Յօդուածներ

ԱՀԱՐՈՆ ՇԽՐՏԸՄԵԱՆ Նոր հրատարակութիւն մը գրախօսելէ առաջ անհրաժեշտ է ընթերցողը լուսաբանել անոր   լոյս ընծայումի շարժառիթը: Գեղարուեստական երկ մը չէ հալէպահայ մտաւորական Աւօ Գաթրճեանի «Հայաստանի Հանրապետութեան կերտման հերոսապատումը» հատորը, այլ` յուշամատեան մը: Աւօ Գաթրճեանը ճանչցած եմ «Ազդակ» պաշտօնաթերթի մէջ ստորագրած զանազան  յօդուածներէն: Զիս տպաւորած է եղելութիւնները    լայն հորիզոնի վրայ, բազմակողմանի տեսանկիւններէ դիտելու եւ վերլուծելու   լայնախոհ մտաւորականի անոր խղճմիտ մօտեցումը: «Հայաստանի Հանրապետութեան...

ՔՐԻՍԹԻՆ ԴԱՆԻԷԼԵԱՆ-ՍԱՐԳԻՍԵԱՆ Մայիս ամիսը առհասարակ հայ ժողովուրդի սրտին խօսող պատմական, եկեղեցական եւ ազգային արժէքներ յիշատակելու ամիս եղած է: 451 թուականի մայիս 26-ը օրն էր ի խնդիր հաւատքի եւ հայրենիքի մղուած Աւարայրի վճռական ճակատամարտին, որ երկարաձգուեցաւ մինչեւ 484 թուականի Նուարսակի դաշնագիրը,  որուն շնորհիւ պարսիկները հրաժարեցան հայ ժողովուրդը հաւատափոխ ընելու իրենց ծրագիրէն, որովհետեւ ո՛չ իրենց հուրը եւ ո՛չ ալ սուրը կրցան հայու...

ՏՈՔԹ. ՎԱՐԴԳԷՍ ԱՐԶՈՒՄԱՆԵԱՆ Տխուր է այս տարի մայիս 28-ը: Ինչպէ՞ս ուրախութեամբ յիշատակել այս պատմական եզակի փառապանծ թուականը, որ կը ներկայացնէ մեր անկախացած հայրենիքի առաջին հանրապետութեան ստեղծման խորհուրդը: Այո՛, տխուր է այս տարի մայիս 28-ը, որովհետեւ տակաւին նոր հաւաքուած էինք հողին յանձնելու մեր ամէնէն նուիրեալ Արցախի համար իրենց կեանքը նուիրաբերած ընտիր հերոս երիտասարդները, տակաւին նոր, դժկամ պայմաններու տակ անարդարօրէն «յանձնուեցաւ» Արցախը...

ԴՈԿՏ. ՀՐԱՅՐ ՃԷՊԷՃԵԱՆ «Գրականութիւնը անկախութիւն է, եւ անկախութիւններէն ամէնէն մեծը, ամէնէն թանկագինը»:  ԳԵՂԱՄ ԲԱՐՍԵՂԵԱՆ Շատ հետաքրքրական է, երբ բառարան կը գործածես, բացատրական թէ հոմանշային, որպէսզի բառերուն նշանակութիւնը եւ բացատրութիւնը ստանաս: Բառերու նշանակութիւնը քեզի առիթ կու տայ ո՛չ միայն հասկնալու, այլ նոյնքան նաեւ ընկալելու եւ իմաստ կերտելու քու հասկացողութեանդ համար: «Անկախութիւն» բառին բացատրութեան մէջ տեսայ «ինքնավարութիւն», «ազատութիւն», «պետական իշխանութիւն ունեցող» իմաստները:...

ԳՐԻՇ ԴԱՒԹԵԱՆ Մութն էր պատել հայոց աշխարհին, Եղեռն ու օրհաս պարուրել նրան, Փոթորիկները մռնչում էին, Երկունք էր ապրում յոյսերի հսկան: Պահերը հապճեպ խուսափում էին, Հրանօթները` ոռնում մահերգանք, Լեռների վրայ թափով անմեկին Կռիւն էր շիկնում, կռիւն էր անկանգ: Եւ քարէ մարդիկ, քարէ սրտերով, Քարէ սրտերով ու կամքով քարէ, Հայոց լեռներում կռանում էին Կեանքի ու մահուան երգը մետաղէ... Աշխարհանցում էր անծիր քաոսում,...

ԲԺԻՇԿ ԿԱՐՊԻՍ ՀԱՐՊՈՅԵԱՆ Մայիս 28-ը հայ ժողովուրդի յաղթանակի, ազգային հպարտութեան եւ վճռակամութեան փառապանծ տօնն է: Առաջին հանրապետութիւնը իրագործուեցաւ  28 մայիս 1918-ին: Ամէն տարի ոգեկոչելու ենք մայիս 28-ի իրագործումը, որովհետեւ մայիս 28-ով հայ ժողովուրդը վեց դար գերութենէ եւ  ստրկութենէ ետք տիրացաւ ազատ ապրելու իրաւունքին, անկախութեան  եւ ժողովրդարութեան: 28 մայիս 2021-ը` Հայաստանի Ա.  Հանրապետութեան հռչակման 103-րդ տարեդարձն է: Հայ ժողովուրդը, 14-րդ դարու...

Հարցազրոյցը վարեց` ՄԱՐԻՆԱ ՀԱՄԱՄՃԵԱՆ «ԱԶԴԱԿ».- Վերջերս Երեւանի մէջ շնորհահանդէսները կատարուեցան ձեր ներդրումով, աշխատանքով եւ ճիգերով պատրաստուած եւ հրատարակուած «Անդրկովկասի մէջ ազրպէյճանցիներուն յարձակումը հայերու դէմ (1905-1921). հաղորդումներ ամերիկեան մամուլին մէջ» եւ «Հայոց ցեղասպանութիւն. նախերգանք եւ յետգրութիւն, հաղորդումներ ամերիկեան մամուլին մէջ. «Ուաշինկթըն Փոսթ»-ի 1890-1922 թուականներու հրապարակումները» արժէքաւոր գիրքերը: Գիտենք նաեւ, որ նախապէս Ցեղասպանութեան վերաբերող այլ հատորներ եւս լոյս ընծայած էք: Խնդրեմ` նախ...

«Ազդակ»-ի 30-րդ առցանց լսարանին, որ տեղի ունեցաւ ուրբաթ, 21 մայիսին, դասախօսեց ԹՈՒՄՕ ստեղծագործական արհեստագիտութիւններու կեդրոնի համահիմնադիր Բեկոր Փափազեան: Նիւթ` «Հայերէնով ինչպէ՞ս կարելի է քայլ պահել արհեստագիտական նոր եզրաբանութեան եւ ընկերային ցանցերուն հետ»:  Լսարանը վարեց «Ազդակ»-ի ելեկտրոնային բաժինի աշխատակից Մինաս Հանս Քէհեան։ Բեկոր Փափազեան նախ հաստատեց, որ 80-ական թուականներուն երիտասարդութիւնը հետաքրքրուած էր ստեղծելու տեղեկագիտութեան առնչուած հայերէն նոր բառեր: Ըստ անոր, Հայաստանի...

Ս. ՄԱՀՍԷՐԷՃԵԱՆ Երեքշաբթի, 25 մայիսին (երբ Հայաստանի մէջ ընտրապայքարի կաթսան կը մօտենար եռքի հանգրուանին), պաշտօնապէս հաստատուեցաւ, որ Հայաստան թափանցած ազերիական ուժերը հայ զինուոր մը սպաննած են Վարդենիսի սահմանային մէկ կէտին վրայ: Եթէ մինչեւ հիմա իշխանութիւնն ու այլք կը բաւականանային այն «յանկերգով», որ ազերիները «ապակառուցողական» են, իսկ մենք խաղաղարար մօտեցում ունինք, պիտի չտարուինք ազերիական գրգռութիւններով, ահա թշնամին նոր մակարդակի կը բարձրացնէ...

Պատրաստեց՝ ՄԱՐԱԼ ՄԽՍԵԱՆ Միացեալ Նահանգներ  ՀՅԴ Բիւրոյի Ներկայացուցիչը Այցելեց Ազգային Առաջնորդարան Չորեքշաբթի, 19 մայիս 2021-ի յետմիջօրէին ՀՅԴ Բիւրոյի ներկայացուցիչ Յակոբ Տէր Խաչատուրեան յատուկ պատուիրակութեամբ մը, որ կը բաղկանար Բիւրոյի անդամ Արամ Գալուստեանէ, Արեւմտեան Ամերիկայի Կեդրոնական կոմիտէի ներկայացուցիչ Ռոստոմ Այնթապլեանէ եւ անդամներէ, այցելեց Ազգային առաջնորդարան, ուր հանդիպում ունեցաւ Արեւմտեան թեմի առաջնորդ` Թորգոմ եպս. Տօնոյեանին հետ: Հանդիպման աւելի ուշ միացան Ազգային վարչութեան...

ՀՅԴ «Արամ Մանուկեան» կեդրոնին մէջ տեղի ունեցաւ լիբանանահայ ականաւոր պատմաբան Երուանդ Փամպուքեանի աշխատասիրութեամբ լոյս տեսած «Նիւթեր ՀՅ Դաշնակցութեան պատմութեան» (հատոր 13), (Պէյրութ, 2020), «Քրիստափոր Միքայէլեանի անտիպ նամակները», (Երեւան, 2020), «Նիկոլ Դուման. նամականի», (Երեւան, 2021) գիրքերու շնորհահանդէսը: Խ. Աբովեանի անուան հայկական պետական մանկավարժական համալսարանի պատմութեան եւ հասարակագիտութեան բաժանմունքի համաշխարհային պատմութեան ամպիոնի վարիչ, փրոֆ. Խաչատուր Ստեփանեան ըսաւ, որ Դաշնակցութիւնը ոչ թէ սովորական...

ԱՐԹՈՒՐ ԽԱՉԱՏՐԵԱՆ ՀՅԴ Հայաստանի Գերագոյն մարմինի անդամ Հայ-ազրպէյճանական պետական սահմանը` որպէս այդպիսին, երբեք չի գծուել: 1918-ի մայիսից, անկախութիւն հռչակելուց յետոյ, երկու երկրների միջեւ բախումներ սկսեցին: Արհեստածին Ազրպէյճանը, իր ստեղծման առաջին օրուանից, ձգտելով նորայայտ ազգի համար կենսական տարածքներ ապահովել, իր ապօրինի պահանջներն էր ներկայացնում հայոց պատմական հողերի նկատմամբ, որոնք հայոց թագաւորութեան մաս են կազմել, երբ հայերս անկախ ենք եղել, եւ որտեղ...

ԿԱՐՕ ԱՐՄԵՆԵԱՆ Վերջապէս, երկար ջղապայքարներէ ետք, ՀՀ քաղաքացին իր առջեւ ունի երկիրը իր ներկայ փակուղիէն դուրս բերելու քաղաքական հզօր այլընտրանքը` յանձին «Հայաստան» դաշինքին, որ ՀՀ երկրորդ նախագահ Ռոպերթ Քոչարեանի թեկնածութեան շուրջ կը համախմբէ Հայ յեղափոխական դաշնակցութիւնը իր համակիրներու զանգուածով եւ «Վերածնուած Հայաստան» կուսակցութիւնը: Կրկնե՞նք անգամ մը եւս, որ կը գտնուինք ճակատագրական ժամանակներու մէջ: Կրկնե՞նք, որ ՀՀ քաղաքացիի այս քուէն պիտի...

Ս. ՄԱՀՍԷՐԷՃԵԱՆ Նախորդ երկու սիւնակներով հպանցիկ ուրուագծումը կատարեցինք այն մթնոլորտին եւ խաղաքարտերուն (ո՛չ բոլորին), որոնք իրենք զիրենք կը պարտադրեն մեր հայրենիքի քաղաքական հրապարակին, սկսեալ` խորհրդարանի լուծարքը կանխած շաբաթներէն: Շեշտեցինք նաեւ, որ այս ընտրութիւնները հիմնական, էական տարբերութիւն ունին նախընթացներէն, որովհետեւ տեղի պիտի ունեան ահաւոր պարտադրանքներու «հովանիին» տակ: Այդ պարտադրանքներուն աղբիւրը 44-օրեայ պատերազմն էր, անոր հետեւած զարգացումները, բայց մանաւանդ` ստեղծուած վատ վիճակը,...

ՅԱԿՈԲ ԼԱՏՈՅԵԱՆ Կար ժամանակ, երբ Համազգայինի «Լեւոն Շանթ» եւ «Ժիրայր եւ Ցոլինէ Խաչատուրեան» զոյգ կեդրոնները շաբաթական դրութեամբ հազարէ աւելի պատանի-պարմանուհիներ, երիտասարդ-երիտասարդուհիներ կը յաճախէին: Շաբաթ առաւօտները «Լեւոն Շանթ»-ի մուտքին մեծ թիւով ծնողներու խումբ մը նստած կ՛ըլլար` սպասելով իրենց զաւակներուն փորձի աւարտին: Երաժշտանոցի աշակերտներուն թիւը շրջանցած էր 250-ը, «Կարկաչ»-ը եւ «Այգ»-ը` 100-ը, «Գայիանէ» պարի դպրոցը` 250-ը, «Թորոս Ռոսլին»-ը` 80-ը, «Արեգ» թատրոնի դպրոցը`...

ՀՐԱՉ ՊԱՐՍՈՒՄԵԱՆ Ընտրած եմ ժապաւէններ որոնք արտադրուած են 1965-85 թուականներու միջեւ: Այդ ժամանակաշրջանը կարելի է համարել մշակութային «ոսկեդար»: Հայաստանի մէջ սկսած էր «սառցահալ», արուեստագէտներ ունէին պետական հովանաւորութիւն եւ որոշ ազատութիւն: Տաղանդաւոր մարդիկ կը վայելէին ընկերային բարձր վարկ: Կար արուեստասէր հասարակութիւն: Հրատարակուած որակաւոր գործեր արագ կը սպառէին: Ապա եկաւ մեծ հիասթափութիւն, եւ սկսաւ ծաղկիլ  շուկայական մշակոյթ: Գործերու ընտրութիւնը անձնական է: Պարզ...

Ռ. Հ. Այցելուներ ունէի, կը խօսէինք համով հոտով: Յանկարծ հեռաձայնը հնչեց: Զիս ուզեցին: Դիմացէն կը խօսէր մեր ազգային գործիչներէն մէկը, որ ըսաւ, թէ կարեւոր տեղեկութիւն մը տալ կ՛ուզէր ինծի: Համայնքային լուր մը: Խօսակիցս կը կարծէր, որ գոհ պիտի մնայի իր տուած լուրէն: Մինչդեռ սաստիկ զայրացայ: Լուրը կը ցոլացնէր մեր ազգային վարիչներէն ոմանց տգիտութիւնը, ինքնահաւանութիւնը, նոյնիսկ` անխելքութիւնը: Բայց իրենք գաղափար իսկ...

ՃԵՆԻ ԹՈՐՈՍԵԱՆ Մա՛յր, դուն կեանք ու բազկերակ, շունչ ու զարկ իմ սրտի, Մշտարթուն հրեշտակ, շող, բիբ ու լոյսն իմ աչքի, Հիասքանչ հնչիւն տաւիղ, թովիչ ձայնն իմ ականջի, Սիրոյ ակունք, մեղեդի, երկ ու երգն իմ բարբառի: Հայաշունչ ազնուական տոհմէն տիպար թագուհի, Ոսկեզօծ մազերով կապուտաչեայ ժիր գեղուհի, Երազային աշխարհի աստղ, դրոշմ, մտքի լոյս սփռող դիցուհի, Լիազօր բարձր արժէքներով վսեմացած` յուշ պանծալի: Մա՛յր...

ՏԻԳՐԱՆ ՃԻՆՊԱՇԵԱՆ Իրաւացիօրէն կարելի է հարց տալ, թէ Հայաստանի եւ Ազրպէյճանի միջեւ սահմանագծում ու սահմանազատում կատարելու նպատակով յանձնախումբ նշանակելու մասին համաձայնութիւնը կ՛արժէ՞ր այսքան կարեւորել: Եղածը աշխատանքային թուղթ մըն է, կ՛ըսէ Նիկոլ Փաշինեան, որ տակաւին չէ վերջնականացած, բայց հարիւր տոկոսով Հայաստանին ի նպաստ է: Վրայի «յաւելուած» մակագրութիւնն ալ սխալմամբ գրուած պէտք է ըլլայ: Սխալմամբ թէ իրաւամբ, ինչի՞ յաւելուած է այս գրութիւնը:...

Լիբանանի տագնապալի այս օրերուն, մարդիկ մղուած են եկեղեցի աւելի յաճախելու` իրենց դժուարութիւններուն դարման մը գտնելու եւ ցաւերը սփոփելու համար: Եկեղեցին, աղօթքը բաւարարութիւն կու տան մարդոց, յոյս եւ համբերութիւն կը ներշնչեն: Իբրեւ կանոնաւոր կերպով եկեղեցի յաճախող հայուհի, առիթը չենք փախցներ եկեղեցական մեր բոլոր արարողութիւններուն ներկայ գտնուելու: Ո՛չ «Քորոնա»-ն, ո՛չ երկրի ընդհանուր փակման պայմանները արգելք եղած են, որ հեռու մնանք Աստուծոյ տունէն...