Յօդուածներ

Հայ եկեղեցւոյ Մեծի Տանն Կիլիկիոյ կաթողիկոսութիւնը ուրախութեամբ կը յայտարարէ, թէ կաթողիկոսարանին մէջ գործող Հայագիտական կեդրոնը` Ազգային կեդրոնական վարչութեան որոշումով անուանուեցաւ Արամ Ա. կաթողիկոսին անունով` «Արամ Ա. Կաթողիկոս» Հայագիտական Հիմնարկ Շուրջ երեսուն տարի առաջ, վեհափառ հայրապետին գահակալութեան առաջին տարիներէն սկսեալ, համեստ պայմաններու մէջ նախ իբրեւ արեւմտահայերէնի զարգացման նուիրուած դասընթացքներով սկսած յիշեալ նախաձեռնութիւնը հանգրուանային կերպով կազմակերպուեցաւ ու ծաւալեցաւ` վեհափառին անմիջական քաջալերանքով ու...

ՎԱՐՈՒԺԱՆ ԱՐՔԵՊԻՍԿՈՊՈՍ Հայ Եկեղեցին` Գործակից Եւ Զօրակից Պետութեան Քրիստոնէութիւնը որդեգրելու իրողութիւնը պատահական  երեւոյթ մը չէր մեր կեանքին մէջ եւ ոչ ալ անձի մը կամ անձերու նախասիրութեան կամ ճաշակի  հարց մը: Քրիստոնէութիւնը ինքը չեկա՛ւ մեզի, մե՛նք հրաւիրեցինք, մենք ներքաշեցինք  զայն մեր մէջ, քանի մեր դարաւոր ժողովուրդի նկարագրին ու քրիստոնէական վարդապետութեան միջեւ հարազատ նմանութիւններ եւ մտերմութիւններ կային: Նոյնութիւն, որ դիմանալու, տոկունութեան եւ...

Պատրաստեց` ԿԱՐՕ ԱԲՐԱՀԱՄԵԱՆ Խմբագիր, վաստակաւոր լրագրող, հրապարակագիր, թատերագիր, յուշագիր, թարգմանիչ: Ծնած է Պոլիս: Փոքր տարիքէն յաճախած է Վիեննական Մխիթարեան վարժարանը, զոր աւարտելէ ետք անցած է Պոլսոյ համալսարանի գրականութեան բաժանմունքէն եւ վկայուած` փիլիսոփայութեան եւ հոգեբանութեան ճիւղերէն: Առաջին հրատարակուած գործը «Բառասխալ» խորագրեալ պատմուածք մըն է, լոյս տեսած` Խաչիկ Ամիրեանի թարգմանութեամբ, «Անիւ» պարբերաթերթին մէջ:  1955-էն սկսեալ մաս կազմած է «Մարմարա»-ի «Գրական էջեր»-ու խմբագրական...

ԱՀԱՐՈՆ ՇԽՐՏԸՄԵԱՆ Հայոց ցեղասպանութեան մթին օրերուն, երբ  բնաջնջում կը սպառնար հայ ժողովուրդին, յուսոյ լոյս մը ճառագայթեց Մուսա Լերան  կատարներուն վրայ: Մուսա Լերան հերոսամարտը հայ ազգային ազատագրական պայքարի  փառապանծ էջերէն մէկն է: Մուսա Լեռը կը գտնուի Կիլիկիոյ` Տաւրոսի  Ամանոս լեռնաշղթայի հարաւարեւմտեան  փէշերուն: Անոր լանջերուն սփռուած են Սուէտիոյ հայկական վեց գիւղերը: Գիւղախումբին աւելի քան վեց հազար բնակիչները կը զբաղէին  հողագործութեամբ, անասնապահութեամբ եւ...

ԳԷՈՐԳ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ Քաղաքական գիտութիւնների թեկնածու, ՀՅԴ Բիւրոյի Հայ դատի կեդրոնական գրասենեակի յատուկ ծրագրերի պատասխանատու 2025 թ. օգոստոսի 8-ին Ուաշինկթընում ամերիկեան միջնորդութեամբ Հայաստանի եւ Ազրպէյճանի արտգործնախարարների կողմից նախաստորագրուեց «Ազրպէյճանի Հանրապետութեան եւ Հայաստանի Հանրապետութեան միջեւ խաղաղութեան ու միջպետական յարաբերութիւնների հաստատման մասին» համաձայնագիրը: Դրա մասին կողմերը 2025 թ. մարտի 13-ին, երբ Ազրպէյճանի արտգործնախարարը, արհամարհելով պաշտօնական Երեւանի` համատեղ յայտարարութեամբ հանդէս գալու առաջարկն ու խախտելով...

ՀՐԱՆԴ ՄԱՐԳԱՐԵԱՆ Յոգնած էր, յոգնած անտառին խորքը ծուարած թաքուն այս հի՜ն ծառը ծեր... Ճիւղերը չորցած, տերեւներն վաղո՜ւց դալկացած, խամրած: Գարունը արդէն հրաժեշտ տուած անցած, գացած էր անյայտ եզրերը շէկ հորիզոնի... Ժամանակի բութ լուծին տակ կքած, յոգնա՜ծ էր, յոգնա՜ծ այս հին ծառը ծեր... Արեւի առջի բարի-լոյսն անգամ, որ սիրոյ բոյրով պահեր կ՛աւետէր եւ հին օրերը նազով կ՛օրօրէր, հիմա դալկացած արձագանգ մ՛իսկ...

ՅԱԿՈԲ ԼԱՏՈՅԵԱՆ Միացեալ Նահանգներու նախագահ Տանըլտ Թրամփի ծրագիրը բաւական մեծ աղմուկ բարձրացուց եւ անդրադարձ ունեցաւ միջազգային, տարածաշրջանային եւ հայկական իմաստով: Բնականաբար ոչ ոք կրնայ խաղաղութեան դէմ ըլլալ: Ոչ ոք կրնայ խաղաղութեան ձգտումի ճիգերն ու արդիւնքները նսեմացնել: Բնական է, որ, ինչպէս ամէն համաձայնագիրի պարագային, վերապահութիւններ եւ աւելի լաւ ձեռքբերումներու փափաքներ ըլլան: Օրակարգեր, որոնք, չենք ալ գիտեր, ոմանց համար մանրամասնութիւններ են, ուրիշներու...

Լ. ԱՅՎԱԶԵԱՆ Վերջին օրերու միջազգային դէպքերը եկան կարգ մը հարցականներ յառաջացնելու փոքր երկիրներու ժողովուրդներուն մօտ` այն միջոցներուն մասին որոնց, անհրաժեշտ է դիմել իրենց պաշտպանութիւնը եւ ֆիզիքական գոյութիւնը, երաշխաւորելու համար` ի տես մեծ պետութիւններու ապահոված պաշտպանական «հովանոցներ»-ու հովանոցներ ու անարդիւնաւէտութեան: Ռուսիա տարիներ շարունակ ինք զինք ներկայացուցած էր իբրեւ Հայաստանի պաշտպան: Սակայն երբ հարցը հասաւ Ազրպէյճանի հետ բախումներուն, Մոսկուա չուզեց զայրացնել Պաքուն:...

ՎԱՐՈՒԺԱՆ ԱՐՔԵՊԻՍԿՈՊՈՍ Արդէն մտանք աշխարհական ղեկավարներու դաշտին մէջ: Ո՞վ կրնայ  ըլլալ երկրի կամ ազգի ղեկավար, հոս է բուն հարցը: Աստուածաշունչը երանելի կը գտնէ այն երկիրը, որուն թագաւորը (ղեկավարը) ազնուական է, եւ ողբալի կը նկատէ այն երկիրը, որուն թագաւորը մանուկ է: «Երանի քեզի երկիր, երբ թագաւորդ ազնուական է» (Ժղ 10.17): Հակառակը` «Վայ քեզ քաղաք, որ թագաւորդ  մանուկ է» (Ժղ 10.16): Երկրի...

ԱՍՊԵՏ ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ Հայ եկեղեցին սեպտեմբեր 14-ի մօտիկ կիրակին կը նշէ հինգ տաղաւար տօներէն Խաչվերացը: Խաչվերաց կը նշանակէ խաչը վեր բարձրացնել: Տօնը նուիրուած է Տիրոջ խաչափայտի պարսկական գերութենէն Երուսաղէմ վերադարձին, Գողգոթայի վրայ կանգնեցման ու փառաբանութեան յիշատակին: Պարսից Խոսրով Բ. Փարւէզ թագաւոր (590-628) 614-ին յարձակեցաւ Երուսաղէմի վրայ, սուրի քաշեց քաղաքին բնակիչներէն 57 հազար հոգի, իսկ 35 հազար հոգի ալ գերեվարեց: Պարսիկներ թալանեցին...

Շաբաթ, սեպտեմբեր 6-ին հողին յանձնուեցաւ ՀՅԴ-ի հաւատաւոր անդամ Գէորգ Փափազեանը: Ստորեւ կը ներկայացնենք դամբանականը, զոր ՀՅԴ «Արշաւիր Շիրակեան» (Քալիֆորնիա) կոմիտէին անունով ներկայացուց Սարգիս Տաղտէվիրեանը` յուղարկաւորութեան արարողութեան ընթացքին: Գէորգը ծնած է Պէյրութ, Լիբանան, 23 մայիս 1952-ին: Անդրանիկ եւ Մարի Փափազեաններու 4 զաւակներէն երրորդն է, կրտսերը` Նազելիին եւ Աւետիսին ու երէցը` Սարգիսին: Աւարտած է Պուրճ Համուտի Մեսրոպեան վարժարանը, որմէ ետք 2 տարի...

ՀԱՄԲԻԿ ՄԱՐՏԻՐՈՍԵԱՆ Աչքը լոյս հայրենի ժողովուրդին եւ սփիւռքահայ զանգուածներուն: Վերջապէս հասանք երազուած ու փայփայուած «Խաղաղութեան հռչակագիրին» եւ Ուաշինկթընէն բարձրացան սպիտակ ծուխ ու ծափեր: Ժամանակին նման ծուխ բարձրացած էր, երբ արաբ-իսրայէլեան թնճուկը որպէ՜ս թէ գտած էր լուծում եւ  հաշտութիւն` ջերմ ձեռք սեղմումով: Թէեւ, այսօր լաւ է, որ մնամ քիչ մը լաւատես.. Այսօր բոլոր անոնք, որոնք լսած էին ու կը հաւատային Արեւմուտքի...

ՅԱՐՈՒԹ ՍԱՍՈՒՆԵԱՆ Վարչապետ Նիկոլ Փաշինեանի եւ սփիւռքի գործերու գլխաւոր յանձնակատար Զարեհ Սինանեանի կողմէ Հայաստանի եւ սփիւռքի միջեւ գրեթէ բոլոր կամուրջները այրելէ ետք, այժմ նախագահ Վահագն Խաչատուրեան կը շարունակէ աւերը: Մայիսի աւարտին, կառավարութեան «Երեւանեան երկխօսութիւն» ֆորումին մասնակցող արտասահմանեան լրագրողներուն հետ հարցազրոյցի ընթացքին Խաչատուրեան նսեմացնող մատնանշումներ կատարեց սփիւռքի մասին: Արժանթինի «Փերֆիլ» օրաթերթի միջազգային խմբագիր Սանթիակօ Ա. Ֆարելը նախագահին մեկնաբանութիւնները հրապարակեց 22 յունիս...

ՎԱՐՈՒԺԱՆ ԱՐՔԵՊԻՍԿՈՊՈՍ Այս ներածականէն ետք մօտենանք եկեղեցւոյ, այսինքն եկեղեցական կոչեցեալ ընտրեալներուն: Եկեղեցին մէկ է, կը բարձրաձայնենք: Ով չի գիտեր ատիկա: Ինչո՞ւ կը բարձրացնեն ատիկա, արդեօ՞ք ցոյց տալու համար, որ եկեղեցին պառակտուած է եւ դուրս եկած` իր մէկութենէն: Պարզ հաւատացեալը գիտէ, որ եկեղեցւոյ հիմնադիրը մարդացած Փրկիչն է, ան է գլուխը եկեղեցւոյ: Ճիշդ է` եկեղեցին իր հիմնաքարով մէկ է: Հաւատոյ հանգանակին մէջ...

Պատրաստեց՝ ՆԱՐԷ ԳԱԼԵՄՔԷՐԵԱՆ Բազմաթիւ են անհատներու գոյատեւումի դէպքերը, որոնք յաճախ պատմուածքներու, վէպերու եւ շարժապատկերներու նիւթ դարձած են: Անձնատուր չըլլալու կամքը եւ ոգին այդ անհատները մղած են գերմարդկային ճիգով գոյատեւելու: Մեզի ծանօթ ազգեր հաւաքական ջանքով այդ կ՛ընեն:  Ն. Փուն Լիմ իր լաստին վրայ Ծովուն վրայ 133 օր գոյատեւել. Փուն Լիմի ուշագրաւ կեանքը 23 նոյեմբեր 1942-ին գերմանական սուզանաւ մը ռմբակոծեց  Թագաւորական նաւատորմի «Պեն...

ՓՐՈՖ. ԱՐԱ ՍԱՅԵՂ Տանն Կիլիկիոյ կաթողիկէ հայոց Ռաֆայէլ Պետրոս ԻԱ. Մինասեան-կաթողիկոս պատրիարքը գլխաւոր բանախօսն էր երեք օրերու վրայ երկարող «Մշտնջենական երկրպագութիւն» երրորդ համագումարին, որուն բացումը կատարուեցաւ ուրբաթ, 6 յունիս 2025-ին, Լեհաստանի հարաւարեւմտեան կողմը գտնուող Վրոցլաւ քաղաքին մէջ` «Երկրպագութիւնը որպէս մարդկային յոյսի աղբիւր» կարգախօսով: Պատրիարքին կ՛ընկերակցէր Յորդանանի եւ Սուրբ Երկրի պատրիարքական փոխանորդ Նարեկ թ. ծ. վրդ. Նաամոյեան եւ Լիբանանի պատրիարքական թեմէն`...

Ս. ՄԱՀՍԷՐԷՃԵԱՆ Բնական է, որ հայ քաղաքական միտքն ու մամուլը այս օրերուն իրենց ուշադրութիւնը կեդրոնացուցած են հայրենի իրադարձութիւններուն վրայ, որոնց երկնակամարին նորագոյն «աստղերը» փայլեցան Ուաշինկթընի ու Շանկհայի մէջ` առանց բոլորովին նսեմացնելու նախընթաց «աստղերը», որոնք լուսաւորելու փոխարէն` աստիճանաբար աւելի՛ կը մթագնեն մեր հորիզոնները, իսկ հայրենատիրութեան ու Արցախի իրաւունքներու պաշտպանութեան շարժումները, նախաձեռնութիւնները կը խլացուին իշխանականներու պարտուողական ու վնասարար քայլերուն, անոնց շուրջ տարուող...

Սփիւռքահայ մամուլի աշխատակից Վարուժան արքեպիսկոպոսի յօդուածաշարքին տեղ կու տանք` միաժամանակ ընդգծելով, որ Հայաստանի իշխանութիւններու սանձազերծած պայքարը բարձրաստիճան եկեղեցականներու դէմ կը յատկանշուի ապօրինի որոշումներով, յատկապէս  անոնցմէ ոմանց դէմ կիրարկուած ձերբակալութիւններով եւ բանտարկութիւններով: Պէտք է արձանագրել, որ վարչապետ Փաշինեանի յայտարարութիւնները եւ իրաւապահ մարմիններու առած քայլերը հիմնովին կը հակասեն սահմանադրութեան, որուն համապատախան յօդուածները կը շեշտեն եկեղեցի-պետութիւն անջատ ըլլալը, հետեւաբար ալ` եկեղեցւոյ գործունէութեան անկախութիւնը:...

ԶԱՒԷՆ Գ. ՂԱՐԻՊԵԱՆ Այնճարի մէջ այս տարուան մեծարենցեան ամառնային երեկոներու մշակութային ձեռնարկներու երրորդը նուիրուած էր Պարոյր Սեւակին` հայրենի գրագէտ, բանաստեղծ, հրապարագիր:  Անիկա տեղի ունեցաւ 24 օգոստոս 2025-ին,Ղարիպեաններուն «Հիւղը» բնակարանի բակին մէջ: Օրուան բանախօսն էր հայրենի մշակութաբան դոկտոր Թամար Յովհաննիսեան: Ան իր խօսքին սկիզբը նշեց, որ հայրենի բանաստեղծ Պարոյր Սեւակին անունը հայրենիքի ու սփիւռքի մէջ մնայուն կերպով հրապարակի վրայ է իր...

Պատրաստեց՝ ՄԱՐԱԼ ՄԽՍԵԱՆ Սուրիա «Քեսապի Տային» Գիրքի Շնորհահանդէս- Գինեձօն Կազմակերպութեամբ Քեսապի Համազգայինի «Համօ Օհանջանեան» մասնաճիւղին, 24 օգոստոսին «Սահակեան» սրահին մէջ տեղի ունեցաւ Տայիի դուստրին` Մանուշակ Սաղտըճեան- Փանոսեանի հեղինակած եւ 2021-ին հրատարակած «Քեսապի Տային» գիրքին շնորհահանդէս-գինեձօնը: Բարի գալուստի եւ բացման խօսքով հանդէս եկաւ օրուան հանդիսավար Սեւան Ասատուրեան-Մանճիկեան, որ լուսարձակի տակ առաւ Քեսապի պատմութեան մէջ անզուգական եւ եզակի դէմքին` Տայիին նկարագրի գիծերը` որպէս...