Յօդուածներ

ԱՍՊԵՏ ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ Հայկազեան համալսարանի մամուլէն, հայկական սփիւռքի ուսումնասիրութեան կեդրոնի միջոցներով 2017-ին լոյս տեսաւ «Լիբանանի հայերը (Բ.) գիտաժողովի նիւթեր (14 - 16 մայիս 2014)» հատորը, բաղկացած` 365 էջերէ, հայերէն, ֆրանսերէն եւ անգլերէն լեզուներով: Հատորը երկրորդ գիրքն է կեդրոնի «Հայկական սփիւռք» մատենաշարին: «Հայ լիբանանեան դաշինքներ խաչակիրներու շրջանին» նիւթով հանդէս կու գայ Քլոտ Մութաֆեան: Ան կ՛ըսէ, որ ԺԱ. դարուն Կիլիկիոյ հայ իշխանները շփում...

ԿԱՐՕ ԱՐՄԵՆԵԱՆ Հայաստանի անկախ պետականութեան հոյակերտման մեծ հաիւրամեակի սեմին, քաղաքամայր Երեւանի իշխանութիւնները յայտարարած են նախագծային մրցոյթ Արամ Մանուկեանի յուշարձանը կանգնելու օրինակելի առաջադրութեամբ։ Մեծ ոստիւն մըն է ասիկա մեր պետականութեան հարազատ արմատներուն վերադառնալու եւ պատմական ճշմարտութիւնը սերունդներու յիշողութեան մէջ ամրագրելու իր էական մտատեսիլով։ Կը շնորհաւորենք քաղաքապետ Տարօն Մարգարեանն ու բոլոր անոնք, որոնք կրցան այս նախաձեռնութիւնը իրականութեան վերածել յաղթահարելով խորհրդային ժամանակներէն ժառանգուած...

Իրաքեան Քիւրտիստանը կը նախապատրաստուի ինքնավար կարգավիճակը բարձրացնելու անկախ պետութեան: Ընդհանրապէս որեւէ զօրակցական բացայայտ պաշտօնական կեցուածք չէ երեւցած որեւէ պետութեան կողմէ: Տարածաշրջանին մէջ նոր իրավիճակ չստեղծելու, վերապահութեան եւ ընթացակարգը չքաջալերող յայտարարութիւններ են ընդհանրապէս գերտէրութիւններու կողմէ: Առաւելագոյն պարագային լուռ, զուսպ մնացողներ, անուղղակիօրէն ձեռնպահ մնալով համաձայնութիւն յայտնելու մօտեցումները մատնելով: Յայտարարութիւնները սակայն կրնան իրողական դիրքորոշումներու հետ կապ չունենալ: Իրաքեան Քիւրտիստանը ո՛չ միայն ներքին, այլ...

Արդէն տարի մը անցած է 18 յունիս 2016-ի այն մահագուժ օրէն, երբ մեզմէ անվերադարձ բաժնուեցաւ Հայ համալսարանաւարտներու համախմբումի (ՀՀՀ) վարչական անդամ, գաղափարակից մեր գործընկերը` տոքթ. Զարեհ Մալճեանը: Ծնունդով` արաբկիրցի, հպատակութեամբ` լիբանանահայ, բնակութեամբ` սուրիահայ, աշխարհասփիւռ հայութեան նման, մէկէ աւելի պատկանելիութիւններով դրոշմուած, բայց ազգային հասարակաց հիմնական մէկ թիրախ` հայ ազգին ու Հայ դատին ծառայութեան նուիրուելու վճռակամութեամբ տոգորուած` հազուագիւտ անձնուրացներէն էր տոքթ. Զարեհ...

Յ. ԼԱՏՈՅԵԱՆ Հայաստանի սահմանադրութեան 48-րդ յօդուածը կ՛ըսէ. «Տնտեսական, սոցիալական եւ մշակութային ոլորտներում պետութեան հիմնական խնդիրներից է իրականացնել բնակչութեան առողջութեան պահպանման ծրագրեր, նպաստել եւ արդիւնաւէտ եւ մատչելի բժշկական սպասարկման պայմանների ստեղծմանը»: Հայաստանի անկախութենէն ի վեր գործող իրերայաջորդ իշխանութիւնները, որ խորքին մէջ նոյն արժեհամակարգով գործած են, ոչ մէկ ատեն բժշկական մարզին հանդէպ լուրջ մօտեցում ցուցաբերած են: Այսօր փաստօրէն Հայաստանի ղեկավար դասակարգը իր...

ԳԷՈՐԳ ԴԱՐԲԻՆԵԱՆ Թուրքիայի նախագահ Ռեճեփ Թայիփ Էրտողանը սխալ է համարել սեպտեմբերի 25-ին իրաքեան Քիւրտիստանի անկախացման հանրաքուէ անցկացնելու որոշումը: Էրտողանը յայտարարել է, որ իրենք հանդէս են գալիս Իրաքի տարածքային ամբողջականութեան օգտին եւ հանրաքուէի անցկացումը որակել է սպառնալիք միացեալ Իրաքի համար: Պաշտօնական Անգարան աւելի մտահոգ է Իրաքի տարածքային ամբողջականութեան պահպանման հարցում, քան նոյնիսկ` Իրաքն ինքը: Թէեւ իրաքեան քրտերի հանրաքուէին բացասաբար են վերաբերւում...

ՊԵՏԻԿ Տարիներէ ի վեր Հայկական երեսփոխանական պլոքը ունի իր գրասենեակը, որ ցարդ շատերու կը մնայ անծանօթ իր գոյութեամբ եւ գործունէութեամբ: Քանի մը օր առաջ «Ազդակ»-ին մէջ ծանուցում մը կը յայտարարէր երեսփոխանական գրասենեակի երկրորդ բաժինի բացումը` «Ազատամարտ» ակումբին մէջ, Էշրեֆիէ  հայութեան ծառայելու համար... Այս պիտակը` «Հայկական երեսփոխանական պլոքը»-ը հիմնուած է քաղաքական եւ ընկերային հարցերու համար, սակայն միշտ ունեցած է մէկ գլխաւոր...

ԴՈԿՏ. ՀՐԱՅՐ ՃԷՊԷՃԵԱՆ «Խոստումը» ժապաւէնը կրցայ դիտել 8 մայիսին, Պէյրութ: Մէկ կողմէ ապրեցայ յուզում, բայց նաեւ` հպարտութիւն: Յուզումը` Ցեղասպանութեան ահաւորութեան, որ անգամ մը եւս գծուեցաւ մտքիս ու հոգիիս մէջ` իբրեւ ապրող իրականութիւն: Բայց «Խոստումը» ժապաւէնին առնչութեամբ յատկանշականը այն էր, որ չկային սարսափազդու եւ արիւնալի տեսարաններ, ինչպէս որ է պարագան մերօրեայ շարժանկարի շատ մը արտադրութիւններու մէջ: Կրցած էին Ցեղասպանութեան «ահաւորութիւնը» ներկայացնել...

ՅԱԿՈԲ ՄԻՔԱՅԷԼԵԱՆ Շատերու համար դժուար է Քաթարի տեղը գտնել քարտէսի վրայ: Արաբական թերակղզիէն դէպի Պարսից կամ Արաբական ծոց երկարող աննշան տարածք մըն է,  որ տեսքով ճիշդ կոյր աղիքին կը նմանի, անիմաստ ներկայութիւն մը` մարմնին մէջ, սակայն երբ բորբոքի, կրնայ մահուան եզրին հասցնել մարդը: Այս աննշան երկիրը իր քարիւղի պաշարներուն շնորհիւ, դարձած է Ծոցի ամէնէն հարուստ երկիրներէն մին ու իր անվերջանալի...

ՔՐԻՍՏ ԽՐՈՅԵԱՆ Ուրբաթ, 10 յունիսին,  համալսարանի առաջին քննութենէս երկու օր առաջ, երեկոյեան ժամը 6:00-ին Ազգային գերեզմանատան մէջ Հալէպի հայաշատ թաղամասերու պաշտպանութեան ղեկավար ընկ. Րաֆֆի Պչաքճեանի նահատակութեան առաջին տարելիցին յարգանքի տուրք մատուցելէ ետք, պէտք էր ուղղուէի տուն` վերաքաղելու դասերս: Երկու օր վերջ կիսամեայի մը կարեւորագոյն  գիտելիքներս պիտի դրոշմէի քննութեան թուղթիս վրայ: Ճամբան պատահաբար հանդիպեցայ մեր պատասխանատու ընկերներէն մէկուն, որ յայտնեց, թէ...

Յ. ՊԱԼԵԱՆ «Տարեդարձներ» կը նշենք մենք մե՞զ դիտելու համար ժամանակի հայելիին մէջ, թէ՞ տուրք տալու սովորութեան, կամ պարզապէս ինքնահաստատման, կարծէք ըսելու, որ կանք` հակառակ չար հովերուն, տաքին ու ցուրտին: Կարծէք հպարտութիւն, իրաւունք եւ արժեւորում բխէին տարիներու գումարէն: «Տարեդարձ»-ները միշտ աւելի հնչեղ են, երբ թիւերը մեծ են եւ թուականները` կլոր, անոնցմով կը ձգտինք տպաւորել: Տարիներու գումարի յիշեցումը յաճախ դատարկի վկայութիւն է,...

Եթէ յետադարձ հայեացք մը նետենք պատմութեան վրայ, պիտի տեսնենք, որ հայ ուսանողութիւնը նշանակալից դեր ունեցած է թէ՛ մշակութային, թէ՛ հասարակական եւ թէ՛ քաղաքական կեանքին մէջ: Մեր գրականութեան ոսկեդարը համարուող Ե. դարը կը պարտինք մեր առաջին կրտսեր թարգմանիչներուն: Այդ շարժումին ծնունդ տուողները ուսանողներ էին: Անոնք Ս. Սահակի եւ Ս. Մեսրոպի աշակերտներն էին, որոնք հետագային մեկնեցան այդ ժամանակուան լուսաւորութեան կեդրոններ` կատարելագործելու իրենց...

ՎԱՉԷ ԲՐՈՒՏԵԱՆ Հարցը կը վերաբերի դիմատետրային միջավայրին: Աւելի մասնայատուկ կերպով` հայ-ազրպէյճանական սահմանագծին վրայ պարբերաբար տեղի ունեցող բախումներու արձագանգներուն` Դիմատետրի միջավայրէն ներս: Արձագանգներ, որոնք բնականաբար չեն սահմանափակուիր միայն ելեկտրոնային աշխարհին մէջ: Վերջին օրինակը մօտաւորապէս շաբաթ մը առաջ սահմանագիծին տեղի ունեցած արիւնալի միջադէպն էր, որ խլեց չորս հայ զինուորներու կեանքերը: Կասկած չկայ, որ իւրաքանչիւր հայու համար ծանր վիշտ ու կսկիծ կը պատճառէ...

Լիբանանի կառավարութիւնը բաղկացնող ուժերու ղեկավարներու հաւաքը խորքին մէջ կը ծառայէ ոչ թէ արտակառավարական ձեւաչափով հարցերու քննարկման նախադէպ ստեղծելու, այլ երկրի ճակատագրորոշ պահուն աշխատանքային նորուղենիշերու ճշդումը ամրագրելու: Արտակառավարական այս նիստը, խորքին մէջ իր էութեամբ կը տարբերի ցարդ գումարուած ազգային երկխօսութեան նիստերէն, որոնք ի բացակայութիւն պետական հաստատութիւններու բնականոն գործունէութեան կամ անոնց անդամալուծման դիմաց երկրի հիմնական համայնքներու եւ ուժերու ներկայացուցիչներուն միջեւ կապն ու...

ՄԻՔԱՅԷԼ ՀԱՋԵԱՆ Քաղաքական վերլուծաբան Արդէն ահա 23 տարի է, ինչ այս հարցը կարծես թէ դամոկլեան սրի պէս կախուած լինի ազրպէյճանա-արցախեան հակամարտութեան գօտու վրայ: Քանզի 1994թ. մայիսեան  հրադադարի պարգեւած այն պատրանքը, թէ տիրող` թէկուզ եւ յարաբերական, փխրուն խաղաղութիւնը եթէ ոչ հաստատուն, ապա, այնուամենայնիւ, որոշակի երաշխիք է պարունակում վերջնական ու տեւական խաղաղութեան հաստատման համար, իրականում ցնդում է օրէցօր` մշտական սպառնալիքի տեսքով վտանգելով...

Ռ. Հ. Ոմանք վախնալով, որ սխալ կը խօսին, կը խուսափին հայերէն խօսելէ, եւ ես անոնց շարունակ կ՛ըսէի. - Հոգ չէ, սխալ խօսեցէք, բայց հայերէն խօսեցէք: Այսօր ալ նոյնը կ՛ըսեմ ու պիտի ըսեմ: Միայն թէ սխալ խօսիլ կայ, սխալ խօսիլ ալ կայ: Կարգ մը սխալներ կրնան նեղ կացութեան մատնել մարդը, նոյնիսկ կրնան գործ բանալ անոր գլխուն: Ուրիշ լեզուներ զիս չեն շահագրգռեր,...

Ն. Պ. Յունիսի 20-էն 24 երկարող օրերուն, որոշ աղբիւրներու համաձայն` հաւանաբար յունիս 23-ին, 121 տարի առաջ, 1896-ին, «Գարահիսար լերան կրծքին` նա էլ ընկաւ վիրաւոր. կուրծքը պատռած, սիրտը խոցուած` չար թշնամու գնդակով»... Այդպէս ծանրօրէ՛ն վիրաւոր, բայց մինչեւ վերջին շունչ կռիւը շարունակելով` հարիւրաւոր իր զինակիցներուն հետ նահատակուեցաւ անզուգական Պետօ: Ամբողջ յունիս ամիսը, այդ տարի, օրհասական օրեր բաժին հանեց Վան-Այգեստանի եւ ընդհանրապէս հայոց...

ՍԻԼՎԻ ԱԲԷԼԵԱՆ Աշխատանքէ վերադարձիս ամէն անգամ, երբ առիթ ընծայուէր, երկար կը կանգնէի ժամացոյցի խանութներու ցուցափեղկին դիմաց: Ձեռքս կը տանէի դաստակիս ու կը յիշէի սեղանին վրայ մոռցած ժամացոյցս: Իսկ նորերուն մէջ կը փնտռէի ունեցածիս նմանը: Վերջապէս օր մը որոշեցի մտնել ու գնել հատ մը: Ինձմէ առաջ տեղացի կին մը` կանգնած ցուցասեղանին, կ՛ընտրէր ժամացոյց մը: Խանութին տէրը գունդ ու կլոր մարդ մըն...

ՊԵՏԻԿ ԱՇՈՏԵԱՆ «Եթէ մեծ վտանգը հասնի, ընտանիքս կ՛առնեմ, Շէյխ Մաքսուտ կ՛երթամ»: Հալէպի տագնապալի օրերուն, երբ ռմբակոծումներն ու կրակոցները կը սաստկանային եւ հաւանական մեծ վտանգի մը մասին տարաձայնութիւնները օրըստօրէ կը բազմապատկուէին, Ապու Թորոս խորհուրդ կու տար` ըսելով, որ եթէ  տարաձայնութիւնները իրականութիւն դառնան ու մեծ վտանգ մը գայ, ընտանիքս առնեմ եւ Շէյխ Մաքսուտի մեր տունը երթամ: Այն տունը, որ պատերազմէն առաջ կ՛օգտագործէինք...

Պատրաստեց՝ ՆԱՐԷ ԳԱԼԵՄՔԷՐԵԱՆ «Պիթըլզ» խումբի «Շի՛զ լիվինկ հոմ» երգը կը ցոլացնէ 1960-ականներու վերջաւորութիւնը, երբ  հազարաւոր պատանիներ խոյս տուած են իրենց տուներէն` ապրելու համար ցնորական ընկերութիւններու մէջ (Utopian communities): «Պի.Պի.Սի.»-ի կայքը հրապարակած է Պենճամին Ռամի յետադարձ ակնարկ ընող յօդուածը, որ կը ներկայացնենք թարգմանաբար: Յիսուն տարի առաջ Բրիտանիոյ երգերու դասաւորման ցուցակին մէջ առաջին դիրքը գրաւեց երգ մը, որ կ՛արտայայտէր ծնողներու մտավախութիւնները: «Պիթըլզ»...