Անդրադարձ

ԿԱՐԷՆ ՃԻՆՊԱՇԵԱՆ Այսօր կը նշենք Հայոց ցեղասպանութեան 108-րդ տարելիցը: Այս ամբողջ ամիսը կը խտացնէ հայ ժողովուրդին տարիներու չարչարանքն ու տառապանքը. Օսմանեան կայսրութեան ու երիտասարդ թուրքերուն գերիշխանութեան տակ անոր ապրած աւերը, կոտորածն ու սուգը: 24 Ապրիլ 1915-ը կը խորհրդանշէ այն զարհուրելի գիշերը, երբ հայ մտաւորականները, ղեկավարները, արուեստագէտներն եւ միութենական կարեւոր դէմքերը ձերբակալուեցան ու դիմաւորեցին մահուան մռայլ քաղուորը` անտէր ձգելով ընտանիք, ընկերներ...

ՎԵՐ. ԴՈԿՏ. ՎԱՀԱՆ Յ. ԹՈՒԹԻԿԵԱՆ Ապրիլ 24-ը հայ ժողովուրդին համար խորհրդանիշ մըն է, խորհրդանիշ` մեր յոյզերուն ու ցաւերուն, մեր յոյսերուն եւ յուսախաբութիւններուն, մեր երազներուն եւ պատրանաբանութիւններուն, մեր Դատին եւ պահանջատիրութեան: Ամէն Ապրիլ 24-ի ոգեկոչումին, բազմաթիւ հայերու միտքերուն մէջ կը տողանցեն որոշ նիւթեր, որոնցմէ ոմանք հետեւեալներն են. Առաջին. Ապրիլ 24-ը հայոց պատմութեան ամէնէն տխուր եւ ողբերգական էջերէն մէկն է: Մեր ժողովուրդը...

ԱՀԱՐՈՆ ՇԽՐՏԸՄԵԱՆ Մարդկային քաղաքակրթութեան պատմութիւնը լեցուն է հաւաքական ոճիրներու, տեղահանութիւններու տխուր էջերով: Ոմանք միտումնաւոր նետուած են մոռացութեան աղբանոցը: Մարդկային արդարութիւնը տակաւին կը զլանայ իր գնահատականը տալու հայ ժողովուրդին դէմ կազմակերպուած եւ գործադրուած ցեղասպանութեան: Աշխարհի մէջ դժուար պիտի ըլլայ գտնել ժողովուրդ մը, որուն բարոյահոգեբանութիւնը, պատմութեան կամարէն հատած ճանապարհը այնքան մօտ ըլլան Նոր կտակարանի խորհուրդներուն, որքան հայ ժողովուրդինը: Ժամանակը մեզ աւելի եւ...

ԱՐՄԷՆ ԱԲՂ. ԳԱԼԱՃԵԱՆ «Թուրքը արտաքնապէս կոպիտ ու անտաշ, բայց ներքինով գերազանց խորամանկ, նրբամտութեան ու թաքնամտութեան խառնուրդ մը, կեղծիքի մէջ մագիստրոս մը»: ԳՐԻԳՈՐ ԶՕՀՐԱՊ 24 Ապրիլ 1915: Թուական մը, ոչ սովորական, այլ` իմաստալից ու խորհուրդ խորին: Չարաշուք, անմոռանալի, անհերքելի թուական մը իւրաքանչիւր հայու, ի մասնաւորի` գիտակից հայ երիտասարդին համար: Թուական մը, որ 20-րդ դարու սկիզբին դարձաւ ազգի մը բնաջնջման եւ այս...

ՄՈՎՍԷՍ ԾԻՐԱՆԻ Խօսքը սփիւռքահայ այն իրաւ արուեստագէտներու մասին է, որոնք կրցած են մարդկութեան տալ գեղարուեստական այնպիսի աւանդ մը, որ արուեստը քայլ մը առաջ տանելու կամ աստիճան մը վեր բարձրացնելու (թէկուզ` փոքր) գեղարուեստական ուժը կը պարունակէ իր մէջ: Ինչպէս` Այվազովսկի, Արշիլ Կորքի, Ռուբէն Նաքեան, Երուանդ Քոչար, Խորէն Տէր Յարութեան, Լեւոն Թիւթիւնճեան, Հայկ Բադիկեան, Գառզու, Ժանսեմ, Փ. Կիրակոսեան, Գեղամ Թազեան, Արթօ Չաքմաճեան,...

Արժէքային Կողմնորոշումների Համատեքստում* ՅԱՐՈՒԹԻՒՆ Տ. ՄԱՐՈՒԹԵԱՆ Գիտական հետաքրքրութիւնների շրջանակն ընդգրկում է Հայոց ցեղասպանութեան յիշողութեան եւ ազգային ինքնութեան, հաւաքական  եւ պատմական յիշողութեան, պատկերագրութեան, ղարաբաղեան շարժման, հայ աւանդական մշակոյթի հարցերը: Հեղինակ է աւելի քան 130 գիտական յօդուածների եւ 4 մենագրութիւնների, համահեղինակ` 6 գրքերի:  Բանալի բառեր - Հայոց ցեղասպանութեան դասաւանդում, հայ ինքնութիւն, արժէքային կողմնորոշումներ, արժանապատիւ յիշողութիւն, զինուած ինքնապաշտպանական մարտեր, հումանիտար դիմադրութիւն, վերապրողներ, փրկութիւն,...

ԹԱՄԱՐ ԹԻՒՖԵՆԿՃԵԱՆ Մարդկութիւնը եւ մարդկային արժէքները նոր լուսարձակի տակ առնող ոճիր մըն է ցեղասպանութիւնը: 20-րդ դարու առաջին ցեղասպանութեան զոհը դարձանք մենք` իբրեւ հայ ազգ, եւ անոր հետեւանքները մինչեւ այսօր կը կրենք ազգովին: Մեզմէ շատերը կանուխ տարիքին լսած են Հայոց ցեղասպանութեան արհաւիրքին մասին, որովհետեւ ճանչցած են գոնէ հերոս մը, որ Ցեղասպանութենէն վերապրած ըլլալու իր գերմարդկային կարողութիւններով դարձած է մեր խոնարհ հերոսը,...

«Ցեղասպանութիւնը հայուն համար դարձաւ ինքնութեան հաւատարմութեան պահպանումը» ՓՐՈՖ. ՌԻՉԸՐՏ ՅՈՎՀԱՆՆԷՍԵԱՆ «Ցեղասպանութիւնը կերտեց ու տակաւին` հայուն հաւաքական ինքնութիւնը»: ՓՐՈՖ. ՓԻԹԸՐ ՊԱԼԱՔԵԱՆ Փետրուար 2023, Պոլիս: Աշխատանքային այցելութեամբ կը գտնուիմ վոսփորեան այս քաղաքը: Բայց կարելի չէ այցելել Պոլիս եւ մնալ միայն աշխատանքային սահմաններուն մէջ ու չտեսնել հայկական կեանքը եւ Պոլիսը, որ եղած է հայուն կեանքը կերտող կռուան, եւ ուր տակաւին կը շարունակէ հայուն...

ՅԱՐՈՒԹ ՍԱՍՈՒՆԵԱՆ «Քալիֆորնիա Քուրիըր» թերթի հրատարակիչ Քալիֆորնիոյ համալսարանի (UCLA) փրոֆեսէօր Թաներ Աքչամ 31 մարտ 2023-ին Պոլսոյ հայկական «Ակօս» թերթին մէջ բացայայտող յօդուած գրած է թրքերէնով` 1938-ին թրքական կառավարութեան կողմէ Թուրքիոյ արեւելեան նահանգ Տէրսիմի մէջ փոքրամասնութիւններու տասնեակ հազարաւոր մաս կազմող մարդոց դաժան կոտորածին վերաբերեալ: Յօդուածը վերնագրուած էր` «(Նախագահ) Մուսթաֆա Քեմալը եւ (վարչապետ) Իսմեթ Ինոնիւն հրամայած են թունաւոր կազ օգտագործել Տէրսիմի կոտորածի...

ՌԱԶՄԻԿ ՃՈՒԼՖԱՅԵԱՆ  (ՌԱԶԶԻ) Ուրախութիւն եւ հպարտութիւն է մեզմէ իւրաքանչիւրիս համար տեսնել, թէ ինչպէ՛ս կին մը կը խնամէ, կը գուրգուրայ, մօր մը պէս կը տագնապի «Զուարթնոց»-ի աշակերտներուն համար: Տիկին Վարդինէ Օհանեանը կին մըն է, որ երբեք չյանձնուեցաւ, յոյսը չկտրեց, պայքարեցաւ եւ կը շարունակէ պայքարիլ յատուկ կարիքներ ունեցող ամէն մէկ մանուկի համար: Արդարեւ, ոտնլուայի օրը, երբ կը դիտէի`  ինչպէ՛ս տիկին Վարդինէն կը...

1922 թուականի այս օրը` ապրիլի 17-ն, Պերլինի մէջ մահապատիժի ենթարկուեցան, Հայոց Ցեղասպանութեան գլխաւոր պատասխանատուներէն` Պեհաէտտին Շաքիրն ու Ճեմալ Ազմին: Արամ Երկանեան եւ Արշաւիր Շիրակեան գործադրեցին թուրք երկու ջարդարարներուն ահաբեկումը, որ մաս կը կազմէր ՀՅԴ 9-րդ Ընդհանուր ժողովին (գումարուած Երեւան, 1919-ին) որոշած «Նեմեսիս» գործողութեանց շարքին:

ԿԱՐՕ ԱՐՄԵՆԵԱՆ Ճեմարանականներու մեր սերունդին տրուած մեծ նուէրն էր Կոստան Զարեանին աշակերտելու այդ բացառիկ պատեհութիւնը։ Անցեալ դարու յիսունական թուականներն էին։ Յանկարծ ծանուցուեցաւ, որ Պէյրութ ժամանած էր հայ գրականութեան հսկան որպէս Ամերիկեան Համալսարանի Արուեստի Պատմութեան և Փիլիսոփայութեան դասախօս։ Այդ օրերու Պէյրութը մեծ զգայնութեամբ կ՚ընդունէր մեծ գրագէտներու այցը իր սահմաններէն ներս…Եւ մեր տնօրէնին՝ Սիմոն Վրացեանի նախաձեռնութեան կը պարտինք Զարեանի մուտքը Ճեմարանէն ներս…Ան...

Համադրեց` ԲԺԻՇԿ ԿԱՐՊԻՍ ՀԱՐՊՈՅԵԱՆ Բժիշկ Աւետիս Ճէպէճեան (1876-1952) Բժիշկ Աւետիս Ճէպէճեան զաւակն է Այնթապի երեւելիներէն Յովհաննէս Ճէպէճեանի, հայրը` բժիշկ Ռոպերթ Ճէպէճեանի ու մեծ հայրը` դոկտոր Հրայր Ճէպէճեանի: Ծնած է Այնթապ, 1876-ին: Վկայուած է Պէյրութի ամերիկեան համալսարանի բժշկական դպրոցէն, 1903-ին: Որոշ ատեն Ուրֆայի մէջ ծառայելէ ետք աշխատանքը շարունակած է Այնթապի Ամերիկեան հիւանդանոցին մէջ: Մասնագիտանալու եւ յաւելեալ փորձառութիւն ձեռք ձգելու համար ծառայած...

ԱՐԱԶ ԳՈՃԱՅԵԱՆ Որքան ալ որ սփիւռքի մէջ հայապահպանման համար լոզունգներ յառաջացնենք եւ երկար յօդուածներ գրենք, իրականութիւնը այն է, որ սփիւռքի մէջ հայապահպանման ջահը ձեռքն է Պուրճ Համուտի (կամ նոյնատիպ այլ թաղամասի մը) մէջ ապրող/ապրած այն յամառ հայուն, որ` կուրօրէն հաւատալով հայկական միջավայրին կարեւորութեան, չէ ուզած դուրս ելլել հայկական մթնոլորտէն: Պետրոս Խեչոյեանը այդպէս էր. անձ մը, որ չէր ուզած Լիբանանի պատերազմի...

ԱՍՊԵՏ ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ Յինունքը Սուրբ Զատիկէն մինչեւ Հոգեգալուստ երկարող յիսուն օրերուն ժամանակաշրջանն է: Յինունքը ցնծութեան եւ ուրախութեան շրջան է: Յինունքին առաջին քառասունքը յիշատակումն է այն քառասուն օրերուն, որոնք Յարութենէն ետք Յիսուս անցուց Իր աշակերտներուն հետ: Իսկ քառասուն օրերուն յաջորդող տասը օրերը Համբարձման տօնին շարունակութիւնն ու փառաբանութիւնն են` իբրեւ նախապատրաստութիւն Հոգեգալստեան: Յինանց բոլոր օրերը անխտիր ուտիք են եւ սնունդի նկատմամբ սահմանափակում չկայ:...

ԱՐԱ ԳՕՉՈՒՆԵԱՆ Մահը, ինչ խօսք, տխուր է ինքնին։ Նոյնիսկ անծանօթի մը մահուան լուրը ցաւ կը պատճառէ ակամայ, մարդկայնօրէն։ Այդ մէկէն անդին ալ, կարծես, կան հանգամանքներ, որոնք կը պայմանաւորեն մահուան նկատմամբ կամ տուեալ պարագայի հանդէպ վերաբերմունքը։ Մահը թէեւ ծնունդին չափ սովորական է ու բնական, սակայն, անոնց պատճառած հակազդեցութիւնը տրամագծօրէն հակառակ են իրարու։ Մահացողին ծանօթ կամ մօտիկ ըլլալը կը պայմանաւորէ անհատական վերաբերմունքը,...

ԺԱԳ ՅԱԿՈԲԵԱՆ Անցնող քանի մը շաբթուան ընթացքին միջազգային մարզական կեանքին մէջ հիմնական իրադարձութիւններ էին Եւրոպայի ֆութպոլի ախոյեանութեան` «Եւրօ-2024»-ի զտումի մրցումները, որոնք ընթացան խանդավառութեան եւ սուր մրցակցութեան մթնոլորտի մէջ: Հիմա այդ մրցումները որոշակի դադար առած են, որպէսզի վերսկսին 16 յունիսին: Ընդհանրապէս այսպիսի միջազգային մրցումներ, նաեւ ազգային հաւաքականներու միջեւ բարեկամական մրցումներ դիտմամբ կը զգենուն ապաքաղաքական բնոյթ` ժողովուրդներուն ուշադրութիւնը իրենց ազգային հարցերէն շեղելու...

Աւետարանը կը պատմէ, թէ Քրիստոս յարութիւն առնելէ ետք Գալիլիոյ մէջ աշակերտներուն երեւցաւ ու անոնց սրբազան առաքելութիւն մը յանձնեց` աշխարհ բերած իր արժէքներն ու ճշմարտութիւնները քարոզելու եւ մարդիկ իրեն հետեւորդ դարձնելու, միաժամանակ վստահեցնելով, թէ «միշտ ձեզի հետ պիտի ըլլամ, մինչեւ աշխարհիս վախճանը» (Մտ 28.20): Յարուցեալ Քրիստոս խոստացաւ իրեն հաւատացողներուն հետ ըլլալ մինչեւ աշխարհին վերջը, այլ խօսքով` մինչեւ իր երկրորդ գալուստը: Արդ,...

Գոհութիւն եւ փառք կը յայտնենք Ամենակալին, որ դարձեալ առիթ կ՛ընծայէ մեզի տօնական հոգեպարար մթնոլորտի մէջ նշելու մեր Տիրոջ եւ Փրկչին` Յիսուս Քրիստոսի Ս. Յարութեան հրաշափառ տօնը: Մեր ապրած տեսակաւոր հարցերուն ու տագնապներուն դիմաց, Ս. Յարութեան տօնը լուսաւոր տեսարան մը կը բանայ մեր դիմաց: Լայն բանանք մեր հոգիի աչքերը, որպէսզի մեր կեանքը անորոշութեան տանող պայմաններուն դիմաց, մեր ներաշխարհին մէջ յարութեան կենդանարար...

Ողջոյն եւ աստուածաւանդ օրհնութիւն պատուական եղբարց մերոց` Արհի. արհի. արքեպիսկոպոսաց, եպիսկոպոսաց, Գերյ. ու գերպտ. վարդապետաց եւ արժնպտ. քահանայից, բարեշնորհ սարկաւագաց, առաքինազարդ մայրապետաց եւ հաւատացեալ ժողովրդեանս: Պատուական եղբարք եւ սիրեցեալ որդեակք ի Քրիստոս, «Մի՛ երկնչիք դուք, գիտեմ զի  զՅիսուս զխաչելեալն խնդրէք. չէ աստ, քանզի յարեաւ` որպէս ասացն» (Մատթ. ԻԸ. 5-6): Հազարամեակներու հոլովոյթէն երկինքէն իջած Տիրոջ հրեշտակը Քրիստոսի դատարկ գերեզմանէն մեզի կը...