Ա. Ա.
Պատերազմին առաջին գիծերուն վրայ մարտնչող զինուորները եւ կամաւորները զէնք ու զրահէն, հրթիռէն ու հրասայլէն աւելի թիկունքային ապահովութեան կարիքը ունին: Երաշխաւորութիւն եւ վստահութիւն մը, թէ թիկունքը` իշխանութիւն, ընդդիմութիւն, եկեղեցի, քաղաքացիական հասարակութիւն, սովորական ժողովուրդ, սփիւռք, բոլորը անխտիր, քաջ գիտնալով եւ խորապէս համոզուելով, որ թիկունքն է նաեւ ամուր պատնէշը, մնան իրենց պատասխանատուութեան վրայ, ամրապնդեն զինուորին ու կամաւորին կռուելու եւ մարտնչելու կարողականութիւնը, որպէսզի ճակատին վրայ արձանագրուող իւրաքանչիւր յաղթանակ եւ իրագործում ազգային ձեռքբերում մը ըլլայ:
Պատերազմներուն ընթացքին ամէն ոք ընելիք ունի: Մանկահասակներէն մինչեւ տարեցը: Արհեստավարժներէն մինչեւ իր քայլերը նոր նետող անփորձը: Իշխանութիւններէն մինչեւ ընդդիմութիւնն ու չէզոքները: Բոլո՛րը անխտիր: Ասոնցմէ իւրաքանչիւրին կատարածը իրարու գումարուելով` կը բազմապատկուի ճակատներուն վրայ թշնամիին գրոհները ետ մղող զինուորներուն եւ կամաւորներուն սխրագործութիւններուն եւ ընդհանուր գումարի վերածուելով` հայրենիքին ապահովութեան ամէնէն ամուր, անսասան եւ անխորտակելի երաշխիքներն ու յենարանները կը կառուցէ: Այլ խօսքով, ազգային պաշտպանութեան եւ արժանապատուութեան կռուանները կը հաստատէ:
Մէկ օղակ այս շղթայէն դուրս գալը` կը ջարդէ, ցիրուցան կ՛ընէ ազգային ապահովութեան եւ պաշտպանութեան ամբողջ համակարգը` ամբողջ ազգ մը ծաղր ու ծանակի ենթարկելով:
Հիմա երբ աչք մը նետէք թշնամիին բանեցուցած լսատեսողական միջոցներուն հրապարակումներուն վրայ, շատ լաւ պիտի ըմբռնէք, թէ ինչի՛ մասին է խօսքը:
Ճակատ-թիկունք յարատեւութիւնը, ինչպէս եղաւ սարդարապատեան ազգային հրաշագործութեան պարագային, այսօր ցաւ ի սիրտ յօդս ցնդեցաւ թուրքեւազրպէյճանական այս քինախնդրութեան պատերազմին օրերուն հետ, երբ իշխանութեան մակարդակի վրայ սկսան խօսիլ անձնատուութեան համաձայնագրի, ցաւոտ զիջումներու եւ այլ բանաձեւումներու մասին, որոնք էութեամբ եւ խորքով անյարիր էին ճակատներուն վրայ մարտնչող, նահատակութեան գնով թշնամիին գրոհները կասեցնող մատղաշ զինուորներուն եւ անձնուիրաբար ճակատ մեկնած կամաւորներուն տեսլականին:
Եւ փուլ եկաւ ամէն ինչ: Որովհետեւ ազգային ճակատ եւ փրկութեան շտապ կազմելու անկեղծ կոչերը ընկալուեցան իբրեւ իշխանութիւններուն աթոռները գրաւելու մարմաջ մը` գիտակցօրէն ամբողջ ճշմարտութիւնը այլ տեղ ուղղորդելով, որպէսզի պահպանուին աթոռները: Երբ ազգային միացեալ ճակատի մը բոլորը անխտիր մասնակից դարձնելու կոչը եւ պահանջը անտեսուեցաւ, ա՛լ բոլորին համար հասկնալի եւ ըմբռնելի պատճառներով, անդին, ճակատներուն վրայ, տասնինը եւ քսան տարեկան մեր հիանալի զինուորները կը նահատակուէին յանուն հայրենիքի, հողի եւ ազգային արժանապատուութեան:
Ու յանկարծ:
Համաձայնագիր մը: Եւ մնացածը, պատահածն ու պատահելիքը կը մնայ արձանագրել ու փակել այս ամօթալի հանգրուանը` հաստատումով մը: Մէկ միջոց կայ փրկութեան: Կանգնիլ բանակին կողքին: Տէր դառնալ ճակատներուն վրայ պայքարող մեր զինուորներուն եւ կամաւորներուն արձակած պատգամին եւ ազգովին վերադառնալ Գայլ Վահաններու խորամանկութեան, Մուշեղ Մամիկոնեաններու վեհանձնութեան, Պապ թագաւորներու դիւանագիտութեան եւ ֆետայիներու հայրենասիրութեան ակունքներուն, որպէսզի ամօթալի անձնատուութեան էջը չբացուած` փակուի:
