Յօդուածներ

ԽԱՉԱՏՈՒՐ ՍՏԵՓԱՆԵԱՆ Խ. Աբովեանի անուան հայկական պետական մանկավարժական համալսարանի Համաշխարհային պատմութեան ամպիոնի վարիչ, պ.գ.դ., փրոֆեսէօր Ի՞նչ Է Յեղափոխութիւնը Հին յունական փիլիսոփայութեան ականաւոր ներկայացուցիչ Արիստոտէլը յեղափոխութիւնը ընկալում է որպէս սահմանադրական կարգի փոփոխութիւն: Սակայն այդ սահմանադրական  կարգի փոփոխութիւնը պէտք է լինի գաղափարախօսական լուրջ հենքի վրայ: Սա էլ իր հերթին ենթադրում է համաժողովրդական գիտակցական բարձր մակարդակի առկայութիւն: Իշխանութիւնը ըմբոստութիւնից եւ յեղափոխութիւնից խուսափելու համար...

Պատրաստեց՝ ՄԱՐԻՆԱ ՀԱՄԱՄՃԵԱՆ Վեհափառ Հայրապետի Տնօրինութեամբ Աղօթք` Գերիներուն Եւ Անհետ Կորածներուն Համար Գարեգին Բ. Ամենայն Հայոց կաթողիկոսին տնօրինութեամբ, 10 յունուարին բոլոր եկեղեցիներուն մէջ մատուցուած ս. պատարագի աւարտին կատարուեցաւ մասնաւոր աղօթք` արցախեան պատերազմին ընթացքին գերեվարուածներու եւ անհետ կորսուածներուն համար` անոնց տունդարձին համար: Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնի միաբանութիւնը, Ամենայն Հայոց կաթողիկոսին գլխաւորութեամբ, ս. պատարագին մասնակցեցաւ Սուրբ Գայեանէ վանքին մէջ: Կաթողիկոսը իր խօսքին...

Օսմանեան Զօրքերու Ներխուժումը Եւ Արցախ-Ռուսաստան Յարաբերութիւններ ԱՍՊԵՏ ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ - Գանձակի Դաշնագիրը Օսմանեան սուլթան Ահմէտ Գ., օգտուելով Սեֆեաններու տկարացումէն, որոշեց յարձակիլ Պարսկաստանի վրայ եւ վերստին գրաւել Անդրկովկասն ու Ատրպատականը: Էրզրումի մէջ Ապտուլլահ փաշայի գլխաւորութեամբ կազմակերպուեցաւ 150 հազարնոց բանակ, որ խախտելով Ախուրեան-Զագրոշ սահմանը, 1723-ին ներխուժեց Իրանի տարածք: Օսմանեան զօրքերը արագ յառաջխաղացքով ամրան գրաւեցին Թիֆլիսը, որմէ ետք շարժեցան դէպի Գանձակ: Գանձակի պաշտպանութեան մասնակցեցան...

Անհաւատալի բան մը կայ այսօր հոս: Կը դիտեմ չորս դիս, կը փնտռեմ, կը հարցնեմ, կը սպասեմ, բայց չեմ գտներ: Ե՞րբ պատահած է, որ ան բացակայ եղած է այս գերեզմանատան մէջ կատարուող ոեւէ ընկերոջ թաղման արարողութենէն: Չկայ ան կանգնած, այլ քովդ, մեր քով պառկած է իր պաշտած դրօշներով ծածկուած այս դագաղին մէջ: Հաւատա՞լ: Կարելի՞ է հաւատալ: Գառնիկը, ընկեր Գառնիկը, եղբայր Գառնիկը,...

ՆԱՆՈՐ ՓԱՆՈՍԵԱՆ Անկախ բոլոր դժուարութիւններէն, գաղութիս պատկան մարմինները ճիգ չեն խնայեր  կազմակերպելու իւրօրինակ  նախաձեռնութիւններ, որպէսզի մեր  ընտանիքներուն մէջ պահպանուի հայկական իւրաքանչիւր աւանդութիւն եւ տօն: Վկայ` Ս. Ծնունդի տօնին առիթով «էմ. Թի. Վի.» պատկերասփիւռի կայանէն սփռուած եւ Համազգայինի Լիբանանի Շրջանային վարչութեան կազմակերպած ելոյթը, որ իւրայատուկ էր իր տեսակով: Արդարեւ, ոչ միայն լիբանանահայութիւնը, այլ նաեւ աշխարհասփիւռ հայերը մեծ հաճոյքով  հետեւեցան սփռուած ելոյթին,...

ԱՆՈՒՇ ԹՐՈՒԱՆՑ Կաղանդի ծառ չկայ այս տարի: Երեւանի Հանրապետութեան հրապարակը տօնական հանդերձանք չունի: 1950 թուականէն ի վեր, երբ Հրապարակին վրայ դրուեցաւ առաջին տօնածառը, այս տարի` 2021 թուականի Կաղանդին, առաջին անգամ ըլլալով է, որ քաղաքը գլխաւոր տօնածառ պիտի չունենայ: Այսպէս որոշած է Երեւանի ղեկավարութիւնը եւ տօնական զարդարանքին գումարը Արցախ ղրկած: Արցախն է այսօր բոլորիս խօսքերուն, միտքերուն, հոգիներուն գլխաւոր տիրակալը: Աղօթքները փոխուած...

(Լուսանկարը` Դաւիթ Ղահրամանեանի)  « Capitule De cette vie est-tu las … Et s’il était à refaire… » Louis Aragon, Ballade de celui qui chanta dans les supplices Խ. ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ Ֆրանսական «Սիանս Հիւմեն» ամսաթերթի «Պատմութեան Մեծ Թղթածրարները» բացառիկ համարներու շարքի առաջինը, նոյեմբեր-դեկտեմբեր 2012-ին լոյս տեսած, նուիրուած է պատերազմի երեւոյթի պատմական հոլովոյթի բազմերես ուսումնասիրութեան: Առաջնորդող յօդուածը կ’անդրադառնայ հասարակութեանց վրայ պատերազմի ազդեցութեան: «Ոչ...

ԿԱՐՕ ԱՐՄԵՆԵԱՆ Կու գամ այն եզրակացութեան, որ Վարչապետ Փաշինեանի Յունուար 4, 2021 թուակիր երկարաշունչ յօդուածը, որ կը փորձէ Նոյեմբեր 9-ի Եռակողմանի Յայտարարութեան համար հիմնաւորում փնտռել Արցախեան դիւանագիտութեան անցեալի փուլերուն մէջ, ուրիշ բան չէ, եթէ ոչ՝ հանրութեան ուշադրութիւնը շեղելու ձգտող կանխամտածուած մէկ քայլ իշխանաւորի մը կողմէ, որ ունի հանրութեան տեսողութենէն հեռու՝ իր յստակ օրակարգը և կը յամառի իր ձեռքերուն մէջ պահել...

ԻՇԽԱՆ ՉԻՖԹՃԵԱՆ «Այս տարի Նոր Տարուան մաղթանք չունիմ», ըսի բարեկամներու, որոնք իրենց բարի կամքին արտայայտութիւնը ունեցան եւ բոլորիս ծանօթ ամէնամեայ բանաձեւումներով դիմեցին եւ Նոր Տարին «շնորհաւորեցին»։ Առաւելագոյնս ըսի․ «Շնորհակալ եմ, նմանապէս»։ «Շնորհք»ին եւ «շնորհաւոր»ութեան պէտքը ունինք սակայն բոլորս ալ միշտ, մանաւանդ երբ կը տեսնենք անցած տարին, որ մեր կայքէջին՝ ՀԱՅԵՐԷՆ BLOGին համար եղաւ բաւական հարստացուցիչ, այն իմաստով, որ մենք կրցանք...

Յ. ԲԱԳՐԱՏՈՒՆԻ Աղէտալի էր 2020 տարին: Առանց խղճահարութեան եւ զղջումի կը բաժնուինք` 365 օրերը դարձեալ չտեսնելու հաւատքով: Դառն եղաւ անցնող տարուան փորձառութիւնը: Արցախէն Հայաստան, սփիւռք, եւ հոս` Լիբանան: Հարուած ստացաւ համայն հայութիւնը Արցախի մէջ եւ Հայաստանի: Ոչ ոք մեր կողքին կանգնեցաւ, ոչ մէկ ուժ յայտարարողական մակարդակէ անդին գործնական զօրակցութիւն ցուցաբերեց մեր հայրենիքին եւ հայութեան դէմ թուրքեւազրպէյճանական ցեղասպանական յարձակումին դէմ դնելու...

ՏԻԳՐԱՆ ՃԻՆՊԱՇԵԱՆ Նիկոլ Փաշինեանի յունուար 11-ին Մոսկուա այցելութիւնը դուռ բացաւ բազմազան հարցականներու: Հայաստանի վարչապետը կ՛երթայ Մոսկուա Ռուսիոյ նախագահին հետ հանդիպելո՞ւ, թէ՞ մասնակցելու եռաչափ` Ռուսիա, Հայաստան եւ Ազրպէյճան բանակցութեան մը: Ի՞նչ է հանդիպման օրակարգը: Արդեօք եռակողմ յայտարարութիւնը ամբողջացնող կամ օրինականացնող համաձայնագիր մը պիտի ստորագրուի՞: Գետնի վրայ կատարուած սրբագրութիւններէն դատելով -միշտ ի վնաս Հայաստանի - կարելի՞ է նախատեսել նոր կորուստները ստորացուցիչ նոր...

ՐԱՖՖԻ ԱՐՏՀԱԼՃԵԱՆ Սիրելի՛ք եւ Հայաստանի Հանրապետութեան Ազգային ժողովի յարգելի՛ պատգամաւորներ, Հայաստանի Ազգային ժողովը շտապ քայլերու պէտք է ձեռնարկէ՝ արգիլելու վարչապետ Փաշինեանին, որ իր յառաջիկայ Մոսկուա այցելութեան ընթացքին ստորագրէ որևէ փաստաթուղթ, որ իրաւական ուժ կու տայ իր անօրէն զիջումներուն: Պատերազմը պարտուած վարչապետը ժողովուրդի մանտան չունի կնքելու որեւէ նոր համաձայնութիւն, որ վտանգ կը ներկայացնէ հայ ժողովուրդին համար։ Աւելի՜ն, պարտուած վարչապետ մը ժողովուրդի...

ՄԱԹԻԿ ԷՊԼԻՂԱԹԵԱՆ Հալէպի ՀՄԸՄ-ի պատմութեան փառապանծ էջերէն են զատկական տողանցքները. արդարեւ, միջմասնաճիւղային այս հանդիպումներուն սուրիահայ գաղութի զանազան շրջաններէն ու հեռաւոր գիւղերու մէջ իսկ ապրող հայորդիք կը հաղորդուին օրուան խորհուրդով,  իսկ խիտ շարքերով շքերթի աւարտին, փողերախումբի առաջնորդութեամբ, ընդհանուր խմբապետին` «Քայլ առա՜ջ, օ՛ն» կոչին կը յաջորդէ խորհրդաւոր տեսարանը: Սկաուտական վաշտերու միատեղ շարժումը, դաշտին վրայ հազարաւոր նոր սերունդի ներկայութիւնը Ս. Յարութեան տօնին կ՛աւետէ...

ՄՈՎՍԷՍ ԾԻՐԱՆԻ Ամիսներէ ի վեր, սկսեալ համաճարակի տարածման օրերէն, մշակութային հարցեր գրեթէ չենք քննարկած: Այսօր պիտի անդրադառնանք հայրենի ազգային մշակութային արժէքներու նսեմացման գործընթացին, որ վերջին տարիներու ընթացքին կը շարունակուի «անփութօրէն»: Պիտի հիմնուինք մեր անձնական փորձառութեան ու գետնի վրայ գործող տուեալներու վրայ, աւելի քան` մեր լսածներուն: Այս վերջին «յեղափոխութեան» նախորդած իշխանութիւններու օրով թէեւ մշակութային որոշ յառաջխաղացք տեղի ունեցաւ, սակայն համեմատած խորհրդային...

ՅԱԿՈԲ ԼԱՏՈՅԵԱՆ Նոր տարուան առիթով աշխարհի հեռատեսիլի կայանները զանազան նիւթերով ողողած էին իրենց յայտագիրները: Արդարեւ, երգով, պարով, նուագով, աղօթքով, հրավառութեամբ եւ պատգամներով ամբողջ աշխարհը դիմաւորեց Նոր տարին: Աշխարհի տարածքին կա՞յ երկիր մը, որ Նոր տարուան գիշերը ժողովուրդը զբաղեցնէ բախտագուշակներու ելոյթներով: Աշխարհի տարածքին կա՞յ ժողովուրդ մը, որ անհամբեր կը սպասէ գուշակին նախատեսումներուն: Աշխարհի տարածքին կա՞յ հաւաքականութիւն մը, որ ինքզինք այդքա՛ն անզօր...

Յ. ՊԱԼԵԱՆ Մենք հայ ենք, Աստծու անէծքը գրած է մեր ճակատի վրայ: Անմիաբանութիւնը, երկպառակութիւնը, նախանձը, թշնամութիւնը եւ հազար ու մէկ այս տեսակ չարութիւններ շատ ժամանակներից բոյն են դրել մեր հոգու մԷջ, եւ մենք կրում ենք այդ մեղքերի պատիժը: Թշնամին մեղաւոր չէ, եթէ մեր մէջ սիրտ լինէր, միութիւն լինէր, յիմար թշնամին ի՞նչ կարող էր անել: ՐԱՖՖԻ Ելեկտրոնային նամակատուփիս մէջ գտայ հայրենի...

ԿԱՐՕ Վ. ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ Արցախի 44-օրեայ պատերազմը, անոր յաջորդած անձնատուութեան համաձայնագիրը եւ անոր ետին թաքնուած իրողութիւնները աւերիչ երկրաշարժի նման ցնցում պատճառեցին իւրաքանչիւր հայրենասէր ու ազգասէր հայու (ի բացառեալ` բարոյաթափ եղած «իմքայլական»-ի, իշխանութեան ետեւէն կուրօրէն «քալող» հօտէն: Իշխանութեան կողմէ ամէն տեսակի ստապատիր լուրերով յագեցած իշխանամէտ լրատուական հայախօս աշխարհը, մանաւանդ` «Յաղթելու ենք» լոզունգով շպարուած (որուն պահ մը նուաստս ալ հաւատաց), Արարատի թէ Արագածի...

Մեզմէ շատ կանուխ բաժնուեցաւ մեր ազնիւ ընկեր Գառնիկ Մկրտիչեանը: Ընկեր Գառնիկը հաւատաւոր ու նուիրեալ կուսակցականն էր եւ գաղափարի մարտիկը. թէ’ որպէս պարզ շարքային, թէ’ ալ որպէս ղեկավար ան շարունակաբար դրսեւորած է իր ժողովուրդին եւ հայրենիքին հանդէպ հաւատքի ու նուիրումի լաւագոյն յատկանիշները. Եղած է միշտ կարգապահ, անշեղ սկզբունքներու տէր, համբերատար, լայնախոհ, նորարար, հաճելի զրուցակից, փոթորիկներու մէջ խաղաղ ափեր որոնող եւ մանաւանդ՝ իր...

ՀՐԱՆՈՅՇ ՅԱԿՈԲԵԱՆ ՀՄԸՄ-ի սգակիր իմ սիրելի քոյրերին ու եղբայրներին, Մկրտիչեան ընտանիքի բոլոր անդամներին, Լիբանանի հայ համայնքի իւրաքանչիւր վշտակիր անդամի Արցունքները խեղդում են կոկորդս, ցաւը պարուրել է հոգիս, քանզի Գառնիկի մասին պէտք է գրեմ անցեալ ժամանակով: Անկարող եմ նկարագրել սրտիս մորմոքն ու հոգեկան ապրումներս, երբ ստացաանսպասելի ու անհաւատալի բօթը մեր այնքա՜ն սիրելի, ազգային գործիչ  Գառնիկի մահուան մասին: Խորապէս վշտակցում եմ բոլորիս,...

ՍԱԳՕ  ԱՐԵԱՆ Մեր գիտակցական  կեանքի  ընթացքին եղած  են մարդիկ,  որոնց հետքը անջնջելի  պիտի  մնայ։  Ուր  ալ երթաս,  ինչ ալիքներու ալ  զարնուիս,  ինչքան  ալ  հեռանաս, անոնց ներկայութիւնը  կենարար   աւիշ կը դառնայ։  Տեսակ մը    թաղիք,   տեսակ մը   պատեան, որուն  կը յենիս  ամէն առիթի եւ որուն    կ’ուզես հասնիլ՝  քու  հին        յոյզերդ  կաթիլ առ  կաթիլ   գտնելու համար։ Գառնիկ Մկրտիչեանը  անոնցմէ էր ... Անոնցմէ,  որոնք...