Անդրադարձ

Հայ յեղափոխական դաշնակցութեան 134-ամեակին ընդառաջ, անցեալին հայ մամուլին մէջ լոյս տեսած եւ կուսակցութեան գործունէութեան, աւանդներուն ու անձնուրացներուն նուիրուած գրութիւններուն մէջէն յիշատակելի է «Անձնուրացները» յօդուածը` Ե. Փ. ստորագրութեամբ: Աւելի քան կիսադար մը առաջ գրուած յօդուածը լաւագոյնս կը մարմնաւորէ դաշնակցական մարդու կերպարը: *** Եթէ պէտք ըլլար առանձին բառով մը բնորոշել բոլոր անոնք, որոնք համախմբուեցան ու ՀՅ Դաշնակցութեան դրօշին տակ գործեցին, անձնուրացներ անունը...

Հայ յեղափոխական դաշնակցութեան անմահ նուիրեալներէն է Կարօ Սասունի (1889-1977): Հասարակական եւ քաղաքական գործիչ, իրաւաբան եւ պատմաբան, ան տասնամեակներ շարունակ ամէնօրեայ ապրումով եւ անխախտ հաւատքով ծառայեց ազգին ու հայրենիքին: Կազմակերպական, գրական ու կրթական ճակատներու վրայ իր բեղուն գործունէութեամբ Սասունի դարձաւ բոլորին սէրն ու յարգանքը վայելող պատկառելի հեղինակութիւն: Կարօ Սասունի խորապէս ուսամնասիրած է հայ ազգային ազատագրական շարժման, Մեծ եղեռնի եւ Հայաստանի Հանրապետութեան...

ՎԱՐԱՆԴ ՔՈՐԹՄՈՍԵԱՆ Վաղարշապատի Ս. Աստուածածին եկեղեցւոյ մօտակայքը լիբանանահայ դերձակ մը խանութ մը վարձած, իր մասնագիտութեամբ աշխատելով, իր ապրուստը կը հայթայթէ: 3 յունուար 2025-ի առաւօտեան, երբ աշխատանքի կ՛երթայի, տեսայ, որ Աբոն իր խանութն է` արդէն աշխատանքի վրայ: Դուռը բանալով` ներս մտայ... եւ ի՜նչ առինքնող զգացում. մէկ կողմէ խունկի անուշաբոյրը, միւս կողմէ` արաբերէն հոգեւոր շարականներ... Զիրար շնորհաւորելէ եւ իրարու բարեմաղթանքներ կատարելէ ետք...

Հայ յեղափոխական դաշնակցութեան 134 ամեակին տօնակատարութեան ընդառաջ, առօրեայ հետեւողականութեամբ կը ներկայացնենք դաշնակցական երախտաւորներու կողմէ անցեալին արտայայտուած միտքեր, արտասանուած խօսքեր եւ գրուած յօդուածներ: Մեր անմահանուն ընկերներուն, երախտաւորներու տասնամեակներ եւ կամ դար մը առաջ արտայայտած միտքերը այսօր ալ կը մնան այժմէական, թելադրական եւ ուսանելի: 134 տարի առաջ` 1890-ին, ծնունդ առած Հայ յեղափոխական դաշնակցութեան նպատակը եղած է համախմբել հայ ժողովուրդին ուժերը եւ ազատութիւն...

ՏԻԳՐԱՆ ՃԻՆՊԱՇԵԱՆ Տոնալտ Թրամփի կողմէ Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներու նախագահի պաշտօնի ստանձնումը իր վրայ հրաւիրեց բոլոր լուսարձակները: Նախագահ Թրամփ հռչակած ըլլալով «Ամերիկա ամէն բանէ առաջ» սկզբունքը, շատեր կը նախատեսէին, որ, ինչպէս քանիցս պատահած է անցեալին, Միացեալ Նահանգներու քաղաքականութիւնը պիտի կեդրոնանայ ներքին հարցերու վրայ: Այդ նախատեսութեամբ, ընտրեալ նախագահը պահանջած է իր երդմնակալութեան նախօրեակին հապճեպ լուծումներ գտնել խճճուած այն տագնապներուն, որոնց արծարծման մէջ...

ԹԱՄԱՐ ԹԻՒՖԷՆԿՃԵԱՆ Ազգային Կողմնացոյցով Մտասեւեռեալ Աշխատանք Լեւոն փաշա Շաղոյեան ժայռ մաշեցնող հետեւողականութեամբ կը գործէր իր մտասեւեռումներուն եւ գաղափարներու յաջողութեանց համար: Այս իմաստով յիշենք, թէ 1921 թուականի յունուարին հայրենի իշխանութեանց յուսահատեցուցիչ պատասխան-նամակն անգամ, որ կը մերժէր Վասպուրականի գաղթական ժողովուրդը Հայաստան բնակեցնել, թեւաթափ չըրաւ փաշան եւ իր մտասեւեռումը: Այլ ընդհակառակն, այդ անբաղձալի պատասխանը նոր հնարքներու մասին մտածելու առիթ տուաւ իրեն: Լիովին եւ...

ԴՈԿՏ. ԱԲԷԼ ՔՀՆՅ. ՄԱՆՈՒԿԵԱՆ Պէաթրիս Ֆաւր Փիլոսեան Շատոնց զիրար չէինք տեսած։ Երբ հեռա­խօսին պատասխանեցի, զարմացայ, թէ ուրկէ՞ է ինծի այս պատիւը, որ յիշած է զիս։ Ակամայ կը մտածէի՝ «Կա՛մ աղն է պակաս, կա՛մ՝ մաղը»։ Ժամադրուեցանք հանդիպումի մը՝ Ժընեւի ամենահին եւ անուանի ժամադրավայրերէն Remor սրճարանը, որ կը գտնուի Plainpalais հարթավայրի վերջաւորութեան, բարե­բախտաբար` բնակարանիս ալ մօտակայ­քը։ Տարիները իրենց հետքը ձգեր էին դէմքին...

ՎԱՀՐԱՄ ԷՄՄԻԵԱՆ Սուրիոյ մէջ Ասատի վարչակարգին տապալումը առաջին հերթին նպաստեց Թուրքիոյ: Արաբական երկիրները, որոնք տակաւին նոր Սուրիան Արաբական լիկա վերընդունած էին եւ սկսած` Դամասկոսի մէջ իրենց դեսպանատուները վերաբանալ ու դիւանագիտական յարաբերութիւնները վերահաստատել, իրենք զիրենք գտան անախորժ կացութեան մը առջեւ, երբ Թուրքիան իր վերահսկողութեան տակ առաւ Սուրիան: Սուրիոյ զարգացումները մասնաւորաբար ահազանգ հնչեցուցին Ռիատի մէջ` նկատի ունենալով Սէուտական Արաբիան սիւննի աշխարհի ղեկավարի...

Հարկ Է Վերաշեշտել Աւանդութեան Առանցքային Կարեւորութիւնը Հայ Կեանքէն Ներս Ինչպէս տեսանք, աւանդութիւնը բոլոր ժողովուրդներու ու կրօններու կեանքէն ներս կենսական նշանակութիւն ու յատուկ կարեւորութիւն ունի: Նո՛յնն է պարագան, եւ աւելիո՛վ, մեզի համար, որպէս տառապալից պատմութիւն ու լայնատարած սփիւռք ունեցող եւ համեմատաբար փոքր ժողովուրդ: Արդ, անհրաժեշտ է մեր պատմութեան փորձառութեան լոյսին տակ հետեւեալ հաստատումները կատարել. Ա) Մեր ժողովուրդին գոյութիւնը ամրապնդողը աւանդութիւնն է:...

ԹԱՄԱՐ ԹԻՒՖԷՆԿՃԵԱՆ 1912-ին ՀՅԴ-ի հրահանգով Լեւոն փաշա Շաղոյեան կ՛ահաբեկէ քիւրտ աւազակապետի մը մարդոցմէ մէկը, որ սպաննած էր Աղթամարի Ռաֆայէլ տեսուչը, եւ կը դառնայ փախստական: Այսպիսով, կը բացուի անոր ֆետայական-յեղափոխականի կեանքի մատեանին առաջին էջը: Արամ Մանուկեանի միջնորդութեամբ, ան կը միանայ Իշխանին ֆետայական խումբին: 1913-ին ՀՅԴ Վասպուրականի Շրջանային ժողովը կ՛ընտրէ Վասպուրականի Կեդրոնական կոմիտէն, որուն ամէնէն կրտսեր անդամն էր Լեւոն Շաղոյեանը` 26 տարեկան:...

ՅԱՐՈՒԹ ՉԷՔԻՃԵԱՆ Ճէոֆորի` ռուսական աշխարհաքաղաքական անկախ նախատեսութեան կեդրոնի (GEOFOR) 2025 տարուան գուշակութիւնը հրապարակուեցաւ 9 յունուար 2025-ին, Միհայիլ Լաւրովի կողմէ (1), որ ամբողջութեամբ կը թարգմանեմ ստորեւ, սակայն կարգ մը վերապահութիւններով` շեղագիր*. «2024-ը յատկանշուեցաւ « Աքսայի ջրհեղեղով» (Կազա*)` տարածաշրջանային իրավիճակը զարգանալով 7 հոկտեմբեր 2023-ի պատահարներու հաստատած տրամաբանութեամբ: Բոլորովին հնարաւոր է, որ Միջին Արեւելքի ընթացիկ տարին յատկանշուի «Սուրիական ձմեռով»` զարգանալով 8 դեկտեմբերի 2024-ի...

Ս. ՄԱՀՍԷՐԷՃԵԱՆ Երկար ատենէ ի վեր, բայց ահա` Ամանորի նախօրեակէն սկսեալ, Հայաստանի մէջ ապրուստի սղութեան եւ մասնաւորապէս հարկային նոր «հնարքներու» մարմնաւորուելուն ճամբով, դժգոհութեան եւ բողոքի ալիքները դարձեալ բարձրացած են: Որքա՞ն արդար են հարկերը, որքա՞ն տեղին են բողոքները` կը կարօտին մասնագիտական քննութեան եւ վերլուծումներու. շատ բան կը կատարուի ամէն օր, սակայն ստեղծուած մթնոլորտին մէջ հասարակ մահկանացուներուն համար շատ դժուար է յստակօրէն...

2025 տարուան սեմին Մեծի Տանն Կիլիկիոյ կաթողիկոսութեան Անթիլիասի մայրավանքէն հայրական սիրով, հայրապետական օրհնութեամբ եւ ազգային վառ ապրումներով կ՛ողջունենք մեր ժողովուրդի սիրելի զաւակները: Կ՛ողջունենք` յատկապէս մեր թեմակալ առաջնորդ սրբազանները, Ազգային իշխանութիւնները, հայ կեանքին մէջ գործող կազմակերպութիւններն ու միութիւնները, ինչպէս նաեւ` համայնքային, կրթական, բարեսիրական, մշակութային, ընկերային ու մարզական կառոյցները, եւ բոլորին կը մաղթենք նորանոր իրագործումներով հարուստ տարի մը: Կ՛աղօթենք առ Բարձրեալն Աստուած,...

ՐԱՖՖԻ ՏԷՄԻՐՃԵԱՆ 29 յունիս 1992-ին ՀՅԴ 25-րդ Ընդհանուր ժողովը սկսաւ ազատագրուած Շուշիի ոգիով: Երեք տարիներ առաջ, փետրուար 2022-ին սկսած ՀՅԴ 34-րդ Ընդհանուր ժողովը վերջինն էր, որ արիւնոտ, բայց պայքարող Շուշիի շունչով կ՛առաջնորդուէր: 34-րդ Ընդհանուր ժողովը հաստատած էր, որ Հայաստանի իշխանութիւններուն վարած ապազգային քաղաքականութեան շարունակութիւնը կը յանգեցնէ Հայաստանի թրքացման ու Արցախի հայաթափման: Ազգովին մտիկ չըրինք, իրօք զարթօնք չապրեցանք` դառնալով լուռ ու...

ԹԱՄԱՐ ԹԻՒՖԷՆԿՃԵԱՆ Լեւոն Շաղոյեան, աւելի հանրահռչակ` Լեւոն փաշա անունով, մէկ անդամն է ամբողջ սերունդի մը, որ հսկայական գործ ըրած է անաղմուկ ու համեստօրէն: Եթէ ուզենք հերոսին վաստակն ու ժառանգութիւնը գնահատելու արագ փորձ մը ընել,  հսկայ կառոյցի մը միայն ուրուագիծը պիտի կարենանք տեսնել: Հետեւաբար, այս աշխատասիրութեան ծաւալը կը նմանի ովկիանոսին մէջ ծփացող սառցալերան մը, որուն երեւցող բաժինը զանգուածին միայն մէկ փոքր...

ՊԱՐՈՅՐ ՅԱԿՈԲԵԱՆ Լեւոն փաշա Շաղոյեան մեր իրականութեան մէջ եղաւ այնպիսի բացառիկ անձնաւորութիւն մը, որ իր կեանքով, անսակարկ նուիրումով ծառայեց իր ազգին ու հայրենիքին, տուաւ ամէն ինչ եւ ունեցաւ ոչինչ: Լեւոն փաշա Շաղոյեան` յեղափոխական մարտիկ, Վասպուրականի հերոսամարտի ղեկավարներէն, դաշտի հերոս, զինուորական մարմինի անդամ, Վասպուրականի Գաւաշ շրջանի գաւառապետ: Իր ընկերներուն հետ ղեկավարելով Վասպուրականի վերջին գաղթը` ժողովուրդը Պարսկաստանի վրայով հասցուցին Իրաք: Հիմնեց Հաւրէզք...

ՇԱՂԻԿ ՄԿՐՏԻՉԵԱՆ Ոչ մէկ վայր եւ միջավայր աւելի յարմար է` յարգելու Յարութիւն Քիւրքճեանի յիշատակը,  քան` Armen՛ Livres-ը: Որքան դրուատիքով կ՛արտայայտուի Քիւրքճեան հայ գրքին շուրջ կայացող տարեկան այս հանդիպումին մասին:Ահա կարգ մը արտայայտութիւններ` իր տպաւորութենէն, տպուած` «Նոր Յառաջ»-ի 16 ապրիլ 2015-ի թիւին մէջ. Armen՛ Livres-ը «հայ գրքի տօնն է», «հարիւրաւոր տիտղոսներ», «հազարաւոր օրինակներ» ցրուած են սեղաններուն վրայ, տպաւորիչ է այցելուներուն մեծ...

ԳԱՌՆԻԿ ԱՒ. Ք. Գ. ԺԱ.- Մշակոյթի Առնչաբար Ու Մասին 1.- Մտաւորականութիւնը հաւաքական ինքնապատկերացում կը յօրինէ եւ յօրինելով` կը շաղախէ հաւաքականութիւն մը եւ անոր դիմագիծ մը կու տայ: Թէօլէօլեան ունի սա հաստատումը. «Սփիւռքը տեւող երեւոյթ մըն է, եւ խնդիրը զայն յաջող ձեւով տեւականացնել է, անոր մէջ հայ դիմագիծ մը գծել ու կերտել է»: Մէջբերուածը կը գտնուի սփիւռքագէտի «Մշակոյթ եւ գերմշակոյթ» յօդուածին...

ԱՍՊԵՏ ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ Երեւանի մէջ լոյս տեսաւ Սագօ Արեանի «Բաժնուած կղզին» գիրքը: Բաղկացած` 120 էջերէ: Գիրքը նուիրուած է Թուրքիոյ կողմէ Կիպրոսի հիւսիսային մասի գրաւման իբրեւ հետեւանք ներխուժումի սարսափը ապրած եւ ունեզրկուած հայերու պատմութիւններուն: Հեղինակը հարցազրոյցներ կատարած է դէպքերուն ականատես խումբ մը հայերու հետ, որոնք կը պատմեն այդ օրերու իրադարձութիւնները եւ կը խօսին կիպրական հարցի լուծման իրենց պատկերացումներու մասին: Գիրքը կը ներկայացնէ...

Տորիս Ճ. ՄըքՔարթի, «401` ժամը 4:01-ին», 1992, ջրաներկ թուղթի վրայ, 47 x 56.5 x 3.2 սմ, Տորիս ՄըքՔարթիի Պատկերասրահ, Թորոնթոյի համալսարան (Սքարպորո): Նուէր` Ու. եւ Տ. Ուաքոյէն, 2022: ՌՈՒԲԷՆ ԽԱԺԱԿ Կը փորձեմ գծագրել Յիշողութեանս մէջ Highway 401-ի անվերջ ճամբան, Որուն վրայ դուն կը քշես տակաւին: Խմբագրատան լոյսերը վառ էին միշտ, Ինչպէս մայրուղիին լոյսերը, Ու ինչպէս հիմա` քու բառերդ Կը լուսաւորեն...