Յօդուածներ

ԱՒՕ ԳԱԹՐՃԵԱՆ Լեւոն Քալանթարեան Հայ ազգային-ազատագրական շարժման գործիչ, ՀՅԴ կուսակցութեան անդամ: Ծնած է 1879-ին, Զաքաթալա, Ազրպէյճան: Փոքր տարիքէն կը յարի Հայ յեղափոխական դաշնակցութիւն կուսակցութեան: Պաքուի մէջ` իբրեւ գործիչ, կը մասնակցի ռումբերու պատրաստութեան աշխատանքին: 1904-ին կը մեկնի Կարս, կը մասնակցի զանազան կռիւներու եւ հրաշքով կ՛ազատի: Պաքուի մէջ կը վերսկսի զէնքի գնման ու փոխադրութեան գործին` Հիւսիսային Կովկասէն մինչեւ Թիֆլիս եւ հոնկէ ալ...

ՍՏԵՓԱՆ ԹՈՓՉԵԱՆ Ի Խորոց Բնորդը. Գրիգոր Գրիգորեան 1947-1949-ի միջեւ Երուանդ Քոչարը գրեց «Վերջին պոհեմը»` վերյիշելով, թերեւս, Փարիզում անցկացրած իր կեանքը, այնտեղի անապահով արուեստագէտներին. «Դրամատիրական կարգերը նրան դուրս շպրտեցին կեանքից, նա կեանքի լուսանցքի վրայ է միայն... Արուեստագէտի եւ տիրողների միջեւ բացուած է մի վիհ: Նրա գործերը զարդարում են պալատները, տաճարները, բայց ինքը նկուղներում է ապրում, յաճախ` մոռացուած. նա հասկացուած չէ... Արուեստագէտի...

ՊՕՂՈՍ ՇԱՀՄԵԼԻՔԵԱՆ 55 տարիներ անցած են այն պատմական թուականէն, երբ Ամերիկայի առաջին հայկական ամէնօրեայ դպրոցը` Ֆերահեան ազգային վարժարանը, Լոս Անճելըսի հայ համայնքին առջեւ բացաւ իր դռները: Դարձաւ լոյսի աղբիւր: Ամերիկայի օտար ափերուն հայ աշակերտներ առիթը ունեցան սորվելու իրենց մայրենին, հայոց պատմութիւնը եւ ծանօթացան հայ գրականութեան: Փա՛ռք ու պատիւ` դպրոցի հիմնադիր տնօրէն Գաբրիէլ Ինճեճիկեանին, բարերար Մատթէոս Ֆերահեանին, առաջին ուսուցչական նուիրեալ անձնակազմին,...

Շաբաթ, 16 մարտ 2019-ի յետմիջօրէին Մեծի Տանն Կիլիկիոյ կաթողիկոսութեան «Կիլիկիա» թանգարանի սրահին մէջ  սկիզբ առաւ 2018-2019 տարեշրջանի «Խաչիկ Պապիկեան» մրցանքներու տասներորդ տարուան առաջին մրցանքը` ասմունքի Ա. փուլը` մասնակցութեամբ 45 աշակերտներու: Ասմունքի Բ. եւ եզրափակիչ մրցանքը տեղի պիտի ունենայ շաբաթ, 6 ապրիլին: Ինչպէս ծանօթ է, մրցանքները կ՛ընդգրկեն երեք մարզեր. ա.- Հայոց լեզու եւ գրականութիւն: բ.- Հայոց պատմութիւն, հայ մշակոյթ եւ կրօն:...

ՀՐԱՅՐ ԱՆՄԱՀՈՒՆԻ Մամուլի այս ախտաճանաչումին պիտի մօտենամ կերպարուեստի վերլուծական աւանդոյթէն: Եթէ զարմացաք, որ կերպարուեստը նման քննարկումներու մէջ ըսելիք ունի, ապա կը նշանակէ, որ անոր պատմութեան վերջին երկու հարիւր յիսուն տարին փախցուցած էք, այսինքն` անոր պատմութեան բոլոր արդիական շրջանը, որ սկսած է այն օրէն, երբ անիկա ինքզինք եկեղեցիէն ու իշխաններու լուծէն սկսաւ ազատագրելու: Այդ պատմութենէն անկախ, եթէ տակաւին կը կարծէք, որ...

Յ. ՊԱԼԵԱՆ Բոլոր ժողովուրդներու պատմութիւնը գիտութիւն կը պահանջէ (թէեւ միշտ` առանց ամբողջովին անկախանալու ենթակայականութենէ): Ան եղած է միաժամանակ լայն առումով գրականութիւն: Իրականութիւններուն վրայ գումարուած են` երեւակայութիւնը, ցանկութիւնները, երազները, գեղեցկացումը, սեւացումը: Երեւոյթին կը հանդիպինք հին յոյներուն, հռոմէացիներուն, հիւսիսի եւ Միջագետքի ժողովուրդներուն, եւ ի հարկէ հայերուն մօտ: Պատմութիւն եւ գրականութիւն մէկ են եւ` տարբեր: Երկուքի պարագային կը կատարուի մարդու լինելութեան ընթերցումը, եւ...

ՄԱՐԶՊԵՏ ՄԱՐԿՈՍԵԱՆ Երբ կը կարդանք քերթուած մը, առաջին քանի մը բառերը, նախադասութիւնը` յաճախ, կ՛ուրուագծեն ընդհանուր խորապատկերը տուեալ քերթուածին: Յատկապէս ճիշդ է այս տպաւորութիւնը «Արծաթսիրութեամբ»-ի ու «Պարգեւատուն»-ի առաջին տողերուն: Ահա` տուեալ շարականներէն մէկուն մուտքը. - Արծաթսիրութեամբ մոլեալ Յուդա... առաջին իսկ բառը կու տայ հոգեվիճակ մը, որ զուրկ է դրական թելադրականութենէ: Կը տարուինք մտածելու ագահութեան, բղջախոհութեան, յղփացումի տանող խառնուածքի մասին եւ երկրորդ...

Երեւանի պետական համալսարանի Չարենցի անուան դահլիճին մէջ մարտ 18-ին կայացած է ԵՊՀ Հայագիտական հետազօտութիւններու հիմնարկի հայ-օսմանական առնչութիւններու բաժնի ղեկավար, ԵՊՀ արեւելագիտութեան  բաժնի թրքագիտութեան ամպիոնի ղեկավար,  բանասիրական գիտութիւններու թեկնածու Լուսինէ  Սահակեանի «Համշէնը հայկական ձեռագրերում» մենագրութեան շնորհահանդէսը: Այս մասին «Արմէնփրես»-ին տեղեկացուցին ԵՊՀ մամուլի ծառայութենէն: Ձեռնարկը սկսած է Համշէնի բնաշխարհի վերաբերեալ տեսանիւթով, որ կը պատմէր նաեւ Համշէնի պատմամշակութային վայրերու մասին: Ողջոյնի խօսքով հանդէս...

ԽԱՉԻԿ ՄԵԼԵՔԵԱՆ Հաւանաբար մանկութիւնս վերապրելու յուսահատ փորձն էր, որ ինձ ստիպեց ձեռքս վերցնել մօտ մէկ տասնեակ գրքեր ու որոշել, թէ նախկինում կարդացած գրքերիցս որի՛ն պիտի անդրադառնայի: Լսելով մարմնիս աղաղակներին, թէ` բաւական է պատռուես, մի փոքր դադար վերցրու վիրահատութիւնից յետոյ, որոշեցի համարակալել գրքերը. առաջինը` «Պապ թագաւոր», «Սամուէլ», «Ապուշը», «Պատերազմ եւ խաղաղութիւն», եւ այլն... Յանկարծ աչքս ընկաւ «Խաչագողի յիշատակարանը» վէպի վրայ: Չնայած`...

ԱՐՓԻ ՄԻՆԱՍԵԱՆ-ԿՈՍՏԱՆԵԱՆ Անցեալ ամիս մեզմէ յաւիտենապէս բաժնուեցան ԼՕԽ-ի «Աստղիկ» մասնաճիւղի ընտանիքէն վաստակաշատ երեք անդամներ` Արշալոյս Թասլաքճեանը, Վեհանուշ Հացագործեանը եւ Սրբուհի Ջանանը, որոնք օժտուած էին ԼՕԽ-ականի իսկական յատկանիշներով` բարեգործութիւն, ծառայութիւն եւ զոհողութիւն: Իւրաքանչիւր ընկերուհի իր կարելիութեան սահմաններուն մէջ իր աշխատանքը չէ զլացած: Արշալոյս Թասլաքճեանին անունը արդէն կը վկայէ, թէ ան լոյս կը սփռէ բոլորին վրայ` իր հեզութեամբ, լռութեամբ, բարութեամբ եւ համեստութեամբ:...

ԱՐՇՕ ՊԱԼԵԱՆ Լիբանանի մէջ յայտարարուած ու սկզբունքով մեկնարկ առած փտածութեան դէմ պայքարը կը զբաղեցնէ երկրին քաղաքական, ընկերային թէ տնտեսական բոլոր շրջանակները: Լիբանանեան քաղաքական իւրաքանչիւր ուժ փտածութեան դէմ պայքարին վերաբերեալ յայտարարեց իր մօտեցումն ու կեցուածքը, ինչպէս նաեւ` այդ ուղղութեամբ որդեգրելիք քայլերը: Այս շրջագիծին մէջ տեղական շրջանակներուն, մամուլին եւ յատկապէս լսատեսողական լրատուամիջոցներուն կողմէ լուսարձակի տակ կ՛առնուի նախկին նախարար Շահէ Պարսումեանի պարագան, հաւանաբար`...

Տիգրանակերտի պատմական Սուրբ Կիրակոս եկեղեցին ծանրօրէն վնասուած էր իր գտնուած Սուր թաղամասի մէջ տեղի ունեցած բախումներու պատճառով: Անցեալին, երբ կառավարութիւնը չեղեալ համարեց քիւրտ զինեալներու հետ տարած հաշտեցման գործընթացը, բախումներ տեղի ունեցան քաղաքի այդ պատմական թաղամասին մէջ: Բախումներու ընթացքին պետութեան զինեալ ուժերը արգիլեալ տարածք հռչակեցին եկեղեցւոյ գտնուած թաղամասը: Ապա իրենք դիրքաւորուեցան եկեղեցւոյ մէջ: Այդ օրերուն մամուլի էջերուն յայտնուեցան սրբապղծութեան զանազան երեւոյթներ:...

ՄԱՐԶՊԵՏ ՄԱՐԿՈՍԵԱՆ Մեր թաղին տարածքը մեծ չէր, անոր կեանք տուող թաղեցիներուն, բոլորն ալ` Եղեռնէն վերապրած, սրտերու ընդարձակութեան չէր հասներ:  Անոնք` թաղեցիները, Դագէս էմմին, Թորոս էնիշտէն, Խնկան էմմին, Գէորգ էմմին, Աբէլ աղան, Սարգիս աղան ու իր տղան` Մկրտիչը, Պէպէքճին, պրն. Սարգիսը, պրն. Երուանդը եւ Հայրապետն ու այդ բոլորին հսկող ու անհրաժեշտութեան պարագային հասնող Սահակ տային կամ` պարոն Սահակը: Թաղին հարաւային սահմանը...

ԵՂԻԱ ԹԱՇՃԵԱՆ Անցեալ տարեշրջանին Չինաստանէն երեք ժապաւէններ մեծ արձագանգ ստեղծեցին, ժապաւէններ, որոնց ետին կանգնած էր քաղաքական նպատակ, որ կ՛արտացոլացնէր Չինաստանի հետագայ քայլերը` տնտեսական եւ միջազգային յարաբերութիւններուն մէջ: Այս հակիրճ յօդուածով կ՛ուզեմ անդրադառնալ այս ժապաւէններուն: Առաջինը «Չինաստանի առեւտրականը» (China Salesman) ժապաւէնն է: Ժապաւէնը կ՛անդրադառնայ, թէ ինչպէ՛ս չին առեւտրական մը Ափրիկէի մէջ ճնշումներու եւ հարուածներու կ՛ենթարկուի եւրոպական ընկերութիւններու կողմէ, որոնք կը փորձեն...

ՄԱԿԱՐ ի Գաղղիա Հայկական ակադեմիա-սրճարանն էինք: Կը լսէի զոյգ հայերէնները, թրքերէն, ֆրանսերէն, քրտերէն: Արմենակ խօսելու փափաք ունէր: Ե՞րբ չէ ունեցած: - Մակա՛ր, գիտես, գեղանկարի, դրամի, դրոշմաթուղթի, զէնքերու հաւաքածոյ կազմող հայեր կան: Դեռ ոչ ոք մտածեց հաւաքածոյ մը կազմել երեսուն տարիէ ի վեր Հայաստանի վերականգնման համար արտայայտուած միտքերուն: Երկրաշարժի թէժ օրերուն, հիւրանոցը, նախաճաշի պահուն, կը հանդիպէինք տարբեր երկիրներէ իրենց նորոյթ սեւ...

Պատրաստեց՝ ՆԱՐԷ ԳԱԼԵՄՔԷՐԵԱՆ Այն պահուն, երբ Սինկափուր կը յիշատակէ իր երկու հարիւրերորդ տարեդարձը, 2019 թուականին, բնակիչները կ՛անդրադառնան երեք արժէքներու` անկեղծութեան, բազմամշակութայնութեան եւ ինքնորոշման, որոնք օգնած են ձեւաւորելու ժամանակակից ազգը: Թէեւ Սինկափուր անկախութեան 50-րդ տարին նշեց 2015 թուականին, սակայն երկիրը ժամանակ չկորսնցուց պատրաստելու յաջորդ տօնակատարութիւնը` Սինկափուրի երկու հարիւրերորդ տարեդարձը` հանդիսութիւններով, ցուցահանդէսներով եւ փառատօներով, ամբողջ 2019-ին ընթացքին, նշելու համար ժամանման 200-ամեակը` սըր...

ԿԱՐՕ Վ. ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ Արդէն թեւակոխեցինք Քեսապի եւ քեսապահայութեան երրորդ տեղահանութեան (21 մարտ 2014) հինգերորդ տարին: Հինգ տարիներ` լի վերիվայրումներով: Սուրիական մեր հայրենիքի վերիվայրումներու մէջ, ներառեալ... Իսկ հինգ տարիներ ետք արժէ արագ քաղուածք մը կատարել կամ յետադարձ ակնարկ մը նետել, որպէսզի հինգ տարեկան կեանք ունեցող ոսպնեակին ընդմէջէն արշալոյսի պայծառութեամբ տեսնենք ապագան: *** 2014 տարուան յունիսի կիսուն, երբ Քեսապ վերադարձանք, այնտեղ բաբելոնեան...

ՄԵԼԻՔ ԳԱՐԱԳԱՒՈՐԵԱՆ Հայ ժողովուրդին ուշադրութիւնը վերջերս դարձեալ կեդրոնացած է Արցախի Հանրապետութեան քաղաքական կարգաւորման խնդրի շուրջ ընթացող բանակցութիւններուն եւ զարգացումներուն վրայ: Փաստօրէն խօսքը կը վերաբերի այն տարատեսակ եւ յարափոփոխ յայտարարութիւններուն, տեսակցութիւններուն եւ զանազան ձեւաչափի հանդիպումներուն, որոնք տեղի կ՛ունենան ԵԱՀԿ-ի շրջանակներէն ներս` արտաքին գործոց նախարարներու, Հայաստանի վարչապետի եւ Ազրպէյճանի նախագահի միջեւ, առայժմ` առանց Արցախի Հանրապետութեան մասնակցութեան. կը թուի, թէ այս բոլորին աշխատանքային...

ՀՅԴ «Սողոմոն Թեհլիրեան» կոմիտէն նշեց կուսակցութեան 128-րդ տարեդարձը` Ֆրեզնոյի մէջ: Նախքան կեդրոնական ձեռնարկներուն սկսիլը` «Թեհլիրեան» կոմիտէութեան շարքերը համալրեցին նորագիր երիտասարդներ, որոնց կնքահայրն էր Եդուարդ Մկրտիչեանը, որ իր ամփոփ խօսքով շեշտեց նորագիրներուն` Դաշնակցութեան միջոցով ազգին ծառայելու յանձնառութիւնը:  Ան յորդորեց զանոնք` նուիրումով եւ պատրաստակամութեամբ ծառայել ազգին: Նոյն օրը, երեկոյեան, «Ասպարէզ» կեդրոնին մէջ տեղի ունեցաւ երգահանդէս, որ նուիրուած էր ՀՅԴ-ի 128-րդ տարեդարձին` Հայ...

Պատրաստեց՝ ՄԱՐԱԼ ՄԽՍԵԱՆ Միացեալ Նահանգներ Կոմիտասի Ծննդեան 150-ամեակի Նշում Կազմակերպութեամբ Համազգայինի Արեւելեան Ամերիկայի Շրջանային վարչութեան, Նիւ Եորքի «Քոլումպիա» համալսարանի Հայկական կեդրոնին եւ Հայկական ուսումնասիրութիւններու եւ հետազօտութիւններու միութեան, վերջերս «Քոլումպիա» համալսարանին մէջ նշուեցաւ Կոմիտասի ծննդեան 150-ամեակը: Օրուան հանդիսավարն էր համալսարանի դասախօս դոկտ. Խաչիկ Մուրատեանը: Երաժշտական յայտագիրով հանդէս եկան երաժիշտներ` Լուսին Մուսայէլեանը (սոփրանօ), Վաղարշակ Օհանեանը (պարիթոն) եւ Արսէն Կետիկեանը (ջութակ), որոնք մեկնաբանեցին...