Անդրադարձ

ՅԱՐՈՒԹ ՍԱՍՈՒՆԵԱՆ Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինեան օրէ օր աւելի մեծ վնաս կը հասցնէ Հայ առաքելական եկեղեցւոյ եւ Հայաստանի հեղինակութեան ամբողջ աշխարհին մէջ` իբրեւ առաջին քրիստոնեայ ազգ: Անոր գործողութիւնները կոպտօրէն կը խախտեն Հայաստանի Հանրապետութեան սահմանադրութիւնը: Առանց որեւէ իրաւասութեան` Փաշինեան նախորդ շաբաթ Դիմատետրի իր էջին մէջ ներկայացուց «Հայաստանեայց առաքելական սուրբ եկեղեցու նորոգման ճանապարհային քարտէսը»: Ան յայտարարեց, որ Ամենայն Հայոց Գարեգին Բ. կաթողիկոսին...

ՀԱՄԲԻԿ ՊԻԼԱԼԵԱՆ Մօտէն կամ հեռուէն տոքթոր Արմենակ Եղիայեանը ճանչցող իւրաքանչիւր հայորդի կրնայ ըսել, որ վերոնշեալ երկու բառերը «զայրոյթ» եւ «փափուկ» սապէս հակոտնեայ կը թուին ըլլալ, պարզապէս որովհետեւ համահունչ չեն, աւելի՛ն. իրար ժխտող եզրեր են: Այդուհանդերձ, երբ խօսքը կը վերաբերի բոլորին բարեկամ ու հարազատի մը, որ իր մասնագիտական ասպարէզին (ատամնաբուժութիւն) բերումով շատերու` անոնք ըլլան հայ թէ տեղացի, աղքատ թէ ունեւոր, ուսեալ...

Ս. ՄԱՀՍԷՐԷՃԵԱՆ Ամանորէն երկու շաբաթ առաջ ամերիկացիք աղուո՜ր «նուէր» մը ստացան Ներկայացուցիչներու տունէն, աւելի ճիշդը` անոր հանրապետական խմբակէն: Ժողովը ձայներու փոքր առաւելութեամբ մը մերժեց դեմոկրատներու (որոնց պահ մը միացած էին չորս հանրապետականներ) մէկ առաջարկը, ըստ որուն` առողջութեան ապահովագրութեան (ծանօթ` «Օպամա քեր» անունով) ճամբով` ապահովագրեալներուն պետական աջակցութիւնը պէտք էր երկարաձգել երեք տարի եւս: Այլ խօսքով, յիշեալ դրութիւնը վերջ պիտի գտնէ տարեվերջին...

ԳՐԻԳՈՐ ԱՐՔ. ՉԻՖԹՃԵԱՆ Տարիքի յառաջացման բերումով մարդ յաճախ խրատատուութիւն կատարելու փորձութեան կը մատնուի: Մենք հանդիպած ենք այնպիսի անձերու, որոնք բնա՛ւ խրատ տալ չեն սիրեր: Անշուշտ այդ չի՛ նշանակեր, որ անոնք խրատ տալ չեն գիտեր. գիտեն, սակայն չեն ուզեր, որովհետեւ հասարակ մտածողութենէն հեռու են` խղճալի համարելով խրատատուներուն յանդգնութիւնը: Ո՞վ է աղքատ մարդը: Այս հարցումին պատասխանողը ամէն բանէ առաջ նիւթական կամ դրամական...

ՓԱՈԼՕ ԳԱԶԱԶԵԱՆ 1945 թուականին` Համաշխարհային Բ. պատերազմին, Ճափոնը յանձնուեցաւ ամերիկեան ուժերուն: Միսուրիի պատերազմական նաւուն վրայ, որ Թոքիոյի ծովածոցին մէջ կը գտնուէր 2 սեպտեմբեր 1945-ին, ամերիկացի զօրավար Տուկլաս ՄաքԱրթըր, որ Խաղաղականի ընդհանուր պատասխանատուն էր եւ Ճափոնի արտաքին գործոց նախարարը, որ կը ներկայացնէր Հիրօհիթոն` Ճափոնի կայսրը, նախարար Մամորու Շիկեմիցու եւ ճափոնական բարձր մակարդակի զանազան զինուորականներու ներկայութեամբ ստորագրուեցաւ Ճափոնի վերջնական յանձնումն ու պարտութիւնը,...

Յ. ՊԱԼԵԱՆ Ֆրանսայի նախկին նախարար Ֆիլիփ տը Վիլլիէ Mémoricide անունով ուշագրաւ գիրք մը հրատարակեց... «Յիշողութեան սպանդ»: Ինչպէս génocide...Ան հեռատեսիլէն ելոյթներ կ՛ունենայ եւ կը պաշտպանէ` իր ժողովուրդին ինքնութիւնը, մշակոյթը, իւրայատկութիւնը եւ հարազատութիւնը, այսինքն կը պայքարի ընդդէմ ազգի յիշողութեան եւ ինքնութեան կորուստի, զանոնք վտանգուած կը գտնէ: Կը խօսի ֆրանսացի ժողովուրդի Յիշողութեան «Սպանդ- MÉMORICIDE»-ի մասին: Եթէ Ֆրանսացի քաղաքական եւ մտաւորական գործիչը կ՛ահազանգէ մեծ...

ՅԱԿՈԲ ԲԱԳՐԱՏՈՒՆԻ Այս օրերուն, - Երբ ամէնուրեք մտքի եւ խորքի անկում կայ եւ դիտումնաւոր ուղեղալուացում` արժէքները քանդելու, ոտնակոխելու եւ ուղեղները առաջնորդելու մակերեսային եւ թեթեւաբարոյ տրամաբանութեան, - Երբ խօսքը, գիրն ու գաղափարը տեղի կու տան թեթեւ հաճոյք պատճառող ցուցադրական քարոզչութեան, - Երբ ամէն ճիգ կը թափուի նաեւ հայկական միջավայրի մէջ` Հայաստան եւ սփիւռք, նորահաս սերունդները, երիտասարդութիւնը խզելու պատմութենէն, մեր ժողովուրդի սրբութիւններէն,...

Ս. ՄԱՀՍԷՐԷՃԵԱՆ Այլ Փուլեր Արմենակին հետ մեր տարտակցութիւնը եթէ սկիզբ առաւ յիշեալ ձեւով, անիկա վերջ պիտի չգտնէ իր մեկնումով, ինչպէս որ վերջ չգտաւ Պէյրութէն մեր հեռանալէն ետք, պահպանուեցաւ նամակցութեամբ, նաեւ որոշ դաշտերու մէջ ուղղակի եւ անուղղակի աշխատակցութեամբ: Չենք ուզեր կանգ առնել ամէն քայլափոխի առջեւ, սակայն կ՛ուզենք մեր կարկինը ի գործ դնել մէկ քանի ոլորտի մէջ: Արմենակին, ինչպէս նաեւ այլ տարտակիցներու...

ՎՐԷԺ-ԱՐՄԷՆ Կռահեցիք անշուշտ, խօսքը հաւատարիմ ընկերոջս, գործակիցիս, անխոնջ սրբագրիչիս, ուսուցիչի՛ս մասին է, գրեթէ տարեկից՝ բժ. Արմենակ Եղիայեանի։ Բոլոր ածականները անբաւարար են բնութագրելու համար հայերէնի երկրպագու այս հայորդին, որ այդպէս, առանց մեզի լուր տալու մեկնեցաւ այս աշխարհէն՝ ո՛րբ ձգելով մեզ։ Ուրիշներու նման, ես ալ իր բաշխումի ցանկին վրայ էի ու կանոնաւոր կը ստանայի իր շաբաթական հերթական առաքումները՝ «Ընթերցումներ» (նախապէս՝ «Կիրակնօրեայ ընթերցումներ»),...

ԿԱՐՕ ԱՐՄԷՆԵԱՆ Գրողներն ու խմբագիրները պիտի կարօտնան իր ամէնօրեայ խարազանը, որ կը խնայէր ոչ ոքի, կը հանդուրժէր ոչ մէկ շեղում մեր լեզուի կանոններէն, կ΄ընդունէր ոչ մէկ աղկաղկ վերաբերմունք՝ հանդէպ մեր լեզուին։ Մեր թղթակցութիւնը շարունակական էր։ Իր բոլոր ընդվզումներուն բաժնեկից կ΄ընէր զիս օրը օրին։ Ինչպէս՝ իր այլ հոգեկիցները։ Իր վէճերը առնչուած էին լեզուական ոլորտին մէջ նկատուած մեղանչումներու, որոնք կը խանգարէին իր...

 ԳԷՈՐԳ ՊԵՏԻԿԵԱՆ Քառասուն օրեր առաջ հայ մամուլը գուժեց սփիւռքահայ եւ արեւմտահայերէնի բանիմաց, ատամնաբուժ, ուսուցիչ, սրբագրիչ եւ «գրաւոր» յուշարար տոքթ. Արմենակ Եղիայեանի մահը: Մտաւորական մը, որուն անունը ծանօթ է հայաստանեան եւ սփիւռքեան լեզուագիտական շրջանակներուն՝ իբրեւ արեւմտահայերէնի ուղղագրութեան, քերականութեան մասնագէտ եւ անոր առնչուած լեզուաբանական խնդիրներու հմուտ եւ գիտական աշխատասիրութիւններ հրապարակած բանասէր: Անոր համար այս օրերուն մեր գրական աշխարհէն ներս սուգ է, որովհետեւ...

ՔԵՐՈԲ ԷՔԻԶԵԱՆ Դժուար է հաշտուիլ սիրելի բարեկամի մը, հայ լեզուի իրական մշակի մը անսպասելի կորուստին հետ։ Իր յառաջացած տարիքի հանգրուանին, անոր աշխուժութիւնը մշտական աշխատանքին թափը եւ հայ լեզուին մասին շաբաթական առաքումները երբեք մտածել չէին տար, թէ երկվայրկեան մը կրնայ հասնիլ, երբ յոգնութիւն չգիտցող Արմենակ Եղիայեանի սիրտը կրնայ դադրիլ բաբախելէ` սուգի մատնելով իրեն լաւապէս ծանօթացած, բայց նաեւ իր նկարագրային իւրայատկութիւններուն ու...

ՊԱՐՈՅՐ Յ. ԱՂՊԱՇԵԱՆ Ուրախութեան, հպարտութեան ու հոգեցնծութեան զգացումներով, պէտք է դիտարկել, խորաչափել եւ արժեւորել այն կրկնածնունդներն ու վերազարթօնքները, որոնք համակած են լիբանանահայութեան ազգային-գեղարուեստական, ընկերային-ստեղծագործական, նաեւ համայնքային-հասարակական կեանքը, իրենց տարբեր գրաւիչ ու հմայիչ արտայայտութիւններով, ուղղութիւններով ու գործունէութիւններով։ Պատահակա՞ն են այս դրական տեղաշարժերը, թէ՞ հոն պէտք է փնտռել ու գտնել հիմնական ազդակներ, գնահատելի հիմունքներ ու խոստմնալի դրոյթներ։ Պէտք է հաւատալ եւ ընդունիլ,...

ԴՈԿՏ․ ԱՐԹՈՒՐ ԱՆԴՐԱՆԻԿԵԱՆ 2000 թուական։ Առաջին այցելութիւնս մայրիներու եւ մայրերու երկիր՝ Լիբանան․ հոս կրնամ գնահատականը տալ․․․ Մեծ եղեռնէն ետք Սուրիոյ անապատներէն անցած այն Հայ ընտանիքներու, որոնք ապաստանեցան հիւրընկալ Լիբանանին մէջ․․․ մնացորդաց սերունդը կը պարտի Հայ մայրերուն՝ ժողովուրդի մը վերընձիւղման համար․․․ Հիմա ալ ոչ մէկ կասկած ունիմ Բէյրութը համարելու Սփիւռքին մայրաքաղաք․ տարիներէ ի վեր իբրեւ անխոնջ գրասէր եւ ինքզինքս հռչակած՝ արեւմտահայերէնասէր,...

 Ս. ՄԱՀՍԷՐԷՃԵԱՆ Քառասուն օրեր առաջ «Ազդակ»-ի, ապա հայկական այլ թերթերու մէջ երեւցաւ տոքթ. Արմենակ Եղիայեանի մահուան գուժը: Քանի մը առիթով իմացուցած էր, որ առողջական հարցեր կը դիմագրաւէ, տարիներ առաջ բաւական լուրջ անհանգստութիւն ունեցած էր, սակայն յաղթանակով դուրս եկած էր այդ ճակատամարտերէն: Հիմա անակնկալի եկած է նաեւ... ինք: Պէյրութէն մինչեւ սփիւռքեան հեռաւոր ափեր գիրի սպասարկուներ եւ ընթերցողներ համակուեցան սուգով: Նոյն տարածքին...

Պատրաստեց՝ ՆԱՐԷ ԳԱԼԵՄՔԷՐԵԱՆ Քանի մը տարի առաջ մասնագէտներ դռնփակ ընտրած են 10  շատ լաւ ժապաւէններ` Հռոմի պապերուն մասին: Պապական իշխանութիւնն ու շարժապատկերը շատոնց առնչուած են: Լեւոն 13-րդ պապը դարձաւ առաջին «շարժական պապը» 1896-ի յուլիսին, իսկ անոր յաջորդը՝ Պիոս Ժ.-ն,  նկարահանուեցաւ 1907 թուականին: Ան եղաւ շարժապատկերի առաջին սուրբը, երբ սրբադասուեցաւ 1954 թուականին: Երկու տարի առաջ` 1952-ին,  Հանրի Վիտոն զայն մարմնաւորած էր «Գաղտնի...

ԿԱՐՕ ԱՐՄԵՆԵԱՆ Յստակ է, որ վարչապետ Նեթանիահուի յարձակողապաշտ ծրագիրները Իրանի դէմ եւ առհասարակ իսրայէլեան ծաւալապաշտութիւնը Միջին Արեւելքի մէջ արդէն կը բախին Թուրքիոյ աշխարհաքաղաքական կարմիր գիծերուն։ Այս առումով, կը գտնուինք բոլորովին նոր իրականութեան մը դէմ յանդիման։ Իսրայէլի բացայայտ յաւակնութիւնները Իրանի, Սուրիոյ, Եմէնի եւ անշուշտ, առաջին հերթին, Կազայի մէջ ինքնաբերաբար սպառնալիքի տակ կþառնեն Թուրքիոյ կենսական շահերը տարածաշրջանին մէջ եւ կը խախտեն թուրք-իսրայէլեան...

«ԹՈՐՈՆԹՈՀԱՅ» Ասպետ Փողարեանի «Loving Father, Bitter Son» («Սիրալիր հայր, դառնացած որդի») վէպը (5 մարտ 2025-ին հրատարակուած) հետաքրքրական, զգացումներով հարուստ, հեղինակին առաջին գործն է, որուն արձագանգը կ’ապրի ընթերցողին մտքին մէջ, նոյնիսկ` վերջին էջը շրջելէն շատ ետք։ Պատումը կը ծաւալի Եթովպիոյ 1974-ի համայնավարական յեղափոխութեան եւ անոր յաջորդող՝ Լոս Անճելըսի մէջ վերապրուած տարագիր կեանքին մէջ. վէպը կը պատկերացնէ աքսորի, լռութեան եւ հաշտութեան հետքերը՝...

ՏԻԳՐԱՆ ՃԻՆՊԱՇԵԱՆ Հայ յեղափոխական դաշնակցութեան օրուան տօնակատարութիւնները աւանդական դարձած, սովորութեան կարգով կազմակերպուող ամեակներու նշումներ չեն: Հայկական ներկայ իրականութեան մէջ ամէնուրեք գործող կուսակցութիւնը պարտի տարին գէթ մէկ անգամ զեկուցելու հայութեան իր կատարածի մասին եւ մատնանշելու իր առաջադրանքները: Պէյրութի մէջ կայացած տօնակատարութիւնը յատկանշական է այս իմաստով: Երկու խօսք առնողները` Լիբանանի Կեդրոնական կոմիտէի ներկայացուցիչը եւ Բիւրոյի ներկայացուցիչը, խուսափեցան ճառային բնորոշումներէ եւ ներկայացուցին կատարուածին...

ԴՈԿՏ. ՄԱՐԻ ՌՈԶ ԱԲՈՒՍԷՖԵԱՆ Շուշիի Ղազանչեցոց Ս. Ամենափրկիչ եկեղեցին` ազրպէյճանական բռնագրաւման ենթակայ: Ցաւօք, որքան որոշում եմ այլեւս չխօսել, սակայն այն ողբալի վիճակը, որի մէջ օրէ օր աւելի ենք մխրճւում ազգովին, երբ տարին աւարտում ենք այս ողորմելի իշխանութեան ներկայութեամբ, նուաստացած, տարածքային, հոգեկան, բարոյական նոր կորուստներով, կրկին ներքին մի զսպանակ պոկւում է իմ ներսում ու պարտադրում  է խօսել, որքան էլ կրկնութիւն կամ...