Գիտութիւն

«ՆՈՐ ՄԱՐՄԱՐԱ» Պոլսոյ Պիլկի համալսարանին կողմէ լոյս ընծայուեցաւ Օսմանեան շրջանին բանակին մէջ ծառայած հարիւրապետ Թորոսեանի գիրքը` «Պատմութիւն, ինքնակենսագրութիւն եւ իրականութիւն» խորագիրով: Գիրքը հրատարակութեան պատրաստուեցաւ Պիւլէնտ Սոմայի կողմէ: Հոն գրութիւններ ստորագրեցին Այհան Աքթար, Սուաւի Այտըն, Գահրաման Շաքուլ, Յովհաննէս Քըլըճտաղը, Թաներ Աքչամ: Գիրքին մէջ տեղ տրուած է նաեւ մամուլէն առնուած այլ գրութիւններու եւ փաստացի վկայութիւններու: Յայտնենք, որ Թորոսեանի նիւթը օրակարգի եկած էր...

Պատմաբան եւ լրագրող Վիգէն Չըթըրեան հեղինակած է նոր գիրք մը, որուն նիւթն է հարիւր տարուան համաշխարհային քաղաքականութիւնը, ակադեմական հետազօտութիւնները, քրտական հարցը, թուրք եւ հայ հասարակութիւնները: «Բաց վէրքեր: Հայեր, թուրքեր եւ դար մը Ցեղասպանութիւն» հատորը կը կեդրոնանայ յետ եղեռնի ժամանակաշրջանին վրայ եւ Հրանդ Տինքի սպանութիւնը կը նկատէ կարեւոր անկիւնադարձ մը: ԹՈՒՂՊԱ ԷՍԷՆ «Ակօս» ԹՈՒՂՊԱ ԷՍԷՆ.- Հայոց ցեղասպանութեան մինչեւ օրս երկարող ընթացքին...

ԱՄԵՐԻԿԱՅԻ ՁԱՅՆ Հայկական արմատներ ունեցող ամերիկացի քոնկրեսական Աննա Էշուն, որ մայրական կողմէ Բաբայեան ազգանունը կը կրէ, հայ-ամերիկեան կապերու ամրապնդման եռանդուն կողմնակիցներէն մէկն է: Ըստ քոնկրեսական Էշուի, հաշուի առնելով իր հայ-ասորական արմատները, ինք կրնայ յատուկ դեր խաղալ այդ յարաբերութիւններու ամրապնդման մէջ: «Ես կը զգամ, որ յատուկ պատասխանատուութիւն ունիմ,  սուրբ պարտաւորուածութիւն` օգնելու հայ ժողովուրդին հետ Միացեալ Նահանգներու յարաբերութիւններու զարգացման»: Անդրադառնալով ապրիլ 24-ին`...

«Նոր Մարմարա» Համացանցի վրայ մեր ուշադրութիւնը կը գրաւէ «Տէմօքրաթիք մոտէրնիթէ» պարբերաթերթի խմբագիր Մէհմէտ Սէզկիի ստորագրութեամբ յօդուած մը, ուր յօդուածագիրը կը պնդէ, որ Թուրքիոյ մէջ ժողովուրդը երբեք չ՛իմանար ճշմարտութիւններու մասին: «Ճշմարտութիւն» բառը տակաւին իր տիրապետութիւնը չէ հաստատած այս երկրին մէջ: Ամէն երկրի մէջ ճշմարտութիւնը միշտ ալ տեսնուող բան մը չէ, բայց Թուրքիոյ մէջ երբ «Ճշմարտութիւն» կ՛ըսուի, աւելի անիմաստ կացութիւն մը կը...

Ջրանցքի երկրէն` Փանամայէն սփռուած լուրը դժբախտաբար ակնկալուածին նման չընկալուեցաւ, չտարածուեցաւ եւ պարզումէկին Երեւանեան բացատրութեամբ եւ արտայայտութեամբ...չստացուեց: Այս մէկը վերագրել համահայկական խաղերու ստեղծած խանդավառութեան եւ աղմուկի՞ն, թէ՞ ամառնային շոգին, որ համեմատաբար կ՛անդամալուծէ քաղաքական անցուդարձն ու առհասարակ եռուզեռը: Արդարեւ, Լատին Ամերիկայի խորհրդարանը յուլիս 31-ին, յատուկ նիստ մը տրամադրելէ ետք, բանաձեւ մը որդեգրած էր` Թուրքիոյ մէջ հարիւր տարի առաջ հայորդիներուն նկատմամբ կատարուածը, որակելով...

«ՆՈՐ ՄԱՐՄԱՐԱ»  Օր չ՛անցնիր, որ Անատոլուի այս կամ այն շրջանի մէջ աւերակ վիճակ ներկայացնող հին հայկական եկեղեցւոյ մը մասին չխօսուի եւ ահազանգ չհնչեցուի այդ յուշարձանը փրկելու ուղղութեամբ: Երկար տասնամեակներ աւերումի ու ոչնչացման ենթակայ, լքուած հին հայկական եկեղեցիները հիմա սկսած են արժէք շահիլ բնականաբար ամէն բանէ առաջ անոնց ներկայացուցած զբօսաշրջական շահերու տեսանկիւնէն: Այս անգամ «Էրմէնի Հապէր» կայքը կը յիշեցնէ Կեսարիոյ Թոմարզա...

Կէօքսէլ Կիւլպէյ «ՆՈՐ ՄԱՐՄԱՐԱ» Թուրքիոյ մէջ կը գործէ ԱՍԻՄՏԷՐ կրճատեալ անունով կազմակերպութիւն մը, որուն բուն անունն է «Հայկական կեղծ պնդումներու դէմ պայքարի միութիւն»: Անունէն յայտնի է արդէն, թէ ինչո՞ւ հիմնուած է այս միութիւնը, եւ թէ ինչպէ՛ս պիտի մեկնաբանէ ան հայութեան հետ կապուած բոլոր հարցերը: Միութեան նախագահ Կէօքսէլ Կիւլպէյ դարձեալ օրուան լուրերուն կարգին է: Ան միութեան կեդրոնատեղիին մէջ մամլոյ ասուլիս մը...

Հայ առաքելական եկեղեցւոյ Վիրահայոց թեմը մտահոգութիւն յայտնած է, որ առանց տանիքի արդէն մէկ տարիէ գոյատեւող, Թիֆլիսի կեդրոնը գտնուող Ս. Մինաս եկեղեցին կանգնած է փլուզման վտանգին դիմաց: Թեմէն կը յայտնեն, որ առանց տանիքի գոյատեւող եկեղեցւոյ պատերը արդէն կը թուլնան, եւ իբրեւ հետեւանք չի բացառուիր, որ եկեղեցին քանդուի: «Անցած է արդէն մէկ տարի, սակայն եկեղեցւոյ նորոգութեան հարցով ոչ մէկ փոփոխութիւն կայ: Վիրահայոց...

Արդէն անցաւ 100-րդ օրը, որ պոլսահայեր կը պայքարին «Արմէն ճամբար»-ի քանդումը կանխելու համար: Օգոստոս 7-ին, այս առնչութեամբ Երեւանի մէջ մամլոյ ասուլիս մը տուած է «Նոր Զարթօնք» կազմակերպութեան համանախագահ Սայաթ Թեքիր` նշելով, որ պետութիւնը հայ համայնքէն խլած է որբանոցի շէնքը: Ան յիշեցուցած է նաեւ, որ ճամբարին մէկ երրորդը արդէն իսկ քանդուած է: «Մեր պահանջները հասցէագրուած են պետութեան, քանի որ անիկա մեզմէ...

Ժերար Տեփարտէօ Հայ բեմադրիչ Արտակ Իգիթեան կը պատրաստէ Հայոց ցեղասպանութեան մասին «Անատոլիական պատմութիւն» («Anatolian Story») վերնագիրով ֆիլմ մը, որուն մէջ գլխաւոր դեր պիտի ստանձնեն ֆրանսացի յայտնի դերասաններ Ժերար Տեփարտէօ եւ Սամի Նասերի: Ըստ «rusarminfo.ru»ի (Ռուս-հայկական տեղեկատուական գործակալութիւն)` ժապաւէնին գլխաւոր հերոսը Մուսթաֆա Ղազին է, որ իր ամբողջ կեանքը նուիրած է Թուրքիոյ եւ ատած է հայերը: Սակայն կը պարզուի, որ ան հայ...

ՀԱՅԿ ԳԱԲՐԻԷԼԵԱՆ Թուրքիայի եւ Չինաստանի միջեւ առկայ քաղաքական միւս խնդիրն առնչւում է Թայուանի խնդրին: Չինաստանը Թուրքիային զգուշացրել է Թայուանի հետ յարաբերութիւններ չզարգացնելու համար: Չնայած դրան` 2015թ. մարտի վերջին «Թուրքական աւիաուղիները» (THY) չուերթ բացեց դէպի Թայփէյ, որը դարձաւ նրա 265-րդ չուերթը (109 երկիր), եւ որը «կրճատեց» Թուրքիայի ու Թայուանի միջեւ մեծ հեռաւորութիւնը: Թուրքիան այն 57 երկրներից մէկն է, որ ներկայացուցչութիւն ունի...

«ԱԿՕՍ» Յուլիս 20-ին Թուրքիոյ հարաւարեւելեան Ուրֆա նահանգի Սուրուճ աւանին մէջ քաղաքապետութեան պատկանող մշակութային կեդրոն մը ականահարուեցաւ` պատճառելով զոհեր ու վիրաւորներ: Այս լուրին անդրադառնալով` «Ակօս» կը գրէ, թէ այս տխուր դէպքին ի տես մեր մտքին մէջ ակամայ կ՛ուրուագծուի հարիւր տարի առաջ նոյն քաղաքին մէջ տիրող պատկերը: 1915-ին այնտեղ կը շրջին աքսորեալներու ուրուականները, որոնք կու գային Էրզրումէն (Կարին): Էրզրումցիներու երկրորդ կարաւանը, որ...

«ՆԻՒԶ» Բրիտանական «Տը Կարտիըն» պարբերականի Մերձաւոր Արեւելքի թղթակից Մարտին Չուլովը թրքական «Պիր Կիւն» պարբերականի թղթակիցին հետ զրոյցի ընթացքին յայտնած է, թէ թրքական իշխանութիւններու եւ ահաբեկչական ՏԱՀԵՇ-ի միջեւ համագործակցութեան մասին փաստաթուղթեր յայտնուած են Միացեալ Նահանգներու ձեռքը: Թրքական «Պիր Կիւն»-ի հետ զրոյցի ընթացքին Մարտին Չուլովը պատմած է, թէ Միացեալ Նահանգներու զինուորականներու գործողութիւններուն որպէս արդիւնք` «Իսլամական պետութեան» քարիւղի վաճառքի հարցերով պատասխանատուն սպաննելու ժամանակ...

ԳԷՈՐԳ ՊԵՏՐՈՍԵԱՆ Յունիսի 7-ին Թուրքիայում վճռորոշ ընտրութիւններ էին, որոնց արդիւնքները մեր արեւմտեան հարեւանի համար ստեղծեցին վերջին 13 տարիների համար աննախադէպ իրավիճակ` իշխող, չափաւոր իսլամամէտ Արդարութիւն եւ բարգաւաճում (համախոհական) կուսակցութիւնը ստիպուած է մտածել քոալիսիոն կառավարութիւն կազմելու մասին, իսկ հիմնադրումից ի վեր բոլոր ընտրութիւններում շարունակաբար յաջողութիւններ գրանցող այս քաղաքական ուժը երբեւէ նման խնդրի առաջ չի կանգնել` մշտապէս ձեւաւորելով միակուսակցական կառավարութիւններ: Իսկ տէ ֆաքթօ...

ՀԱՅԿ ԳԱԲՐԻԷԼԵԱՆ Թուրք-չինական յարաբերութիւնների ներկայ դրութիւնն ու խնդիրները լաւ ըմբռնելու համար անհրաժեշտ է անցկացնել պատմական ճանապարհորդութիւն: Թուրքիայի եւ Չինաստանի միջեւ դիւանագիտական յարաբերութիւնները հաստատուել են 1971թ., սակայն դրանք որոշակի զարգացում ապրել են միայն 1980-ական թուականներից: 1980թ. ռազմական յեղաշրջումը Թուրքիայում ճանապարհ հարթեց Եւրոպական տնտեսական ընկերակցութեան եւ Թուրքիայի միջեւ յարաբերութիւնների սառեցման համար, ինչը վերջինին հարկադրեց նոր գործընկերներ փնտռել, եւ նրա տեսադաշտում յայտնուեց Չինաստանը:...

ՎԱՀՐԱՄ ՀՈՎԵԱՆ 2015թ. յունիսի 7-ին Թուրքիայում տեղի ունեցան խորհրդարանական ընտրութիւններ, որոնց կարեւոր նշանակութիւն էր վերապահուած ինչպէս քաղաքական ուժերի յարաբերակցութեան, այնպէս էլ այդ երկրի քաղաքական համակարգի ապագայ բնութագրի առումով: Ինչպէս ցանկացած ընտրութիւն Թուրքիայում, այս խորհրդարանական ընտրութիւնները նոյնպէս կարեւոր նշանակութիւն ունեն այդ երկրի ազգային եւ կրօնական փոքրամասնութիւնների, այդ թւում նաեւ հայերի համար: Այս ընտրութիւններն իրենց արդիւնքներով էապէս տարբերւում են նախորդ ընտրութիւններից, ինչի...

«ՆՈՐ ՄԱՐՄԱՐԱ»      Սաւաշ Էղիլմեզ Քրտական հարցի լուծման գործընթացի ձախողութեան այս օրերուն տակաւին կան թուրք մտաւորականներ, որոնք կը սիրեն խօսիլ թուրք-քիւրտ եղբայրութեան մասին ու կը կշտամբեն այն քիւրտերը, որոնք կը խանգարեն այս եղբայրութիւնը: Բայց ինչպիսի՞ եղբայրութիւն մըն է ատիկա: Այս մասին հետաքրքրական տուեալներ կան հետեւեալ լրատուութեան մէջ: Աթաթիւրք համալսարանի պատմութեան ճիւղի դասախօս տոքթ. Սաւաշ Էղիլմեզ, անդրադառնալով վերջին օրերուն Թուրքիոյ մէջ տիրող...

ՄԵԼԻՆԷ ԱՆՈՒՄԵԱՆ «Աւաղ, դիմել ենք մի քանի յայտնի հայազգի մարդկանց, ինչպէս նաեւ դեսպանատուն, սակայն...» Յուլիսի 17-ին Սպանիայի Կրանատա քաղաքում բացուել է հայոց ցեղասպանութեան 100-ամեայ տարելիցին նուիրուած ցուցահանդէս: «Ակունք»-ը զրուցեց այդ ցուցահանդէսի կազմակերպիչ եւ համակարգող Գոհար Վահանեանի հետ: ՀԱՐՑՈՒՄ.- Գոհա՛ր, պատմէք, խնդրեմ, այդ միջոցառման մասին: ՊԱՏԱՍԽԱՆ.- Յուլիսի 17-ին Կրանատայի արքեպիսկոպոսի պալատում, Հայոց ցեղասպանութեան հարիւրերորդ տարելիցի կապակցութեամբ, բացուեց «Գողացուած մանկութիւն» խորագրով ցուցահանդէսը: Այն...

«ԱԿՕՍ» «Հրանդ Տինք հիմնարկ»-ի Մշակութային ժառանգութեան նախագիծը կը շարունակուի 2014-ի սկիզբէն ի վեր: Այս տարի նորոգուած ծրագիրով մը իր գործունէութիւնը շարունակող նախագիծը յունիս ամսուան ընթացքին կատարած է այց մը Կեսարիոյ նահանգ, որուն նպատակն էր տեղւոյն վրայ սերտել, տեղագրել ու լուսանկարել յունական եւ հայկական մշակութային ժառանգութիւնը: «Հրանդ Տինք հիմնարկ»-ի Մշակութային ժառանգութեան նախագիծը կը շարունակուի 2014-ի սկիզբէն ի վեր: Այս տարի նորոգուած...

Պոլսոյ «Ակօս» թերթը կը գրէ, որ «Արմէն» ճամբարի խնդիրը կը մնայ պոլսահայ համայնքի հիմնական «գլխացաւերէն» մէկը: 31 յուլիս իր թիւին մէջ թերթը անստորագիր ակնարկ մը ներկայացուցած է` «Օգնենք արմէնակներուն եւ արմէնուհիներուն» խորագիրով: «Ակօս», որ դրուատիքով խօսած է «Արմէն» ճամբարի խնդիրին վերաբերեալ «Նոր զարթօնք»-ի տղոց կեցուածքներուն մասին, գրած է նաեւ, թէ Պոլսոյ հայկական շրջանակին մէջ այս խնդիրին հանդէպ ընդհանուր անտարբերութիւն մը...