Յօդուածներ

ՍՈՒՐԷՆ ԴԱՆԻԷԼԵԱՆ Այս տարի Երեւանում«Սփիւռք» Գիտաուսումնական Կենտրոնի նախաձեռնութեամբ լոյս տեսաւ Յակոբ Օշականի երկերի քննական բնագրերի առաջին հատորը, ուր ընդգրկուած են պատմուածքները՝ գիրքը կազմողի գրած գիտական առաջաբանով, անհրաժեշտ ծանօթագրումներով, հարուստ աղբիւրագիտութամբ, խնամքով կազմուած բառարանով, անուանացանկով։ Ստուարածաւալ գիրքը տարիների ընթացքում հրատարակութեան պատրաստել են Սուրէն Դանիէլեանը եւ Քնարիկ Աբրահամեանը։ Յ. Օշականի ամբողջական երկերի տպագրութիւնը հովանաւորել են պոլսեցի ճանաչուած գրագէտներ, ուղեգրութիւնների հեղինակ Արամ Գամպուրեանը...

Պատրաստեց՝ ՄԱՐԻՆԱ ՀԱՄԱՄՃԵԱՆ «Սկսած Եմ Մտածել Հայու Նման, Կը Մնամ Սահմանագիծին Վրայ, Մինչեւ Ի Լուր Աշխարհին Յայտնեմ Մեր Յաղթանակը». Սեմիոն Փեկով Ռուս զինուորական լրագրող, War Gonzo նախագիծի հեղինակ Սեմիոն Փեկով Արցախ կը գտնուի պատերազմի առաջին օրէն: Անոր նկատմամբ Ազրպէյճանի գլխաւոր դատախազութիւնը նախապէս քրէական գործ յարուցած էր Հայաստանի տարածքէն Արցախ այցելելուն պատճառով: Ան այս վերջին պատերազմին մասին կ՛ուզէ վաւերագրական ժապաւէն պատրաստել`...

Արցախ` Անառիկ Եւ Ուրոյն Լեռնաշխարհ ԱՍՊԵՏ ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ Արցախ, հայոց աշխարհի արեւելեան կողմը, իր բարձրաբերձ եւ դժուարամատչելի անառիկ լեռներով, անդնդախոր կիրճերով, խոր ձորերով, մթին անտառներով եւ սարահարթերով, պատմութեան ընթացքին միշտ ալ եղած է հայկական ինքնութեան պաշտպանութեան միջնաբերդը եւ օտար նուաճողներու ու բռնակալութեանց դէմ շղթայազերծուած ազգային-ազատագրական պայքարներուն յառաջապահը: Արցախ իրաւամբ կոչուած է հսկայական միջնաբերդ, առանց որուն անհնար է երեւակայել Հայաստանի սրտին` Արարատեան...

Ս. ՄԱՀՍԷՐԷՃԵԱՆ Ոեւէ հայու պէս, ես ալ օրը օրին կը հետեւիմ Արցախի ճակատներու իրադարձութիւններուն, ցաւ կ՛ապրիմ ի լուր նահատակներու բազմացումին եւ որոշ շրջաններու մէջ արձանագրուած նահանջներուն (ոմանք կ՛որակուին մարտավարական, կամ կը գործածուին իբրեւ ծուղակ` թշնամիին): Կը ցուցադրուին ճակատներու քարտէսները, հայկական լրատու աղբիւրներ կը խօսին նաեւ ազերիական ապատեղեկատուոութեան, ծիծաղելի ըլլալու չափ սուտ լուրերու մասին: Հայկական բռունցքը կը մնայ միակամ ու ամուր:...

Հոկտեմբերի 30-ին Սպիտակ տան ազգային անվտանգութեան խորհրդական Ռոպըրթ Օ՛Պրայընը յայտարարեց, որ Ամերիկայի Միացեալ Նահանգները կ՛առաջարկեն արցախեան հակամարտութեան գօտիին մէջ սքանտինաւեան  երկիրներէ խաղաղապահներ տեղակայել: Մինչեւ այդ` նախագահ Թրամփը իր նախընտրական արշաւի ընթացքին  բարձրաձայնած էր ծրագիրի մը  մասին` արցախեան հակամարտութիւնը դիւրութեամբ լուծելու խոստումով: Թրամփի յայտարարութեան նախորդած էր արտաքին գործոց նախարար Փոմփէոյի յորդորը հայերուն` պաշտպանողական արդիւնաւէտ մարտեր մղելու: Ամերիկեան խառն ուղերձներ, որոնցմէ դժուար...

Յ. ԼԱՏՈՅԵԱՆ Ճիշդ է, որ զոհեր ունինք, եւ այդ ալ` մեր լաւագոյն տղոցմէ զոհեր: Ճիշդ է, որ գիւղեր եւ դիրքեր կորսնցուցինք: Սակայն պատերազմը տակաւին չէ վերջացած: Պէտք չէ մտահոգուինք եւ ընդվզինք աշխարհի լռութեամբ: Փաստօրէն, աշխարհը միշտ ալ լուռ եղած է: Ճիշդ այդ պատճառով ալ ջարդերը կրկնուած են: Այս փուլին ամէնէն կարեւորը տոկալն է: Դիմանալն է: Միասնական եւ ամբողջական զօրակցութեամբ տոկալն...

ՅՈՎԻԿ ՄԱՀՍԷՐԷՃԵԱՆ Երբ 1994-էն մինչեւ 2008 տարին քանի մը անգամ  գործի բերմամբ  Հայաստան եւ Արցախ կ՛այցելէի, առիթը չէի փախցներ շրջագայելու Հայաստանի եւ Արցախի ամէն մէկ անկիւն, ուր կային մեր պատմութեան հետքերը. չէի բաւականանար սոսկ շրջապտոյտի ելած անձի որոշ չափով մակերեսային, հապճեպ այցելութիւններով, այլ կ՛երթայի քիչ ծանօթ տեղեր եւ շրջաններ, նոր պեղուող տեղեր, նոր ազատագրուած տարածքներ` միշտ յարգելով տեղւոյն իշխանութեան օրէնքներն...

ԱՍՊԵՏ ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ Անթիլիասի տպարանէն 2020-ին լոյս տեսաւ Մեսրոպ Հայունիի «Բանասիրութեան ուղեւորը` դոկտ. հայր Ներսէս վարդապետ Ակինեան (1883-1963)» հատորը: Գիրքը Գէորգ Մելիտինեցի գրական մրցանակի 101-րդ հրատարակութիւնն է եւ բաղկացած է 396 էջերէ: Բացատրականին մէջ Հայունի կ՛ըսէ, որ կենսագրական չէ այս աշխատութիւնը, այլ` դիւանային, պատմաքննական եւ աղբիւրագիտական շատ համեստ փորձ` հայր Ակինեանը դեռ աւելի լաւ ճանչնալու եւ դեռ աւելի լաւ ճանչնալ տալու:...

Հայկական բժշկական հիմնարկի 5-րդ տարուան ուսանող Կիմ Խաչատրեանը արդէն որոշ շրջան մըն է, որ առաջնագիծ էր, ուր մեկնած էր ՀՅԴ կամաւորական վաշտերէն մէկուն կազմին մէջ ընդգրկուելով: Շնորհալի, կեանքին մէջ ազգային արժէքներով ու աւանդութիւններով առաջնորդուող, հայրենիքը անսահման սիրող Կիմը ծնած է 17 մարտ 1995-ին` Վայոց Ձորի մարզի Արենի գիւղին մէջ: 2013-2015 ծառայած է Հայաստանի զինուած ուժերուն մէջ (Մեղրի): 5 հոկտեմբերին` Ուսուցիչի...

«ԴՐՕՇԱԿ»ի հարցազրոյցը ՀՅԴ Բիւրոյի անդամ Բենիամին Պճաքչեանի հետ «ԴՐՕՇԱԿ».- Յարգելի՛ ընկեր Բենիամին Պչաքճեան, այս տարուայ օգոստոսին գրեթէ ողջ Պէյրութը ցնցուեց հզօր պայթիւնից: Առանց այդ էլ տեւական ժամանակ Լիբանանը գտնւում էր քաղաքական, տնտեսական եւ ընկերային բարդ խնդիրների սարդոստայնում, իսկ վերջին շրջանում դրանց աւելացել է նաեւ համավարակը: Վերջին աղէտից յետոյ Լիբանանը դեռ լիովին ուշքի չի եկել, ու միաժամանակ կրկին ժողովրդային յուզումներ են,...

ԳԷՈՐԳ ՊԵՏԻԿԵԱՆ Հակառակ անոր, որ բոլոր շուրջիններս, նոյնիսկ մօտիկ հեռու բարեկամներս, մեծով-պզտիկով իրենց տուներէն ներս ունին համակարգիչներ, արդիական հեռաձայներ, «այ բատ»եր, հեռատեսիլ եւ անոր տեղական ու հայկական գրեթէ բոլոր կայանները, սակայն ամիսէ մը ի վեր եւ գրեթէ ամէն օր եւ ամէն յարմար առիթով, «հալ-քէֆ» հարցնելէն առաջ, միշտ մտահոգ ձայնով հեռաձայնելով, գրեթէ սովորական դարձած նոյն հարցումները կը հարցնեն: Գիտեմ, որ միշտ տեսակաւոր փսփսուքներ կը հասնին բոլորին, հիւսիսէն-հարաւէն, հասկցողէն եւ չհասկցողէն, զիրար խաչաձեւող, ուրախ...

ՍԻԼՎԻ Հերթական առցանց դասապահը սկսաւ բոլորին համար սովորական, իսկ ինծի համար այդ օր... շատ ցաւոտ: Դիմացս համակարգիչս էր, իսկ ափիս մէջ հեռախօսս, որպէսզի հետեւիմ լուրերուն: Այդ օրուան համար ճշդուած գրաւորս յետաձգելու համար պաշտօնական դիմումս ընդունած էր դասախօսը` խնդրելով պատճառս: Հակիրճ բացատրեցի մեր պատերազմին մասին, պահի լրջութեան մասին եւ դեռ միայն օր մը առաջ կորսնցուցած ընկերոջս մասին... Եւ չուշացաւ պատասխանը: -...

ՅԱՍՄԻԿ ՀՐԱՉԻ ԿԻՐԱԿՈՍԵԱՆ Օրերը դարձան բախտակիցներ... Բախտակից հայի` վշտաբեկ, կորստաբեր, ցաւատանջ ու ցաւաբեկ... 1988թ. դեկտեմբերի 7... 2020 թ.  օգոստոսի 4... Մեծն եղեռնի պէս անընդհատ ծխացող, սրտի մրմուռի պէս մխացող... Լուրը սահմռկող էր, ահաբեկող... Անգամ պայծառատեսի համար մթաբեր, սրատեսի համար էլ` խաւար, անհաւատալի ու օտար: Հեռուստացոյցը մթագնում ու սեւանում էր աչքերս, մոռանում էի բառերը... Լիբանան ու Սիրիա պետութիւնները շղթայակապուել ու դարձել...

ԱՐՇԱԿ ՄԵՍՐՈՊԵԱՆ ՀՅԴ Բիւրոյի Երիտասարդական Գրասենեակի Պատասխանատու Սիրելի՛ հայրենակիցներ, Թուրքիա եւ Ազրպէյճան ոճրագործ պետութիւններու կողմէ սանձազերծուած ռազմական գործողութիւններու առաջին իսկ ժամերէն, ՀՅԴ երիտասարդականը իր ամբողջ ներուժով նետուեցաւ պայքարի առաջնագիծ` պատերազմի զանազան ճակատներու վրայ իր ներդրումը ունենալու: Այս գոյամարտը կը մղուի բազմաթիւ ճակատներու վրայ: Հասնելու համար ամբողջական յաղթանակի, պէտք է իւրաքանչիւր ճակատի վրայ գերազանցենք մենք մեզի: Այդ ճակատներն են. . Քաղաքական-յարաբերական...

ՇԱՀԷ ԱՐՔ. ՓԱՆՈՍԵԱՆ ԱՌԱՋՆՈՐԴ ԼԻԲԱՆԱՆԻ ՀԱՅՈՑ ԹԵՄԻ Հակառակ մեր դիմագրաւած տեսակաւոր հարցերուն, տարուան այս եղանակին, բոլորիս հայեացքը դարձեալ պէտք է ուղղուի դէպի հայ վարժարան, որ այսօրուան կեանքի պայմաններուն մէջ ալ, պարտաւոր է իր աշխատանքին համար գտնել միջոցներ եւ շարունակել մեր ազգի մատղաշ սերունդի դաստիարակութեան սրբազան իր առաքելութիւնը: Անկասկած, կ՛ակնկալէինք, որ տարուան այս եղանակին, լիբանանահայ մեր վարժարաններուն մէջ տիրէր խանդավառ եռուզեռ:...

  ՍԻՐՈՒՆ ՍԻՍԵՌԵԱՆ-ՀԱՃԷԹԵԱՆ Հիմա, երբ ձեռքի հեռաձայնիս պզտիկ պաստառին վրայ աշխարհասփիւռ հայերու տարած աշխատանքները կը դիտեմ, ոգի ի բռին սխրալի քայլարշաւներ ու մայր հրապարակներու անդամալուծութիւն ու «խելագարուած ամբոխի» ծաւալուն, յորդ ու կատաղի գետը կը դիտեմ, աչքերս կ՛այրին, տեսողութիւնս կը պղտորի, բան մը կոկորդիս մէջ զիս կը խեղդէ, զօրաւոր զգացում մը, ահեղ մոլուցք մը կը ծնի մէջս: Այո՛... «Յաղթելու ենք», «Արցախը...

ՆՈՒՊԱՐ ՏԵՄԻՐՃԵԱՆ Քրիստափոր Միքայէլեան եղած է պատմական Գողթն գաւառէն, ան ծնած է 18 հոկտեմբեր 1859-ին, Վերին Ագուլիսի մեծ գիւղը: Ան կանուխ հասակէն որբացած է, ինչպէս ինք կ՛ըսէ, «տրտում մանկութիւն ունեցած է»: Տկար կազմով, կաղ, բայց` ուշիմ ու խոհուն, եղած է արտակարգ ընդունակութիւններով օժտուած տղայ մը: Նախնական կրթութիւնը ստանալով իր ծննդավայրը` 1874-ին կը յաջողի անցնիլ Թիֆլիս եւ երկու տարի նախապատրաստուելէ ետք...

Ս. ՄԱՀՍԷՐԷՃԵԱՆ Քանի մը վայրկեան առաջ տիկինս շուկայէն վերադարձաւ լայն ժպիտով մը եւ` - Քեզի լաւ լուր մը ունիմ,- նետեց, կարծես թէ թեթեւնալով: Արցախէն ու Հայաստանէն հասնող լուրերը աւելի քան մէկ ամիսէ ի վեր, բոլորիդ պէս, իմ ալ մտահոգութիւններս շերտ-շերտ լեռնացուցած են` նեղցնելով տեղը այլ մտահոգութիւններու: Ուրեմն կրնաք երեւակայել, թէ աչքերս եւ ականջներս ինչպիսի՜ լայնքով ընկերացուցի «խէ՞յր է» հարցումիս: -...

ՄՈՎՍԷՍ ԾԻՐԱՆԻ Քաոսի մէջն իսկ ելք կայ ... Սուն Ցու Ի տես մարդու անասնական բնազդներուն յագուրդ տուող վայրագութիւններուն, բարի նպատակներով տինամիթի ուժանակը ստեղծած ըլլալուն համար Ալֆրէտ Նոպէլը զղջաց ու խիղճի խայթ ունեցաւ: Ան իր ակամայ գործած «մեղքը» քաւելու համար համապատասխան մրցանակներ ստեղծեց` յանուն մարդու բարօրութեան ու աշխարհի խաղաղութեան: Այն բոլոր պատերազմները, մարդկային խժդժութիւններն ու աւերները, որոնք  տեղի կ’ունենան  մարդասիրական գաղափարներու...

ՅԱՐՈՒԹ ՉԷՔԻՃԵԱՆ Հրայրը փոքր տարիքէն կը ճանչնամ, երբ ինձմէ դասարան մը վար՝ Կեդրոնական Բարձրագոյն Վարժարանի (Կ.Բ.Վ.) աշակերտ էր եւ ՀՄԸՄ-ի Պէյրութ Դ. շրջանի՝ Հայաշէնի սկաուտ, ես՝ Պէյրութ Բ., դրացի Էշրէֆիէյի սկաուտ: Յաճախ միացեալ , խանդավառ  ձեռնարկներ կ՛ունենայինք: 1. Առջեւի շարք, ձախէն երրորդը Հրայր Սողոմոնեան, առաջինը՝ Հայկ Մխճեան, սկաուտական խմբական արշաւի մը ընթացքին, հաւանաբար 1962-3: Վերջին անգամ 2018-ին տեսնուեցանք, ՀՄԸՄ-ի 100-ամեակի...