Յօդուածներ

ՀՐԱՉ ՊԱՐՍՈՒՄԵԱՆ Համաճարակի արհաւիրքը այլազան ձեւերով արտայայտուած է արուեստի եւ գրականութեան մէջ: Գեղարուեստական առումով, հետաքրքրական են այն գործերը, որոնք համաճարակը կը ներկայացնեն առասպելական, այլաբանական եւ կամ փոխաբերական առումով: Թերեւս ամէնէն ծանօթ գործերն են Փիեթըր Պրիւկելի «Մահուան յաղթանակը» պաստառը (1562) եւ Ալպէր Քամիւի «Ժանտախտ»-ը (1947): Ընկերաբանական առումով, ուսանելի են շարք մը գործեր, որոնք ձեռք կ՛առնեն մարդկային յարաբերութիւնները եւ իշխանութեան վարքը համավարակի...

ԺԱԳ ՅԱԿՈԲԵԱՆ Լիբանան ներկայիս կը դիմագրաւէ իր պատմութեան ամէնէն վատ ընկերային, տնտեսական եւ ելեւմտական ճգնաժամը: Ըստ միջազգային ելեւմտական տեղեկագիրի մը, ասիկա վերջին 150 տարուան ընթացքին աշխարհի որեւէ երկիր հարուածած մեծագոյն եւ վատագոյն ճգնաժամն է: 2019-ի կէսերէն, երբ կամաց-կամաց սկսաւ գլուխ բարձրացնել դրամատնային տագնապը, երկիրը ամէն օր քիչ մը աւելի կը մխրճուի անելանելի փապուղիի մէջ: Ներկայիս Լիբանանի մէջ հասարակական եւ պետական...

ՆՈՒՊԱՐ ՏԵՄԻՐՃԵԱՆ Սերոբ Աղբիւրը կրտսերն է Ախլաթ գաւառի Սոխորդ գիւղի Վարդանեան հարուստ եւ անուանի ընտանիքի չորս եղբայրներուն: Ծնած է 1864 թուականին, աւագ եղբայրը` Մախոն, գիւղի ռեսը «գիւղապետն» էր, յարգուած եւ ազդեցիկ մարդ: Այն ժամանակ Սոխորդի մէջ դպրոց չկար, Սերոբը իր մանկութիւնն ու  պատանեկութիւնը կ՛անցընէ ազատ բնութեան մէջ: Ամրակազմ էր, անվախ ու քաջ, սիրահար էր ձիու, զէնքի ու որսորդութեան, իսկ 20-21...

Հարցազրոյցը վարեց` ԳԷՈՐԳ ԵԱԳՈՒՊԵԱՆ Արտագրեց`  ՆԱՆՈՐ Տ. ՍԱՐԳԻՍԵԱՆ Ամերիկայի Հայ աւետարանչական ընկերակցութեան գործադիր տնօրէն Զաւէն Խանճեան ընկերակցութեան վերջին շրջանի գործունէութեան մասին հարցազրոյց մը տուաւ մեր պաշտօնակից «Վանայ Ձայն»-ին: «ՀԱՐՑՈՒՄ».- Հայ աւետարանչական ընկերակցութիւնը լայնածաւալ գործունէութիւն կը տանի. խնդրեմ` խօսինք կառոյցին եւ անոր հիմնական առաքելութեան մասին: ԶԱՒԷՆ ԽԱՆՃԵԱՆ.- Ամերիկայի Հայ աւետարանչական ընկերակցութիւնը` Armenian Missionary Association of America  (AMAA), հիմնուած է 1918-ին, Եղեռնէն...

ՏԱԹԵՒԻԿ ԱՂԱՋԱՆԵԱՆ «ԱՊԱՌԱԺ.».- Պատերազմից յետոյ ՀՅԴ-ն ընդդիմադիր այլ կուսակցութիւնների հետ պահանջել է ԱՀ նախագահի հրաժարականը: Այս հանգամանքը չի՞ խանգարում արդեօք ՀՅԴ ներուժը յանուն Արցախի հունաւորելուն: ԴԱՒԻԹ ԻՇԽԱՆԵԱՆ.- Երբ ընդդիմութիւնը պահանջում է նախագահի հրաժարական, իշխանութիւնը պէտք է հետեւութիւններ անի: Ցաւօք սրտի, որեւէ քննադատութեան, այդ թւում` նախագահի հրաժարականի պահանջի ներկայացումը իշխող համակարգը ընկալում է որպէս «թշնամանք»: Իրեն քննադատող քաղաքական ուժերին իշխանութիւնը պէտք...

ՀՄԸՄ-ի միջմասնաճիւղային տողանցքները նշանակալից դեր ունեցած են միութեան ծաւալուն գործունէութեան մէջ ու երկրի տարբեր նահանգներու հայութիւնը կամրջող ազդակներ հանդիսացած են: 1927-ին, քանի մը հարիւր հանդիսականներու ներկայութեան, Հալէպ-Պէյրութ ֆութպոլի խումբերու հանդիպումով մը սկսած միջմասնաճիւղային խաղերը տարիներու ընթացքին վերածուած են մարզական-սկաուտական փառատօներու, որոնց ներկայ եղած են տասնեակ հազարաւոր հանդիսականներ, Հալէպ այցելող մտաւորականներ եւ հանրային գործիչներ, ինչպէս` Սիմոն Վրացեան, Շաւարշ Միսաքեան, Դրօ եւ...

Ս. ՄԱՀՍԷՐԷՃԵԱՆ Մարդս երբեմն կը ստիպուի «չարանալ», երբ բազում չարիքներ կը կուտակուին իր դիմաց եւ կը ներկայանան իբրեւ բարիք: ... Ազերի բանակայիններ կը շարունակեն մնալ Հայաստանի հողին վրայ: Ազրպէյճանի դատարանները փաղանգ-փաղանգ հայ գերիներ բանտարկութեան կը դատապարտեն, նոր սպառնալիքներու ցանկեր կը կազմուին եւ... Հայաստանի իշխանութիւնները (հրաժարեա՞լ, իրողակա՞ն, վերադառնալու պատրաստուո՞ղ` ի՜նչ կարեւոր է որակումը) «Զաքարիայի լռութիւնը» կը պահպանեն ընդդէմ անծածկոյթ թշնամիին, սակայն...

Պատրաստեց՝ ՆԱՐԷ ԳԱԼԵՄՔԷՐԵԱՆ Մասնագէտներու եւ հոգեբաններու կողմէ մանաւանդ վերջին տասնամեակին  յաճախ կը կրկնուի ընդհանրապէս դրական մնալու, անոր անհրաժեշտութեան եւ օգուտներու մասին: Ըսելը դիւրին է, բայց գործադրելը որքա՜ն դժուար է: «ՈւենԱյՈւորք» պլոկը կը ներկայացնէ պարզ միջոցներ, ձեւեր` դրական վերաբերմունք պահպանելու համար: Ն. Աշխատանքի մէջ դրական վերաբերմունք պահպանելու պարզ եղանակներ Երբ մարդիկ կը մտածեն դրական վերաբերմունք ունենալու մասին, անոնք հաւանաբար կը կարծեն, թէ ատիկա...

ՍԻԼՎԻ ԳԱՅԵԱՆ Նախաձեռնութեամբ եւ կազմակերպութեամբ Պէյթ Միսքի (Beit Misk) եւ «Վըրճին ռատիօ»-ի (virginradiolebanon) տնօրէնութեանց, մշակութային ուշագրաւ ձեռնարկի մը բացումը կատարուեցաւ, ուրբաթ, 2 յուլիս 2021-ի երեկոյեան ժամը 5:00-ին հիւսիսային Մեթնի Աթշանա աւանէն անդին` Պէյթ Միսքի «Արուեստի եւ մշակոյթի բացօթեայ ցուցահարթակ»-ին վրայ (Art And-Culture-Showcase): Պէյրութէն 21 քմ հեռու եւ Մեթնի սրընթաց մայրուղիին վրայ կէս ժամէն հասանելի այս գեղատեսիլ ամարանոցի մէկ փողոցը յատկացուած...

Յուլիսի 10-ին տեղի պիտի ունենայ ՀՅԴ Արցախի հերթական Շրջանային ժողովը, որուն նախօրեակին «Ապառաժ»-ը հարցազրոյց ունեցաւ ՀՅԴ Արցախի Կեդրոնական կոմիտէի ներկայացուցիչ Դաւիթ Իշխանեանի հետ: «ԱՊԱՌԱԺ».- Առաջիկայում գումարուելու է ՀՅԴ Արցախի հերթական Շրջանային ժողովը: Ինչպիսի՞ ընթացակարգով է այն գումարւում եւ ի՞նչ նշանակութիւն ունի այն ՀՅԴ կառոյցի համար: ԴԱՒԻԹ ԻՇԽԱՆԵԱՆ.- Համադաշնակցական մեր մեծ ընտանիքը շատ լաւ է պատկերացնում, թէ ի՛նչ է նշանակում Շրջանային...

ՎԱՀՐԱՄ ԷՄՄԻԵԱՆ Միացեալ Նահանգներու նախագահ Ճօ Պայտըն 24 յունուարին հեռաձայնեց Ֆրանսայի նախագահ Էմանուէլ Մաքրոնին, որպէսզի, ինչպէս Սպիտակ տունը նշեց, «արտայայտէ մեր հնագոյն դաշնակիցին հետ երկկողմանի կապերը ամրապնդելու ցանկութիւնը»: Երկու ղեկավարները համաձայնեցան սերտ համագործակցութեան կարիքին շուրջ, ինչպէս նաեւ` միասնաբար աշխատիլ արտաքին քաղաքականութեան հասարակաց առաջնահերթութիւններու, որոնց շարքին` Ռուսիոյ եւ Միջին Արեւելքի շուրջ: Ֆրանսայի նախագահը Պայտընին յայտնեց, որ իր երկիրը` «Միացեալ Նահանգներու հետ...

Պատրաստեց՝ ՄԱՐԱԼ ՄԽՍԵԱՆ  Սուրիա ՀՄԸՄ-ի Սուրիոյ Մասնաճիւղերու Միջմասնաճիւղային Տողանցք  Հովանաւորութեամբ Բերիոյ հայոց թեմի առաջնորդ Մասիս եպս. Զօպուեանի, կազմակերպութեամբ ՀՄԸՄ-ի Սուրիոյ Շրջանային վարչութեան, 27 յունիսին, տասը տարիներու ընդհատումէն ետք, Հալէպի Ռիայեթ Շապապ դաշտին վրայ տեղի ունեցաւ միջմասնաճիւղային տողանցք-փառատօնը` մասնակցութեամբ ՀՄԸՄ-ի Դամասկոսի, Հալէպի, Լաթաքիոյ, Գամիշլիի եւ Քեսապի մասնաճիւղերու փողերախումբերուն, սկաուտական կազմերուն եւ մարզական խումբերուն: Տողանցքին իրենց մասնակցութիւնը բերին նաեւ ՀՄԸՄ-ի «Շաւարշ Քրիսեան» քարաթէի...

ԳԷՈՐԳ ՊԵՏԻԿԵԱՆ Ասկէ առաջ, եւ գրեթէ ամէն առիթով, աժմէական ու հիմնական կարգ մը «վերնագիրներու» մասին փորձած եմ քանի մը մատնանշումներ կատարել: Որովհետեւ, բոլորին նման, ես ալ մտահոգ եմ: Կը կարծեմ, որ իբրեւ մտահոգ հայ, նման «բաներ» պէտք է կրկին անգամ լոյսին բերել: Միտքս պարզեմ: Անցեալ տարիէն ի վեր, աշխարհի պատմութիւնը խառնեց իր էջերը, որովհետեւ անօրինակ համաճարակ մը հասաւ իր գլխուն: Այլ...

Լիբանանի Աշխատաւորական ընդհանուր համադաշնակցութիւնը կառավարական տարբեր ոլորտներու գերատեսչութիւններուն հետ հանդիպելով ինքզինք զգալի կը դարձնէ ժողովուրդի բողոքի գործողութիւններուն ներկայացուցչութիւնը վերստանձնելու առաջադրանքով: Մինչ այժմ մակերեսային անցում կ՛երեւի փողոցի գործողութիւնները հովանաւորելու առումով: Աշխատաւորական ընդհանուր համադաշնակցութիւնը որոշ ժամանակէ ի վեր իր տեղը զիջած էր քաղաքացիական տարբեր շարժումներուն եւ զանոնք ուղղորդել փորձող ոչ կառավարական կազմակերպութիւններուն: Յատկապէս վերջին օրերուն կատարուած հանդիպումները` ցամաքային փոխադրութեան սենտիքաներու համադաշնակցութեան թէ...

Հինգշաբթի, 1 յուլիս 2021-ին Վատիկանի մէջ, Ֆրանչիսկոս պապին ներկայութեամբ եւ Լիբանանի քրիստոնեայ հոգեւոր պետերու մասնակցութեամբ, տեղի ունեցած հանդիպման առաջին նիստին դասախօսութիւն տուաւ վեհափառ հայրապետը` ընդառաջելով Ֆրանչիսկոս պապի փափաքին, «Լիբանանի ընկերաքաղաքական ներկայ կացութիւնը եւ անկէ դուրս գալու կարելիութիւնները» նիւթին շուրջ: Իր խօսքին սկիզբը Արամ Ա. կաթողիկոս ըսաւ. «Պիտի փորձեմ հետեւեալ երեք հարցերը հակիրճ կերպով ներկայացնել ձեզի: Առաջին` Լիբանանը դիմագրաւող ներկայ ընկերաքաղաքական...

ԺԱՆ ՀԱԼԼԱՃԵԱՆ   Հայաստանի խորհրդարանական ընտրութիւններու արդիւնքներուն ի տես` չէի կրնար անձայն մնալ եւ չարձանագրել հետեւեալ մտածումները: Այսպէս, խորհրդարանական  ընտրութեան գիտական, վիճակագրական եւ հետազօտական ամէն տեսակի կանխատեսումներուն հաւանական արդիւնքները, վստահաբար, բախտագուշակի գործի չէին նմաներ: Կան գիտական որոշ արժեչափեր, որոնց ներքեւ կը ձեւաւորուին այդ աշխատանքները: Նաեւ` եկէ՛ք ընդունինք, որ ամէն մէկ հետազօտական-վերլուծական հաստատութիւն այդքան ալ անկողմնակալ կամ անաչառ չ՛ըլլար իր մօտեցումներուն...

ՎԱՀՐԱՄ ԷՄՄԻԵԱՆ Լիբանանի վարչապետի պաշտօնակատար Հասսան Տիապ անցեալ շաբաթավերջին յայտարարեց, որ Լիբանանի կառավարութիւնը պատրաստ է 500 հազար եւրոյի գումարի ներդրում մը կատարելու` ֆինանսաւորելու համար Լիբանանի յատուկ դատական ատեանին աշխատանքներուն մէկ մասը: Կառավարութեան անունով այդ նուիրատուութիւնը կատարուեցաւ առանց այդ հարցին նախարարաց խորհուրդի կողմէ քննարկման: Բազմաթիւ նախարարներ, ներառեալ` ելեւմուտքի նախարարը, յայտարարեցին, որ հարցէն անտեղեակ են եւ այդ մասին տեղեակ դարձած են լրատուամիջոցներէն:...

Պատրաստեց՝ ՄԱՐԻՆԱ ՀԱՄԱՄՃԵԱՆ Երեւանի Մէջ Լոյս Տեսաւ Պետրոս Հերեանի «Ընտրանի»-ն Երեւանի մէջ լոյս տեսաւ այնճարցի վաղամեռիկ բանաստեղծ Պետիկ Հերկելեանի (Պետրոս Հերեան) «Ընտրանի» ծաւալուն հատորը: Հատորը խմբագրուած է հայրենի հանրածանօթ գրականագէտ Ալեքսանդր Թոփչեանի կողմէ, որ գրած է նաեւ հատորին յառաջաբանը` «Հմայքի տղան»: Յայտնենք, որ Հերեանի «Ընտրանի»-ն լոյս տեսաւ բանաստեղծին ընկերներուն մեկենասութեամբ: Արցախցի Բանաստեղծ Վիտալի Պետրոսեան Ընթերցողներուն Ներկայացուց «Պատերազմի Դուռը» Գիրքը Արցախի Գրողներու...

ԱՍՊԵՏ ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ Գանձակի վանք Ղարաբաղի Իպրահիմ Խալիլ խան 1763-ին հօր` Փանահ Ալի խանի յաջորդ հռչակուած էր: Աւարներուն եւ Շուշիի բնակիչներու աջակցութեամբ կրտսեր եղբայրը` Մեհրալի բէկը պարտութեան մատնելէ ետք Իպրահիմ Խալիլ յաղթականօրէն մտաւ Շուշի: Մեհրալի բէկ, որ դաշտային Ղարաբաղի քոչուոր ցեղերուն եւ Ղուբայի Ֆաթհ Ալի խանին հետ դաշնակցած էր, սկիզբը Ասկերանի մէջ կեդրոնացաւ եւ յետոյ փախուստ տուաւ Ղարաբաղի սահմաններէն: Հետագային ան...

(Պատկառելի Ուսումնասիրութիւն Մը` Մթագնած Մօտիկ Անցեալը Լուսաւորող) ՀԱՄԲԻԿ ՊԻԼԱԼԵԱՆ    Ընդունուած չափանիշ եւ համոզում է, գէթ մեզի համար, որ գիտականութիւնն ու առարկայական մօտեցումները որեւէ աշխատասիրութեան մը հիմքը կը կազմեն: Աւելի՛ն. ի՛նչ խօսք, երբ վերոնշեալ հատորը այլապէս կ՛ընդգրկէ հաստատագրուած  ու ճշմարիտ տարր մը եւս` պատմաբանի ազնուասիրտ առանձնայատկութիւնը: Այո՛, պատմագիրի դիմագիծն ու խօսքը, հեղինակութիւնն ու կշիռը կրկնակի կ՛արժեւորուին, երբ անաչառ ու կառուցողական կ՛ըլլան...