Անդրադարձ

ՍՕՍԷ ԽԱՉԱՏՈՒՐԵԱՆ 8 ապրիլ 2023-ին, «Ազդակ»-ի «Ապագայ լրագրողներ»-ու երրորդ սերունդով այցելեցինք Հայոց ցեղասպանութեան որբերու «Արամ Պէզիքեան» թանգարան, որ կը գտնուի Ժիպէյլի մէջ: Թանգարանին մէջ շրջելու ընթացքին ուշադրութիւնս գրաւեց կօշիկի հետ կապ ունեցող պատմութիւն մը եւ կօշկակարութեան լուսանկարներ: Յաւելեալ զննելէ ետք այդ լուսանկարները եւ հարցնելէ ետք այդ մասին, իմացայ, որ կօշկակարութիւնը եղած է հայ որբերու սորված արհեստներէն մէկը: Որբերուն համար կօշիկը...

ԳԱՐԻՆ ԳՈՅՈՒՄՃԵԱՆ 24 Ապրիլ 1915-ին իր դէմ գործուած Ցեղասպանութեան պատճառով հայ ազգը կրեց մեծ թիւով դժուարութիւններ. անոնցմէ մէկն էր հայ պատանի որբերուն ստեղծուած իրականութիւնը եւ անոնց տառապանքը: Անոնք ստիպուած էին դժուար պարագաներու մէջ նոր ձեւեր գտնել` իրենց կեանքը ապահովելու համար: Ուրեմն շատ մը ընտանիքներ եւ դպրոցներ, ինչպէս նաեւ բարեսիրական միութիւններ փորձեցին հոգատարութիւն ցուցաբերել անոնց նկատմամբ: Այդ որբանոցներէն մէկն էր Ժիպէյլի...

ԲԱԼԻԿ ՊՕՂՈՍԵԱՆ Յովակիմ Գալստեան ծնած է 1881-ին,  Օրտու: Ան տարբեր առիթներու ընթացքին ջութակ կը նուագէր: 24 դեկտեմբեր 1909-ին Յ. Գալստեան ամուսնացած է Տիգրանուհի Վարդեանին հետ, եւ անոնք ունեցած են երկու դուստրեր` Արաքսի եւ Պերճուհի: Յունիս 1915-ին, աշխատանքի ընթացքին թուրքերը մուտք գործեցին Օրտու եւ ձերբակալեցին մեծ թիւով հայեր, որոնց մէջ էր նաեւ Յ. Գալստեանը: Տիգրանուհի Գալստեան իր զոյգ դուստրերը ձգեց թուրք...

ՄԱՐԻԱ ԽԱՉԱՏՈՒՐԵԱՆ Երբ կը մտնես «Թռչնոց բոյն»-ի որբանոց, ուր կայ նաեւ Հայոց ցեղասպանութեան որբերու «Արամ Պէզիքեան» թանգարանը, անոր մուտքին կը հանդիպիս կամարի մը, որ բազմաթիւ արժէքներու խորհրդանիշն է: Կամարը կառուցուած եւ ներկայացուած է իրարու կցուած թիթեղեայ կտորներով: Այստեղ կարելի է տեսնել որբերու կարկտաններ, որոնք կը ծածկեն անոնց հագուստներուն պատռուած բաժինը: Թիթեղեայ այդ կառուցուածքին մէջ նաեւ կարելի է տեսնել թեւը անոնց...

ԱՐԱԶ ԽՏԸՐԵԱՆ 8 ապրիլ 2023-ին, «Ազդակ» օրաթերթին կազմակերպութեամբ «Ապագայ լրագրող»-ներու ծրագիրին մասնակիցները այցելեցին Հայոց ցեղասպանութեան որբերու «Արամ Պէզիքեան» թանգարան: Թանգարանին մէջ անոնք ընդունուեցան թանգարանի ընդհանուր վարիչ եւ Համազգայինի «Գուսան» երգչախումբի ղեկավար Գրիգոր Ալոզեանի կողմէ: Գ. Ալոզեան ներկայացուց թանգարանը, «Թռչնոց բոյն»-ը եւ թանգարանին հիմնադրութեան ու բովանդակութեան մանրամասնութիւնները: Մեր այցելութիւնը կը սկսի Մարիա Ճէյքըպսընի շիրիմ այցելութեամբ (6 նոյեմբեր 1882 - 6 ապրիլ...

Արամ Ա. Կաթողիկոսին Հայրապետական Պատգամը` Հայոց Ցեղասպանութեան 108-Ամեակին Առիթով. Ճակատագրական է ներկայ հանգրուանը մեր ազգի պատմութեան: Մութ ամպերով է ծածկուած երկնակամարը հայ կեանքին: Անորոշ է Արցախին ու Հայաստանին առջեւ բացուած հորիզոնը: Կարելի չէ այլապէս բնութագրել մեր ազգի կեանքին պարզած ներկայ պատկերը: Գիտե՛նք` իրապաշտութիւնը երբեմն յուսահատութեան կրնայ առաջնորդել: Սակայն հաւատքով զինուած, կամքով պրկուած ու միասնական ոգիով գօտեպնդուած, որպէս ազգ, կոչուած ենք...

23 ապրիլ է այսօր աշխարհի բովանդակ տարածքին ապրող հայութեան համար: 23 ապրիլ է նաեւ լիբանանցիին, ֆրանսացիին, ամերիկացիին եւ աշխարհի բոլոր ժողովուրդներուն համար: Վաղը անոնց համար 24 ապրիլ 2023¬ն է, իսկ մեզի՞ համար… Մեզի համար 108 տարիէ ի վեր 24 ապրիլը 1915 թուականն է: Այդ օր ժամանակը կարծէք կանգ առած է, որովհետեւ մենք տակաւին չենք յաղթահարած Ցեղասպանութիւնը: Քանի ան մեզի համար...

ՏԻԳՐԱՆ ՃԻՆՊԱՇԵԱՆ Հայոց ցեղասպանութեան յիսնամեակը` 1965-ին, կարեւոր դարձակէտ մը եղաւ հայութեան վիճակուած մեծ աղէտին քաղաքականացման տեսակէտէն: Այդ օրերուն տակաւին Մեծ եղեռն կը կոչէինք ջարդն ու տարագրութիւնը, իսկ անոր ոգեկոչումները, ամէն տարուան Ապրիլ 24-ին, արտակարգ ողբերգութեան մը վկայութիւն կը դառնային: Շատեր իրենց մանկութեան ու պատանեկութեան տարիներուն կենդանի վկաները դարձած էին եղելութեան, ազգականներ ու բարեկամներ կորսնցուցած էին, տեղէ այլ տեղ փոխադրուած էին:...

Ս. ՄԱՀՍԷՐԷՃԵԱՆ Ճիշդ այն օրերուն, երբ քանի մը խմբագիր ընկերներ յիշեցուցին, որ Ապրիլը կը մօտենայ եւ կը ծրագրեն յատուկ կամ բացառիկ համարներ հրատարակել, բարեկամէ մը հասաւ խորհրդաւոր լուսանկար մը, զոր ահաւասիկ կը բաժնեկցիմ ընթերցողիս հետ: Արմատախիլ եղած ու տապալած ծառ մըն է, որ, ինչպէս կը նշէ ընկերակցող բացատրութիւնը, մերժած է մեռնիլ, աւելի՛ն, ծնունդ տուած է նոր ծառերու: Առաջին ակնարկով մարդս...

ԱՐՇՕ ՊԱԼԵԱՆ Հայոց ցեղասպանութեան 108-ամեակի ոգեկոչումն է այսօր: 108-ամեակը սակայն մեր ականջներուն խորթ կը հնչէ, որովհետեւ ցեղասպանութեան նպատակն ու միտումը մեր կեանքէն անպակաս են եւ կը թուին ըլլալ այնքան մօտ ու այժմէական: Այդպէս է իրականութիւնը, որովհետեւ հայութեան կեանքէն անմասն չի մնար թուրքը իր թրքութեամբ, վայրագութեամբ, փանթուրանական երազը յաջողցնելու ճամբուն վրայ ամէն ինչ կատարելու` կազմ ու պատրաստ իր վիճակով: Երբ մտածենք...

ԿԱՐՕ Վ. ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ Սիրելի ընթերցողը հարց պիտի տայ, թէ «Գունաւոր ցեղասպանութիւնը» ո՞ր մէկն է` հաստատ գիտնալով, որ այս անաստուած դարուս ոմանք ամէն բան կը գունաւորեն «Գունաւոր» ածականով: Այսպէս` գունաւոր կեանք, գունաւոր սեռային կեանք (ԼԳՏՊ-ներուն եօթնագոյն ժապաւէնը), գունաւոր յեղափոխութիւն, կարծես գոյները բնութենէն առնուած եւ ներմուծուած են մարդկութեան մերօրեայ անգոյն, տժգոյն ու գորշ կեանքին, մեր այս դարուն մէջ. ու հիմա` «Գունաւոր ցեղասպանութիւն»:...

ԹԵՀՄԻՆԷ ՄԱՐՏՈՅԵԱՆ Պատմական գիտութիւնների թեկնածու «Հայոց ցեղասպանութեան թանգարան-հիմնարկ» հիմնադրամի Հայոց ցեղասպանութեան զոհերի ու վերապրողների փաստագրման եւ ուսումնասիրութեան բաժնի աւագ գիտական աշխատող Ընտանեկան լուսանկարՕննիկ Ղազերեան (առաջին շարքում աջից առաջինը)Ղազերեան ընտանիքի արխիւ Ականատես-վերապրողների յուշագրութիւններն առանձնակի հետաքրքրութեամբ են ընթերցւում: Յուշագրութիւնները յաճախ թէեւ վերաբերում են անհատի կեանքի դրուագին, սակայն դրանք նրա կեանքի պատմականօրէն վճռորոշ հատուածներն են: Վաւերագրողը գիտակցում է իր աչքով տեսածի ու իր...

ԹԱԳՈՒՀԻ ՍԻՍԼԵԱՆ Ժամանակակից Թուրքիոյ քաղաքացիներ, Ես Թագուհի Սիսլեանն եմ, եւ մականունս արդէն իսկ կը բացայայտէ իմ արմատներուս մասին: Ապրիլ 24... Գիտէ՞ք այս օրուան իմաստը հայ ժողովուրդին համար: Ես ձեր լռութիւնը պատասխան կը համարեմ: Ես ձեզ չեմ մեղադրեր ձեր գիտելիքներու բացակայութեան համար, տրուած ըլլալով, որ ձեր դպրոցներուն մէջ հայ ժողովուրդի պատմութեան բազմաթիւ էջերը դասագիրքերուն մէջ չեն ընդգրկուած: Այս կը բացատրէ խլացնող...

ՀԱՄԲԻԿ ՊԻԼԱԼԵԱՆ «Պատմական յիշողութեան ջնջումը կենսագրութեան ջնջումն է: Մարդ չի կրնար կենսագրութիւնը թաղել»: ՄԻՔԱՅԷԼ ՄԱԼԽԱՍԵԱՆ (Պատմաբան, պատմական ժողովրդագրութեան մասնագէտ)  Անտարակոյս, «մայրամուտ» գոյականը չի վերաբերիր հայոց սրբադասուած նահատակներու յիշատակի ոգեկոչման, ո՛չ ալ ապրիլեան խորհուրդը նսեմացնել կը միտի: Խօսքը էապէս կ՛առնչուի հայ ժողովուրդի թէ անոր պետական մտածողութեան մէջ առկայ այն քաղաքական մօտեցումին, թէ ժամանակը հասեր է լուծելու հայեւթրքական «կնճիռ»-ը,  ընդմիշտ փակելու փոխադարձ...

Բժիշկ Կարպիս Հարպոյեան Պեհեսնիցի Դաւիթ Ադամեան Դաւիթ Ադամեանին մասին լսած էի երեք աղբիւրներէ: Առաջինը եղած էր լուսահոգի հայրս, որ պեհեսնիցի էր(*): Պատանութեանս հայրս պատմած էր, որ Ցեղասպանութենէն ճողոպրելէ եւ Հալէպ հաստատուելէ ետք, 1922-1925 ժամանակաշրջանին, Ամերիկայէն պեհեսնիցի Դաւիթ Ադամեան անունով ազնիւ հայորդի մը հոգացած էր իր հարազատներուն` եղբօրը տղուն եւ քրոջը երկու տղոց Հալէպի Հայկազեան նախակրթարանի ուսանողութեան կրթաթոշակները: Այս տեղեկութենէն անդին...

Ֆրանսական «Անթրըփրանտր» պարբերաթերթը իր 14 ապրիլ 2023-ի թիւին մէջ հրապարակած է «Լիբանանի մէջ, «Անթուան» գրախանութը կը գովերգէ ֆրանսախօսութիւնը» խորագիրով յօդուած մը: Յօդուածը իր մէջ կը պարունակէ նաեւ Հայոց ցեղասպանութեան անդրադարձ մը: Յօդուածի հեղինակ Անթուան Պորտիէ զրուցած է «Անթուան» գրախանութի մէջ 30 տարիէ ի վեր գործող լիբանանահայ Կարպիս Հատտատի հետ, որ պատմած է. «Մեծ հայրերս 1915-ին օսմանցիներուն կողմէ գործուած ցեղասպանութենէն վերապրածներ...

ԴՈԿՏ. ԱԲԷԼ ՔՀՆՅ. ՄԱՆՈՒԿԵԱՆ Եւրոպայի վեց մեծ տէրութիւնները` Մեծն Բրիտանիա, Ֆրանսա, կայսերական Գերմանիա, Աւստրօ-Հունգարական կայսրութիւն, Իտալիա եւ ցարական Ռուսիա, չկրցան իրականացնել 1878 թուականին գումարուած Պերլինի վեհաժողովէն ի վեր Օսմանեան կայսրութեան մէջ հայկական նահանգներուն նկատմամբ պահանջուած բարեփոխումները: Անոնք նոյնիսկ չկրցան գործնական միջոցներու դիմելով` կանխարգիլել սուլթան Ապտիւլ Համիտ Բ.-ի հրահանգով արեւմտահայութեան դէմ իրագործուող զանգուածային կոտորածները: Սակայն վերոնշեալ պետութիւններուն բնակիչները բողոքի բուռն ցոյցերով...

Ամփոփեց` ՅԱՐՈՒԹ ՉԷՔԻՃԵԱՆ Հօրս` Գրիգոր Չէքիճեանին (1912-1990), ծաւալուն անտիպ յուշերէն կը ներկայացնեմ թուրքերուն ցեղասպանութենէն ազատած եւ Լիբանան հասած հայ խլեակներուն կեանքէն եւ բարերար ու այլ ազգայիններէն քանի մը վիճակներ եւ տեսարաններ` խտացուած: Հեքիաթանման, սակայն իրական պատահար մը... Մեր հազարաւոր անհաւատալի թուող դրուագներէն մէկը: «1939-ին ոսկերիչի խանութ մը բացի Պուրճ Համուտի մէջ, ուր միա՛յն թեթեւ արծաթեղէն կը շինէի ու կը ծախէի,...

 ԱՒՕ ԳԱԹՐՃԵԱՆ Ուսումնասիրական այս յօդուածով լուսարձակի տակ կ՛առնենք ժողովրդային մեծ ճանաչում գտած «Աքսորի երգ» վերնագիրը կրող ցաւոտ, յուզիչ եւ ազդեցիկ երգը, որ աւելի ծանօթ է առաջին տողի բառերով` «Հալածուած ենք Հայաստանի լեռներէն»: Չկայ հայ մը, յատկապէս` սփիւռքի տարածքին, որ երգած կամ լսած չըլլայ այս երգը, նաեւ չափազանցած չենք ըլլար նոյնիսկ, եթէ ըսենք, որ հայ մը մանկութեանը տարիներուն իր Մեծ եղեռնի...

Յ. ՊԱԼԵԱՆ Ամերիկայի շերոքի ցեղախումբի ծեր առաջնորդը իր կեանքի մասին հետեւեալը ուսուցած է իր թոռան. «Մեր բոլորին մէջ կայ ներքին պայքար մը, եւ այդ երկու գայլերու կռիւն է, մին չարն  է, ան բարկութիւնն է, ցանկութիւնը, յանցաւորութիւնը, տխրութիւնը, եսը, միւսը` բարին, ուրախութիւնը, սէրը, յոյսը, ճշմարտութիւնը  եւ հաւատքը: Թոռը կը հարցնէ . «Ո՞ր գայլը պիտի յաղթէ»: Ցեղապետը կ՛ըսէ. «Այն, զոր դուն կը...