Անդրադարձ

ԶԱՆԻ           Ազատ պահուս Լիբանանի եւ հոն ապրող քրոջս մտահոգիչ լուրերը առնելով` սրտցաւ կը մտնեմ դասարան: - Աշակերտնե՛ր, հոկտեմբեր ամսուն յատկանշական երկու տօն ունինք: Իբրեւ հայ` Թարգմանչաց տօնը, մեր այբուբենի ստեղծման տօնը: Մենք սորվեցանք, որ առանց սեփական լեզուի` հայերը պիտի ձուլուէին այլ ժողովուրդներու մէջ: Արտասանեցինք «Խօսէ հայերէն» կտորը` խոստանալով մնալ հայ ու խօսիլ հայերէն: Երկրորդ տօնը` իբրեւ Քանատա ապրող հայեր, Գոհաբանական...

ՀՐԱՉ ՎԱՐԺԱՊԵՏԵԱՆ Այս յանկերգը բաւական լսած ենք ու դեռ կը լսենք ամէն անգամ, երբ զրոյցի (յաճախ վիճաբանութեան) նիւթը սփիւռքի հայ դպրոցը, հայկական վարժարանն է: Կայ խաւ մը մեր մէջ, որ կը շարունակէ պնդել, թէ ասպարէզի յաջողութեան համար օտար դպրոց յաճախելը պայման է, որովհետեւ մեր վարժարաններուն, այսպէս ըսած, մակարդակը ստորադաս է անկէ: Խօսքը կը վերաբերի այստեղ զուտ ուսման մակարդակի մասին, եւ...

ՍԵՒԱՆ ԴԱՆԻԷԼԵԱՆ-ՄԿՐԵԱՆ Կարճ` սակայն խորիմաստ նշանաբան մը, որ տեղադրուած է Մեծի Տանն Կիլիկիոյ կաթողիկոսութեան դպրեվանքի մուտքին: Այս նշանաբանը հաւանաբար, ըստ ոմանց, ուղղուած ըլլայ այդ սուրբ յարկը մուտք գործող իւրաքանչիւր սանի, որ իր ընտանեկան փոքրիկ ու տաքուկ բոյնէն բաժնուելով` կու գայ յագեցնելու ուսման եւ գիտութեան իր ծարաւը, արմատաւորելու քրիստոնէական իր հաւատքը եւ  մշակելու հայու իր ինքնութիւնը: Սակայն ես կու գամ ըսելու,...

ՅԱԿՈԲ ՀԱՒԱԹԵԱՆ Կեանքի սպառնացող ահաւոր վտանգի կողքին եւ անկէ անդին, Լիբանանի վրայ շղթայազերծուած պատերազմը շարունակուելու պարագային, ընկերային, առողջապահական, կրթական, տնտեսական աղէտներու դիմաց կրնայ կանգնեցնել ամբողջ երկիրը: Ա.- Մէկուկէս միլիոնի հասնող գաղթականներ` Լիբանանի նման փոքր երկրի մը համար, ուր աղէտներու հակակշռումի պետական համապատասխան համակարգը թոյլ է, հակառակ արտաքին օժանդակութիւններուն` դժուար է կացութեան ամբողջական տիրութիւն յանձանձումը կատարել: Գաղթակայաններու մէջ մաքրութեան անբաւարարութիւնը, փոխանցիկ...

ԳԷՈՐԳ ՎՐԴ. ԳԱՐԱԿԷՕԶԵԱՆ Հսկիչ դպրեվանուց Անհատի մը համար տուն յղացքը` բացի իր քարեղէն կառոյցէն, կը պարփակէ շարք մը էական յատկանիշներ. իւրաքանչիւր անհատ իր տան մէջ կը զգայ հարազատ, ապահով, հանգիստ, ազատ եւ պաշտպանուած: Տունը միայն ընտանեկան յարկը չէ, այլ անիկա նաեւ կը վերաբերի այն բոլոր միջավայրերուն, ուր մարդ կ՛աճի ու կը կազմաւորուի: Արդիւնաւէտ եւ առողջ կեանք մը վարելու համար նախապայման...

ՐԱՖՖԻ ՏԷՄԻՐՃԵԱՆ Հըզպալլայի ընդհանուր քարտուղար սէյիտ Հասան Նասրալլայի դէմ իսրայէլեան ահաբեկչական գործողութիւնը, ինչպէս նաեւ կուսակցութեան մարտական թեւի շարք մը ներկայացուցիչներու ահաբեկումները շատերու համար Դիմադրութեան մահազդն էր: Իսրայէլի բնակչութեան հրճուանքը գագաթնակէտին հասած էր, Նեթանիահուն համոզուած էր, որ վերջապէս «բան մը ըրաւ», իսկ Լիբանանի մէջ շատեր ցնծութիւն կ՛ապրէին, եւ եթէ չվախնային, անպայման հրավառութիւն ալ կը կատարէին: Լիբանանի թշնամիներուն ունեցած ծովային, ցամաքային, օդային-արբանեակային...

Ս. ՄԱՀՍԷՐԷՃԵԱՆ Նոպէլեան խաղաղութեան մրցանակը ուրբաթ, 11 հոկտեմբերին շնորհուեցաւ ճափոնցիներէ բաղկացած խմբաւորումի մը, որ կը կոչուի Նիհոն Հիտանքիօ (Nihon Hidankyo): Սա կրճատումն է անուան բազմանդամ կազմակերպութեան մը, որ ունի բաւական երկար անուն` «Ճափոնի համադաշնակցութիւն աթոմական եւ ջրածնային ռումբերէ տուժածներու  կազմակերպութիւններու» (Japan Confederation of A- and H-Bomb Sufferers Organizations): Այս խմբաւորումը ի մի բերած է Ճափոնի վրայ ամերիկացիներուն կողմէ 79 տարի...

ԱՀԱՐՈՆ ՇԽՐՏԸՄԵԱՆ Գաղտնիք մը չէ բնաւ, որ Լիբանանի անկախութեան վաղորդայնէն գերիշխան պետականութեան կայացումը անհասանելի երազ դարձած է լիբանանցիներուն համար: «Հայրական», «մայրական», «եղբայրական» ստնտուներու հոգատարութեան տակ սնանող Լիբանանը լաւագոյնս կը մարմնաւորէ աւազի վրայ հիմնուած միջինարեւելեան  պետութեան  տիպարը: Լիբանանի վերջին պատերազմը ամէնէն վառ հաստատումն է այս իրողութեան: Արաբական լիկայի հիմնադիր անդամներէն Լիբանանը դարձաւ միջարաբական տարակարծութիւններու եւ հակամարտութիւններու գլխաւոր թատերաբեմը: Ընդամէնը 10.452 քառ....

ՎԱՐԴԱՆ Ա. ԳԱՐԱՊԱՃԱԳԵԱՆ Գէորգ Գանտահարեան եւ Շահան Պէրպէրեան Լիբանանը կեդրոնը ըլլալով բազմալեզու մշակոյթներու` հայ ժողովուրդն ալ իր պատուաւոր տեղը ունէր Լիբանանի մէջ գործող մշակութային մեծ ընտանիքի կեանքին մէջ: Համազգային մշակութային ընկերակցութեան լուսամիտ եւ պայծառատես հիմնադիրները, բազմավաստակ, մեծանուն, հեղինակաւոր դէմքերէն` Լեւոն Շանթը, Նիկոլ Աղբալեանը, Կարօ Սասունին, Սիմոն Վրացեանը եւ տաղանդաւոր բեմադրիչ եւ դերուսոյց Գասպար Իփէկեանը կը հովանաւորէին եւ կը կազմակերպէին լիբանանահայ...

ՐԱՖՖԻ ՏԷՄԻՐՃԵԱՆ Բոլոր անոնք, որոնք կը հաւատան, որ Լիբանանի դէմ պատերազմին պատճառը Հըզպալլայի` Կազային զօրակցիլն է, պարզապէս պէտք է գիտնան, որ 17 եւ 18 սեպտեմբերին «Փէյճըր»-ներու եւ անթել հաղորդակցութեան սարքերու պայթեցման նախապատրաստական աշխատանքները իրականացած են Համասի 7 հոկտեմբերի գործողութիւններէն շա՜տ առաջ: Կասկածէ վեր է, որ Իսրայէլ տասնեակ տարիներէ ի վեր կը պատրաստուի նոր պատերազմի եւ կը սպասէ պատեհ առիթին ու...

ՇԱՂԻԿ ԳԱՆՏԱՀԱՐԵԱՆ-ԽԻՒՏԱՎԵՐՏԵԱՆ Սոյն գրութեան վերնագիրը կրնայ շփոթեցնող թուիլ. արդեօք ինչո՞ւ եւ ինչպէ՞ս կարելի է առնչել արագընթաց եւ յառաջադէմ դար մը` Լիբանանի բարձունքներէն մէկուն վրայ հանգչող, քաղաքի յարաշարժ կեանքի կշռոյթէն կտրուած, չխանգարուող հանդարտութեան մէջ ամփոփուած եւ մարդկային աղմկոտ ու աշխուժ ներկայութենէ անջատուած, հոգեւոր առաքելութեան նուիրուած, առանձնացած կրթական կառոյց մը: Սկսինք քսանմէկերորդ դարու անդադար զարգացող պայմաններուն յարմարելու եւ ըստ անոնց թելադրած ընթացքին...

ՐԱՖՖԻ ՏԷՄԻՐՃԵԱՆ Չէ՜, վերնագիրին մէջ գրաշարական կամ լեզուական սխալ չկայ, այլ` ակնարկութիւնը այն ուժին մասին է, որ խաղաղութիւն կը խաղայ, փոխանակ խաղաղութիւնը պահէ` ի հարկին ուժի կիրարկումով: Լիբանանի պարտադրուած պատերազմին ցարդ արձանագրուած 2300-է աւելի զոհերը եւ տասը հազարէ աւելի վիրաւորները այնքան աղմուկ եւ մտահոգութիւն չյառաջացուցին շարք մը պետութիւններու մօտ, որքան ՄԱԿ-ի ժամանակաւոր ուժերուն` ՖԻՆԻՒԼ-ին դէմ իսրայէլեան «ոտնձգութիւնները»: Յանկարծ 40 պետութիւններ...

ՎԱՀՐԱՄ ԷՄՄԻԵԱՆ Թուրքիոյ նախագահ Ռեճեփ Թայիփ Էրտողան թրքական լրատուամիջոցներու ներկայացուցիչներուն հետ զրոյցի մը ընթացքին յայտարարեց. «Սուրիոյ մէջ շտապ եւ մնայուն խաղաղութիւնը պիտի պաշտպանենք, Իսրայէլ շրջանային ու միջազգային խաղաղութեան շօշափելի սպառնալիք մը կը ներկայացնէ»` աւելցնելով. «Ռուսիան, Իրանն ու Սուրիան պէտք է աւելի ազդու քայլեր որդեգրեն այս կացութեան դէմ, որ Սուրիոյ հողերու անվտանգութեան մեծագոյն սպառնալիք մը կը ներկայացնէ»: Սուրիական հողերուն մէկ մասը...

ՎԱՀԱՆ ԶԱՆՈՅԵԱՆ Նախ կ՛ուզեմ ըսել, որ այսօր այստեղ հաւաքուած ներկաներէն շատերը կարեւոր առաւելութիւն մը ունին, որովհետեւ անձամբ ճանչցած են Պետիկը: Ցաւօք, ինչ-ինչ պատճառներով, ես այդ բարեբախտութիւնը չունեցայ, հակառակ անոր որ որոշ ժամանակ նմանօրինակ եւ զուգահեռ շրջանակներու մէջ գտնուած էինք: Սակայն իրեն անձամբ ծանօթ չըլլալը չի նշանակեր իր գրականութեան ծանօթ չըլլալ: Փոխանակ երկար եւ համապարփակ գնահատական տալու իր գործին, պիտի ընեմ...

ԳԷՈՐԳ ԵԱԳՈՒՊԵԱՆ 27 սեպտեմբեր 2024-ին իսրայէլեան օդուժը բուռն կերպով հարուածեց Պէյրութի Հարաւային արուարձանները եւ յաջողեցաւ աւելի քան 30 տարուան իր ծրագիրը իրագործել` ահաբեկելով Հըզպալլայի ընդհանուր քարտուղար սէյիտ Հասան Նասրալլան: Ժամեր շարունակ համայն Լիբանանը մնաց լուռ: Շատեր կը սպասէին իրենց համար ուրախութիւն ներշնչող լուրին, ուրիշներ վախի եւ յոյսի միախառնումէն կը տառապէին, որովհետեւ թիրախը սովորական անհատ մը չէր, այլ որոշ զանգուածի մը...

ՅԱԿՈԲ ՀԱՒԱԹԵԱՆ Լիբանան դարձեալ կ՛ապրի ճակատագրական օրեր: Հարուածը մեծ է, մտահոգութիւնները` աւելի մեծ, իսկ անորոշութիւնը կլանած է իւրաքանչիւր անհատի առօրեան: Ապահովական, ընկերային, տնտեսական, առողջապահական ծանր մարտահրաւէրներու տակ կքած` բոլորս կը սպասենք հրաշքին: Այո՛, այլեւս շա՛տ յոգնած, հիասթափուած եւ ամենավատը` փրկութիւնը աղօտ տեսնելու տառապանքը խճճած է մեր կեանքը: Բոլոր փուլերուն նման, սակայն, այս կացութեան ալ վերջ մը կայ: Աւելի քան յիսուն...

ՐԱՖՖԻ ՏԷՄԻՐՃԵԱՆ Պատերազմի պայմաններուն մէջ դպրոցներուն դռները բաց պահելը եւ կրթական տարեշրջանին ընթացք տալը պատասխանատու, բայց նաեւ ճշգրիտ որոշում էր, որովհետեւ արդէն իսկ անցնող տարիներու տագնապալի շրջանները` բողոքի ցոյցերէն ժահր ու տեսակաւոր պայթումներ եւ երկրաշարժ, մեծապէս ազդած են նոր սերունդի հանրակրթական կազմաւորման վրայ, եւ որովհետեւ կրթութիւն չստացած սերունդը վտանգ է ամբողջ հաւաքականութեան: Այստեղ նաեւ պէտք է շեշտել, որ «Քորոնա» ժահրի...

ԴԵՐԵՆԻԿ ՄԵԼԻՔԵԱՆ Հայաստանեան վերջին ժամանակաշրջանի հասարակաքաղաքական անմխիթար իրավիճակներին բնորոշ, անցեալ շաբաթուայ ընթացքում երկու կարգի իրադարձութիւն նշմարուեց, որոնց կարելի է առանձնաբար անդրադառնալ: 1.- Եւ այսպէս, վերջերս Հայաստանում իշխանամէտ մի շարք խրտուիլակ-կուսակցութիւնների կողմից լայն քարոզչութեամբ ստորագրահաւաքներ են կազմակերպւում` ՀՀ-ը Եւրոմիութեանը անդամակցելու համար: Ու դեռ այդ խրտուիլակները իրենց թանկ էլ ծախելով` ասում են. «Ո՞ւր էին այսօրուայ եւրոպացիները, երբ ժամանակին մենք Եւրոպա էինք...», երեւի...

ՎԱՀԷ ԹԱՇՃԵԱՆ Կերլա, Սամոշույվար, Նէօյըշլոս… կամ Հայաքաղաք (Արմենոփոլիս): Միեւնոյն Կերլա քաղաքին անուններն են հոն ապրած տարբեր ժողովուրդներու լեզուներով: Այս քաղաքն էր, որ վերջերս այցելեցի խումբ մը ընկերներով եւ գործընկերներով: Անիկա կը գտնուի Ռումանիոյ տարածքին` պատմական Թրանսիլվանիոյ մէջ: Հաւանաբար մեզմէ շատեր լսած են Թրանսիլվանիոյ տարածքին հայկական ներկայութեան մասին: Հայկական աղբիւրներու մէջ շատ բան կարելի է գտնել այստեղի երբեմնի հայկական կեանքին մասին:...

Այսօր Սրբոց Թարգմանչաց տօնն է: Աւանդաբար այս օրը հայ դպրոցին համար մեծ համախմբումի ու ոգեւորութեան առիթ է: Արդարեւ, այսօր նուիրումի ուխտով քով քովի կը հաւաքուին դաստիարակ ու աշակերտ, որպէսզի հայ դպրոցի երդիքին տակ իրագործեն 5-րդ դարուն սկիզբ առած մեր ազգի լուսաւորութեան սրբազան այն աշխատանքը, որուն հեղինակները հանդիսացան Ս. Մեսրոպ Մաշտոց, Սահակ Պարթեւ հայրապետ ու իրենց աշակերտները: Այս առթիւ գէթ մեր...