Յօդուածներ

Ս. ՄԱՀՍԷՐԷՃԵԱՆ Շատեր վկայած են, որ Հայաստանը հրաշալի երկիր է: Այս օրերուն կը պատահին դէպքեր, որոնք շեշտը կը դնեն բառին առաջին արմատին վրայ, կը փաստեն, որ մեր հայրենիքը ՀՐԱՇՔի՛ երկիր է: Նորագոյն հրաշքը պատահեցաւ երկու օրուան մէջ. ՀԱՔ-ի մէկ անդամը` Զոյա Թադեւոսեան, նախ ամենայն ինքնավստահութեամբ խօսեցաւ Ազրպէյճանէն հայերուս «գրաւած հողերը» վերադարձնելու հրամայականին մասին, քննադատողներէն հակառակին փաստը պահանջեց, երկու օր ետք,...

ԼԵՒՈՆ ՇԱՌՈՅԵԱՆ Պէշիկթաշլեանի Անմոռանալի Պատգամը` «Եղբայր Եմք Մեք» «Եղբայր եմք մեք»-ը գրաբար արտայայտութիւն մըն է, որ այսօրուան աշխարհաբարով կը նշանակէ «Եղբայր ենք մենք»: Ասիկա Մկրտիչ Պէշիկթաշլեանի շատ նշանաւոր մէկ բանաստեղծութեան վերնագիրն է: Բանաստեղծութիւն մը, որ գրի առնուեցաւ իբրեւ տեսակ մը կոչ կամ ահազանգ` զգաստութեան հրաւիրելու համար պոլսահայ զանգուածները, որոնք ԺԹ. դարու կէսերուն թշնամացեր էին իրարու` դաւանական բուռն վէճերով: Հակամարտող կողմերէն...

Պատրաստեց՝ ՄԱՐԻՆԱ ՀԱՄԱՄՃԵԱՆ  «Խրիմեան Հայրիկ» Մենաթատրոնը` Արցախի Բեմին Վրայ 29 յուլիս 2018-ին Արցախի թատերասէրները կարելիութիւն ունեցան դիտելու ամերիկահայ բեմադրիչ, դերասան, թատերագիր, գիտնական, դոկտոր Հրանդ Մարգարեանի «Խրիմեան Հայրիկ» մենաթատրոնը: Ձեռնարկը կազմակերպուած էր Համազգայինի հայ կրթական եւ մշակութային միութեան Արցախի գրասենեակի նախաձեռնութեամբ եւ Ստեփանակերտի Վահրամ Փափազեանի անուան պետական տրամաթիքական թատրոնի համագործակցութեամբ: Ներկայացումին ներկայ էին` Արցախի Ազգային ժողովի փոխնախագահ Վահրամ Բալայեանը, ԱՀ Ազգային...

Խրիմեան Հայրիկի Ընտանեկան Կեանքը Եւ Տիրացութիւնը Յանկոյսներու Պստիկ Տաճար Սուրբ Աստուածածին Եկեղեցւոյ Մէջ ԱՍՊԵՏ ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ Վանի Յանկոյսներ թաղը Խրիմեան Հայրիկ ծնած է 4 (16) ապրիլ 1820-ին, Վանի Յանկոյսներու պապենական տան մէջ, այն պահուն, երբ արեգակը իր առաջին շողերը կ՛արձակէր Վարագայ լերան զոյգ գագաթէն: Հօրեղբայրը` Խաչատուր պապենական հնատիպ Աստուածաշունչի կողքին արձանագրած է. «Ի թուականութեան Հայկազեան տոմարիս ՌՄԿԹ եւ յամի Տեառն Փրկչին...

ՎԱՐԴԱՆ Զ. ՊԵՏՐՈՍԵԱՆ Ոմանք վերջին շրջանում Հայաստանում տեղի ունեցողը որակում են իբրեւ արդարադատութեան իրագործում, իսկ ուրիշների կարծիքով էլ, ընդհակառակը, գործւում են նոր սխալներ: Մենք հասել ենք մի տեղ, երբ այլեւս էական չէ, թէ ո՛ր տեսակէտի կրողներն են մեծամասնութիւն կազմում, որովհետեւ հարցը այլեւս տեղափոխուել է լուծումների այլ հարթակ: Կալանաւորուել է Հայաստանի երկրորդ նախագահ Ռ. Քոչարեանը: Կ՛ասեն` յետոյ ի՞նչ: Օրէնքի առջեւ բոլորը...

 ՆԱԹԱՆ ՊԵՏՐՈՍԵԱՆ Այսօր, 21-րդ դարու ընթացքին, երբ բազմաթիւ զարգացած պետութիւններ ունին աշխարհիկ սահմանադրութիւններ, որոնք անջատած են պետական համակարգը կրօնէն, իսկ որոշ պետութիւններ ալ գիտակցելով, որ կրօնի մխրճումը քաղաքական կեանքին մէջ պիտի ստեղծէ բաժանում հասարակութեան մէջ, արգիլած են կրօնական հաստատութիւններու միջամտութիւնը քաղաքական կեանքին մէջ եւ` հակառակը (քաղաքական գործիչներու ելոյթները` կրօնական հաստատութիւններուն մէջ): Հայաստանը, որ այսօր կը թեւակոխէ զարգացման ուղին եւ կը...

ԷԴԻԿ ԱՆԴՐԷԱՍԵԱՆ Ինքնաբուխ գործիչ Վարդգէս Գասպարիի երէկուայ արարքը, որի ժամանակ նա փորձում էր Ռուսաստանի Դաշնութեան պետական դրօշը եւ Ռոպերթ Քոչարեանի նկարը փակցնել ՀՀԿ եւ ՀՅԴ գրասենեակների մուտքին, հազիւ թէ ոեւէ խելացի մարդ համարի քաղաքական քայլ կամ արարք: Գասպարին միանշանակ առաջադրանք էր կատարում, իսկ թէ ո՞ւմ առաջադրանքը, կը փորձենք հասկանալ ստորեւ: Բայց նախ մէկ-երկու խօսք` այդ գործչի ոչ քաղաքական եւ, ոչ...

Հարցազրոյցը վարեց ՄԱՐԷՆ ՊԱՊԵԱՆ Արուեստը մարդկային ապրումներու հայելին է: Մեր հոգեւոր մշակոյթն ու ճշմարտութեան որոնման իւրայատուկ եղանակը, որ կ’արտացոլացնէ կեանքի ողբերգական կամ հերոսական, վեհ կամ նսեմ եւ յատկապէս գեղեցիկ կողմերը: Արուեստագէտին նպատակը իր ժողովուրդին, դասակարգին կամ համայն մարդկութեան իղձերու արտաբերումն է: Արուեստագէտը իր գործերով կրնայ նահատակներ ոգեկոչել, արդարութիւնը որոնել կամ նոյնիսկ ժողովուրդ մը յեղափոխութեան մղել: Հալէպի Արուեստից համալսարանի շրջանաւարտ Մոհամետ...

«Հայելիները ցոլացնելէ առաջ պէտք է աւելի մտածեն» Ժան Քոքթօ (ֆրանսացի վիպագիր, 1889-1963) Քաղաքական մանիփուլացիայի՞, թէ՞ անհանդուրժողութեան, անհեթեթութեան կամ ստրկամտութեան, սադրանքի եւ մութ հաշիւներու արդիւնք: Ըստ երեւոյթին, մարդիկ սկսած են առեւտուրի վերածել «թաւշեայ յեղափոխութիւն»-ն ու անոր պարզած պատկերը: Այս մասին հաստատում մը կատարեց վերջերս այդ շարժման ետին կանգնող եւ լայն ժողովրդավարութիւն վայելող վարչապետ Փաշինեանը` շեշտելով, որ պէտք է գործել թափանցիկ կերպով...

ՏՈՔԹ. ՎԵՀՈՒՆԻ ՄԻՆԱՍԵԱՆ Այլեւս յուսաբեկ` պանդոկ կը վերադառնամ: Վերջին փորձով կրկին Օրթագիւղի հայոց գերեզմանատունը գացած էի մեր գրականութեան հանճարեղ երգիծագրին` Յակոբ Պարոնեանին գերեզմանը յայտնաբերելու: Պոլսոյ պատրիարքարանին մէջ ինծի պարզած էին, որ այս գերեզմանատունը գոյութիւն ունեցած է ԺԷ. դարու երկրորդ կէսէն, եւ հիմա գրեթէ անյայտ են նոյնիսկ անցեալ դարուն հոն թաղուածներուն շիրիմները: Հասցէն` Dereboyu, Ustu, գրպանս, երկու անգամ անօգուտ շրջեցայ` փորձելով...

ԼԵՒՈՆ ՇԱՌՈՅԵԱՆ Փատովայէն Պոլիս դարձին միայն դպրոցն ու ուսուցչութիւնը չէր, որ կլանեց Պէշիկթաշլեանը: Ան շուտով բաժին վերցուց Պոլսոյ մշակութային, իմացական եւ ազգային եռուզեռին մէջ, աշխուժօրէն ծաւալեց հանրային գործունէութիւն ալ, որուն հիմնական առանցքը պիտի դառնար «Համազգեաց ընկերութիւն»-ը: Համազգեա՜ց: Թովիչ անուն: Ի՞նչ իմաստ ունէր այս անուանումը: «Համազգի» կը նշանակէ միեւնոյն ազգին պատկանող, ազգակից, համացեղ: Իսկ «համազգեաց»-ը վերոնշեալ բառին գրաբարեան յոգնակի սեռ.- տրակ....

ԵՂԻԱ ԹԱՇՃԵԱՆ Միացեալ Նահանգներու նախագահ Տոնալտ Թրամփի որոշումով տնտեսական պատժամիջոցներ հաստատուեցան Թուրքիոյ արդարադատութեան եւ ներքին գործոց նախարարներ Ապտուլհամիտ Կուլիի եւ Սուլէյման Սոյլուի դէմ` ամերիկացի պատուելի Էնտրիւ Պրանսընը ազատ արձակել մերժելու պատճառով («Սի. Էն. Էն.», 1 օգոստոս 2018): Իսկ միւս կողմէ, Թուրքիա Միացեալ Նահանգներէն պահանջեց յանձնել Անգարային ընդդիմադիր իսլամ քարոզիչ Ֆեթհուլլա Կիւլենը, որպէսզի անոր դիմաց ազատ արձակէ ամերիկացի հոգեւորականը: Բան մը,...

ՅԱՐՈՒԹ ՍԱՍՈՒՆԵԱՆ «Քալիֆորնիա Քուրիըր» թերթի հրատարակիչ եւ խմբագիր Ազրպէյճանի նախկին նախագահ Հայտար Ալիեւի երկրպագութիւնը այնքան չափազանցուած է, որ ամերիկացի պլոկըր Անտրէաս Մոզըրը Պաքու եւ Գանձակ կատարած իր այցելութեան ատեն ամէն տեղ բախած է «մեծ առաջնորդ»-ի յուշարձաններուն եւ շէնքերուն: Մոզըրը իր պլոկին մէջ գրած է երգիծական զեկոյց մը, որմէ հատուածներ կը ներկայացնենք մեր ընթերցողներուն` զուար-ճութեան համար: Մոզըր իր հեգնական յօդուածը սկսած...

ԿԱՐՕ ԱՐՄԵՆԵԱՆ Ռուսաստանի վերաբերմամբ պատմականօրէն գոյութիւն ունեցած են (եւ ունի՛ն) երկու հակադիր կարծրատիպային (stereotypical) մտայնութիւններ` հայ քաղաքական կեանքի ֆոլքլորին մէջ: Առաջինը, որ կ՛ըսէ, թէ կարելի չէ որեւէ ձեւով Ռուսաստանին հակադրուիլ կամ նոյնիսկ հակաճառել անոր... քանի որ անկէ կախուած է մեր գոյութիւնը այբէն մինչեւ ֆէ: Ռուբէն Տէր Մինասեան (Ռուբէն Դարբինեանի վկայութեամբ) համոզուած էր, որ մեր ժողովուրդը չէ «սորված» կռուիլ ռուսին դէմ:...

ՀՄԸՄ-ի 100-ամեակին Առիթով` Գործունէութիւնը Հայաստանի Հանրապետութեան Մէջ, 1918-1920 - Ա. ՅԱՐՈՒԹ ՉԷՔԻՃԵԱՆ ՀՄԸՄ-ի գործունէութիւնը Հայաստանի Հանրապետութեան տարածքին 1918-էն նոյեմբեր 1924, հիմնականին մէջ ՀՄԸՄ-ական գործիչներու կողմէ առաւելաբար Հայոց ցեղասպանութենէն փրկուած տասնեակ հազարաւոր որբերէն եւ երիտասարդներէն`  կայտառ եւ առողջ, կարգապահ եւ չարքաշ, ինքնավստահ, հայրենասէր ու բարոյական բարձր արժանիքի տէր քաղաքացիներ պատրաստել եղած է` մարմնակրթանքի եւ սկաուտութեան միջոցով, կրթութեան նախարարութեան հովանաւորութեամբ: ՀՄԸՄ-ի գլխաւոր...

ԱՐՏԱՇԷՍ ՇԱՀԲԱԶԵԱՆ Թուում է, թէ հարցն ունի յստակ եւ պարզ պատասխան. դաշնակցականը հայրենասէր հայն է, ով պատրաստ է ծառայել հայութեանն ու հայրենիքին, եւ եթէ յարկ լինի նաեւ կեանքը զոհաբերել յանուն նրանց: Այնուհետեւ: Դաշնակցականը այն հայն է, ով ձգտում է արդարութեան հայ հաւաքականութեան եւ անհատ հայ մարդու համար եւ պատրաստ է պայքարելու իր ազգակիցների քաղաքական-քաղաքացիական, ընկերային, տնտեսական եւ այլ իրաւունքների համար:...

ՏԱԹԵՒԻԿ ԱՂԱՋԱՆԵԱՆ Արդէն 8 տարի է Արցախի պատանիներուն զգալի մասին համար ամառային հանգիստի անբաժան մաս կը կազմեն տարբեր երկիրներու ՀՅԴ երիտասարդական միութիւններու կողմէ Արցախի մէջ կազմակերպուող պատանեկան ճամբարները, որոնք կը տեւեն երկու շաբաթ եւ նախատեսուած են 10-16 տարեկան պատանիներու համար: Բացառութիւն չէր նաեւ այս տարին: 2018-ին Արցախի մէջ կազմակերպուող ՀՅԴ պատանեկան ճամբարներու ընթացքին եւ արդիւնքներուն մասին է «Ապառաժ»-ի հարցազրոյցը ՀՅԴ...

Հայաստանի քաղաքական դաշտին մէջ արձանագրուող զարգացումներուն հետեւելով` ականատեսը կ՛ըլլանք ժողովրդավարութեան, արդարութեան համար մղուող պայքարին, երկրի արտաքին քաղաքականութիւնը ըստ կարելւոյն անկախ դարձնելու, կախեալ դրութենէ դուրս բերելու նկրտումներուն ու այս բոլորին մէջ ազգային մեր շահերը պաշտպանելու նախանձախնդրութեամբ շարժող կողմերու յստակ ուղեգիծին, անխոհեմ վարքագիծով հանդէս եկող անհատներուն կարգի հրաւիրելու եւ այդ ընթացքը սրբագրել տալու առողջ երեւոյթին: Արմատական փոփոխութիւնները պայքարելով, պոռթկալով ու ազգային շահերը...

ԼԵՒՈՆ ՇԱՌՈՅԵԱՆ Կրնանք անվարան պնդել, որ բաւական կոկիկ գրադարան մը կարելի է կազմել` քով-քովի բերելով այն բոլոր նիւթերը, որոնք կը խօսին Պէշիկթաշլեանի մասին. գիրքեր, ուսումնասիրութիւններ, ակնարկներ, վկայութիւններ, յուշեր, արժեւորումներ, վիտէօ- ժապաւէններ, պատկերասփիւռային յայտագիրներ եւ այլն, եւ այլն: Օրինակ, Յակոբ Օշական 100 էջի չափ նուիրած է անոր` իր «Համապատկեր»-ի Բ. հատորին մէջ (Երուսաղէմ, 1953), քիչ մը դժուար ընկալելի ու իրեն յատուկ...

Միացեալ Նահանգներու նախագահին մօտ հռետորաբանական  վերիվայրումներն ու կտրուկ շրջադարձները հետեւողական վարքագիծի բնոյթ կրած են: Այնքան մը, որ ոճի աննախընթաց սաստկացումը, հասցէական վերագրումները, հետեւողներուն մօտ սկսած են տարակուսանքներ ստեղծել յայտարարուածի եւ անոր համապատասխան առնուելիք քայլերու բացակայութիւնը կանխատեսելով: Փիոնկեանկ-Ուաշինկթըն արձանագրուած փոխմեղադրական մագլցողականութիւնը պահ մը աշխարհը համոզեց, որ հիւլէական պատերազմի մեկնարկը սարերու ետին չէ: Կտրուկ շրջադարձը Ուաշինկթընի կողմէ, աւելի ճիշդը` նախագահ Թրամփի ոճային...