Անդրադարձ

Համազգային հայ կրթական եւ մշակութային միութեան Միացեալ Նահանգներու Արեւելեան Շրջանային վարչութիւնը կը յայտարարէ «Մինաս եւ Գոհար Թէօլէօլեան» ժամանակակից գրականութեան 2021 տարեշրջանի մրցոյթի արդիւնքը: «Թէօլէօլեան» մրցանակի մասնակից բազմազան գրութիւններու ընդմէջէն անդամներու մեծամասնութեան ձայնով դատական կազմը, երկար խորհդակցութիւններէ ետք` մեծ դժուարութեամբ յանգած է հետեւեալ որոշումին. հայերէնի մրցանակը կը յատկացուի Քարեն Չթճեան- Պրեստի` «Աստղիկը կ՛ուզէ արագ մեծնալ» մանուկներու համար պատրաստուած գեղանկարազարդ գիրքին, իսկ...

Երեքշաբթի, 19 հոկտեմբեր 2021ին Հայաստանի Հանրապետութեան Գիտութիւններու ազգային ակադեմիայի նախագահութեան դահլիճին մէջ բացումը կատարուեցաւ համազգային գիտաժողովի մը` նուիրուած 1921-ին Մոսկուայի եւ Կարսի պայմանագիրներու 100-ամեակին: Գիտաժողովը կազմակերպած էին` ՀՀ Գիտութիւններու Ազգային Ակադեմիայի պատմութեան բաժինը, ՀՀ ԳԱԱ Արեւելագիտութեան բաժինը, ՀՅԴ Հայ դատի Կեդրոնական խորհուրդը եւ «Արեւմտահայոց հարցերու ուսումնասիրութեան կեդրոն»-ը: Զեկուցաբերները համեմատութիւններ կը կատարէին հարիւր տարի առաջ ՀՀ աշխարհաքաղաքական զարգացումներուն եւ ներկայ իրավիճակին...

Մակար ի Գաղիա Անձրեւոտ չորեքշաբթի: Արմենակ եւ Էլպիս տեսութեան եկան: Նորութիւն էր. էլպիսի պոլսական համադամները փոխարինուած էին: Արմենակ սակառով մը չինական համադամներ բերած էր: Երբ տան դռնէն մտաւ, սակառը տուաւ Մակարուհիին եւ ըսաւ. - Ժամանակին հետ քայլ պէտք է պահել: Արմենակ գաղտնի ընկերութիւններու խորհրդանիշներով կը սիրէ խօսիլ, Հայաստան երթալ-գալով սորված` սիմվոլիկ բառը կը կրկնէ: Էլպիսը եւ Մակարուհին չինական տարաշխարհիկ ուտեստները...

«Հայկազեան Հայագիտական Հանդէս»-ի ԽԱ. հատորին շնորհանդէսը տեղի ունեցաւ ուրբաթ, 22 հոկտեմբեր 2021-ի երեկոյեան, Հայկազեան Համալսարանի սրահին մէջ, ներկայութեամբ` ՄԱՀԱԵՄ-ի նախագահ վեր. Մկրտիչ Գարակէօզեանի, Հայկազեան համալսարանի նախագահ վեր. դոկտ. Փոլ Հայտոսթեանի, Լիբանանի մէջ Հայաստանի դեսպանատան մշակութային կցորդ Դաւիթ Ալավերդեանի, հայագիտութեամբ շահագրգռուած մշակութասէր հիւրերու եւ«Հանդէս»-ի խմբագրակազմին: Ըստ սովորութեան, սրահին կեդրոնը զետեղուած էին «Հանդէս»-ի 40-րդ, 41-րդ եւ յիսնամեակի յոբելենական հատորները, ինչպէս նաեւ համալսարանի...

ԱՒՕ ԳԱԹՐՃԵԱՆ Հայ  յեղափոխական պատմութիւնը հարուստ է իր անձնուրացներով, ազգանուէր եւ անձնազոհութեան առաքելութեամբ օժտուած հայդուկներով, ֆետայիներով եւ գործիչներով: Անոնք իրենց սխրագործութեամբ եւ ռազմական իւրայատկութեամբ օրինակ հանդիսացած են նախ իրենց շրջապատին, ապա յաջորդող սերունդներու յեղափոխական կազմաւորման մէջ: Այդ տիպար օրինակներէն է Սուլուխցի Սերոբը: Սերոբ Մշոյ դաշտի Սուլուխ գիւղէն էր, ծննդեան թուականը` անյայտ: Տիպար մշեցի մը` 40-45 տարեկան, պարթեւ հասակով, պնդակազմ ու...

Նախագահ Արմէն Սարգսեանի Ռիատ այցելութիւնը ուշագրաւ իրադարձութիւն է եւ վերլուծական տարբեր հայեցակէտեր կը ճշդէ: Նկատենք շատ արագ, որ հակառակ 30-ամեայ անկախութեան հռչակման, Հայաստանի Հանրապետութեան եւ Սէուտական Արաբիոյ միջեւ չկային դիւանագիտական յարաբերութիւններ: Վերջին տարիներուն Երեւանն ու Ռիատը, անկախութեան կամ պետութեան հռչակման տօներուն զիրար կը շնորհաւորէին: Այդքան միայն: Անշուշտ այս երեւոյթը իր քաղաքական բացատրութիւնները ունէր: Առանց թշնամական յարաբերութիւններ ունենալու Երեւանի նկատմամբ, Ռիատը...

Ստորեւ կը հրատարակենք ՀՅԴ-ի անդամ, Հայաստանի կրթութեան եւ գիտութեան նախկին նախարար, հայագէտ-պատմաբան Լեւոն Մկրտչեանի` Մոսկուայի եւ Կարսի պայմանագրերի 100-ամեակին նուիրուած «Հայաստանը եւ տարածաշրջանը. դասեր, արժեւորումներ, հեռանկարներ»  խորագրով միջազգային գիտաժողովին ներկայացուցած զեկոյցը: Վստահ եմ,  որ սոյն գիտաժողովի ընթացքում գործընկերներս մասնագիտական բարձր մակարդակով կը ներկայացնեն քննարկման առարկայ հիմնահարցերի ողջ թնճուկը: Հարիւրամեակի ընթացքում կատարուել են բազմաթիւ ուսումնասիրութիւններ, տարբեր աշխարհընկալումների, տեսլականի պատկանող,  քաղաքականացուած ու ապաքաղաքական գիտնականների,...

Ա. Ա. Երեք կարեւոր իրադարձութիւններ հայաստանեան եւ սփիւռքեան քաղաքական թէ այլ շրջանակներու ուշադրութիւնը կեդրոնացուցին Հայաստան-Ռուսիա յարաբերութիւններուն ներկայ բնոյթին վրայ եւ զանոնք մղեցին նախատեսութիւնններ կատարելու` ապագայ հաւանական զարգացումներուն մասին: Նախ Մոսկուայի մէջ կայացած` Անկախ պետութիւններու հասարակապետութեան անդամ պետութիւններու գաղտնի սպասարկութիւններու պետերուն ժողովին մասին: Հայաստանի Ազգային անվտանգութեան ծառայութեան տնօրէնն ալ բնականաբար մասնակցեցաւ այդ հանդիպման, որուն ընթացքին, ըստ ռուսական պաշտօնական աղբիւրներու, քննարկուեցան Անկախ...

ԿԱՐՕ ԱՐՄԵՆԵԱՆ Ռուսիոյ արտաքին գործոց նախարարութեան բանբեր Մարիա Զախարովայի վերջին յայտարարութիւնները կու գան անգամ մը եւս հաստատելու, որ յանձին Ռուսիոյ` մենք ունինք շատ դժուար «սպասարկուող» բարեկամութիւն մը կովկասեան տարածաշրջանի մնայուն անհաւասարակշռութիւններուն դիմաց: Մոսկուա կը շարունակէ խօսիլ 3+3 բանաձեւի դիրքերէն, որ յստակօրէն կ'ենթադրէ Ռուսիոյ միահեծան հսկողութեան տակ պահել տարածաշրջանի «խաղաղեցման» գործընթացը: Կը չակերտեմ խաղաղեցում բառը, քանի որ հարցականի տակ է, թէ...

ԳԷՈՐԳ ՊԵՏԻԿԵԱՆ 2021-ը Ֆրետիոֆ Նանսէնի ծննդեան հարիւր վաթսուներորդ ամեակն է: Միջին Արեւելք ապրող բազմահազար հայերէն շատեր թերեւս յիշեն կամ իրենց մեծերէն լսած են այս օտարազգի մեծ ու բարեսիրտ մարդուն անունը, որ մեր ժողովուրդը, առ ի երախտագիտութիւն, դասած է մեծ հայասէրներու շարքին: Նաեւ կրնան յիշել բոլոր անոնք, որոնք 1920 թուականներու վերջերուն, Մեծ եղեռնի եւ Համաշխարհային Ա. պատերազմի պատճառով, իբրեւ տարագիր կամ...

ԿԱՐԷՆ ՅԱՐՈՒԹԻՒՆԵԱՆ «Սիվիլնեթ» Վերը զետեղուած նկարը 2018-ի «թաւշեայ յեղափոխութենէն» առնուած պատկերն մըն է: Երիտասարդ աղջիկներ կը քալեն առաջին շարքերուն: Համոզուած էին, որ, անկախ ամէն ինչէ, փողոց դուրս եկած էին` պահանջելու հաւասար իրաւունքներ, հաւասար առիթներ, հաւասար վարձատրութիւն, հաւասար ամէն ինչ: Անոնք փոփոխութեան ազդակներն էին: Երեք տարի ետք Հայաստանի յետյեղափոխական կառավարութեան մէջ ընդամէնը մէկ կին անդամ կայ: Ազգային ժողովի ղեկավարութեան կազմին մէջ...

Մոսկուա-Երեւան-Պաքու առաջին դէմքերու մակարդակով եռակողմ հանդիպման մասին լրատուական շրջանառութիւնը առատ է: Գրեթէ զուգահեռաբար հայաստանեան եւ ռուսական լրատուադաշտերը կը կանխատեսեն այդ հանդիպումը նոյեմբերի առաջին տասնօրէին: Կանխատեսուած թուականը ունի ուղերձ: Կը խօսուի նոյեմբեր 9-ի մասին, այլ խօսքով` ուղիղ մէկ տարի ետք հրադադարի յայտարարութեան: Հայաստանեան եւ ռուսական լրատուամիջոցներու տարածած կանխատեսումներուն մէջ կայ բովանդակային տարբերութիւն: Ռուսականը ընդհանրապէս բաւարարուած է եռակողմ հանդիպման կայացման բարձր հաւանականութիւնը...

ԳԷՈՐԳ ԵԱԳՈՒՊԵԱՆ Այսօրուան միջազգային քաղաքական շրջանակները, ինչպէս նաեւ բազմաթիւ շրջանային ուժեր եւ Միացեալ Նահանգներու նման գերտէրութիւն մը ծաւալապաշտական իրենց ախորժակները կը հեռացնեն Միջին Արեւելքէն եւ կ՛ուղղեն դէպի այլ տարածաշրջաններ, որոնք հաւանաբար դառնան Միացեալ Նահանգներ-Չինաստան մրցակցութեան նոր թատերաբեմերը: Յօդուածներու շարքով մը պիտի անդրադառնանք Եւրասիոյ նոր կռուախնձորը դարձած Կեդրոնական Ասիա կոչուող շրջանին եւ այդ շրջանին մաս կազմող երկիրներուն: Սակայն նախ հարկ է...

արդ եւս.  «Գալուստ Կիւլպէնկեան» հիմնարկութեան հայկական բաժանմունքը կը մեկնարկէ նպաստի նոր ծրագիր մը` քաջալերելու համար արեւմտահայերէնով մշակութային ստեղծագործութիւնը: Այս նոր նախաձեռնութեան նպատակն է ամրապնդել լեզուի եւ մշակոյթի միջեւ եղած ներքին ու հարազատ կապը. արեւմտահայերէնն է արարումի հիմնական միջոցը: Մշակոյթներ եւ ինքնութիւններ միշտ կը զարգանան ու կը փոփոխուին, յատկապէս` սփիւռքեան իրականութեան մէջ: Իւրաքանչիւր սերունդ կը ստեղծէ ի՛ր իսկ մշակութային իրականութիւնը, կը...

ԴՈԿՏ. ՀՐԱՅՐ ՃԷՊԷՃԵԱՆ «Մեծ փոթորիկ մը ելաւ» (Մարկոս 4:37) «Ուստի մենք ալ գործակից ըլլալով` կ՛աղաչենք, որ Աստուծոյ շնորհքը պարապ տեղ ընդունած չըլլաք» (Բ. Թուղթ Առ Կորնթացիս 6:1) Աստուածաշունչի մէջ իւրաքանչիւր դրուագ եւ պատմութիւն ընթերցողին կողմէ ունի տարբեր հասկացողութիւն եւ ընկալում: Իւրաքանչիւր անհատ կը հասկնայ եւ կ՛ընկալէ` մեկնելով իր մտաւոր, բայց նաեւ ապրած ընտանեկան, ազգային, ընկերային-մշակութային ու պատմական ենթահողերէն եւ իրավիճակներէն:...

ՍԻՄՈՆ ԿՈՍՏԱՆԴԻՆԵԱՆ Շան հաջոցն հարեւանիս` կը խանգարէ ամբողջ գիշերն Երազները, սիրոյ կիրքերն, մեր փողոցին բնակիչներն: Նաեւ առտուն շունը կատղած կը շարունակէ պատշգամէն Հաջել, ոռնալ, իր տիրոջը, մեր բոլորին բան մը ըսել: Աւա՜ղ այսպէս այս ընթացքը երկարեցաւ օրեր շարունակ, Եւ ի վերջոյ մեծ կռիւ մը մեր թաղին մէջ պատահեցաւ: Հայհոյանքներ բիւր լսեցինք,մեծ դանակներ, տեսանք զէնքեր: Հոծ բազմութիւն մը կազմեցին կռուողներն ու...

ՏԻԳՐԱՆ ՃԻՆՊԱՇԵԱՆ Անցնող երկու շաբաթները նշանաւորուեցան զանազան ուսումնասիրական հաւաքներով, որոնք տեղի ունեցան Երեւանի մէջ: Նախորդ շաբաթավերջին տեղի ունեցաւ ՀՅԴ Մամլոյ խորհրդաժողովը, որ դաշնակցական մամուլի խմբագիրներու եւ քարոզչական մարզի պատասխանատուներու հերթական հաւաքն էր: Այս խորհրդաժողովը կը գումարուի երեք կամ չորս տարին անգամ մը եւ օրակարգի վրայ կ՛ունենայ, բացի կատարուածին արժեւորումէն, միջազգային ու ազգային մակարդակներու վրայ առկայ կացութեան Դաշնակցութեան քարոզչութիւնը պատշաճեցնելու հարցը:...

«Կաշառակերութիւնը մարդու ժառանգութիւնն է» Սուրբ Անակլետոս Պապ (Anacletus, 25-92)   Սովորութի՞ւն, թէ՞ Ազրպէյճանի ղեկավար ըլլալու պայման: Քանի մը տարին անգամ մը կը գաղտնազերծուի, որ աշխարհի զանազան ղեկավարներ այս կամ այն միջոցներով յաջողած են ապօրինի միջոցներով երազային գումարներ ապահովել եւ իրենց երկրէն դուրս, այլ երկիրներու մէջ ապահով պայմաններու տակ դիզել: Նման կողոպուտի կու տան նաեւ հեռափնեայ կամ «անդրծովեան»` օֆշորային անուանումը: Բնականաբար...

Յ. ՊԱԼԵԱՆ «Ադամի յաջորդները մաս կը կազմեն նոյն մարմնին, քանի որ անոնք ստեղծուած են մէկ եւ նոյն էութենէն: Օրուան մը ճակատագիրը եթէ ցաւցնէ անդամ մը, այն ատեն միւս անդամները եւս անկէ պիտի ազդուին: Եթէ դուն չես տառապիր ուրիշներու ցաւով, դուն արժանի չես մարդ կոչուելու» Պարսիկ բանաստեղծ Սաատի, ԺԳ. դար Հրավառութիւնները եւ ոգեշնչող խօսքերը չեն կրնար վարագուրել ցաւ ու ճշմարտութիւն: Անոնք...

ՇԱՆԹ ՍՐԿ. ԳԱՏԵՀՃԵԱՆ Դպրեվանք Կաթողիկոսութեան Հայոց Մեծի Տանն Կիլիկիոյ Ահա դարձեալ կը զնգայ Մեծի Տանն Կիլիկիոյ կաթողիկոսութեան սիրտն ու օրրանը հանդիսացող դպրեվանքին դպրոցական առաջին զանգը: Դարձեալ ազգիս հայոց նուիրեալ ու անձնուրաց մանկունքը կու գան իրենց հոգեւոր ծննդատեղին` դպրեվանք: Դարձեալ կը լսուին դպրեվանքի քայլերգին` «սիրտ ի սիրտ եւ ձեռն ի ձեռն»-ին սրտառուչ բառերը: Դպրեվանքի դարաւոր աւանդին համաձայն, այս տարի եւս դպրեվանեցիները...