Յօդուածներ

ՆՈՒՊԱՐ ՏԷՄԻՐՃԵԱՆ Խորհրդային իշխանութիւնը ի զուր փորձեց իւրացնել Մ. Նալպանտեանի գործը, որովհետեւ Նալպանտեան, յառաջադէմ գաղափարներով տոգորուած, գրած էր «Երկրագործութիւնը որպէս ուղիղ ճանապարհ»-ը ու կը քարոզէր հաւաքական աշխատանք: Նշեալ երգը Նալպանտեան տպագրեց 1862-ին, արտասահմանի ազատ պայմաններու մէջ, երբ այցելեց Կ. Պոլիս, Փարիզ, Լոնտոն եւ Հնդկաստան: Լոնտոնի մէջ ան յարաբերութիւններ հաստատեց ռուս տարագիր յեղափոխականներու հետ: Նոր Նախիջեւանի գաղութին համար հնդկահայերուն կողմէ եղած...

Յ. ՊԱԼԵԱՆ Աղէտներու դառն զգացողութիւն, թերեւս ալ` տարիքի թելադրութիւն, սուր կերպով կը տագնապիմ հայ կեանքի մէջ բուռն կերպով դրսեւորուող պառակտումներով եւ չխոստավանուող անհանդուրժողութիւններով: Այս` Հայաստան եւ սփիւռք(ներ): Ինչպէ՞ս պիտի դիմագրաւենք մեր գոյութենական մարտահրաւէրները, թատերական ձեւով ըսենք Շէյքսփիրի պէս` «լինել չլինել»-ու dilemme-ը, բառարանը կ’ըսէ` երկսայրաբանութիւն: Աղէտի զգացողութիւնը կը շեշտուի նաեւ այն պատճառով, որ իրաւ արժէքներու անտեսում կայ, անոնք փոխարինուած են եսերով,...

ԱՐՏԱՇԷՍ ՇԱՀԲԱԶԵԱՆ Յունիսի 8-ի նախընտրական հանդիպման ժամանակ Նիկոլը հայ ժողովրդին «ցնցեց» իր «մեծ զոհաբերութեան» պատրաստակամութեամբ: Նա յայտարարեց, որ պատրաստ է ազրպէյճանական բանտերում պահուող գերիների ազատման դիմաց գերութեան ուղարկել իր որդուն: Բնութեան կողմից օժտուած լինելով միայն ամբոխավարութեան փեշակով` այս անուղղելին երեւի հաշուարկ էր արել, որ դրանով խիստ յուզելու է դեռեւս իրեն հաւատացող պարզ մարդկանց եւ պահպանելու է այդ մոլորեալ փոքրամասնութեան քուէն:...

Յ. ԼԱՏՈՅԵԱՆ Լիբանանի տնտեսական ծանր տագնապին եւ «Քորոնա»-ի ստեղծած արտակարգ պայմաններուն մէջ, բոլոր կառոյցներուն նման, մեր դպրոցները եւս դժուար փուլի մը դէմ յանդիման կը գտնուին: Մեր դպրոցները անցնող տասնամեակներուն զանազան մարտահրաւէրներ դիմագրաւած են: Հայեցի դաստիարակութեան, հայապահպանման եւ հայակերտման հնոց հանդիսացող հայ դպրոցը միշտ ու ամէն տեղէ ալ օժանդակութիւն եւ նեցուկ ստացած է: Պէտք է ընդգծենք եւ կարմիր գիծով շեշտենք, որ...

Ս. ՄԱՀՍԷՐԷՃԵԱՆ Կը պատահի, չէ՞, որ գրիչդ կամ համակարգիչի ստեղնաշարին տեղադրած մատներդ չեն շարժիր, չեն ենթարկուիր բաներ մը արձանագրելու կամքիդ: Սա կը կոչուի գրելու դժուարութիւն, դժուար պահ. կը ստեղծուի, երբ գրելիքդ անկարելի, աներեւակայելի կը թուի: Հիմա նման վիճակի մատնուած եմ, երբ կը փորձեմ միտքերս եւ յիշատակներս կարգաւորել` քանի մը տող արձանագրելու ընկեր Խաժակ Տիքիճեանի մասին, որ կանխահաս կերպով բաժնուեցաւ մեզմէ`...

ՅԱԿՈԲ ՃԱՆՊԱԶԵԱՆ Արցախ հայաշխարհի ազատագրական պայքարի ճամբուն վրայ զոհուած գաղափարակից ու անմոռանալի ընկերոջս` Գէորգ Հաճեանի մասին զգացումներս գրի առնելը կը յուզէ զիս, եւ ինչպէս շատերուն` ինծի համար եւս անհաւատալի կը թուի ըլլալ արցախեան 44-օրեայ գոյապայքարին ընթացքին անոր նահատակութիւնը: Խոցուած են բոլորիս սրտերը, այլեւս պիտի չկարենանք վայելել ու լսել մեր ընկերոջ` Գէորգ Հաճեանի հայոց լեզուի մաքրահունչ արտայայտութիւնները, գեղեցիկ, զուլալ ու մագնիսացնող...

ՐԱՖՖԻ ՍԱՐԳԻՍԵԱՆ Նեխած է սիրտը մարդկութեան, եւ արդէն խաւարած է այդ երկինքը` որուն կապոյտին անկեղծութեան մէջ, մեր ազատութիւնը կը բնակէր: Այժմ` երկինքն է սոսկալի ապականած, մարդասպաններու փսխած թոյներով, որուն տակ կը թախանձեն ընդունիլ` նենգ հանգամանքներ ու կանոններ: Բայց կա՛ն խիտ անտառներ, յամառ ճիւղերով երկինք պարզուած, որ պղծութիւնները կը խոցեն, գարշ երկինքէն բարիքներ զտելով` կը կաթեցնեն դէպի աշխարհ, թմրածները կենդանացնելու, սնանկ...

Հ.-  Օրինականօրէն այդ սահմանագծումի հասկացողութիւնը եղա՞ծ է ասկէ առաջ: Բ. Պ.- Խորհրդային Միութեան ժամանակ հանրապետութիւններու միջեւ ներքին սահմանները միջազգայնօրէն ճանչցուած  չէին, եւ ասիկա լուրջ հարց է, ներքին կարգով սահմանագծում եղած է Խորհրդային Հայաստանի եւ Խորհրդային Ազրպէյճանի միջեւ, սակայն միջազգայնօրէն ճանչցուած սահմաններ չեն ասոնք: Սահմանային այս բոլոր հարցերը լուծելի հարցեր են, սակայն այս պայմաններուն տակ, երբ տակաւին ամէնէն հիմնականները` Արցախի կարգավիճակը,...

ԿԱՐՕ ԱՐՄԵՆԵԱՆ Կը գրեմ հաւատքով, յոյսով, ոգեւորութեամբ, բայց նաեւ` վիրաւոր հպարտութեամբ: Երկար պայքարներէ ետք, ահա կը գտնուինք արտահերթ ընտրութիւններու նախօրեակին եւ մտած ենք ընտրապայքարի ընդդէմ այն իսկ սնանկ եւ յանցագործ ու երկիրը պարտութենէ պարտութիւն տանող քաղաքական խլեակին, որ վաղուց արդէն դուրս դրուած պէտք էր ըլլար մեր երկրի քաղաքական բեմէն: Ընդվզեցուցիչ փաստը այն է, որ ան դեռ կը գործէ որպէս վարչապետի...

ՔՐԻՍՏ ԻՍԿԷՆՏԷՐԵԱՆ Նկարը՝ Լուսինէ Սահակեանի Մեծ արուեստագէտ Շարլ Ազնաւուրի անժամանցելի «Les enfants de la guerre» երգը կը շարունակէ հնչել արդարութեամբ ու պատմական ճշգրտութեամբ. անոր անմահ, թրթռացող ձայնով երգի բառերը կ՛արտացոլացնեն պատերազմի իւրաքանչիւր մանուկի տուայտանքը: Իրօ՛ք, «պատերազմի մանուկները մանուկներ չե՛ն»: Պատերազմի մանուկներու մահիճները կը ճօճուին կեանքի ու մահուան միջեւ: Անոնց օրօրները սոսկ մեղեդիներ չեն, այլ` ծնողական աղօթքներ, ողջ մնալու աղերսանքներ, հեծկլտանքներ...

Արցախեան վերջին պատերազմէն ետք, Իրան թէեւ Ազրպէյճանի տարածքային ամբողջականութեան ի նպաստ դիրքերէ հանդէս եկաւ, սակայն այդ մէկը առաւելաբար իր երկրի շահերէն եւ Ազրպէյճանի` իրանեան տարածքներուն գծով նկրտումները սանձելու մղումներէն կը բխէր: Իրան քաջ գիտէր, որ արցախեան պատերազմն ու անոր հետեւանքները ի նպաստ իր ապահովութեան պիտի չզարգանային: Պատերազմէն ետք Իրան նկատելով Ազրպէյճանի, Թուրքիոյ եւ Իսրայէլի ազդեցութեան աճը Հարաւային Կովկասի մէջ, յատկապէս...

Պատրաստեց՝ ՆԱՐԷ ԳԱԼԵՄՔԷՐԵԱՆ Երբ այս օրերուն Հայաստանի Հանրապետութենէն հայերու գաղթի մասին մտահոգիչ թիւեր կը հրապարակուին, հետաքրքրական է անդրադառնալ աշխարհի զանազան վայրերու մէջ (անցեալին կամ ներկայիս) հայերու յայտնաբերումին մասին եւ մանաւանդ շեշտել, որ առանց կազմակերպուած ազգային հաւաքական կեանքի` շատ դժուար կ՛ըլլայ գոյատեւելը: «Վայս Արապիա» կայքը հրապարակած է Տանա էլ Շէյխի յօդուածը 1940-ական թուականներուն Կազա գաղթած հայ լուսանկարիչի մը մասին, որուն թոռը...

ՅԱՐՈՒԹ ՉԷՔԻՃԵԱՆ Հայկազեանի Եւ Միջին Արեւելքի Առաջին Հրթիռը 60 Տարի Առաջ Արձակուեցաւ Այս յօդուածէն սկսեալ պիտի մէջբերեմ տեղեկութիւններ նաեւ գրադարանէս` Հայկազեան քոլեճի տարեգիրքերէն եւ ուսանողական հանդէսներէն, նաեւ առաջին անգամ ըլլալով` «Ազդակ»-ի թուայնացած արխիւէն, որոնք կը պարունակեն պաշտօնական, հարազատ եւ օրին գրուած անմիջական տեղեկութիւններ եւ միայն յիշողութեան, կամ նախասիրութիւններու եւ ենթադրութիւններու վրայ չեն հիմնուած, փորձելով վերականգնել նաեւ գործունէութեան ժամանակագրական շարքը: 1....

Մարդու իրաւունքներու պաշտպանի հաստատութիւնը միջազգային օրէնսդրութեան հիմունքներ ունի: Դիմումներ ստանալու, դիտարկումներ կատարելու, քննարկելու, փաստագրելու եւ գնահատական բանաձեւելու ընթացակարգեր կան, որոնք ո՛չ միայն ներքին կարգով  կը հասցէագրուին եւ կը յայտարարուին, այլ նաեւ  կը յղուին միջազգային համապատասխան ատեաններ: Այս հաստատութիւնը սերտօրէն առնչուած է նաեւ Պրիւքսէլի հետ Երեւանի ստորագրած համաձայնագիրներուն եւ կը կրէ եւրոպական չափանիշներով ամրագրուած մարդու իրաւունքներու հայեցակարգային մօտեցումները: Պաշտօնը ապաքաղաքական է...

«Հայաստան 20 յունիսի ընտրութիւններու սեմին» խորագիրով «Վանայ ձայն»-էն կատարուած հարցազրոյցի մը ընթացքին օրուան հիւրը ` ՀՅԴ Բիւրոյի անդամ Բենիամին Պչաքճեան խօսեցաւ Հայաստանի մէջ տիրող քաղաքական ընդհանուր պատկերին, ընտրութիւններու կարեւորութեան եւ անոնց հետեւանքներուն, ինչպէս նաեւ Դաշնակցութեան ուղեգիծին մասին: Հարցազրոյցը վարեց «Վանայ ձայն»-ի տնօրէն Վիգէն Աւագեան: «ՀԱՐՑՈՒՄ».- Արցախեան վերջին պատերազմէն 7 ամիս ետք առաջին անգամ ըլլալով մեր դիմաց կը պարզուի պարտուողական կացութենէն...

Վ. ԱՒԱԳԵԱՆ Հաւաքական մեր տկարութիւններն ու թերութիւնները յաճախ հետեւանք են առողջ քննադատութեան բացակայութեան: Քննադատութեան պակասը զգալի է մեր իրականութեան մէջ, որովհետեւ գրաւոր թէ ելեկտրոնային մամուլի էջերէն կամ հրապարակային բեմերէն հազուադէպօրէն կը լսուին քննադատական ձայներ: Փոխարէնը` մարդիկ կա՛մ ընդհանրապէս լուռ կ՛անցնին սխալներու վրայէն եւ կա՛մ աժան բամբասանքով քննադատութիւնը կը պարպեն իր իմաստէն: Քննադատել կը նշանակէ թափանցել հարցերուն խորքը, հաշիւ ու բացատրութիւն...

ՎԱՀՐԱՄ ԷՄՄԻԵԱՆ Հայաստանի մէջ կատարուած վերջին հարցախոյզերուն համաձայն, վարչապետի պաշտօնակատար Նիկոլ Փաշինեանի ժողովրդականութիւնը կը շարունակէ անկում կրել: Դրական երեւոյթ մը, որ կրնայ ցուցանիշ ըլլալ, թէ Հայաստանի ժողովուրդը կ՛արթննայ իր թմբիրէն, կը սթափի իր անտեղի հիփնոսացումէն եւ ատոր իբրեւ հետեւանք` իր զոմպիացուած իրավիճակէն: Հայաստանաբնակ ժողովուրդը 44-օրեայ պատերազմի աղէտէն եւ անոր յաջորդած իրերայաջորդ սկանտալներէն եւ Սիւնիքի ու Գեղարքունիքի մէջ զարգացումներէն ետք սկսած...

Հարցազրոյցը վարեց` ՄԱՐԻՆԱ ՀԱՄԱՄՃԵԱՆ «ԱԶԴԱԿ».- Պատմեցէ՛ք երաժշտական ձեր անցած ճանապարհին մասին: ՄԿՐՏԻՉ ՄԻՔԱՅԷԼԵԱՆ.- 2000 թուականէն սկսեալ կը դասաւանդեմ Համազգայինի «Բարսեղ Կանաչեան» երաժշտական քոլեճին մէջ, ուր նաեւ կը վարեմ կիթառի ամպիոնի վարիչի պաշտօնը: 2003-էն ի վեր դասախօս եմ Լիբանանի պետական բարձրագոյն երաժշտանոցին եւ կը դասաւանդեմ Մեծի Տանն Կիլիկիոյ կաթողիկոսութեան դպրեվանքին մէջ եւս: 2007 թուականին հիմը դրի եւ գեղարուեստական ղեկավարութիւնը ստանձնեցի Համազգայինի...

Հայկական «Փի. Ար.» մրցանակաբաշխութեան պատասխանատուները յայտարարեցին հանրային կապերու եւ հաղորդակցութեան ոլորտի 2021 թուականի հետազօտութիւններուն արդիւնքները, որոնց համաձայն, 2021 թուականի սփիւռքի լաւագոյն լրատուամիջոցը նկատուեցաւ «Ազդակ» օրաթերթը: Հայկական «Փի. Ար.»  կազմակերպութեան նախաձեռնութեամբ աւանդական դարձած այս մրցանակաբաշխութեան նպատակն է լուսարձակի տակ առնել եւ արժեւորել Հայաստանի հաղորդակցութիւններու ոլորտին մէջ արձանագրուած ձեռքբերումները: Հայկական «Փի. Ար.»  կազմակերպութեան հետազօտական խումբին կողմէ 2020 թուականի յունուարէն 2021 թուականի ապրիլ...

Յ. ԼԱՏՈՅԵԱՆ  Հաւանաբար Պուրճ Համուտի գետնայարկ տուներէն շատերը բակ ունին: Ամէն մէկ բակ ալ, իր կարգին, ունի իր պատմութիւնները: Ամէն մէկ բակի պատմութիւն զգացական եւ գիտակցական իւրայատուկ ապրումներ կու տան քեզի: Երբեմն հոտ մը, ձայն մը, գոյն մը, թերթի հին կտոր մը, նկար մը քեզ կը տանի հեռուները, եւ դուն քեզ կը գտնես հոն, ուր անմեղ ու ջինջ օրեր անցուցած...