Արուեստ - Մշակոյթ

ՀՐԱՉ ՊԱՐՍՈՒՄԵԱՆ «Մհեր Մկրտչեան» թատերախումբը ներկայացուց անգլիացի կատակերգակ Ռէյ Գունիի «Ֆանի մանի» (1994)  զաւեշտը` բեմադրութեամբ Յարութ Գնդունիի: Հեղինակը.- Գնդունի 2014-ին ներկայացուցած էր Գունիի «Երկու կին մէկ ամուսին»  զաւեշտը, որուն անդրադարձած էի («Ռան ֆոր եուր լայֆ»,  1983 ) (1): Որոշ կրկնութեան գնով կ’անդրադառնամ Գունիի ոճին: Գունիի հերոսները սովորական մարդիկ են, որոնք պարագաներու բերմամբ եւ կամքէ անկախ` կը գտնուին անսովոր, բայց ոչ...

Մեր օրերուն մանկաբանութեան մասնագէտները եկած են այն եզրակացութեան, որ մանուկներու տեսողական աշխարհաճանաչողութիւնը շատ աւելի զօրաւոր է ու կենսական, քան` լսողականը: Այդ պատճառով ալ աւելի ուժ կը տրուի տեսողական մանկավարժական միջոցներուն, որոնք ոչ միայն արագօրէն ու աւելի յստակ կերպով կը տպաւորեն երեխաներն ու «կը հարուածեն» անոնց ենթագիտակից աշխարհը, այլեւ կը զարգացնեն գեղեցիկի ներզգացողութիւնն ու կը խթանեն անոնց ստեղծագործական ձգտումները: Ահաւասիկ թէ...

ՀՐԱՉ ՊԱՐՍՈՒՄԵԱՆ «Վահրամ Փափազեան» թատերախումբը ներկայացուց #Սառնարան, #Դրամ, #Փախլաւա  կատակերգութիւնը: Բեմադրիչ Վարդան Մկրտիչեան այնքան փոխած է անգլերէն բնագիրը, որ զինք կարելի է համարել գործի համահեղինակը: Թատրերգութիւնը ունի դասական, ուղղափառ բնոյթ: Ինչպէս Արիստոտել իր  թատրոնի հիմնադրական «Պոէտիկա» («Քերթողական արուեստ», 335 Ն.Ք.) գիրքին մէջ սահմանած է, որ դէպքերը կը պատահին մէ՛կ վայրի մէջ, մէ՛կ օրուան (24 ժամ) ընթացքին եւ ունին մէ՛կ ու...

Մոռցուած կամ լուսանցքայնացուած արուեստագէտներ եղած են, կան ու ասկէ ետք ալ պիտի ըլլան աշխարհի տարածքին: Երբ թոյլերն ու միջակներն են անոնք, ժամանակը դաժանաբար կը վարուի անոնց հետ եւ մոռացութեան կ’ենթարկէ արդարօրէն: Սակայն պատահած է, որ մոռացութեան ենթարկուած են նոյնի՛սկ Էլ-Կրեքոյի եւ կամ Վերմերի նման հանճարներ, որոնք քանի մը հարիւր տարի անթեղուած մնալէ ետք միայն բացայայտուեցան ու վերարժեւորուեցան: Մեր իրականութեան մէջ...

ՄՈՎՍԷՍ ԾԻՐԱՆԻ Կազմակերպութեամբ «Աշխարհի հայ նկարիչներու միութեան» (նախագահ` Ղազար Միրզոյեան) եւ նուիրուած` Սուրբ Վարդանանց տօնին եւ հայոց բանակի կազմաւորման 25-ամեակին, յատկանշական ցուցահանդէսի մը բացումը տեղի ունեցաւ, շաբաթ, 25 փետրուարի կէսօրէ ետք ժամը 3:00-ին, Հայաստանի Ազգային պատկերասրահին մէջ: Ցուցահանդէսը կը բաղկանայ երեք բաժիններէ` երիտասարդներ, աւագներ եւ դասականներ: Ցուցադրութեան դրուած են 54 ստեղծագործութիւններ, որոնցմէ 14-ը դուրս բերուած է Ազգային պատկերասրահի պահեստային ֆոնտէն:...

Տրուած ըլլալով, որ արուեստի գործերու նորոգութիւնը ինքնին արուեստի առանձին տեսակ է, Տրուած ըլլալով, որ վերանորոգման արուեստին մէջ յաջողելու համար գեղանկարիչը ստեղծագործող արուեստագէտին չափ եւ նոյնիսկ աւելի կարիքը ունի տաղանդ եւ տքնաջան աշխատանքի, Տրուած ըլլալով, որ արուեստի գործեր նորոգողը գեղանկարչական բարձրագոյն կրթութիւն ստանալէ ետք միայն իրաւունք ունի մասնագիտական ուսման հետեւելու, Տրուած ըլլալով, որ արուեստի գործերու վերականգնումը խիստ պատասխանատու եւ նուրբ գործընթաց...

Պատրաստեց՝ ԱՐԱԶ ԳՈՃԱՅԵԱՆ ՀԲԸՄ-ՀԵԸ-ի «Վահրամ Փափազեան» թատերախումբը կը ներկայացնէ «#սառնարան #դրամ #փախլաւա» թատերախաղը: Այս առիթով դերասան-բեմադրիչ եւ արուեստագէտ Վարդան Մկրտիչեանի հետ ունեցանք հետեւեալ կարճ զրոյցը: «#սառնարան #դրամ #փախլաւա» «Թատերախաղը կը կայանայ սխալ հասկացողութիւններու վրայ: Երեւի քիչ մը դժուար պիտի ըլլայ բեմին վրայ տեղի ունեցած դէպքերուն ժամանակագրական պատում մը տալ, որովհետեւ կտորը զաւեշտախաղ մըն է (vaudeville), ուր դէպքերու ժամանակագրութիւն գոյութիւն չունի,...

ՀՐԱՉ ՊԱՐՍՈՒՄԵԱՆ Հազիւ թէ կարիք կայ Ջիւան Աւետիսեանը ծանօթացնելու հայ ընթերցողին: Ակնյայտ կարիք կայ, սակայն, ծանօթանալու անոր իւրայատուկ գեղարուեստական մօտեցումին եւ քաղաքական ասքին, որ «կարմիր թել»-ի նման կ՛անցնի իր ժապաւէններու երկայնքին եւ տակաւ կը խտանայ: Յանձնառու բեմադրիչը հետեւողականօրէն կը ծանրացնէ իր ասքին դեղաչափը (dose): Վերջին ժապաւէնը Հայաստանի մէջ յարուցած է որոշ ընդվզում: Աւետիսեան բեմադրած է ղարաբաղեան բներգով երեք խաղարկային ժապաւէններ:...

ՄՈՎՍԷՍ ԾԻՐԱՆԻ Վահան Ռումելեանի ստեղծագործական «պահը» Խօսքը կը վերաբերի Վահան Ռումելեանի «Քաղաքը» շարքին, ուր ժամանակակից   եկնաքերները հրավառութեան ընթացքին կը վերացարկուին, անոնց ակնթարթային  ցոլացումները  կը բեկուին կրկներեւոյթներու նման: Ստեղծագործական  կրքոտ ներշնչանքի մը արդիւնքն են անոնք, որոնք տարերայնօրէն կը բխին արուեստագէտի ներաշխարհին մէջ անթեղուած ծալքերէն ու կը բաշխուին մերօրեայ կեանքի վրայ: Մեկնելով բովանդակութենէն, այս շարքը կարելի է խորագրել` «Քաղաքը եւ հրավառութեան կիրքը`...

ՆԱԶԱՐԷԹ ԿԱՐՈՅԵԱՆ Արտակեդրոն բնաւորութեան եւ արտակարգ տաղանդի տէր, վերացապաշտ գեղանկարիչ` Վահան Ռումելեանի ստեղծագործութիւնները սկսած են հետաքրքրութիւն ստեղծել Եւրոպայի, Ամերիկաներու եւ մինչեւ իսկ Ծայրագոյն Արեւելքի մէջ: Անոր արուեստը վիճելի է եւ տարբեր արուեստաբաններ տարբեր ձեւով կը վերլուծեն ու մեկնաբանեն զայն: Վահան Ռումելեանի վերացականութիւնը խորհ է ու խորախորհուրդ: Ստորեւ կու տանք հայրենի արուեստաբան Նազարէթ Կարոյեանի մէկ ակնարկը, որ կը փորձէ իր սեփական...

ՀՐԱՉ ՊԱՐՍՈՒՄԵԱՆ «Թեաթրոն» թատերախումբը «Յակոբ Տէր Մելքոնեան»-ի բեմին վրայ ներկայացուց Նիլ Սայմընի «Կոճատ զոյգը -                իգական տարբերակ» կատակերգութիւնը: Յօդուածին առաջին մասը կը վերաբերէր կատակերգութեան բնոյթին եւ լեզուին: Բեմայարդարում եւ այլն.- Որմազդը աւելի տեղեկատուական եւ նկարագրական էր, քան` գեղարուեստական: Կրնար ըլլալ ժուժկալ եւ արտայայտիչ: Բեմադրիչը գործածած է շարժապատկերի երաժշտութիւնը(1): Բեմը դասաւորուած էր կատակերգութեան բազմաթիւ ելոյթներու դասաւորումի հետեւողութեամբ:  Կ’օգտագործուէր հարթակի գրեթէ ամբողջ...

ՄՈՎՍԷՍ ԾԻՐԱՆԻ Նմոյշ մը Վազգէն Մաթեանի Ստեղծագործութիւններէն Անցնող դարու երկրորդ կիսուն, երբ կերպարուեստագէտները (թէ նիւթեղէն, թէ՛ ոճային) նոր միջոցներ կ՛որոնէին, անոնցմէ ոմանք (Տէյվիտ Աննեսլեւ, Մաքս Պիլ, Արման Պուզպուզեան...) նկարեցին ժապաւէններու ձեւութային բազմատեսակ հնարաւորութիւնները եւ օգտագործեցին զանոնք ստեղծագործական հնարքներու մէջ` համաձայն իրենց ներքին թելադրանքին: Թէեւ Վազգէն Փասկալ Մաթեանը եւս կը պատկերէ ժապաւէններ, սակայն անոր արուեստը կը տարբերի յիշեալներէն` թէ՛ արտայայտչաձեւի եւ...

Խօսքը հայրենի ջուրի եւ քարի մասին է: Ստորեւ տրուած Կոստան Զարեանի գրական այս գոհարը 1929-ին հրատարակուած է «Անահիտ» պարբերականի նոր շրջանի առաջին համարին մէջ: Հոս արծարուած հարցերը թէեւ զգացական են եւ ենթակայական բնոյթ ունին, սակայն անոնք խիստ այժմէական կը հնչեն եւ ուսանելի շատ բան կը պարունակեն իրենց մէջ: Մնաց որ անոր ընթերցումը գեղարուեստական վայելք է միաժամանակ: «ԱԶԴԱԿ» Ջուրը եւ քարը:...

ՀՐԱՉ ՊԱՐՍՈՒՄԵԱՆ Ա.- Կորսուած Բառը «Թեաթրոն» թատերախումբը «Յակոբ Տէր Մելքոնեան»-ի բեմին վրայ ներկայացուց Նիլ Սայմընի «Կոճատ զոյգը – իգական տարբերակ» կատակերգութիւնը, «Անզոյգ զոյգը» վերնագիրին տակ: Ամերիկեան բնագիրին վերնագիրն է` «Տը օտ քափըլ»: Բառերու խաղը կը սկսի նոյնինքն վերնագրէն: «Օտ» կը նշանակէ ե՛ւ կենտ, ե՛ւ տարօրինակ: Կենսագրական.- Նիլ Սայմըն  (1927 - ) Նիւ Եորք ծնած հրեայ մըն է:  Իր ծնունդէն հազիւ...

Անցնող տարուան նոյեմբերին «Նոազ Արք» նշեց իր հիմնադրութեան քսանամեակը, որուն առիթով Պէյրութ ժամանած էր նաեւ հայրենի լաւագոյն արուեստագէտներէն Գէորգ Եղիազարեանը, որուն հետ հարցազրոյց մը ունեցաւ քուէյթեան «Ժարիտա» պարբերականը, որ թարգմանաբար ստորեւ կու տանք ամբողջութեամբ: Հայկական Բարձրաւանդակէն  Պէյրութի շուկաները հասաւ` հետը բերելով այդ երկրին անուշաբոյր սիւքին գոյները... բարի երկրին: Գեղանկարիչ Գէորգ Եղիազարեանն է ան, որուն գործերը ականառու էին «Արուեստը որպէս կեանքի...

ՍՈՆԱ ԱԴԱՄԵԱՆ 2016-ի սեպտեմբերին հայկական շարժապատկերի շուկայում  պաստառ բարձրացաւ բեմադրիչ Մհեր Մկրտչեանի «Կեանք ու կռիւ» ժապաւէնը, որը կարճ ժամանակում դարձաւ ոչ միայն ամենաքննարկուած, այլ նաեւ ամենասիրուած ժապաւէնը: Ժապաւէնը գնահատեց ոչ միայն սովորական հանդիսատեսը, այլ նաեւ շարժապատկերի արհեստավարժ գործիչները, դա փաստեց 2016-ի դեկտեմբերին կայացած Ազգային արտադրութեան ժապաւէնների «Անահիտ» առաջին մրցանակաբաշխութիւնը, որի ժամանակ ժապաւէնը մրցանակ նուաճեց միանգամից մի քանի անուանակարգերում` լաւագոյն խաղարկային...

ՄՈՎՍԷՍ ԾԻՐԱՆԻ Յիշողութիւնը արուեստագէտին սերմն է: ԱՐՇԻԼ ԿՈՐՔԻ Գեղանկարչական բանաստեղծականութիւնը կ՛առնչուի աւելի գուներանգներու ու կերպերու, քան` բովանդակութեան հետ: Երաժշտականութիւնը, առանց գուներանգներու կշռոյթին, դժուար թէ կարողանայ բացայայտել կտաւի բանաստեղծական հենքը: Իսկ երփներանգ բանաստեղծականութիւնը, առանց գունածին լոյսի, կը դառնայ ինքնանպատակ ու կը մնայ լուսանցքի վրայ: Միաժամանակ թէ՛ երաժշտական եւ թէ՛ բանաստեղծական լուսերանգներով օժտուած են Էմմա Գրիգորեանին ստեղծագործութիւնները, որոնք իբրեւ յիշողութեան սերմեր` կը...

ԿԱՐԻՆԷ ՅԱԿՈԲԵԱՆ «Քնքշութիւն», գործ` Էմմա Գրիգորեանի Էմմա Գրիգորեանը նկարիչ է ոչ միայն մասնագիտութեամբ եւ տաղանդով, այլ` իր ողջ էութեամբ, բուն ապրելակերպով: Եթէ ձեզ ծանօթ է նրա կեղծիքից բացարձակ զերծ գեղանկարչութիւնը, ապա համարէք, որ ծանօթ էք հէնց նրան` նկարչուհուն: Նա եւ իր արուեստը մի ներդաշնակ եւ անքակտելի ամբողջութիւն են կազմում, մի աշխարհ` Էմմա Գրիգորեանի աշխարհը: Նոյնիսկ դժուար է ասել, արդեօ՞ք դա...

ԼԵՒՈՆ ՇԱՌՈՅԵԱՆ Վարդ Շիկահե՜ր: Հմայիչ եւ հայաշունչ անուն մը: Ե՞րբ էր, որ ես առաջին անգամ ըլլալով լսեցի այս անունը: Ե՞րբ էր, որ առաջին անգամ ըլլալով բանաստեղծութիւն մը կամ գրական էջ մը կարդացի այս սիրուն ստորագրութեամբ: Կ՛ենթադրեմ, որ պէտք է երթամ մինչեւ երեսուն տարի ետ, 80-ական թուականներու կէսերը, բանամ Հալէպի մէջ Հայկ Պարիկեանի կողմէ խմբագրուող «Գեղարդ» տարեգիրքին Գ. հատորը ու աչքերս...

ԱՐԱԶ ԳՈՃԱՅԵԱՆ Հայ Առաքելական եկեղեցւոյ` Յիսուս Մանուկի ծնունդը յունուար 6-ին նշելը իր մէջ կը պարփակէ քաղաքական եւ կրօնական, ընկերային եւ այլ ազդակներ, որոնք  պատմութեան ընթացքին կերտած են հայ առաքելական եկեղեցւոյ ազգային իւրայատուկ դիմագիծը, որ զանազան միջոցներով կը դրսեւորուի մեր հոգեւոր եւ մշակութային կեանքին մէջ: Ինչպէս` աւանդութիւններու, ծիսակատարումներու եւ կամ արուեստներու ճամբով: Հանդիպելով հայկական արուեստին եւ քրիստոնէութեան կրօնքին արտայայտման քառուղիին վրայ,...