ ժողովրդի վրայ: Եթէ ընդունենք, որ նրա տարիների համոզումն է, որ Հայաստանը զիջումների գնով լեզու պիտի գտնի Ազրպէյճանի ու Թուրքիայի հետ եւ գործընկերային փոխառնչութիւններով բարելաւի եղած յարաբերութիւները, ապա իր արձագանգներից...

ՍՈՆԱ ԱԴԱՄԵԱՆ «Այս պատերազմում մենք բոլոր ուղղութիւններով տանուլ տուեցինք` թէ՛ ֆիզիքական, թէ՛ հոգեւոր: Կորցրինք այս սերնդի լաւագոյն սերուցքը, որն անդառնալի կորուստ է: Ժողովրդի ասած` դեռ տաք ենք, երբ սառենք, կարող է նոյնիսկ ճաք էլ տանք»,  ասում է գրող, հրապարակախօս Սպարտակ Ղարաբաղցեանը: 43 օր շարունակ հանրութեանն ասացին` վստահէք եւ հաւատացեք, յաղթանակը մերն է լինելու, ո՞վ դաւեց մեզ` ներսի՞, թէ՞ դրսի թուրքը,...

Ա. Ա. Պատերազմին առաջին գիծերուն վրայ մարտնչող զինուորները եւ կամաւորները զէնք ու զրահէն, հրթիռէն ու հրասայլէն աւելի թիկունքային ապահովութեան կարիքը ունին: Երաշխաւորութիւն եւ վստահութիւն մը, թէ թիկունքը` իշխանութիւն, ընդդիմութիւն, եկեղեցի, քաղաքացիական հասարակութիւն, սովորական ժողովուրդ, սփիւռք, բոլորը անխտիր, քաջ գիտնալով եւ խորապէս համոզուելով, որ թիկունքն է նաեւ ամուր պատնէշը, մնան իրենց պատասխանատուութեան վրայ, ամրապնդեն զինուորին ու կամաւորին կռուելու եւ մարտնչելու կարողականութիւնը,...

Յ. ՊԱԼԵԱՆ Պաղ պատերազմի ժամանակ արեւմուտքի թշնամին «առանց Աստուծոյ համայնավարութիւն»-ն էր, այսուհետեւ, յետ պաղ պատերազմեան շրջանին, իսլամներու համար ան «առանց Աստուծոյ Արեւմուտք»-ն է: Սամուէլ Հանթինկթըն (1927-2008) 9-էն 10 նոյեմբերի գիշերը, շրջանցելով ԵԱՀԿ-ի Մինսքի միւս երկու համանախագահները, Ռուսիա միջամտեց կասեցնելու համար թուրք-ազերիական յարձակապաշտութեան նուաճողական պատերազմը հայկական աշխարհ Արցախ-Լեռնային Ղարաբաղի մէջ: Ինչ որ կը պատահէր եւ պատահեցաւ աշխարհի այդ անտեսանելի անկիւնը դասական...

ՀԵՐՄԻՆԷ *** Ես երկար սպասեցի Խաղաղութեանը, որովհետեւ նա խոստացել էր, որ կը գայ, ինչ էլ լինի` կը գայ... Ես լաց չեղայ սպասումից, բայց սիրահարի պէս նամակներ գրեցի նրան` համոզուած լինելով, որ նա կարդում է, ուր էլ լինի` կարդում է... Ես խաղաղութեանը չպատմեցի անքուն գիշերներիս մասին, որովհետեւ հաւատում էի, որ միասին լաւ օրեր ենք ապրելու... Խաղաղութիւնը հեռացաւ մի գիշերուայ մէջ, երբ...

ՆՈՐԱ ԲԱՐՍԵՂԵԱՆ Արցունքներս կոկորդիս մէջ խեղդեցի յաճախ, երբ կարդացի անուններու երկար ցանկերը այն մատղաշ կեանքերուն, որոնք երկվայրկեանի մը մէջ ընդհատուեցան արցախեան սահմաններուն պահպանման ի խնդիր... Արցունքներս անխօս թրջեցին բարձս, երբ ստիպուած եղայ հաւատալ, որ նահատակներուն կարգին իմ հին, թանկագին ու լաւ բարեկամիս` Գէորգին անունն ալ արձանագրուեցաւ` իր իսկ արեամբ... Արցունքներս լուռ լեցուցին աչքերս, երբ տեսայ ծնողներ իրենց հերոս զաւակներուն անշունչ...