Մանկապատանեկան

Պատրաստեց՝ ՇՈՂԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ Ամառուան արձակուրդը առիթ է` այցելելու ազգականներու, զարմիկներու, ժամանակ անցընելու մեծ հայրիկներուն, մեծ մայրիկներուն հետ... Այս հաւաքոյթները մեր մեծ ընտանիքին անդամներուն հետ մեզի կարելիութիւնը կու տան աւելի լաւ ծանօթանալու անոնց կապերուն եւ պատմութիւններուն: Այս պատմութիւնները կրնան օգնել քեզի` կազմելու գերդաստանիդ տոհմածառը: * * * Սակայն ի՞նչ է տոհմածառը: Ան կը ներկայացնէ, ծառի կերպարանքի մը տակ գերդաստանի մը անդամները...

Պատրաստեց՝ ՇՈՂԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ Օգոստոս ամիսը անուանուած է հռոմէացի Օգոստոս կայսրին անունով: Սկիզբի օրերուն օգոստոս ամիսը հռոմէական օրացոյցի վեցերորդ ամիսն էր եւ ճանչցուած` սեքսթիլիս անունով, լատիներէնով` «վեցերորդ ամիս»: ՔԱ մօտաւորապէս 700 թուականին է, որ օգոստոսը օրացոյցին մէջ աւելի ետեւ մնաց, երբ յունուար եւ փետրուար ամիսները աւելցուեցան Նումա Փոմբիլիուս թագաւորի հրամանով: Օգոստոսը նաեւ բազմաթիւ անգամներ փոխած է իր օրերու թիւը: Հռոմէական 10...

Պատրաստեց՝ ՇՈՂԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ Աշխարհի շուրջ բազմաթիւ ուսումնասիրութիւններ ապացուցած են, որ կապոյտը մարդոց մեծամասնութեան նախասիրած գոյնն է: Կապոյտը մաս կը կազմէ հիմնական երեք գոյներու խումբին` դեղինին եւ կարմիրին կողքին: Ան շատ սիրուած է եւ կը գործածուի ամէն տեղ` արուեստին մէջ, հագուստներու համար (գործի հագուստներ, ճինզեր...), զարդարանքներու համար... Ան երբեմն կը նշուի սայէն անունով: Գոյութիւն ունին կապոյտի հարիւրաւոր երանգներ` մութ, բաց, կանաչի...

Պատրաստեց՝ ՇՈՂԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ Կրան Փախաթեն կը գտնուի Փերուի հիւսիսը, Անտեան լեռներուն եւ Ամազոնի անտառին սահմանին վրայ: Այս շրջանը օժտուած է շատ հարուստ բնութեամբ մը, ինչպէս, օրինակի համար, թռչուններու բազմաթիւ տեսակներ եւ սքանչելի ջրվէժներ, սակայն նաեւ` պատմական գանձով մը, հետեւաբար ան պահպանուած շրջան մըն է. այսինքն հոն մուտքը արտօնուած չէ բոլոր այցելուներուն: * * * Կրան Փախաթենի մէջ գիտնականները գտած են...

Պատրաստեց՝ ՇՈՂԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ Մայիս ամսուն ռուս գիտնականներ նոր կղզիի մը գոյութիւնը բացայայտեցին Կասպից ծովուն հիւսիսային բաժինին մէջ: Անոնք կրցան տրոններով կղզին նկարել, սակայն չգացին զայն հետախուզելու: Մինչեւ կղզի հասնիլը շատ դժուար է, որովհետեւ զայն շրջապատող ջուրերը շատ խորունկ չեն: Գիտնականները կղզիին  մեծութեան մասին տեղեկութիւններ չհայհայթեցին: Այս կղզին յայտնաբերուեցաւ ծովուն մակարդակին ցածնալուն պատճառով: Այս երեւոյթին գլխաւոր պատճառներէն մէկն է շրջանին մէջ...

Պատրաստեց՝ ՇՈՂԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ Ամառ է: Առիթները շատ են զովանալու համար պաղպաղակ ուտելու, կամ հաւաքոյթներու ատեն անուշեղէններ ու կարկանդակներ ուտելու: Իսկ այս յատկապէս ուտելիքները մեծ քանակով շաքար կը պարունակեն... Այո՛, ճիշդ է, որ շաքարը համով է... ու նաեւ` ուղեղին համար լաւ: Սակայն ուշադրութի՛ւն. բոլոր շաքարները մեր առողջութեան համար լաւ չեն: Մենք պէտք է գիտնանք զանազանել օգտակար եւ ո՛չ օգտակար շաքարներուն միջեւ:...

Պատրաստեց՝ ՇՈՂԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ Արդեօք մենք իրողապէս ամրան եղանակին մէ՞ջ կը գտնուինք, եւ անշուշտ, անոր հետ ջերմաստիճանը կը սկսի իր անդադար վերելքը: Եւ ինչպէս ամէն տարի, մենք պէտք է վերյիշենք կարեւոր նախազգուշութիւններ` այս եղանակին մենք մեզ պահպանելու համար: Կլիմայի փոփոխութիւններուն պատճառով մենք յաճախ տօթի օրեր կ՛ապրինք: Օրերու ընթացքին ջերմաստիճանը կը հասնի 36 աստիճանի` առանց գիշերը շատ նուազելու: Այս տօթի ժամանակներուն տոկալը...

Պատրաստեց՝ ՇՈՂԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ Երեւակայեցէք, որ հանդարտօրէն կը պտտինք Լոնտոնի փողոցներուն մէջ: Յանկարծ քաղաքին մէջէն անցնող Թէյմզ գետէն դուրս ելլելով` ձեր դիմաց «կը տնկուի» հսկայական կապոյտ կէտ մը: Տարօրինակ անակնկա՞լ: Ո՛չ, ան պարզապէս նոր արձան մըն է: Այս արուեստի գործին անունն է` «Ուէյլ օն տը Ուարֆ», կէտ մը հարթակին վրայ: Ան ստեղծուած է երկու ամերիկացի արուեստագէտներու կողմէ եւ զետեղուած` երկնաքերներու միջեւ,...

Պատրաստեց՝ ՇՈՂԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ Դպրոցներուն մեծամասնութիւնը արդէն դռները փակած է, կամ փակելու վրայ է: Սակայն մեր հիւսիսային կիսագունդին մէջ ամրան տաք եղանակը տակաւին նոր սկսաւ: Հիւսիսային կիսագունդին մէջ ամրան եղանակը կը սկսի 21 յունիսին, որ ճանչցուած է նաեւ իբրեւ ամառնային արեւադարձի օրը, երբ հիւսիսային բեւեռը առաւելագոյն չափով թեքած է դէպի արեւ: Իբրեւ արդիւնք` այդ շրջաններու բնակիչները պիտի վայելեն 2025-ի ամէնէն երկար...

Պատրաստեց՝ ՇՈՂԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ Հնդկաց ովկիանոսին մէջ գտնուող Սոքոթրա կղզին Եմէնի գլխաւոր կղզին է: Ան ունի 130 քմ երկարութիւն եւ մօտաւորապէս 40 քմ լայնք: Ան մօտ է նաեւ Սոմալիին, որ կը գտնուի 230 քմ հեռու: Կղզին շրջապատուած է ճերմակ աւազով ծովափներով եւ ամբողջապէս կապոյտ ջուրերով: Ան ունի տաք կլիմայ մը եւ անապատային կամ ժայռոտ տեսարաններ: Սոքոթրայի վրայ ապաստան գտած են տեսակաւոր...

Պատրաստեց՝ ՇՈՂԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ Մեղուները անհրաժեշտ են աշխարհի վրայ ապրող էակներու կեանքին` թռչուններուն, ինչպէս նաեւ մարդոց: Անոնք այնքան կարեւոր են, որ նոյնիսկ գոյութիւն ունի անոնց յատկացուած միջազգային օր մը` 20 մայիսը, որ Մեղուներու միջազգային օր հռչակուած է: Այս առիթով մօտէն տեսնենք, թէ անոնց գոյութիւնը ինչո՛ւ անհրաժեշտ է երկրագունդին կեանքին: * * * Մեղուները միջատներ են, որոնք ծաղիկներէն բեղմնափոշի եւ հիւթ կը...

Պատրաստեց՝ ՇՈՂԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ Աշխարհի վրայ առաջին մարդ արարածները շատ մեծ թիւով չէին: Անոնք կ՛ապրէին որսորդութեամբ, ձկնորսութեամբ, պտուղներ քաղելով: Անոնք թափառաշրջիկ էին, անդադար կը տեղափոխուէին` ըստ եղանակին կամ իրենց շուրջ գտնուած ուտելիքներուն: Ապա կարգ մը մարդիկ սկսան իրենց ուտելիքները արտադրել, եւ ասիկա ամէն ինչ փոխեց մարդկութեան համար: Անոնք սկսան տուներ շինել իրենց մշակած հողերուն մօտ: Այս ձեւով յայտնուեցան յատուկ տեղի մը...

Պատրաստեց՝ ՇՈՂԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ Չինաստանի մէջ մարդամեքենաներ ստեղծողներ ուզած են լուսարձակի տակ բերել իրենց նոր գիւտերը: Հետեւաբար անոնք կազմակերպած են կէս մարաթոն մը` իրենց մարդամեքենաներուն եւ մարդոց համար: Ասիկա աշխարհի մեքենաներու եւ մարդոց մասնակցութեամբ վազքի առաջին մրցումն էր. անիկա տեղի ունեցաւ 19 ապրիլին, Ք-թաուն (Ե. քաղաք) Փեքինի թաղամասին մէջ, ուր կը գտնուին արհեստագիտութեան բազմաթիւ ընկերութիւններ: * * * Օրէնքները խիստ էին:...

Պատրաստեց՝ ՇՈՂԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ Ալկորիթմ... Մենք այս բառը յաճախ կը լսենք, յատկապէս` այս վերջին շրջաններուն, սակայն հաւանաբար մեզմէ քիչերը գիտեն, թէ ճիշդ ի՛նչ կը նշանակէ այդ բառը: Կրնայ ըլլալ նաեւ, որ այդքան ալ խրթին բառ մը չէ... * * * Ալկորիթմ բառը եկած է Թուաբանագէտէ մը, որ գտած է թուաբանական խնդիրները լուծելու նոր ձեւ մը: Ալկորիթմը շարք մըն է հրահանգներու, որոնք...

Պատրաստեց՝ ՇՈՂԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ 23 ապրիլ 2005-ին առաջին վիտէոն կը սփռուէր ԵուԹուպի էջին վրայ, եւ այս վերջին երկու տասնամեակներուն ընթացքին այդ էջը տեսակաւոր փոփոխութիւններու ենթարկուեցաւ: * * * Ճիշդ քսան տարիներ առաջ ԵուԹուպ կը սփռէ իր առաջին վիտէոն: Այդ կարճ վիտէոյին մէջ կարելի է տեսնել ԵուԹուպի հիմնադիրներէն Ժաուետ Քարիմը` Միացեալ Նահանգներու Սան Տիեկոյի կենդանաբանական պարտէզին մէջ փիղերուն առջեւ: Այս վիտէոն կը...

Պատրաստեց՝ ՇՈՂԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ Գարնանային մթնոլորտը արդէն մուտք գործած է մեր տուներէն ներս, եւ հաւանաբար դուն սկսած ես Զատկուան պատրաստութիւններուդ: Անցեալ շաբաթ մենք սորվեցանք գեղեցիկ ծաղկեպսակներ շինել տունը զարդարելու համար, իսկ այս շաբթուան էջին մէջ պիտի գտնես ձեռայիններ, Զատկուան սեղանին վրայ ալ այդ տօնական մթնոլորտը սփռես: Ա.- Կակաչներու Դաշտ Մը Թուղթէ այս կակաչները կրնաս գործածել զարդարելու համար սեղանդ` կամ զանոնք շարելով...

Պատրաստեց՝ ՇՈՂԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ Համացանցին վրայ մեծ թիւով տեղեկութիւններ հսկայ խառնարան մը կը ստեղծեն` իրական լուրեր, սխալ լուրեր, «կէս-կէս» լուրեր... Հետեւաբար արդեօ՞ք պէտք է հաւատալ համացանցին եւ ընկերային ցանցերուն վրայ մեր բոլոր տեսածներուն, լսածներուն եւ կարդացածներուն: * * * Համացանցը սքանչելի գործիք մըն է, որ մեզի կարելիութիւնը կու տայ դիւրութեամբ հասնելու բազմաթիւ եւ տեսակաւոր տեղեկութիւններու: Համացանցին վրայ կարելի է զբաղիլ, տեղեկութիւններ...

Պատրաստեց՝ ՇՈՂԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ Կատակները սիրողներուն համար ամէնէն լաւ տօնը ապրիլ 1-ն է: Տարուան մէջ ապրիլ 1-ը այն միակ օրն է, երբ կատակներն ու հնարքները ընդունուած են, եւ նոյնիսկ` քաջալերուած: Այս հաճելի սովորութեան ծագումը յստակ չէ: Կարգ մը անձեր կը հաւատան, թէ ան սկսած է 1582 թուականին, երբ աշխարհը որդեգրեց այժմ գործածուող օրացոյցը` հրաժարելով նախկինէն, երբ Նոր տարին կը սկսէր ապրիլ...

Պատրաստեց՝ ՇՈՂԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ Մէկ տարիէ աւելի Պրազիլի մէջ բջիջային հեռաձայնները արգիլուած են դպրոցներէն ներս եւ այս քայլին օգուտները արդէն նշմարելի են... Այս փորձը կատարուած է Ռիօ տը Ժանէյրօ քաղաքին մէջ, եւ անոր արդիւնքը ոչ մէկ կասկած կը յառաջացնէ. աշակերտները դասարանին մէջ աւելի կը կեդրոնանան եւ զբօսանքներուն «առաջուան պէս» կը խաղան: * * *   Այս փորձառութենէն առաջ վիճակը անկառավարելի դարձած...

Պատրաստեց՝ ՇՈՂԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ Այս արհեստական բանականութեան (AI-ԱԲ) մասին երեւակայած էին եւ իրենց դրութիւններուն մէջ ներկայացուցած էին գիտաերեւակայական վէպերու հեղինակները միայն, մինչ այսօր ան դարձած է իրականութիւն, եւ մենք զայն կը գործածենք մեր առօրեայ կեանքին մէջ... եւ յաճախ` առանց անդրադառնալու: * * * - Ի՞նչ է արհեստական բանականութիւնը Արհեստական բանականութիւնը (ԱԲ) համակարգիչի (փրոկրամ) մարդ արարածին նմանը ընելու, զայն ընդօրինակելու: Ան սկիզբը...