Խմբագրական

Միացեալ Նահանգներու նախագահական թեկնածուներուն միջեւ մրցապայքարը բաւական սուր է, եւ արդիւնքները կը մնան անկանխատեսելի: Վաղը կը վճռուի այդ երկրին դեմոկրատակա՞ն թէ՞ հանրապետական նախագահով ղեկավարուելու ճակատագիրը յառաջիկայ չորս տարուան համար: Լրատուութիւններն ու մեկնաբանութիւնները կը խօսին բեւեռացած, գերլարուած մրցապայքարի մասին եւ արդիւնքներու հրապարակումէն ետք տարբեր տեսակի հետեւանքային հաւանական իրավիճակներու մասին: Հայութեան վերաբերող անոնց նախընտրական յայտարարութիւններու բովանդակութեան մէջ կան յստակ տարբերութիւններ: Հարիս կը...

Օրեր ետք տեղի կ՛ունենան Միացեալ Նահանգներու նախագահական ընտրութիւնները: Ներամերիկեան դաշտը բեւեռացած է, եւ տակաւին կանխատեսելի չեն արդիւնքները: Ամերիկեան դիւանագիտութիւնը, 5 նոյեմբերին ընդառաջ դէպի եզրագիծ իր վերջին վազքն է (սփրինթ), որ կ՛ընէ ապահովելու համար զինադադար` Կազայի, Լիբանանի կամ երկուքի պարագային: Ասիկա երեւոյթն է: Ուաշինկթըն ցոյց կու տայ, որ խաղաղութիւն հաստատելու համար դիւանագիտական իր ամբողջ զինամթերքը կ՛օգտագործէ եւ անվերջ կը նորացնէ համաձայնագիրի նախագիծերը: 5 նոյեմբերը...

Իսրայէլի ուժանիւթի նախարարին յայտարարութիւնը առ այն, որ թերեւս քանի մը շաբաթէն կրնան Իսրայէլի հիւսիսի բնակիչներուն կոչ ուղղել` իրենց տուները վերադառնալու, քաղաքական անուղղակի ուղերձներ կը փոխանցէ: Պահ մը շրջանցենք այն երեւոյթը, որ յայտարարութիւնը կատարողը ոչ թէ պաշտպանութեան նախարարն է, կամ նոյնինքն վարչապետը, այլ ուժանիւթի նախարարը: Իր ոլորտին հետ կապ չունեցող, ըստ էութեան պատերազմական գործողութիւններու հետ առնչուող յայտարարութիւն է իր կատարածը, որ...

Ամերիկեան դիւանագիտութեան կողմէ Լիբանանի մէջ հրադադար հաստատելու, եւ աւելի՛ն` հեռահար կտրուածքով դէպի խաղաղութիւն գործընթաց ապահովելու առումով շրջանառութեան մէջ է 11 կէտերէ բաղկացած համաձայնագիրի նախագիծ մը: Վերջնագիծը` Իսրայէլ-Լիբանան սահմանագծումն է: Ուշագրաւը այն է, որ միեւնոյն պատուիրակը, որ միջնորդաւորուած բանակցութիւններ կը վարէր խնդրոյ առարկայ կողմերուն հետ ծովային սահմանագծումը իրականացնելու, այժմ փաթեթային նախագիծ կը ներկայացնէ նոյն երկիրներուն մէջ ցամաքային սահմանագծումը իրականացնելու համար: Մինչեւ...

Փարիզի միջազգային ժողովէն բխած յայտարարութիւններուն առանցքային բաժինները եթէ լոյսին բերուին, ապա կը ձեւաւորուին քանի մը առաջադրանքներ, որոնք միջազգային ընտանիքի դիրքորոշումներուն ուղղութեամբ ուղենիշ կարելի է նկատել: Առաջինը Միացեալ Նահանգներու բացակայութիւնն է ժողովէն: Պարզ է, որ քննադատական բաժին պիտի ըլլար իսրայէլեան յարձակումներուն: Փաստօրէն, ՄԱԿ-ի ընդհանուր քարտուղարը չէ վարանած նոյնիսկ ռազմական ոճիր անուանելու իսրայէլեան յարձակումները: Այլ խնդիր, որ ՄԱԿ-ի բարձրագոյն պաշտօնը զբաղեցնող անձնաւորութեան...

Ամերիկեան դիւանագիտութիւնը Պլինքըն-Հոքշթայն դերակատարներով կը դրսեւորուի Պէյրութ-Թել Աւիւ գիծին վրայ: Միացեալ Նահանգներու արտաքին գործոց նախարարը Թել Աւիւէն կը յայտարարէ, որ կ՛աշխատին Լիբանանի մէջ տեւական զինադուլի հաստատման դիւանագիտական լուծումի յանգելու համար: Ասիկա յղում կատարել է ամերիկացի յատուկ պատուիրակ Հոքշթայնի կատարած յայտարարութիւններուն` 1701, Լիբանանի բանակի դերակատարութիւն, Հըզպալլայի չէզոքացում, Լիբանանի նախագահի ընտրութիւն:  Փաթեթային դրուածք մը, որ ածանցեալ բաժիններ ունի անշուշտ` 1701+ ընդհանուր բանաձեւին...

Միացեալ Նահանգներու արտաքին գործոց նախարարին Իսրայէլ այցելութեան եւ յատուկ պատուիրակին Լիբանան ժամանումի նախօրեակին Թել Աւիւ Ուաշինկթընին փոխանցեց իր նախապայմանները` հրադադարի համաձայնութեան: 1701-ի որոշումը խախտող հիմնական կէտերէն կը նկատուի Իսրայէլի պայմանը` Լիբանանի օդային տարածքը վերահսկելու: Այս պահանջը փորձենք դիտարկել Լիբանանի սահմաններու ընդհանուր վերահսկողութեան առաջադրանքին պարունակին մէջ: Այսպէս. երկարատեւ ու ձգձգուած բանակցութիւններէ ետք, տեղի ունեցաւ Իսրայէլ -Լիբանան ծովային սահմանազատումը, ընդծովեայ ուժանիւթային աղբիւրներու...

Միացեալ Նահանգներու պաշտօնական յայտարարութիւնները, առ այն, որ իսրայէլեան յարձակումները արդարացուած են Հըզպալլայի դէմ, բայց Ուաշինկթընը չ՛ուզեր, որ ամբողջ գիւղերու եւ քաղաքներու քանդումներ իրականանան, կը բնորոշէ ընդհանուր շրջածիրը պատերազմական գործողութիւններու: Ուաշինկթընի յորդորին առաջին մասը Իսրայէլ կ՛իրականացնէ անխնայ: Յորդորին երկրորդ բաժինը սակայն կ՛անտեսուի: Նոյն անխնայնութեամբ կը հարթեցուին գիւղեր, քաղաքներ, թաղեր: Այս ելակէտով ալ կը հետեւցուի, որ Ուաշինկթընի հրապարակած յորդորը կամ կոչը պարտադրողական...

Այթօ գիւղին վրայ Իսրայէլի օդային յարձակումը հարցականներու տարափ յառաջացուցած է: Ռազմական գործողութիւններու աշխարհագրութեան մէջ նոր տարածք է Զղարթայի շրջանը: Հարաւէն, Պէյրութի Հարաւային արուարձաններէն, Պէյրութէն, Հերմելէն, Պաալպեքէն, Պեքաայէն, Քեսըրուանէն ետք Զղարթան տակաւին պատասխան չունի թիրախավայրի առումով: Մանաւանդ, որ այնտեղ Հըզպալլայի որեւէ դէմք չէ եղած, եւ Թել Աւիւի պնդումները, թէ սպաննուած է Հըզպալլայի ղեկավարներէն մէկը, կը շարունակեն մնալ խիստ տարակուսելի: Զղարթայով, հարաւէն-հիւսիս...

Շաբաթավերջը Լիբանանի մէջ յատկանշուեցաւ ցամաքային գործողութիւններով, ՖԻՆԻՒԼ-ի մասնակից երկիրներու դատապարտանքի շարունակութեամբ: Տարածաշրջանային արձագանգներուն շարքին լուսարձակի տակ պէտք է առնել Թուրքիոյ նախագահին առաջարկը` Ռուսիոյ, Իրանի եւ Սուրիոյ միացեալ պաշտպանողական գիծ կազմելու, ընդդէմ իսրայէլեան յարձակումներուն: Հետաքրքրական է  այս պարագային, որ Թուրքիան ի՛նք կ՛առաջարկէ միացեալ ճակատի մը կազմութիւնը, որուն ինք չի ներառուիր: Նման առաջարկ մը, խորքին մէջ կառուցուած է ռուս-իրանեան համատեղութեան վրայ, որ...

Հարաւային Լիբանանի մէջ միջազգային խաղաղապահ առաքելութեան ուժերուն ուղղութեամբ արձանագրուած իսրայէլեան ոտնձգութիւնը միջազգային բողոքի ալիք բարձրացուց: Այս խնդիրը տակաւին կը շարունակուի ալիքաւորուիլ` մեղադրանքներ հնչեցնելով Իսրայէլի հասցէին: ՄԱԿ-ի կառոյցին հետ յայտնաբար Թել Աւիւի դիւանագիտութիւնը եւս խնդիրներ ունի: Կազայի պատերազմի սկզբնական շրջանին ՄԱԿ-ի մէջ Թել Աւիւի ներկայացուցիչը պահանջեց ՄԱԿ-ի ընդհանուր քարտուղարի հրաժարականը: Անոր հասցէին շարունակուեցան քննադատութիւնները նոյն շրջանակներուն կողմէ: Վերջերս պաշտօնապէս Իսրայէլը «անցանկալի...

Թուրքիոյ նախագահ Ռեճեփ Թայիփ Էրտողան 7 հոկտեմբերի միամեակին առիթով յայտարարեց, որ Իսրայէլ «պիտի վճարէ գինը ցեղասպանութեան, որ կը գործէ պաղեստինցի ժողովուրդին դէմ»: Շարունակելով ամբաստանողական այս յայտարարութիւնները, Թուրքիոյ նախագահը սիոնական ահաբեկչական խմբաւորում նկատեց Իսրայէլի պետութիւնը: Դժուար է նման գնահատականէ ետք պատկերացնել երկու երկիրներուն միջեւ դիւանագիտական յարաբերութիւններու շարունակութիւն, կամ ընդհանրապէս տարբեր բնոյթի համաձայնագիրները ուժի մէջ պահելու իրականութիւն: Պատերազմը յայտարարողական է առ այժմ...

Իսրայէլեան պաշտօնական աղբիւրներ յայտարարեցին, որ բանակի 91-րդ խումբը կիրակի գիշեր հարաւային Լիբանանի մէջ ցամաքային կեդրոնացած ու որոշակի գործողութիւններու սկսաւ: Հարաւային Լիբանանի ուղղութեամբ նախկին գործողութիւնները առ ի նախապատրաստութիւն ցամաքային ներխուժման կը բնութագրուէին իբրեւ տեղայնական եւ սահմանափակ: Այս պարագային ներխուժում ձեւակերպումը չկայ: Մինչ իսրայէլեան պաշտօնական աղբիւրներ կ՛ազդարարէին իրենց զինեալ ուժերու մուտքը լիբանանեան տարածքներ, Հըզպալլան կը հերքէր լուրը` յայտարարելով, որ կը յաջողի դիմադրել...

Ֆրանսայի արտաքին գործոց նախարարէն ետք Իրանի արտաքին գործոց նախարարն է, որ պատերազմական գործողութիւններու բովին մէջ կ՛այցելէ Լիբանան: Ֆրանսայի դիւանագիտութեան ղեկավարի ուղերձին մէջ երկու առանցքային կէտ ներառուած էր: Առաջինը թիւ 1701 որոշումի գործադրութիւն, երկրորդը հրամայական` նախագահի ընտրութեան: Թիւ 1701 որոշումին գործադրութիւնը նաեւ պաշտօնական Պէյրութի պահանջն է, որուն կիրարկումի փուլը տակաւին չ՛երեւիր: Արգելակողը հիմնականին մէջ Իսրայէլն է, որ մինչեւ 1701 որոշումի բանակցութիւններու...

Իրանեան հրթիռային յարձակումը Իսրայէլի տարածքին մէջ գտնուող ռազմական յենակէտերուն վրայ մագլցումի նոր աստիճանաչափ արձանագրեց: Առաջին անգամը չէ, որ արտատարածքայինէն տարածքայինի, այլ խօսքով` փրոքսիէն ուղիղի անցում կը կատարուի: Ապրիլին իսրայէլական անօդաչուներու խմբաքանակի ուղարկումը իրանեան տարածքներ եւ անոնց համարժէք պատասխանը փոխեցին ռազմախաղի կանոնները: Այս անգամուանը սակայն ի տարբերութիւն ապրիլեան բախումներուն, աւելի տարողունակ է եւ հեռահար հրթիռներու տեսքով է, փոխան անօդաչուներու: Իրանի յեղափոխական...

Ժամանակաշրջանի մը աւարտով կը բնութագրուի  յետնասրալլայական կացութիւնը, եթէ գործընթացները այնպէս ընթանան, որ ռազմաքաղաքական թէ անվտանգային առումներով քաղաքական նոր քարտէսագծում կատարուի Լիբանանի շուրջ եւ Լիբանանի մէջ: Տարածաշրջանային ուժի վերածուած Հըզպալլան վճռորոշ դերակատարութիւն ունեցաւ ոչ միայն Լիբանանի, այլ նաեւ Սուրիոյ եւ Իրաքի մէջ: Որքան ալ Իրանի արտատարածքային ստորաբաժանումը նկատուի անիկա, այդուհանդերձ յատկապէս ընդհանուր քարտուղարին ունեցած դերակատարութեամբ Լիբանանը չներքաշուեցաւ տարածաշրջանային պատերազմի եւ յատկապէս...

Արցախի 44-օրեայ պատերազմի չորրորդ տարելիցի նշումը կը համընկնի Արցախի մէջ իրականացուած ցեղային զտումին եւ ամբողջական հայաթափումի առաջին տարելիցին: Փաստօրէն 44-օրեայ պատերազմը սկիզբն էր այն գործընթացին, որ պիտի աւարտէր Արցախի մէջ Ազրպէյճանի գործադրած ցեղասպանական արարքներով: Պատերազմական գործողութիւններ, ռազմական յանցագործութիւններ, շրջափակում, ցեղասպանական արարքներ իրենց նախադէպերը ունեցած էին պատերազմի տարբեր արարներուն ընթացքին: Արցախը, սակայն, իբրեւ հանրապետութիւն եւ ժողովուրդ, ծառացած էր այդ բոլորին դէմ...

2Իսրայէլի սանձազերծած պատերազմական  գործողութիւնները նոր շրջափուլի նախադրեալները կը պարզեն: Այդ ազդանշանը տրուեցաւ «Փէյճըր»-ներու եւ հաղորդակցութեան անթել միջոցներու հաւաքական պայթումներով, ուր փաստուեցաւ արհեստագիտութեան լիարժէք օգտագործման, թափանցումի եւ զանգուածային արդիւնք ստանալու մեթոտներու կիրարկումը: Հերթական անգամ համոզում փոխանցելով արդի ռազմագիտութեան նոր կանոններու կամ անոնց արմատական փոփոխութեան իրականութեան վերաբերեալ: Լիբանանի դէմ տեղի կ՛ունենայ համախառն (հիպրիտային) պատերազմ իր բոլոր ուղղութիւններով եւ միջոցներով` հրթիռակոծում, օդային յարձակում,...

Սեպտեմբեր 21-ի նշումը, հայկական երկրորդ հանրապետութեան տապալումէն ետք, կորսնցուցած է իր տօնականութիւնը: Պէտք է վերյիշել, որ Հայաստանի եւ Արցախի հանրապետութիւնները միմեանց անվտանգութեան գլխաւոր երաշխիքները կը հանդիսանային: Մէկուն կորուստը սպառնալիք է երկրորդին, եւ այս ելակէտէն ալ իմաստազուրկ է այն մօտեցումը, որ հայկական կողմը, ընդունելով Արցախը Ազրպէյճանի կազմին մէջ, պէտք է կեդրոնանայ 29.734 քառ. քիլոմեթրի պաշտպանութեան եւ պահպանման վրայ: Պաշտօնական Երեւանը Արցախի...

Տարածաշրջանի ապաշրջափակման հարցերուն նկատմամբ Իրանի զգայնութիւնը կը շարունակուի: Թէ՛ գործադիր եւ թէ՛ օրէնսդիր իշխանութիւններու ներկայացուցիչները ամէն առիթի կը յիշեցնեն Հայաստանի հետ Իրանի սահմանի որեւէ փոփոխութեան մերժելիութիւնը: Հերթը Իրանի արտաքին գործոց փոխնախարարին էր հարցը վերարծարծելու. ան յստակ կը դարձնէր իր երկրին սկզբունքային դիրքորոշումը` միջազգային սահմաններու անձեռնմխելիութեան վերաբերեալ: Այս դիրքորոշումը աւելի շեշտակի արտայայտելու առիթ ունէին խորհրդականները: Անոնք հասցէականութիւն կը ներառէին իրենց մօտեցումներուն...