Յօդուածներ

Հայրենիքի առկայութիւնը իւրաքանչիւր ազգի կազմութեան, յարատեւման եւ զարգացման կարեւորագոյն ազդակներից է: Պատահական չէ, որ ոեւէ ազգի պատկանելիութիւնը, ազգի մասնիկներին միմեանց կապող գաղափարը հայրենակցութիւն բառով է բացատրւում: Հայրենիքն առանցք է, որտեղ համախմբւում է իրեն ազգ համարող մարդկային հաւաքականութիւնը: Յաճախ ազգի եւ հայրենիք համարուող տարածաշրջանի անուանումները նոյն արմատից են սերում: Ազգային դաստիարակութեան մէջ այս առումով մեծ տեղ է յատկացւում հայրենասիրութեան իմաստին: Ազգի...

ԳԱԼՈՒՍՏ ՆԱՆԵԱՆ 22 տարուայ լրագրողական գործունէութեանս ընթացքում հետաքրքիր զուգադիպութեան եմ հանդիպել` հինգ տարին մէկ Շիկահող պետական արգելոցի, այդ թւում` «Սօսու պուրակ» պետական արգելավայրի գլխին սեւ ամպեր են կուտակւում: Ինչո՞ւ է այս` ամենապահպանուած արգելոցային դրութիւն ունեցող տարածքը, որի մուտքերը բաց են միայն կենդանական աշխարհի ներկայացուցիչների համար, յայտնւում որոշ անհատների ու կազմակերպութիւնների, նաեւ` պետական պաշտօնեաների անառողջ ուշադրութեան կենտրոնում: Այս հարցի պատասխանը ոչ...

«Ժողովրդավար դրութեան մէջ ընդդիմութիւնը ո՛չ միայն հանդուրժելի է որպէս սահմանադրական, այլ նաեւ պէտք է պահպանուի, որովհետեւ անհրաժեշտ է» (Ուոլթըր Լիփման (1889-1974, ամերիկացի հանրածանօթ գրագէտ, քաղաքագէտ եւ վերլուծաբան) Կարեւոր էր, խի՛ստ կարեւոր` «Հայաստան» դաշինքի յետընտրական առաջին ընդհանուր ժողովը, նոյնքան մըն ալ` անկէ բխած կեցուածքները: Անիկա կը սպասուէր, որպէսզի կարելի ըլլար իմանալ, թէ ի՛նչ որոշումներ պիտի տրուէին, ինչպէ՞ս պիտի շարունակուէր գործընթացը` նկատի...

ՇԱՆԹ ՍՐԿ. ԳԱՏԵՀՃԵԱՆ Դպրեվանք կաթողիկոսութեան Հայոց Մեծի Տանն Կիլիկիոյ Մեծի Տանն Կիլիկիոյ կաթողիկոսութեան մշտատրոփ սիրտը` դպրեվանքը 90 տարեկան եղաւ: 90 տարուան պատմութիւն մըն է, որ այսօր շարժապատկերի մը նման կ՛անցնի ամէն հայու աչքերուն դիմաց: Իր առաջին տարիներուն, երբ Անթիլիասի գեղեցկատեսիլ ծովեզերքին վրայ հիմնուեցաւ դպրեվանքը, կը նմանէր տկարարմատ ծիլի մը, որուն վրայ կարելի չէր ծանր պահանջներ ու պարտաւորութիւններ բեռցնել ու անկէ...

ԱՐՄԵՆԱԿ ԵՂԻԱՅԵԱՆ Համագումարի բացումը. կեդրոնը, կռնակէն` Կարլէն Դալլաքեան Համագումարի առաջին նիստը տեղի ունեցաւ հինգշաբթի, 7 դեկտեմբեր 1989-ի առաւօտուն, պանդոկի մէկ սրահին մէջ: Ներկաներուն թիւը, սփիւռքահայ պատգամաւորներն ու Կապի կոմիտէի մէկ քանի անդամները համատեղ հաշուած` կը մօտենար քառասունի: Այստեղ վերահասու դարձանք, որ համագումարին կը մասնակցէին Արեւելեան Եւրոպայէն հիւրեր  եւս, որոնց մէջ յատուկ ուշադրութիւն կը գրաւէր  պուլկարահայ գաղութի համակրելի պատգամաւորուհին` գրագիտուհի ու...

Ս. ՄԱՀՍԷՐԷՃԵԱՆ Երկու տարուան մէջ չորս անբարեյոյս ընտրութիւններէ ետք, Իսրայէլի մէջ յունիսի առաջին օրերուն ստեղծուեցաւ քաղաքական տարօրինակ վիճակ մը, երբ երկրին ղեկը 12 տարի իր ձեռքին պահող Բենիամին Նեթանիահուի ընդդիմադիր կուսակցութիւնները յայտարարեցին, որ համաձայնութեան հասած են յաջորդ կառավարութիւնը կազմելու տարազի մը շուրջ, վերջ պիտի դնեն Նեթանիահուի իշխանութեան: Անցեալ երկու տարիներուն, իւրաքանչիւր ոչ վճռորոշ ընտրութիւններէն ետք, Նեթանիահու յաջողած էր կառչած մնալ...

ՏԻԳՐԱՆ ՃԻՆՊԱՇԵԱՆ 1  յուլիս 2021-ի կառավարութեան նիստին կրթութեան, գիտութեան, մշակոյթի եւ մարմնակրթութեան նախարարը զեկուցեց... ծանրաբարձ մարզիկներուն յատուկ որակի ծանրաձողեր տրամադրելու առաջարկին մասին: Աննշան մանրամասնութիւն մը, որուն կառավարութան նիստին զեկուցուիլը եւ որոշում ակնկալելն իսկ տարօրինակ կը թուի: Բայց` ոչ: Մարզիկներուն 20 ծանրաձողեր տրամադրել խոստացեր է դեռ ապրիլին վարչապետ Փաշինեանը ու գրաւոր յանձնարարեր է այդ մասին ԿԳՄՄ նախարարին: Ի՜նչ քննարկում, ի՜նչ ուսումնասիրութիւն....

Բժիշկ ԿԱՐՊԻՍ ՀԱՐՊՈՅԵԱՆ Սահակդուխտի մասին տեղեկութիւնները մեզի հասած են` պատմիչ Ստեփանոս Օրբէլեանէն, Ղեւոնդ Ալիշանէն, Մանուկ Աբեղեանէն, բժիշկ Վահրամ Թորգոմեանէն, Նորայր եպս. Պողարեանէն, Գրիգոր Յակոբեանէն, Յակոբ Քէօսէեանէն, Շահան Արծրունիէն եւ այլ աղբիւրներէ: Քրիստոնեայ Հայաստանի մէջ 8-րդ դարուն կը  յայտնուի առաջին հոգեւոր երգի հեղինակ, երաժիշտ եւ հոգեւոր երաժշտութեան դասատու հայ կինը` Սահակդուխտ, որ կ՛ըլլայ Դուին մայրաքաղաքի կաթողիկոսարանի Սուրբ Գրիգոր Լուսաւորիչ եկեղեցւոյ Սահակ...

Ընդհանրապէս, երբ կը խօսուի մայիս 28-ի պատմաստեղծ իրադարձութեան եւ անոր յաջորդած դէպքերուն մասին, մամուլին մէջ կամ հրապարակային ելոյթներուն ընթացքին, շեշտը կը դրուի այդ դէպքերու զինուորական եւ քաղաքական կարեւորութեան վրայ, մինչդեռ կրթութիւնը եւ մշակոյթը նոյնքան կարեւոր բնագաւառներ են, եւ անոնց գծով Հայաստանի Ա. Հանրապետութեան ժամանակ մշակուած հայեցակարգերը կրնան այսօր ալ ուղեցոյց հանդիսանալ հայրենիքի կրթական ու մշակութային քաղաքականութիւններուն համար: Այս ընդհանուր բնութագրումը...

ՎՐԷԺ-ԱՐՄԷՆ Մարդկային իրաւանց տիեզերական ուխտագիրը իր երկրորդ յօդուածով յստակ կը դնէ հարցը. «Իւրաքանչիւրը կրնայ վայելել ներկայ ուխտագրով հռչակուած բոլոր իրաւունքներն ու բոլոր ազատութիւնները` առանց որեւէ խտրութեան, յատկապէս` ցեղի, գոյնի, սեռի, լեզուի, կրօնի, քաղաքական թէ որեւէ այլ կարծիքի, ազգային կամ ընկերային ծագման, հարստութեան, ծնունդի կամ որեւէ այլ վիճակի: Այլեւ պիտի չդրուի որեւէ խտրութիւն, որ հիմնուած է անձի մը պատկանած երկրի մը...

Ընկերային ցանցերում եւ լրատուական հարթակներում տեղեկութիւն շրջանառուեց, որ ազրպէյճանցիները Թարթառ գետի հունն են նախատեսում փոխել, եւ այդ նպատակով այս օրերին մեծ քանակութեամբ շինարարական սարքեր են տեղափոխում համապատասխան վայր, ինչի պատճառով Սարսանգի ջրամբարը կը ցամաքի: 168.am-ին հասած տեղեկութիւններով, իրականում ազրպէյճանական կողմը Գոմշասարից ճանապարհ է բացում Քարվաճառի տաք ջրերով դէպի Քաշաթաղի շրջանի Շալուա-Հիմնաշէն-Շրուական-Սպիտակաջուր-Մոշաթաղ հատուածը, որը միանալու է Աղաւնոյին: Սա անում են, ըստ...

Յ. ՊԱԼԵԱՆ Մեր ժողովուրդը, Հայաստան եւ սփիւռքներ, միայն ներկան կը տեսնէ անմիջականի եւ իրարու հակադրուող մրցակցութիւններու լոյսին տակ, չի փորձեր պատկերացնել յիսուն կամ հարիւր տարի վերջ ստեղծուելիք կացութիւնները եւ անոնց մէջ մեր ունենալիք տեղը: Անմիջականը եւ մրցակցութիւնները կը ծանծաղին անհատականի եւ հատուածականի ճահիճին մէջ, կը խափանեն  համազգայինը եւ ազգայինի ռազմավարութիւնը: Ըսի` ճահիճ, քանի որ այլ կերպ կարելի չէ բնորոշել բանգիտութիւնները...

ԿԱՐՕ ԱԲՐԱՀԱՄԵԱՆ Տարիներ առաջ Պէյրութ այցելած թուրք արուեստագիտուհիի մը փորձած էի համոզել, որ հայ մը բնաւ պէտք չունի 1915-ի դէպքերու մասին ընթերցում կատարելու, պարզ այն պատճառով, որ ան անպայմանօրէն ունի այդ թուականին առնչուող ընտանեկան պատում մը` փոխանցուած մեծ մօր մը կողմէ: Աւելի՛ն. այդ պատմութիւններուն մէջ անպայմանօրէն ալ կային, զոհերու կողքին, անհետ կորած ընտանեկան անդամներու անուններ: Անուններ, որոնք կը մնային անդիմագիծ...

Հայկազեան համալսարանը կը յիշատակէ իր համանուն անուանակիրին` Արմենակ Հայկազեանի նահատակութեան հարիւրամեակը: 7 յուլիս 2021-ին կը նշուի Հայկազեան համալսարանի անուանակիրին` վեր. փրոֆ. Արմենակ Հայկազեանի (ծ. Հաճըն, 22 սեպտեմբեր 1870) նահատակութեան 100-ամեակը: Հայկազեան մահացաւ Խարբերդի մէջ 7 յուլիս, 1921: Աստուածաբան, մանկավարժ, գիտնական, լեզուաբան եւ երաժիշտ, «Նիւ Եորք Թայմզ»-ի կողմէ «Մերձաւոր Արեւելքի ամէնէն ականաւոր հայ մանկավարժը» նկատուած Հայկազեան, 1889-ին` 19 տարեկանին կը ստանայ...

ՎԱՀՐԱՄ ԷՄՄԻԵԱՆ Նախորդ յօդուածիս մէջ գրած էի.«Լիբանանի չափ տարածքի մը, 5000 կեանքերու, 30-ամեայ պատմական ձեռքբերումի մը կորուստին պատճառ դարձած, սակայն վերընտրութեամբ «վարձատրուած» քաղաքագէտէ մը, մանաւանդ Փաշինեանի հոգեբարոյական խառնուածքի տէր անձէ մը, կարելի չէ ընթացքի փոփոխութիւն կամ բարելաւում ակնկալել: Այդ «շնորհակալագիր»-ը միայն կ՛ամրապնդէ, կը խորացնէ եւ առաւել եւս կ՛աճեցնէ անոր ամենաթողութեան զգացումը, մեծամտութիւնն ու նկարագրի բոլոր յոռի գիծերը, ինչպէս նաեւ` անցնող...

ՄՈՎՍԷՍ ԾԻՐԱՆԻ Պարսելոնա, 1 հոկտեմբեր 2001 Հրաւիրուած էինք մասնակցելու Պարսելոնայի «Եուրօ արթ» միջազգային ցուցահանդէսին, որ տեղի կ՛ունենար «Ռամպլա» նշանաւոր պողոտայի վերջաւորութեան, ծովափնեայ հինաւուրց շէնքի մը մէջ: Երբ կը պատրաստուէինք պաշտօնական բացումը կատարել, յանկարծ  ամբոխ մը խուժեց գոռում գոչումներով... Նախ փորձեցին ներկաները դուրս հրաւիրել ցոյցի, ապա, երբ անտարբեր վերաբերմունքի  հանդիպեցան, սկսան տաղաւարներն ու նոյնիսկ արուեստի գործերը ջարդուփշուր ընել: Յայտնի չէր, թէ...

Յունիսի 29-ին Գարեգին Բ. Մեծի Տանն Կիլիկիոյ (1977-1995), ապա Գարեգին Ա. Ամենայն Հայոց կաթողիկոսի (1995-1999) վախճանման 22-րդ տարելիցն էր: Գարեգին Ա. Ամենայն Հայոց կաթողիկոսի վերջին գրաւոր խօսքը, որ գրուել է վախճանումից օրեր առաջ Մայր Աթոռի միաբանների ներկայութեամբ. 18 յունիս Սիրելի՛ միաբաններ, Հոգեկան խորը յուզումով կը բաժնուիմ ձեզմէ, կը միանամ Աստծոյ` յարուցեալ Տիրոջս: Փափաքս է, որ դուք երկար ժամանակ մնաք Աստուծոյ...

Ս. ՄԱՀՍԷՐԷՃԵԱՆ Աշխարհն ու մեր թշնամիները` իրենց ճամբով, Հայաստանն ու «վերանորոգուելու» պատրաստուող իշխանութիւնները` իրե՛նց ճամբով: Կը ստեղծուի այն տպաւորութիւնը, որ մասնակի կամ լիակատար խզում կայ ասոնց միջեւ: Խօսինք օրինակներով: Ա.- Ազրպէյճանի մէջ գերի բռնուած հայորդիներ դատավարութեան կ՛ենթարկուին, տասնեակ տարիներու բանտարկութեան վճիռներ կը ստանան: Հայաստանի մէջ «թող երկու ամիս ալ համբերեն»-ի տրամաբանութիւնը (չըսելու համար անկարողութիւն, անտարբերութիւն եւ... համբակութիւն մատնող կրաւորականութիւնը) կը...

- Ի՞նչ լուր արդիւնքներէն: - Տակաւին նորութիւն չկայ... Այսպէս երկու օրեր անցան` նոյն հարցումները տալով եւ կրկնելով: Յանկարծ կէս գիշերին, ժամը 11-էն ետք, «ուաթսափ»-ային հաղորդումներով տեղեկացանք, որ արդիւնքները ելած են: Տնօրէնուհի եւ քարտուղար ուղղուեր են Ճեմարան: Ուսուցչական կազմը եւ աշակերտութիւնը արթուն կը սպասեն: Եւ վերջապէս ելաւ աւետիսը` ամբողջական յաջողութիւն, զանազան գնահատականներով: Այո՛, Լիբանանի ճգնաժամային այս օրերուն, երբ բոլորս վայրկեանը վայրկեանին...

ԳԷՈՐԳ ՊԵՏԻԿԵԱՆ Միշտ կը մտածեմ, որ «երիտասարդ» մնալու գրաւականը մարդու ներքին լոյսն է: Իմ պարագայիս` սենեակս: Աշխատասեղանս: Համակարգիչիս ճերմակ պաստառին եւ անոր հայերէն տառերուն դիմաց: Այս է ընդհանրապէս եւ մանաւանդ այս օրերուս փոքրիկ աշխարհս եւ անկիւնս, ուր կը կտրուիմ դուրսէն, աշխարհէն եւ կ՛ապրիմ իմ մտքերուս հետ: Ահա գաղտնիքներէս մէկը... Հոս է, որ երկար եւ անժամանակ, քիչ-շատ կը կարդամ: Քիչ-շատ ալ...