Անդրադարձ

«Դուք այստեղ չէք պարզապէս ապրուստ մը ապահովելու համար: Դուք այստեղ էք, որպէսզի նպաստէք մարդկութեան` աւելի բարօր կեանք մը ապահովելու, աւելի մեծ տեսլականով եւ յոյսի ու ձեռքբերումներու աւելի կատարելագործուած ոգիով: Դուք այստեղ էք աշխարհը հարստացնելու համար: Դուք ձեզ կ՛աղքատացնէք, եթէ մոռնաք այս յանձնառութիւնը» Վուտրօ Ուիլսըն (1856-1924) Մարդս ողբալու չափ ցաւ կը զգայ, երբ կ՛անդրադառնայ, որ Ազգային ժողովի աթոռներուն վրայ բազմածներէն շօշափելի...

ՅԱԿՈԲ ՍՐԱՊԵԱՆ «Հայաստա՛ն, լեռների ամուր կապուկը ձեռքիդ, ցրտից կապտակող օդի մէջ յամառ շարժւում ես առաջ` դէպի գերեվար Մայր լեառն Արարատ, դէպի Գեղամայ սարերն հեթանոս (Սեւանը` քուրմդ զմրուխտ տաճարի), դէպ կտրուկ բացուող լեռնանցքը Շուշուայ, որ քեզ հանում է դուռը Արցախի… Ահա ի՛նչ ուժ է քեզ ոգեկոչում` քանդել քարկապը դարաւոր իղձիդ… Դու դեռ կը քայլես…» (Լեւոն ԱՆԱՆԵԱՆ) Տարիներ առաջ էր, երբ ձեռքս...

ՍԵՊՈՒՀ ՅՈՎԱԿԻՄԵԱՆ    «Ափսո՜ս, հները մեռան, իրենց կարգն ու սարքը գերեզման տարան» ԱՏՐՊԵՏ   Մեռելատունը այն վայրն է, ուր հանգուցեալներ վերջին անգամ ըլլալով իրենց երկրային անշնչացած ներկայութիւնը կը պարտադրեն ողջերուն եւ անոնցմէ կ՛ակնկալեն յարգանք, մրմունջ մը աղօթք եւ լրջութիւն: Ներկայիս մեռելատունը դարձած է հանդիսավայր, ուր մարդիկ կը զրուցեն, կը շաղակրատեն, կը խօսին` իրենց առօրեայէն, ընտանիքէն, գործէն, քաղաքականութենէն, կը խնդան անպատկառօրէն, կը...

Երէկ` 1 նոյեմբեր 2021-ի կէսօրին, Հայաստանի Հանրապետութեան Գիտութիւններու ազգային ակադեմիայի (ԳԱԱ) նախագահութիւնը` «Ազդակ»-ի գործունէութիւնը արժեւորելով, պատուոյ գիր յանձնեց օրաթերթի տնօրէն Շահան Գանտահարեանին, որուն ներդրումը լուսարձակի տակ առնուեցաւ`  Հայաստան-Լիբանան բազմակողմանի յարաբերութիւններուն եւ հայկական սփիւռքի հետ գիտակրթական կապերու ու հայ մշակոյթի զարգացման նպաստելուն համար: ԳԱԱ-ի նախագահին ստորագրութիւնը կրող պատուոյ գիրը «Ազդակ»-ի տնօրէնին յանձնեց ակադեմիայի Հայագիտութեան եւ հասարակական գիտութիւններու բաժանմունքի ակադեմիկոս-քարտուղար, Հայաստանի ԳԱԱ-ի...

ՄԱՐԻ ՌՈԶ ԱԲՈՒՍԷՖԵԱՆ 38 տարուայ ազատազրկումից յետոյ, մայր հայրենիք վերադարձաւ հայրենիքի համար իր ողջ երիտասարդութիւնը` մէկ ամբողջ գիտակցական կեանք, զոհաբերած հերոս որդին` Համբիկ Սասունեանը: Մէկ այլ պայմաններում, ոչ այսօրուայ հայրենիքում, Համբիկը պէտք էր յոտընկայս, ողջ ժողովրդով դիմաւորուէր, չէ՞ որ ինքը հայու դէմ շարունակուող թուրքական ճնշումի անմեղ զոհերից մէկն էր, որը իր երիտասարդ կեանքի զոհաբերումով հաստատեց մի մեծ ճշմարտութիւն` դաշնակցական երիտասարդը...

ՐԱՖՖԻ ՏԷՄԻՐՃԵԱՆ Լիբանանեան քաղաքական մտածողութեան մէջ հասարակութիւնը հաւաքելու եւ ընտրազանգուածը համախմբելու լաւագոյն միջոցներէն մէկն է «նահատակները կենդանացնել»-ը եւ անոնցմով շարքերը քով-քովի բերելը: Յանկարծ ընտրութիւններու սեմին վերստին ականատես կը դառնանք տարիներ յիշատակութիւններու արժանի չդարձած այս կամ այն խումբի հերոսներու «ոգեկոչման» հաւաքներուն, ուր նահատակներէն աւելի` թեկնածուներուն կամ «ղեկավարներուն» մասին կը խօսուի, ուր հերոսներու սխրագործութիւններէն անդին` ընտրական «ծրագիր»-ի մասին կը զեկուցուի... Իրականութիւն մը,...

ՅԱԿՈԲ ԼԱՏՈՅԵԱՆ Կար ժամանակ, երբ «Յակոբ Տէր Մելքոնեան» թատերասրահը այնքա՛ն ողողուած կ՛ըլլար ներկայացումներով, որ կարգ մը թատերախումբեր կը ստիպուէին կրճատել իրենց ներկայացումները, որպէսզի ուրիշներու ալ առիթ տրուէր: Կար ժամանակ, երբ «Յակոբ Տէր Մելքոնեան» թատերասրահին մէջ ներկայացում ունենալու համար պէտք էր երեք ամիս առաջ թատրերգութիւնը ներկայացուէր, թատերասրահին վարչութիւնը կարդար եւ ստուգէր լեզուական, դիպաշարի եւ թեմայի հարցը: Կար ժամանակ, երբ «Յակոբ Տէր...

ԱՆԻ ՄԵԼՔՈՆԵԱՆ Հայոց բազմադարեայ պատմութեան մէջ ողբերգական, բայց առաւել ամօթալի ամսաթուերից մէկը 1920 թ. հոկտեմբերի 30-ն է, այն օրը, երբ թշնամուն յանձնուեց Հայաստանի Հանրապետութեան գոյութեան համար կարեւոր պատուար Կարս բերդաքաղաքը: Ինչո՞ւ եւ ինչպէ՞ս ընկաւ Կարսը` շատ է խօսուել, յատկապէս` վերջին 30 տարուայ ընթացքում: Այն մասին, որ Կարսի անկման գլխաւոր պատճառը դասալքութիւնն էր, խօսուել է բազմիցս, եւ որ այդ դասալքութեան քարոզին...

ՏԻԳՐԱՆ ՃԻՆՊԱՇԵԱՆ Լիբանանեան քաղաքական կեանքի արհեստական խափանման եւ տնտեսական ու ընկերային տագնապի լուծման հեռանկարները դէպի փակուղի մղող երեւոյթները յուսահատութեան կը մատնեն քաղաքացիները: Եթէ լուծման նշոյլներ յայտնուին, նոր տագնապ մը կը ծագի, անակնկալօրէն, յիշեցնելու համար, որ Լիբանանի քաղաքացիները հաւաքական անողոք պատիժի դատապարտուած են իրենց ղեկավարներուն վարած սխալ քաղաքականութեան համար, որ... պարզորոշ կերպով չի մատնանշուիր: Հայաստան կը պատրաստուի ի նպաստ «երկարատեւ խաղաղութեան»...

Ս. ՄԱՀՍԷՐԷՃԵԱՆ Հայաստանի կառավարութեան հինգշաբթի, 28 հոկտեմբերի նիստէն պատկերասփռուած հաղորդումէն. Ա) Կառավարութիւնը 25 միլիոն եւրօ (աւելի քան 29,3 միլիոն տոլար) տրամադրած է, որպէսզի Երեւանի հանրային փոխադրամիջոցները օժտուին 100 նոր փոքր փոխադրակառքերով: Առաջին ակնարկով` ուրախալի լուր, անկասկած: Լուրը լսելէս քանի մը վայրկեան ետք մանրամասնութիւն մը ցատկեց վեր. 25 միլիոն եւրոյով 100 փոքր փոխադրակա՞ռք: Տեղ մը սխալ բան մը կայ: Դարձեալ մտիկ...

ԵՍԱՅԻ ՀԱՒԱԹԵԱՆ Մեր մեծերը նախկին ուսուցիչներէն Թովմաս Հապէշեանը կը կոչէին «ուսուցիչներուն ուսուցիչը»` հաւանաբար նկատի ունենալով, որ իր աշակերտներէն շատեր ուսուցիչ դարձած էին եւ իրենց համար «ուսուցիչներուն ուսուցիչ»-ն էր պրն. Թովմաս Հապէշեանը արդարօրէն: Հիմա եթէ փորձենք գտնել Մուսա Լեռ- Այնճարի հայութեան  այսօրուան «հարցերուն հարցը», կանգ պիտի առնենք ոչ թէ ուտելիքի, ելեկտրականութեան, դպրոցականի, դեղորայքի կամ հագուստի անտանելի սղութեան վրայ, այլ զարմանալիօրէն կանգ...

ԳԷՈՐԳ ԵԱԳՈՒՊԵԱՆ Անցնող 30 տարիներուն Կեդրոնական Ասիոյ մէջ տեղի ունեցան աշխարհաքաղաքական զանազան փոփոխութիւններ: Այս փոփոխութիւններուն իբրեւ արդիւնք` շրջանի նորանկախ հանրապետութիւնները հանդիսացան Միացեալ Նահանգներու «ժողովրդավարութեան արտածում» քաղաքականութեան համար լաւագոյն դաշտերէն մէկը: 1990-ականներուն Ուաշինկթըն ամէն ջանք ի գործ դրաւ, որպէսզի տարածաշրջան մուտք գործէ եւ իր քաղաքական ու գաղափարական մտածողութիւնը արմատացնէ տեղւոյն ժողովուրդներու մտայնութեան եւ ապրելակերպին մէջ: 2001-էն ետք, Աֆղանիստանի մէջ ամերիկեան ներկայութիւնը...

ՆՈՒՊԱՐ ՏԷՄԻՐՃԵԱՆ Խորհրդային քարոզչութիւնը մամուլով, այլ հրատարակութիւններով, շարժանկարով տեւապէս կ՛օգտագործէր մեծ հայրենասէր Խաչատուր Աբովեանի «Վէրք Հայաստանի»-ն,  որովհետեւ այդ գործին մէջ Աբովեան կը ներկայացնէ պարսկական լուծին տակ տառապող հայ ժողովուրդը եւ կը փառաբանէ  ազատարար Ռուսաստանը: Հայաստանի խորհրդային իշխանութիւնը թէեւ տարիներով յայտարարած էր, որ պիտի հրատարակուի Աբովեանի  «Երկերի լիակատար ժողովածու»-ն ութ հատորներով, սակայն 1947 եւ 1948-ին լոյս տեսան միայն չորս հատորները եւ...

Մանուկներու Բացատրական Աստուածաշունչ` Կեանքի Մեծ Հարցումները Փոքրիկ Ընթերցողներու Համար «Կրթէ մանուկը իր ճամբան սկսած ատենը, որպէսզի երբ մեծնայ, անկէ չշեղի» (Առակաց 22:6): «Յաճախ մանուկներ հարցումներ կ՛ուղղեն, եւ ծնողք կամ ուսուցիչ կը շուարին, թէ ինչպէ՛ս պատասխանեն, ի՛նչ ըսեն, ի՛նչ չըսեն կամ ինչպէ՛ս պարզ, բայց ճշմարիտ ու ճշգրիտ պատասխան տան: Ըստ մանկավարժներու եւ հոգեբաններու, անոնց փնտռածը բացատրութիւններ են, որպէսզի ապահով զգան եւ...

Լիբանանեան քաղաքական բեմին վրայ նոր ցնցումներ կ՛արձանագրուին: Տեղեկատուութեան նախարարի նախօրօք կատարած յայտարարութեան տեղի տուած բանավէճը հետզհետէ կը պարզէ նախադրեալներ` միջպետական հանգոյցի վերածուելու: Դիւանագիտական տագնապի նախաբան կազմող այս խնդիրը իրադարձութիւններու հունափոխման ազդեցութիւն կրնար ունենալ: Բոլոր լուսարձակները կեդրոնացած էին Թայյունէի դէպքերու նախաքննութեան, հարցաքննութեան կանչուող դէմքերու առաջնակարգ հանգամանքներուն եւ յարուցուող աննախադէպ դատերու գլխաւոր հասցէներուն վրայ: Մէկէ աւելի անգամներ կը հնչէին ամէն գնով քաղաքացիական...

ԿԱՐՕ ԱՐՄԵՆԵԱՆ Խնդիրը այն չէ, թէ ինչպիսի՛ պատեհապաշտներ ամպիոն կը բարձրանան Ազգային ժողովին մէջ իրենց բարբանջանքները բանալու հանրութեան առջեւ: Վիգէն Խաչատրեանի մտայնութիւնը ունեցող մարդիկ երբեք չեն պակսիր Երեւանի քաղաքական բեմին վրայ: Անոնք մաս կը կազմեն մեր երկրի քաղաքական ծանծաղուտին: Խնդիրը այն է, որ ՀՀ Ազգային ժողովի պատգամաւորը յատենի ժողովոյ կ՛ուրանայ Արցախի հայրենական հանգամանքը եւ զայն կը ստորադասէ եւ կը հակադրէ...

ՅԱՐՈՒԹ ՍԱՍՈՒՆԵԱՆ «Քալիֆորնիա Քուրիըր» թերթի հրատարակիչ եւ խմբագիր Թուրքիոյ նախագահ Ռեճեփ Թայիփ Էրտողան կրկին անիմաստ սպառնալիքներ հնչեցուցած է: Ան պարծենալով՜ յայտարարած է, որ պիտի արտաքսէ արեւմտեան տասը երկիրներու, որոնց շարքին` Միացեալ Նահանգներու, դեսպանները` թուրք իրաւապաշտպանը ազատ արձակելու պահանջով յայտարարութիւն հրապարակելնուն համար: Վերջինս 2017-էն ի վեր անօրինական կերպով բանտարկուած է, առանց որեւէ դատավճիռի: Ահա՛ Էրտողանի զայրացկոտ խօսքերուն դարձդարձիկ նկարագիրը. 20 հոկտեմբերին...

Քառասուն օրեր առաջ Լիբանանահայ Մատաղճեան եւ Տուտագլեան ընտանիքները եւ առհասարակ  լիբանանահայ համայնքը կորսնցուցին իրենց հարազատներէն «տիկին Անահիտը» ինչպէս որ ծանօթ էր ան իր շրջապատին մէջ: Ան նաեւ ծանօթ էր որպէս «վեթերան ընկերուհի», նկատի ունենալով, որ ան ԼՕԽ-ի նախ Այնճարի «Աղթամար» եւ ապա Անթիլիասի «Նայիրի» մասնաճիւղերուն անդամ էր երկար ժամանակ: Ան մաս կը կազմէր «Նայիրի» մասնաճիւղի հիմնադիր սերունդին եւ երկար տարիներ...

ՀԱՄԲԻԿ ՊԻԼԱԼԵԱՆ  Յաճախ կ՛ըսենք, որ գաղութահայ կեանքի պատմութիւնը ուղղակի չ՛առնչուիր անհատներու, այլ խօսքով` հաւաքական կեանքն է, որ իր աշխատանքով, նուիրումով եւ ազգային գիտակցական մակարդակով կ՛իմաստաւորէ, կը պայծառացնէ գաղութի մը ամբողջ պատմութիւնը` իր մօտիկ անցեալով, ներկայով եւ ապագայով: Այդուհանդերձ, մտահան պէտք չէ ընել իրողութիւն մը, որ զանազան տիպի անհատեր, իրենց համեստ դերակատարութեամբ` հայ կեանքի մէջ (կուսակցական, միութենական, եկեղեցական), որոշակի հնչեղութիւն, աւելի՛ն....

ԶԱՒԷՆ Գ. ՂԱՐԻՊԵԱՆ Ամին Ռիհանի Մուսա Լեռ - Այնճարի «Հիւղը» բնակարանի բակին մէջ այս տարուան ամառնային գրական վերջին ձեռնարկը տեղի ունեցաւ 26 սեպտեմբեր 2021-ին, անիկա նուիրուած էր Ամին Ռիհանիի, որ Նիւ Եորքի մէջ երեք լիբանանցի մարգարէներէն մին էր, իսկ միւսներն են` Ժըպրան Խալիլ Ժըպրան եւ Միխայիլ Նայիմէ: Օրուան հանդիսավար Մարիա Ուսթագարայեան-Ղարիպեան իր բացման խօսքին մէջ ըսաւ, որ 1860-1920 տարիներուն մեծ...