Յօդուածներ

ԵՂԻԱ ԹԱՇՃԵԱՆ 3 օգոստոս 2014-ին ՏԱՀԵՇ-ի ահաբեկիչները հիւսիսային Իրաքի մէջ պաշարեցին Սինճար լեռը եւ սպաննեցին, բռնաբարեցին եւ գերի բռնեցին հազարաւոր անմեղ եզիտիներ: Այդ օրը աշխարհի եզիտիներուն կողմէ կը յիշուի իբրեւ իրենց պատմութեան նորագոյն ցեղասպանութիւնը` յուսալով, որ վերջինը կ՛ըլլայ: Եզիտիները սատանայապաշտ չեն, ինչպէս շատերը կը կարծեն, այլ կը հաւատան, որ Աստուած աշխարհը կառավարելու համար լիազօրած է 7 հրեշտակներ, որոնցմէ ամէնէն զօրաւորը...

ԼԵՒՈՆ ՇԱՌՈՅԵԱՆ Պէշիկթաշլեան Ինչպէ՞ս Անդամակցեցաւ Հայկական Մասոնական Օթեակին Բանաստեղծ Մ. Պէշիկթաշլեանի կենսագիրներէն ոմանք չեն վարանիր յիշեցնելու, թէ Զէյթունի ապստամբութեան մեր սիրելի այս երգիչը իր կեանքին վերջին շրջանին մաս կազմեց նաեւ ազատ-որմնադիրներու (մասոն) Պոլսոյ հայկական «Սէր» օթեակին (հիմնուած 1866-ին եւ գործած` մինչեւ 1898): Ոմանք թերեւս զարմանան այս տեղեկութիւնը կարդալով, պարզապէս անհամատեղելի գտնելով քնարերգակ բանաստեղծ Պէշիկթաշլեանի նուրբ խառնուածքը կամ ուսուցիչի իր համեստ...

ՅԱՐՈՒԹ ՍԱՍՈՒՆԵԱՆ «Քալիֆորնիա Քուրիըր» թերթի հրատարակիչ եւ խմբագիր Վերջին յօդուածներէս մէկուն մէջ գրած էի Միացեալ Նահանգներու արտաքին գործոց նախարարութեան կրօնական ազատութիւններու նուիրուած տարեկան զեկոյցին մասին, ուր նշուած էր, որ` «Թուրքիոյ մէջ բոլոր կրօնական խումբերը, բացի սիւննի մահմետականներէ, կը տառապին խտրականութենէ եւ հալածանքներէ... Կրօնական փոքրամասնութիւնները կ՛ըսեն, որ կը շարունակեն դժուարութիւններ կրել հանրային դպրոցներու մէջ` պարտադիր կրօնի դասերէ ազատ կացուցուելու, պաշտամունքի վայրերու...

Հայաստանի Հանրապետութեան սփիւռքի նախարարութիւնը հաղորդագրութեամբ մը կը տեղեկացնէ, որ «Հայաստանի գիտութեան եւ տեխնոլոգիաների հիմնադրամ»-ին (FAST) հետ կը կազմակերպէ «ՆերՈւժ» ծրագիրը, որուն իրականացման կ՛աջակցին նաեւ «Հայաստանի զարգացման նախաձեռնութիւններ» (IDeA) հիմնադրամը, Դիլիջանի միջազգային դպրոցը (UWC), «Impact Hub Yerevan» ընկերութիւնը եւ Հայ-ռուսական համալսարանը: Ի՞նչ է «ՆերՈւժ»-ը «ՆերՈւժ» ծրագիրը նախատեսուած է սփիւռքի մէջ ապրող այն հայ երիտասարդներուն համար, որոնք կը փափաքին իրենց սթարթափ գաղափարներն...

Հայաստանի Հանրապետութեան 100-ամեակի նշումները առիթ էին եւ առիթ են վեր առնելու հանրապետութեան կարճատեւ ժամանակաշրջանին իրագործուած պատմաքաղաքական կարեւորագոյն իրադարձութիւնները եւ այժմէական կարգով զանոնք լուսարձակի տակ բերելու: Տարին դեռ յոբելենական է եւ կայ մօտեցում, որ ընթացիկ երկուքուկէս տարուան ընթացքին այս նշումները նոյն հայեցակարգային դիտանկիւնէն պիտի շարունակեն արծարծել ճակատագրորոշ խնդիրները: Այս շրջագիծին մէջ առաջին հորիզոնականին վրայ կը դիրքաւորուի Սեւրի համաձայնագիրը, որ հայկական կողմին...

Ն. ՊԷՐՊԷՐԵԱՆ 10 Օգոստոսին, 1920ին, հայ ժողովուրդը յաղթահասակ կանգնեցաւ միջազգային բեմահարթակի վրայ՝ անկախ հայրենիքի եւ ազատ պետականութեան տէր ազգի իրաւական կարգավիճակով նոր դարաշրջան իր մուտքը նուիրագործելով։ Օգոստոս ամսու 10րդ օրը, 98 տարի առաջ, հանդիսաւոր շուքով ստորագրուեցաւ Սեւրի Դաշնագիրը, որ նուիրագործեց Հայաստանի անկախութեան եւ ազգային պետականութեան՝ Հայաստանի Հանրապետութեան միջազգային իրաւական ճանաչումը։ Սեւրի Դաշնագիրը նաեւ եղաւ այն միակ միջազգային փաստաթուղթը, ուր Օրէնքի...

ՍԵԴՕ ՊՈՅԱՃԵԱՆ Սեւրի դաշնագիրը քաղաքական եւ դիւանագիտական ուրոյն հեղինակութիւն պարտադրող այն հիմնական միջազգային համաձայնագիրն է, որ հետեւողականօրէն կը հաստատէ ու կը վերահաստատէ Հայաստանի եւ Թուրքիոյ այժմու սահմանագծին անվաւեր հանգամանքը։ 98 տարիներ առաջ, 1920 Օգոստոս 10ին ստորագրուած այս դաշնագիրը միջազգային միակ պայմանագիրն է, որ կը բացորոշէ ցարդ չգործադրուած վաւերական սահմանագծումը երկու երկիրներու միջեւ։ Հակառակ այն իրողութեան, որ Սեւրի դաշնագիրը տակաւին կը...

ՎԱՀՐԱՄ ԷՄՄԻԵԱՆ Իրաքի վարչապետ Հայտար Ապատի յայտարարեց, որ Պաղտատ դէմ է Իրանի դէմ ամերիկեան պատժամիջոցներուն, սակայն հարկադրուած է զանոնք կատարել: Իրաքի իշխանութիւնները, հակառակ երկրին Իրանի հետ ունեցած սերտ յարաբերութիւններուն, երկրի քաղաքական կեանքին մէջ շիիներու առաջնակարգ դերակատարութեան, Իրանի հետ 10 միլիառ տոլարի ապրանքաշրջանառութեան, դադրեցուցին Իրանի ելեւմտական հաստատութիւններուն հետ դրամատնային փոխանցումները: Բազմաթիւ երկիրներ պիտի ստիպուին հետեւիլ Իրաքի օրինակին, իմա` ընտրել չարեաց փոքրագոյնը:...

ՀԱՄԲԻԿ ՊԻԼԱԼԵԱՆ Ժամանակակից պատմութեան նոր մէկ դարձակէտին, Մեծ պատերազմի զինադադարի յիշատակելի օրերուն, երբ աշխարհի նոր քարտէսը կը գծուէր եւ ազգերու ճակատագիրը կը վճռուէր, օրուան քաղաքական պատասխանատու վարիչները Սեւրի 88-րդ եւ 89-րդ յօդուածներով պաշտօնապէս ու հանդիսաւորապէս ճանչցան հայ բազմաչարչար ազգի արդար իրաւունքը` ունենալու անկախ ու միացեալ Հայաստան: ՀՐԱՆԴ ՍԱՄՈՒԷԼ «Օրուան խօսքեր» Գաղտնիք մը բացայայտած չենք ըլլար, եթէ յայտնենք, թէ Սեւրի դաշնագիրը...

ԼԵՒՈՆ ՇԱՌՈՅԵԱՆ Երկու Անմոռանալի Ձեռնասուններ Առաքել Պիպէռճեան, որուն անգամ մը ակնարկեցի արդէն` որպէս Պէշիկթաշլեանի կենսագիրներէն մին, իր գրքին մէջ թուելով բանաստեղծին աշակերտած կարգ մը անուններ` կը գրէ. «Պէշիկթաշլեանի բազմաթիւ աշակերտներէն ու աշակերտուհիներէն մանաւանդ երկուքը` Սրբուհի  Վահանեան ու Միքայէլ Փորթուգալ, մեծապէս օգտուեցան իրենց մեծ վարպետէն ու յետոյ եղան մտաւորական նշանակելի դէմքեր»: Այո՛, այս երկու անունները, մին` իբրեւ արեւմտահայ կին գրողներու փաղանգին...

ԴՈԿՏ. ՄԱՐԻ ՌՈԶ ԱԲՈՒՍԷՖԵԱՆ Բոլորս էլ ընդունում ենք հաստատուած մի ճշմարտութիւն, որ բնութեան մէջ իշխող բնազդն է պահպանում մարդկային եւ կենդանական աշխարհը, որով եւ ուղորդւում է կեանքը: Այդ բնազդով են նրանք պահպանում իրենց ընտանիքը, իրենց երկիրը, բոյնը, իրենց սահմանները: Ազգերը, ժողովուրդները հիմնականում այդ ներքին անբացատրելի բնազդով են կապւում իրենց հողին, կեանքերը զոհելով իսկ փորձում են պահպանել այն: Կենդանական աշխարհում այդ...

Պատրաստեց՝ ՆԱՐԷ ԳԱԼԵՄՔԷՐԵԱՆ Երկար տարիներ լռելէ եւ հարցազրոյցի առաջարկները մերժելէ ետք, Քայիտայի ղեկավար Ուսամա պըն Լատենի մայրը ի վերջոյ բրիտանական «Կարտիըն» թերթին տուած է հարցազրոյց մը, որ վարած է Մարթին Չուլովը: Կը ներկայացնենք կրճատումներով: Ն. Ալիա Ղանեմ` Ժետտայի իր տան մէջ: Ուսամա պըն Լատենի ընտանիքը 11 սեպտեմբերէն 17 տարի ետք կը մնայ սէուտական հանրութեան ազդեցիկ մասը, նոյնպէս յուշարար մը` թագաւորութեան...

ԱՒՕ ԳԱԹՐՃԵԱՆ Իշխան Յովսէփ Արղութեան Իշխան Յովսէփ Արղութեան. ազգային ազատագրական շարժման, ռազմական եւ պետական գործիչ, ՀՅԴ կուսակցութեան անդամ: Յեղափոխական ծածկանունով` Տաշօ եւ Երուանդ, սակայն յայտնի է նաեւ Իշխան կամ Խանասորի Իշխան մականուններով: Ծնած է 1863-ին, Լոռիի Սանահին գիւղը: Արղութեան իշխանական տոհմէն: 1879-ին անցած է Թիֆլիս, ուր կրթութիւնը ստացած է Ներսիսեան վարժարանին մէջ, որ աւարտած է 1884-ին: Ուսուցչական աշխատանք տարած է...

ԱՐՓԻ Մ. Կիրակի, 12 օգոստոս 2018-ին, ժամը 6:30-ին  «Համմանա արթիստ հաուս»-ը կը հիւրընկալէ հանրածանօթ տուտուկահար Հայկ Սարիգույումճեանը: Միայն տարի մը առաջ հիմնուած այս արուեստի տունը, որ ուղղակիօրէն կը վայելէ Համմանայի քաղաքապետութեան ու քաղաքապետին հոգածութիւնն ու բարերարութիւնը, գիւղին վերադարձուց մշակութային բարձրորակ ճաշակով զով գիշերներու ճոխութիւնը: Անցնող ամիսներուն այդ սիրուն տան դիմաց բացուած բակը կեանքի եկաւ արժանթինեան, պրազիլական, լիբանանեան եւ այլ մշակոյթներու...

ՎԱՀՐԱՄ ԷՄՄԻԵԱՆ 7 օգոստոսին Թուրքիոյ արտաքին գործոց փոխնախարար Սետաթ Էօնալի գլխաւորութեամբ պատուիրակութիւն մը մեկնեցաւ Ուաշինկթըն, ըստ «Հիւրրիեթ Տէյլի Նիուզ»-ին, լուծելու համար Թուրքիոյ մէջ ամերիկացի պատուելի Էնտրիւ Պրանսընի կալանաւորման հարցով ստեղծուած լարուածութիւնը: Սակայն պատուիրակութեան մէջ Թուրքիոյ արդարադատութեան եւ արտաքին գործոց նախարարութիւններէն ներկայացուցիչներու կողքին ելեւմուտքի նախարարութենէն ներկայացուցիչներու ներկայութիւնը կու գայ վկայելու, որ նշեալ պատուիրակութիւնը պիտի փորձէ նաեւ այլ խնդիրներ լուծել: Հարցը այն...

ԼԵՒՈՆ ՇԱՌՈՅԵԱՆ Արծուաբոյն Զէյթունն Ու Անոր Երգիչը 1862 օգոստոսին օսմանեան մայրաքաղաքը ցնցուեցաւ Կիլիկիոյ կողմերէն հասած մտահոգիչ լուրերով: Բարձրադիր ժայռաքարերու վրայ կառուցուած Զէյթո՛ւնն է, որ կը խօսեցնէր իր մասին` ապստամբութեան դրօշ պարզելով պետութեան դէմ: 18 հազարի չափ հայութիւն կ՛ապրէր հոն այդ շրջանին: Անոնք 1620-ական թուականներէն ի վեր կիսանկախ կարգավիճակ մը ունէին օրինաւորապէս` շնորհիւ այն հռչակաւոր հրովարտակին, որով սուլթան Մուրատ Դ. զէյթունցիները...

Յ. ՊԱԼԵԱՆ Յանցաւորի զգացումով: Յանցաւոր` ես, մենք, հոլովուած «համաշխարհային ազգ»... Օգոստոսին, Ֆրանսան, եւ մասնաւորաբար Փարիզը, արձակուրդի տենդով վարակուած կ՛ըլլան: Օգոստոսին յաճախ Փարիզ կը մնամ: Այս տարի Հայաստան պիտի գտնուիմ եւ ինքզինքս ու Աւետիս Ահարոնեանը (1866-1949) պիտի զրկեմ մեր միշտ ներկայ անդենականի հետ զրոյցէ: Կ՛ուզեմ հաւատալ, որ բազմամբոխ Փարիզէն, աշխարհի չորս կողմերէն եւ Հայաստանէն եկող հայ զբօսաշրջիկներէն գէթ մէկ հոգի վարդ...

Պատրաստեց՝ ՄԱՐԱԼ ՄԽՍԵԱՆ Միացեալ Նահանգներ Բանաստեղծ Եւ Մտաւորական Ժաք Ս. Յակոբեանի Այցելութիւնը Ազգային Առաջնորդարան 27 յուլիսին Ազգային առաջնորդարան այցելեց բանաստեղծ եւ մտաւորական Ժաք Ս. Յակոբեանը եւ հանդիպում ունեցաւ Արեւմտեան թեմի առաջնորդ Մուշեղ արք. Մարտիրոսեանին հետ: Նկատի ունենալով, որ այցելութիւնը տեղի կ՛ունենար Լիզպոնի հինգ հերոսներու նահատակութեան 35-րդ տարելիցին օրը, զրոյցը իբրեւ մեկնակէտ ունեցաւ այդ սխրանքին նուիրուած` հեղինակին բանաստեղծութիւնը, որ նոյն օրը...

Լիբանանի խորհրդարանական ընտրութիւններէն երեք ամիս անց` տակաւին անորոշ կը մնայ կառավարութեան կազմութեան ճակատագիրը: Մագոգային հանդիպումներ, յայտարարութիւններ, առաջադրանքներ, համալիբանանեան մօտեցումի ընդգծումներ, այսուհանդերձ տեղապտոյտի մէջ գտնուող ապարդիւն եռուզեռ, որ չի յաջողիր կազմութեան մեկնարկի համար փակուղիէն ելքի ճանապարհը հարթել: Հանգոյցը առաւելաբար ներլիբանանեան առումով կեդրոնացած կը թուի նախ եւ առաջ ներքրիստոնէական եւ ապա ներտիւրզիական անհամաձայնութիւններու, յատկապէս իւրաքանչիւր քաղաքական ուժի վերապահելի չափաբաժիններու ճշդումի առեւտուրով յատկանշուած:...

Զրուցեց` ԱԳՆԵՍԱ ԽԱՄՈՅԵԱՆԸ Ստորեւ կը ներկայացնենք «Երկիր»-ի զրոյցը ՀՅ Դաշնակցութեան Բիւրոյի անդամ, Հայաստանի Ազգային ժողովի ՀՅԴ խմբակցութեան պատգամաւոր Սպարտակ Սէյրանեանի հետ: «ԵՐԿԻՐ».- Պարո՛ն Սէյրանեան, շուտով կը լրանայ նոր վարչապետի, նոր իշխանութեան գործունէութեան 100 օրը: Ի՞նչ իրողութիւն ունենք այսօր: ՍՊԱՐՏԱԿ ՍԷՅՐԱՆԵԱՆ.- Իրողութիւնն այսպիսին է` երկրում կայ նոր իշխանութիւն, որը դիմակայում է բազմաթիւ դժուարութիւնների` ներքին ու արտաքին, առարկայական ու ենթակայական, հին ու...