Անդրադարձ

ԴՈԿՏ. ՄԱՐԻ ՌՈԶ ԱԲՈՒՍԷՖԵԱՆ Տարին աւարտում ենք կեղծիքների եւ շարունակուող անտարբերութեան մէջ մխրճուած: Աւարտում ենք պատմութեան եւ սերունդների առջեւ գլխահակ մեղանչումով: Աւարտում ենք մեր տարածքների անվերադարձ կորստով, տեղահանուած ժողովրդով: Ի՞նչ պատասխան ենք տալու սերունդներին, ինչպէ՞ս ենք արդարանալու մեր կորուստների համար, մի՞թէ հնարաւոր է արդարանալ: Ո՞վ է բացայայտելու, կամ ե՞րբ կը բացայայտուեն, մեր ձեռքով թշնամուն նուիրաբերած այն գործարքների իրական մանրամասները, որով...

ԱՍՊԵՏ ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ Հայ ժողովուրդի պատմութեան մէջ 1988-ին արձանագրուեցան երկու մեծ իրադարձութիւններ` Արցախեան շարժումը եւ Սպիտակի երկրաշարժը: Արցախեան ազատամարտը 1994-ին աւարտեցաւ փայլուն յաղթանակով, որ սակայն 2023-ին յանգեցաւ դրախտանման Արցախի կորուստով: Իսկ Սպիտակի երկրաշարժը` 7 դեկտեմբերին, Խորհրդային Հայաստանի հիւսիս-արեւմտեան հատուածը քանի մը վայրկեանի մէջ աղէտի գօտիի վերածեց: Երկրաշարժին կեդրոնը Սպիտակի մօտակայ Նալպանտ գիւղն էր, որուն բնակչութեան մեծ մասը զոհուեցաւ: Սպիտակի 18,500 բնակիչներէն`...

Հայկի եւ Բելի օրերէն հայոց պատմութեան էջերուն մէջ յաճախ նշուած է կռուախնձոր բառը, այն, որ Հայաստան կռուախնձոր եղած է դրացի եւ այլ հզօրներու միջեւ: Հաւանաբար «կռուախնձոր» բառին «կռիւ» բաղադրիչը դարաւոր ճամբորդութեան ընթացքին ապրած է բազմաթիւ եղափոխութիւններ եւ յեղափոխութիւններ: Նոյնը կրնանք ըսել... Ադամի եւ Եւայի «խնձոր»-ին մասին, այսինքն խնձոր կոչուած պտուղը, մասնագէտ մշակներու փորձերով, ծնունդ տուած է զարմանազան տեսակներու: Այդ բոլորը`...

ԱՌԱՔԵԼ ԱԲՂ. ԳԱՏԵՀՃԵԱՆ Բոլորիս «սրտին կը խօսի» Նոր տարուան ծառը: Անոր ներկայութիւնը մեր տուները կը լեցնէ  ուրախութեամբ, խաղաղութեամբ, խանդավառութեամբ եւ կեանքով: Անոր տեսքը մեր տան նոր փայլք ու նոր հմայք կը պարգեւէ: Զարմանալիօրէն տօնածառը սիրուած է բոլորիս` թէ՛ մանուկին եւ թէ՛ պատանիին, թէ՛ երիտասարդին եւ թէ տարեցին, թէ՛ աղքատին եւ թէ՛ հարուստին, թէ՛ հոգեւորականին եւ թէ՛ աշխարհականին կողմէ: Սակայն ի՞նչ...

ՏԻԳՐԱՆ ՃԻՆՊԱՇԵԱՆ Ճեպազրոյցի մը ընթացքին, պատասխանելով լրագրողի մը հարցումին, Հայաստանի Ազգային ժողովի նախագահ Ալեն Սիմոնեան վրդոված պատասխանած է, որ արդէն ութ անգամ յայտարարուած է, որ Արցախի հարց գոյութիւն չունի Հայաստանի համար: Հայաստան վերջնականապէս ընդունած է Ազրպէյճանի հողային ամբողջականութիւնը, ներառեալ Լեռնային Ղարաբաղը: Աւելի առաջ, նոյն Ալեն Սիմոնեանը յայտարարած էր, որ Արցախի իշխանութիւններու գոյութեան շարունակումը Հայաստանի մէջ կը հակասէ Հայաստանի ապահովութեան, վտանգ...

ՅԱՐՈՒԹ ՉԷՔԻՃԵԱՆ Եզրակացութիւն. խորագիրին առաջին մասին պատասխանն է այն, որ այժմ քաոսային եւ անձնասպանական գահավէժ ընթացքի մը մէջ կը գտնուինք: Աշխարհաքաղաքական ուղիներու խաղաքարտը պէտք չէ վատնենք, փճացնենք: Հայաստանի այժմու հակահայ, անխոհեմ վարչախումբը գրեթէ փճացուց նաեւ այս` հաւանաբար վերջին փրկարար լծակն ալ: 1.- Հայաստանի եւ Արցախի քաղաքական արժէքը, Աֆղանիստանի նման, խոչընդոտ ըլլալն է(էր) դէպի ռուսական ներքնագաւառը` hinterland թափանցումին եւ Իրանը հիւսիսէն...

ԱՐԱՐԱՏ Մ. ՅԱԿՈԲԵԱՆ Պատմ. գիտ. դոկտոր Բանալի բառեր - ՀՅ Դաշնակցութիւն, բառարան, ծածկանուն, շիֆր, գաղտնաբառ, անուն, տեղանուն, գործիչ, Ռուսաստան, Թուրքիա, ազատամարտիկ, լուծոյթ: Մուտք Վաստակաշատ պատմաբան Երուանդ Փամպուքեանն իր տասնամեակների գիտահետազօտական աշխատանքների ընթացքում տարբեր սկզբնաղբիւրներից` արխիւային փաստաթղթերից, նամակագրութիւնից, յուշագրութիւններից, մամուլից, բարեխղճօրէն հաւաքել եւ  ընթերցողի դատին է յանձնել ինքնատիպ մի աշխատութիւն, որը ՀՅ Դաշնակցութեան գործիչների, կառոյցների ու նրանց գործունէութեան վայրերի ծածկանունների (pseudonyms)...

ՀԱՄԲԻԿ ՊԻԼԱԼԵԱՆ Գաղտնի՞ք մը ըսած կ՛ըլլանք, եթէ երբեք յայտնենք, որ դաշնակցական կեանքի ու այդ միջավայրին մէջ գործող կուսակցական ընկերոջ համար, անառարկելի երկու բարեմասնութիւն`վաստակն ու գաղափարին նուիրուելու յատկութիւնը, իրենց հզօր ազդուութեամբ լոյսին կու գան, երբ ոեւէ ընկեր թէ ընկերուհի այս աշխարհէն կը հեռանայ` իր դաշնակցականի խիղճն ու պարտքը կատարածի գոհունակութեամբ: Սա արդէն կը կազմէ տուեալ ընկերոջ կենդանագիրը, որով կը հպարտանանք եւ...

ԳՐԻՇ ԴԱՒԹԵԱՆ Ես հեռանում էի օտարութեան ճանապարհով. Մերոնք շշմած էին, անակնկալի էին եկել. Նայում էին բեկուած, անմխիթար ու լացակում. Մայրս իր տրտմութեան արցունքներն էր թափում, Որ լուանամ վէրքերս, Որ կեանքն էր պատճառել ինձ, Եւ կը պատճառի այնուհետեւ... Հրաժեշտիս համբոյրին` ասաց. «Է չեմ տեսնի քեզ»... Կարօտս Դեռ Սրտումս Է... Չգիտեմ հայրս ի՞նչ կ՛ասէր, եթէ լինէր. Նա մահացել էր տարիներ առաջ. Ես...

ՏՈՔԹ. ՎԱՐԴԳԷՍ ԱՐԶՈՒՄԱՆԵԱՆ Այս նախադասութիւնը բազմիցս արտասանուեցաւ տարբեր պետութիւններու քաղաքական պատասխանատուներու կողմէ, սկսելով Միացեալ Նահանգներու արտաքին գործոց նախարար Էնթընի Պլինքընէն մինչեւ բազմաթիւ այլ ղեկավարներ, որոնք կը թուին կամ կը ձեւացնեն ըլլալ մտահոգուած` գրաւեալ Պաղեստինի մէջ տեղի ունեցող պատերազմով: Ճիշդ եւ արդար նախադասութիւն մը, որ կ՛արժէ դրուատել: Ազգի մը համար անվտանգօրէն գոյատեւելու իրաւունքը ո՛չ միայն հիմնական կէտ է Միացեալ ազգերու կազմակերպութեան...

Սփիւռքի զարգացման հնարաւորութիւններն ու հեռանկարները քննութեան առարկայ դարձնելուց առաջ հարկ է արձանագրել, որ բազմաթիւ իրողութիւններ ազդել են եւ մշտապէս ազդում են սփիւռքի վրայ: Սփիւռքը յարափոփոխ երեւոյթ է, ենթակայ` հայկական համայնքների ներկայացրած երկրների ներքին գործընթացների քաղաքական, ընկերային-տնտեսական, գաղափարական եւ այլ ազդեցութիւններին: Մտովի կարելի է անդրադառնալ, թէ աշխարհագրական-ժողովրդագրական ինչպիսի՛ պատկեր է ներկայացրել հայկական արտերկիրը 50 տարի առաջ, մէկ դար առաջ, մինչ ցեղասպանական...

Հրապարակուած է ՀՅԴ-ի պաշտօնաթերթ «Դրօշակ»-ի նոր` 11-րդ թիւը, որ ամբողջութեամբ նուիրուած է սփիւռքի հիմնահարցերուն, վերակազմակերպման եւ զարգացման հարցերուն, ինչպէս եւ` հայրենիք-սփիւռք փոխյարաբերութիւններուն, ընդհանուր ռազմավարութեան եւ նպատակներուն: Յօդուածներուն հեղինակները` ըլլալով Հայաստանէն, Արցախէն եւ սփիւռքի տարբեր համայնքներէն, կլոր սեղանի շրջանակի մը մէջ տեսակէտներ կը յայտնեն առաջադրուած հարցերուն վերաբերեալ եւ կարծիքներ կ՛արտայայտեն այլ հեղինակներու տեսակէտներուն շուրջ: Կլոր սեղանի ձեւաչափով այս քննարկումը տեղի ունեցած...

ԴՈԿՏ. ԱՐԹՈՒՐ ԱՆԴՐԱՆԻԿԵԱՆ Սիրելի՛ պարոն Սնապեան, Ձեզի գրած նամակներու շուրջառումին մէջ մտայղացայ դիմել ձեզ` ըսելու համար, որ ի ցիւ թէ այն օրերուն ապրած ըլլայի` մտերմութեանց մէջ ձեր համախոհ ընկերներուն, ինչ որ ամենայն սրտագին մանրամասնութեամբ կը փայլատակի այս հատորին էջերէն: Հատորի, որ ձեր դստեր` Թամարի մեծագոյն հոգածութեամբ մտայղացուեցաւ, եւ ինչպէս ինք հատորին կազմութեան առիթով գրած է. «Ան, կ՛ակնարկուի ձեր մտերմութեան գրողներու...

Յ. ՊԱԼԵԱՆ Կը պատահի՞, որ մտածենք` ինչպէ՞ս խօսիլ եւ ի՞նչ ըսել նորահաս եւ գալիք սերունդներուն: Չեմ գիտեր, թէ ե՞րբ, ո՞ւր եւ ի՞նչ առիթով առաջին անգամ գործածուեցաւ ներշնչող «եռամիասնութիւն» պոռոտ բառակապակցութիւնը: Միասնութեան եւ անոր հունով հզօրացման մասին եղած հրապարակագրական, հրապարակախօսական, գրական-բանաստեղծական խօսքերը չիրականացող կախարդական ցանկութիւններու եւ երազներու բացակայութիւնը շղարշող աղմուկ են: Հայը միշտ ունեցած է միասնութեան երազ, բայց միշտ բազմապատկած է...

ՍԵՒԱՆ Ճ. ԱԲԷԼԵԱՆ Աշխարհի տարբեր երկիրներ վերջին այս քանի մը տարիներուն տարբեր տեսակի դժուարութիւններ կը դիմագրաւեն` ըլլայ ատիկա «Քորոնա» համաճարակին պատճառով, որ սառեցուց ամբողջ աշխարհը,  ըլլայ պատերազմներու, բռնի տեղահանութեան, ինչպէս պատահեցաւ մեր սիրելի Արցախին, իսկ ներկայիս ալ` Պաղեստինի աղէտը, որ զբաղեցուցած է աշխարհը: Այս ճնշող եւ տխուր բոլոր լուրերուն կողքին, կան նաեւ հաճելի եւ հետաքրքրական լուրեր ալ, որոնց կարգին` իւրայատուկ...

ԱՆԱՀԻՏ ՊՈՒԼՏՈՒՔԵԱՆ-ՏԱՆՁԻԿԵԱՆ Պատասխանը դո՛ւք գիտէք: Ազրպէյճանի վարչակարգը ինը ամիս առանց սնունդի,  դեղորայքի, վառելանիւթի, ելեկտրականութեան ձգեց Արցախի հայ ժողովուրդը, մինչեւ 19 սեպտեմբեր 2023, երբ սկսաւ ռմբակոծել ժողովուրդին բնակարանները. ռմբակոծումը` օր մը միայն: Պատերազմի ընթացքին արցախցին կռուեցաւ, սակայն մէկ օր ետք Արցախի Հանրապետութեան ղեկավարութիւնը ենթարկուեցաւ անձնատուութեան ներկայացուած պահանջին: Այս կացութիւնը մեծ խուճապ յառաջացուց արցախցիներուն մէջ, աւելի քան հարիւր հինգ հազար մարդ ստիպուած...

ԴԵՐԵՆԻԿ ՄԵԼԻՔԵԱՆ 1.- 2018-ի հայաստանեան «թաւշեայ յեղափոխութիւն»-ը սկզբից եւեթ արեւմտամէտութեան վաւերականութիւն գտաւ ժամանակին ԱՄՆ նախագահի Ազգային անվտանգութեան հարցերով խորհրդական, ընդգծուած իսրայէլամէտ եւ իր դիւանագիտական ասպարէզում յայտնի` որպէս խիստ հակաիրանեան Ճոն Պոլթընի Երեւան այցով: Թէ ի՜նչ հեռանկարներ ուրուագծեցին, այսպէս ասած, պոլթընեան անվտանգային չափագրումները ՀՀ-ի ապագայի հաշուին, պարզ դարձաւ յաջորդող 5-6 տարիներին: Ժամանակաշրջան, որն էլ, ըստ ամենայնի, Հայաստանի ու հայութեան համար աննախադէպ...

ԱՍՊԵՏ ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ Պէյրութի մէջ 2023-ին լոյս տեսաւ «Տանն Կիլիկիոյ Կաթողիկէ հայոց կաթողիկոս պատրիարք կարդինալ Գրիգոր Պետրոս ԺԵ. Աղաճանեան երանացման ճանապարհին» գրքոյկը` բաղկացած 64 էջերէ: Հեղինակ` Սարգիս Նաճարեան: Յառաջաբանին մէջ հեղինակը կը նշէ, որ Հռոմի մէջ տեղի ունեցաւ Գրիգոր Պետրոս ԺԵ. Աղաճանեան կարդինալին երանացման եւ ապա սրբադասման դատին բացման մեծաշուք արարողութիւնը: Այնուհետեւ ընթացք առին աշխարհասփիւռ վկաներու հարցաքննութիւնները: Նաճարեան իր հեղինակած գրքոյկը...

ԵՍԱՅԻ ՀԱՒԱԹԵԱՆ Մենք պէտք է հաւանաբար ծանօթացած ըլլանք 1979-ի աշնան, Պէյրութի ամերիկեան համալսարանի սրճարանին մէջ, ուր սովոր էին խմբուիլ հայ ուսանողները դասամիջոցներու ընթացքին: Մեծ էր թիւը հայ ուսանողներուն: Ինծի ծանօթ ուսանողներուն մեծամասնութիւնը կը հետեւէր ճարտարապետութեան ճիւղին: Այնճարէն Պէյրութ փոխադրուած ուսանողները թիւով փոքր էին: Պէյրութի տարբեր շրջաններէն,   սակայն, կային մեծ թիւով հայ ուսանողներ: Շատերը քաջածանօթ էին արեւմտեան Պէյրութին: Կային նաեւ ուսանողներ,...

ՃՈՐՃԻԿ ՌԱՍՏԿԵԼԷՆԵԱՆ Անխոնջ, անմոռաց, անբասիր, կոչումի տէր, մարդկային ու ազգային բարոյական սկզբունքներու եւ արժէքներու հանդէպ կուռ հաւատք եւ համոզում ունեցող ըսթեզ Ժոզեֆ Գալուստեանին մահուան գոյժը քառասուն օրեր առաջ խոր ցաւ, յուզում եւ ափսոսանք պատճառեց բոլորիս: Կարելի չէ մոռնալ, չարժեւորել պարոն Գալուստեանին երկարամեայ` շուրջ կէս դարու օգտակար ծառայութիւնը, ներդրումը  եւ արդիւնաւոր վաստակը հայ սերունդներու մտային եւ հոգեկան առողջ կազմաւորման վեհ ու...