Անդրադարձ

Եւ այսպէս, 130 + 1 տարեկան է  ՀՅ Դաշնակցութիւնը: Հրամայական կարիք էր եւ պահանջ` անոր ծնունդը, յեղափոխելու համար հայ ժողովուրդի ստրկացած հոգեվիճակը ու զայն ազատագրելու իր հողն ու տունը, հոգին ու միտքը գրաւած, իր պատիւը բռնաբարած զաւթիչ բռնատիրութենէն: 13 տասնամեակ եւ տարի մը, Սասնոյ լեռներէն մինչեւ Արցախ, Կոստանդնուպոլսէն մինչեւ Երեւան, Ցեղասպանութենէն մինչեւ մայիս 28, Դաշնակցութիւնը եղաւ մի՛շտ իր ժողովուրդին կողքին,...

ՀՅԴ-ի օրը հաշուետուութեան պահն է, ուր մեր կազմակերպութիւնը կը ներկայանայ ժողովուրդին` կատարելով հայութեան եւ հայրենիքի իրավիճակին վերլուծումը, ներկայացնելով իր մօտեցումներն եւ հաշուետուութիւնը: Ուրախ եմ, որ խօսքի այս առիթը կ՛ունենամ Լիբանանի մէջ, սփիւռքի հայատրոփ հնոցը հանդիսացած համայնքի պուրճհամուտեան միջնաբերդին մէջ. Լիբանանը մեր սրտին ու մտքին մէջ յատուկ տեղ ունի, անոր ցաւերը մեր ցաւերն են, անոր իրագործումները` մեր բոլորին յաջողութիւնը: Այս պատճառով...

Պետութեան մէջ դիւանագիտական աշխատանքը ամենանուրբ եւ բարդ աշխատանքներից մէկն է: Պատահական չէ, որ դիւանագիտական ասպարէզում արարողակարգերը եւ փոխադարձ յարաբերութիւնների կանոնակարգման դրոյթները յարգւում են մանրակրկիտ կերպով, քանի որ իւրաքանչիւր սխալ կամ վրիպում` դիմացինի կողմից հանրային բեմում ինչ-որ նշանակութիւն է պարունակելու կամ որեւէ միտումի արտայայտման միջոց է ընկալուելու: Հէնց այդ պատճառով է, որ դիւանագիտական ասպարէզում աշխատողները կայացած եւ ընկալելի պետութիւններում ամենափորձառուներն են...

ՍԵՒԱՆ Ա. ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ Մանուկ ամբողջ տարին իր պարտէզին ծառերը մշակելէ եւ խնամելէ ետք հերկել, յօտել, դեղ սրսկել եւ այլազան աշխատանքներու սկսաւ: Այդ բոլորը իրենց աւարտին հասցուց մեծ սիրով ու հաճոյքով: Հիմա կը սպասէր անոնց արդիւնքին` բերքահաւաքին, որուն ամէն տարի յուսալի ուրախութեամբ ու սրտի բերկրութեամբ կը սպասէին ընտանիքի անդամները: Քեսապի պարտէզներուն հիմնական բերքը խնձորն է, որուն բերքահաւաքը սովորաբար կը սկսի օգոստոս...

«ՓՈՔՐԻԿ» հեքիաթարանը կը կազմակերպէ «հեքիաթահաւաք» մը: Այս նոր ձեռնարկութեամբ ՓՈՔՐԻԿը կը փափաքի քաջալերել հեղինակները, խրախուսել նորեկ գրողները ու նպաստել հայ մանկական գրականութեան` նոր եւ ուրոյն ստեղծագործութիւններով: Հեքիաթահաւաքին աշխատակազմը «Հիմա գրելու ժամանակն է» կ՛ըսէ եւ կ՛աւելցնէ. «Եթէ կը սիրէք գրել, յաճախ կը կարդաք մանկական գրականութիւն, ձեզի անծանօթ չեն մանկական գրականութեան, մանկավարժութեան կամ հոգեբանութեան ոլորտները, կ՛ուզէք աւելի արդիական նիւթեր զարգացնել հեքիաթներուն մէջ,...

ՏԻԳՐԱՆ ՃԻՆՊԱՇԵԱՆ Կիրքերը չեն հանդարտիր Հայաստանի մէջ: Տեղական ինքնակառավարման մարմիններու ընտրութիւնները իրենց երկու փուլերով ցոյց տուին, որ կառավարող մեծամասնութեան դիրքերը զգալիօրէն կը նահանջեն: Կառավարական շրջանակները կեղծ գոհունակութեամբ կը յայտարարեն, որ իրենք յաջողած են ապահովել ժողովրդական ազատ կարծիքի գերակայութիւնը: Սակայն իրենց արարքները ցոյց կու տան, որ ցնցուած են ու մտահոգ: Ժողովրդականութիւնը վերադարձնելու միջոցը անցեալին յարատեւօրէն կիրարկուած ցեխարձակումն է նախկիններու հասցէին: Պատերազմի...

Յ. ՊԱԼԵԱՆ Սերունդներ, մեր սերունդը մանաւանդ, հազիւ թոթովել սկսած, երազեցին ազատ, անկախ եւ միացեալ Հայաստան: Երեսուն տարի առաջ, Խորհրդային Միութեան փլուզման յառաջացուցած ահեղ ցնցումի ալիքին վրայ, յանկարծ գտնուեցանք անկախացման իրականութեան առջեւ: Եւ ազգովին խանդավառուեցանք: Բայց հիմա հարց պէտք է տանք մենք մեզի, թէ ունեցա՞նք եւ ունի՞նք պատմական պահու պահանջած իմաստութիւնը` անկախութիւնը ազգային միութեան եւ հզօրութեան վերածելու եւ տեւելու համար: Առաջին...

Ս. ՄԱՀՍԷՐԷՃԵԱՆ Նոյեմբերի կէսերուն կնքուեցաւ պարտուողական նորութիւն մը. ազերիական ուժերը, որոնք մօտաւորապէս տարի մը առաջ, Արցախի մեծ մասը կուլ տալէ եւ մեզ «դժբախտ ու տժգոյն Շուշի»-ի բեռէն ազատելէ ետք, թափանցած էին Սիւնիք, վերջնականացուցին Կապան-Գորիս մայր ճամբու մէկ մասին բռնագրաւումը եւ Ազրպէյճանին կցումը (ցոյց տալով, թէ ինչպէ՛ս կը հասկնան «սահմանագծում»-ը), Հայաստանի կառավարութեան իմացնելով, որ հոն մաքսատուներ պիտի հաստատեն եւ տուրք պիտի...

ԱՐՇՕ ՊԱԼԵԱՆ Արցախի 44-օրեայ պատերազմն ու անոր դաժան աւարտը փոթորիկ մը յառաջացուցած են հայրենիքի կարօտով տառապող, Արցախով ապրող եւ հայրենասիրութեան զգացումներով տոգորուած իւրաքանչիւր հայու հոգիին մէջ: Պատերազմի օրերու տեղեկութիւններուն տարափը, մերթ ապատեղեկատուութիւնը, մերթ հպարտութիւնը, մերթ անորոշութիւնը, մերթ վախը, մերթ ինքնավստահութիւնը եւ երբեմն նաեւ անակնկալները աւարտեցան նոյեմբերի առաջին օրերուն զուգադիպած դարուս մեծագոյն դաւաճանութեամբ` Շուշիի յանձնումով, եւ յաղթած ըլլալու 44-օրեայ պատրանքը ամբողջութեամբ...

Լոկ յայտագրի յարմարեցում մը չէր, բնականաբար զբօսաշրջական բնոյթ ալ չունէր ՀՅԴ Բիւրոյի Հայ դատի Կեդրոնական գրասենեակին կազմակերպած ժողովը, որուն բացման հանդիսութիւնը շաբաթասկիզբին տեղի ունեցաւ Երեւանի մէջ, ապա յաջորդ քանի մը օրերուն շարունակուեցաւ Գորիսի եւ Ստեփանակերտի մէջ: Հակառակ աննպաստ օդին եւ ապահովական ոչ շատ համոզիչ պայմաններուն` յայտագիրը այդպէս որոշուած էր: Յատուկ պատճառ մը եւ նպատակ կար: Եթէ պայմանները թոյլատրէին, Երեւանի իշխանաւորներուն...

ԳԷՈՐԳ ՊԵՏԻԿԵԱՆ Երաժշտագէտ մը չեմ: Բայց երգն ու երաժշտութիւնը շատ սիրած եմ ու կը սիրեմ, որովհետեւ գիտեմ, որ «լաւ» երգը նաեւ լաւ տրամադրութիւններ կրնայ բերել ժամերուդ: Նաեւ համեստօրէն աւելցնեմ, որ մանկութենէս ի վեր, ու մինչեւ այսօր ալ, միշտ հայ երգով ու երաժշտութեամբ լեցուցած եմ մեր տան մթնոլորտը: Թերեւս հիմա հարց տաք. ինչո՞ւ յանկարծ այս տողերը: Ըսեմ: Այդ օր յուշատետրս ինծի...

Ա. Ա. Ցեղասպանութեան ենթարկուած ազգի մը պատկանող անհատներուն համար չափազանց դժուար եւ, բազմաթիւ պարագաներու ալ, գրեթէ անկարելի է պատրաստել գերդաստանի ծառը: Մեր պարագան ալ այդպէս է: Հայոց ցեղասպանութեան զոհ գացած երկու գերդաստաններու երրորդ սերունդին կը պատկանիմ: Հայրս` մարաշցի, մայրս` ուրֆացի: Հօրենական մեծ հայրս եւ մեծ մայրս` Յովհաննէս Ապտալեան եւ Թագուհի Սերայտարեան: Մօրենական մեծ հայրս եւ մեծ մայրս` Արմենակ Չուլճեան եւ...

  ՓԱՈՒԼԱ ԵՂԻԱՅԵԱՆ Ալիս Գազանճեան Ճեմարան կը սկսի յաճախել 14 տարեկանին, 1940-1941 տարեշրջանին: 5 տարիներ ետք ան կը դառնայ Ճեմարանի շրջանաւարտ եւ արդէն իսկ 1945-1946 տարեշրջանին Լեւոն Շանթի հրաւէրով կը միանայ Ճեմարանի ուսուցչական կազմին եւ կը դասաւանդէ հայերէն, թուաբանութիւն, իրագիտութիւն եւ աշխարհագրութիւն: 1940-էն սկսեալ, 80 երկար տարիներ, օրիորդ Ալիսը հերթաբար եղած է Ճեմարանի աշակերտ, շրջանաւարտ, ուսուցիչ, դաստիարակ, դասագիրքերու հեղինակ, խորհրդատու...

ՏԻԳՐԱՆ ՃԻՆՊԱՇԵԱՆ 1945 թուականի յունիս ամսուն աւարտելէ ետք Հայ Ճեմարանը, Ալիս Գազանճեան նոյն տարուան հոկտեմբերին դարձած է Ճեմարանի նորաբաց նախակրթարանի ուսուցչուհի: Ան այլազան պաշտօններով Ճեմարանի ուսուցչական կազմին մաս կազմեց մինչեւ իր պատկառելի 90 տարիքը թեւակոխելը 2017-ին, ուղիղ 72 տարի: Սա երեւոյթ է: Ալիս Գազանճեան, Ճեմարանի օրիորդ Ալիսը, այնքան շաղախուած էր Ճեմարանի կեանքին, որ անկարելի էր դադրեցնել անոր պաշտօնավարումը: Աշակերտած ըլլալով...

Պաշտօնակիցդ` ԱՐՓԻ ՄԻՆԱՍԵԱՆ-ԿՈՍՏԱՆԵԱՆ 1977-1978 դպրոցական տարեշրջանին Ազգային Էհրամճեան վարժարանէն փոխադրուեցայ Համազգայինի Նշան Փալանճեան ճեմարան, Արեւմտեան Պէյրութ, պարոն Հրաչ Տասնապետեանին խնդրանքով: Բոլոր ուսուցիչներս, որոնց նկատմամբ մեծ յարգանք ունէի աշակերտած օրերուս, դարձան  պաշտօնակիցներս: Ստանձնեցի օրդ. Ալիս Գազանճեանին դասաւանդած նիւթը` թուաբանութիւնը, իսկ ինք եղաւ ընդհանուր կրթական պատասխանատու: Այդ օրէն սկսաւ մեր մտերիմ եւ յարգալից յարաբերութիւնը: Ուսանած էր մանկավարժութիւն եւ հոգեբանութիւն, սակայն ինք կոչումով...

Թ. Գ. Այսպէս կը խրատէ 90-ամեայ բազմավաստակ ուսուցիչը, նուիրեալ մանկավարժը, հոգեբանը, ճեմարանականը` oրդ. Ալիսը, իր մահէն մօտ շաբաթ մը առաջ, հեռաձայնային զրոյցի մը ընթացքին: Կ՛ամչնամ... Առանց անդրադառնալու կը դժգոհէի դասերու առցանց դրութեան դժուարութիւններէն, համաճարակին պարտադրած իրավիճակէն եւ այլն... Եւ ահա օրդ. Ալիսը կը թելադրէր չյուսահատիլ ու շարունակել աշխատանքը կարելի եղած թափով, չընկրկիլ օրուան մարտահրաւէրներուն դիմաց: Ճիշդ էր. ռումբերու տակ թէ...

ԱՂԱՒՆԻ ՖՍՏԸՔՃԵԱՆ Հաստատուն քայլերով, հանդարտ քայլուածքով, մեղմ ժպիտով, համեստ ու հաւասարակշռուած խօսքերով, աշակերտներուն ապագայով միշտ մտահոգ, բայց եւ այնպէս միշտ լաւատես` Ճեմարանի անկրկնելի ու անսասան սիւնն էր օրդ. Ալիսը: Օժտուած` անծայրածիր համբերութեամբ, օրդ. Ալիսը իր բարձր ուսումն ու տարիներու փորձառութիւնը նուիրած էր իր Ճեմարանին: Այո՛, իրն էր Ճեմարանը եւ ինքը` Ճեմարանին, որովհետեւ իր խաղաղ հոգին կիրքով կը փոթորկէր Ճեմարանի դիմագրաւած...

ԿԱՐՕ ԱՂԱԶԱՐԵԱՆ «Եթէ մեռնիմ ու պատահի` նորէն ծնիմ, նորէն ուսուցիչ կ՛ըլլամ» ԱԼԻՍ ԳԱԶԱՆՃԵԱՆ Մարդ էակը եսակեդրոն կեանք մը չի կրնար ապրիլ: Ան հաւաքականութեան իբրեւ անբաժան մէկ մասը` իտէալ մը, տիպար մը կ՛ունենայ` առաւել եւս ամրապնդելու իր անհատականութիւնն ու ապագայատեսիլ իր երազները: Այս առումով տիպար մը` ուսուցիչ, մանկավարժ, տնօրէն, ազգային գործիչ, բանաստեղծ, ապրուած կեանքով ու յուշերով անջնջելի դրոշմ ու հետք կը...

ՍԱՐՕ ԹՈՆԴԵԱՆ Երէ՛ց ընկերուհիս` Ալիս, Նախ եւ առաջ թոյլ տո՛ւր, որ ընթերցողներուն յստակացնեմ, որ, գոնէ քո՛ւ պարագայիդ, «Ընկերուհի» յորջորջումը սո՛սկ համազգայնական կամ ճեմարանական պարունակէն անդին կ՛անցնի եւ կը ներառէ հոգեհարազատ մարդկային ընկերութիւնը,  նոյնիսկ եթէ կէս դարու տարիքային տարբերութիւն մը գոյութիւն ունենայ: Փաստը այն է, որ քո՛ւ հետդ յոգնակի եղանակով խօսիլը իսկապէս խորթ կը թուի` հակառակ անհո՛ւն յարգանքի առկայութեան: Վստահաբար բնածին...

ՀԱՅՐ ԱՒԵՏԻՔ Բոլորս միասին կը գտնուինք Նոր տարուան եւ Սուրբ Ծննդեան սեմին: Այս օրերու մեր բոլորին մէջէն մանուկի հոգին կամ մեր մէջ եղած մանուկը կը յայտնուի, ու միասնաբար կ՛ապրինք անոնց պարգեւած ուրախ մթնոլորտը: Ուրախանալը բոլորիս արդար իրաւո՛ւնքն է: Իրաւունք կամ պատճառ չունինք չուրախանալու: Ուրախ ըլլալն ու մնալը աւետարանական սկզբունք ունի. «Միշտ ուրախ եղէք Տիրոջմով. դարձեալ կ՛ըսեմ` ուրախ եղէք» (Փիլիպպեցիս 4.4):...