Յօդուածներ

Բժիշկ Կարպիս Հարպոյեան Պեհեսնիցի Դաւիթ Ադամեան Դաւիթ Ադամեանին մասին լսած էի երեք աղբիւրներէ: Առաջինը եղած էր լուսահոգի հայրս, որ պեհեսնիցի էր(*): Պատանութեանս հայրս պատմած էր, որ Ցեղասպանութենէն ճողոպրելէ եւ Հալէպ հաստատուելէ ետք, 1922-1925 ժամանակաշրջանին, Ամերիկայէն պեհեսնիցի Դաւիթ Ադամեան անունով ազնիւ հայորդի մը հոգացած էր իր հարազատներուն` եղբօրը տղուն եւ քրոջը երկու տղոց Հալէպի Հայկազեան նախակրթարանի ուսանողութեան կրթաթոշակները: Այս տեղեկութենէն անդին...

Ֆրանսական «Անթրըփրանտր» պարբերաթերթը իր 14 ապրիլ 2023-ի թիւին մէջ հրապարակած է «Լիբանանի մէջ, «Անթուան» գրախանութը կը գովերգէ ֆրանսախօսութիւնը» խորագիրով յօդուած մը: Յօդուածը իր մէջ կը պարունակէ նաեւ Հայոց ցեղասպանութեան անդրադարձ մը: Յօդուածի հեղինակ Անթուան Պորտիէ զրուցած է «Անթուան» գրախանութի մէջ 30 տարիէ ի վեր գործող լիբանանահայ Կարպիս Հատտատի հետ, որ պատմած է. «Մեծ հայրերս 1915-ին օսմանցիներուն կողմէ գործուած ցեղասպանութենէն վերապրածներ...

ԴՈԿՏ. ԱԲԷԼ ՔՀՆՅ. ՄԱՆՈՒԿԵԱՆ Եւրոպայի վեց մեծ տէրութիւնները` Մեծն Բրիտանիա, Ֆրանսա, կայսերական Գերմանիա, Աւստրօ-Հունգարական կայսրութիւն, Իտալիա եւ ցարական Ռուսիա, չկրցան իրականացնել 1878 թուականին գումարուած Պերլինի վեհաժողովէն ի վեր Օսմանեան կայսրութեան մէջ հայկական նահանգներուն նկատմամբ պահանջուած բարեփոխումները: Անոնք նոյնիսկ չկրցան գործնական միջոցներու դիմելով` կանխարգիլել սուլթան Ապտիւլ Համիտ Բ.-ի հրահանգով արեւմտահայութեան դէմ իրագործուող զանգուածային կոտորածները: Սակայն վերոնշեալ պետութիւններուն բնակիչները բողոքի բուռն ցոյցերով...

Ամփոփեց` ՅԱՐՈՒԹ ՉԷՔԻՃԵԱՆ Հօրս` Գրիգոր Չէքիճեանին (1912-1990), ծաւալուն անտիպ յուշերէն կը ներկայացնեմ թուրքերուն ցեղասպանութենէն ազատած եւ Լիբանան հասած հայ խլեակներուն կեանքէն եւ բարերար ու այլ ազգայիններէն քանի մը վիճակներ եւ տեսարաններ` խտացուած: Հեքիաթանման, սակայն իրական պատահար մը... Մեր հազարաւոր անհաւատալի թուող դրուագներէն մէկը: «1939-ին ոսկերիչի խանութ մը բացի Պուրճ Համուտի մէջ, ուր միա՛յն թեթեւ արծաթեղէն կը շինէի ու կը ծախէի,...

 ԱՒՕ ԳԱԹՐՃԵԱՆ Ուսումնասիրական այս յօդուածով լուսարձակի տակ կ՛առնենք ժողովրդային մեծ ճանաչում գտած «Աքսորի երգ» վերնագիրը կրող ցաւոտ, յուզիչ եւ ազդեցիկ երգը, որ աւելի ծանօթ է առաջին տողի բառերով` «Հալածուած ենք Հայաստանի լեռներէն»: Չկայ հայ մը, յատկապէս` սփիւռքի տարածքին, որ երգած կամ լսած չըլլայ այս երգը, նաեւ չափազանցած չենք ըլլար նոյնիսկ, եթէ ըսենք, որ հայ մը մանկութեանը տարիներուն իր Մեծ եղեռնի...

Յ. ՊԱԼԵԱՆ Ամերիկայի շերոքի ցեղախումբի ծեր առաջնորդը իր կեանքի մասին հետեւեալը ուսուցած է իր թոռան. «Մեր բոլորին մէջ կայ ներքին պայքար մը, եւ այդ երկու գայլերու կռիւն է, մին չարն  է, ան բարկութիւնն է, ցանկութիւնը, յանցաւորութիւնը, տխրութիւնը, եսը, միւսը` բարին, ուրախութիւնը, սէրը, յոյսը, ճշմարտութիւնը  եւ հաւատքը: Թոռը կը հարցնէ . «Ո՞ր գայլը պիտի յաղթէ»: Ցեղապետը կ՛ըսէ. «Այն, զոր դուն կը...

ԿԱՐԷՆ ՃԻՆՊԱՇԵԱՆ Այսօր կը նշենք Հայոց ցեղասպանութեան 108-րդ տարելիցը: Այս ամբողջ ամիսը կը խտացնէ հայ ժողովուրդին տարիներու չարչարանքն ու տառապանքը. Օսմանեան կայսրութեան ու երիտասարդ թուրքերուն գերիշխանութեան տակ անոր ապրած աւերը, կոտորածն ու սուգը: 24 Ապրիլ 1915-ը կը խորհրդանշէ այն զարհուրելի գիշերը, երբ հայ մտաւորականները, ղեկավարները, արուեստագէտներն եւ միութենական կարեւոր դէմքերը ձերբակալուեցան ու դիմաւորեցին մահուան մռայլ քաղուորը` անտէր ձգելով ընտանիք, ընկերներ...

ՎԵՐ. ԴՈԿՏ. ՎԱՀԱՆ Յ. ԹՈՒԹԻԿԵԱՆ Ապրիլ 24-ը հայ ժողովուրդին համար խորհրդանիշ մըն է, խորհրդանիշ` մեր յոյզերուն ու ցաւերուն, մեր յոյսերուն եւ յուսախաբութիւններուն, մեր երազներուն եւ պատրանաբանութիւններուն, մեր Դատին եւ պահանջատիրութեան: Ամէն Ապրիլ 24-ի ոգեկոչումին, բազմաթիւ հայերու միտքերուն մէջ կը տողանցեն որոշ նիւթեր, որոնցմէ ոմանք հետեւեալներն են. Առաջին. Ապրիլ 24-ը հայոց պատմութեան ամէնէն տխուր եւ ողբերգական էջերէն մէկն է: Մեր ժողովուրդը...

ԱՀԱՐՈՆ ՇԽՐՏԸՄԵԱՆ Մարդկային քաղաքակրթութեան պատմութիւնը լեցուն է հաւաքական ոճիրներու, տեղահանութիւններու տխուր էջերով: Ոմանք միտումնաւոր նետուած են մոռացութեան աղբանոցը: Մարդկային արդարութիւնը տակաւին կը զլանայ իր գնահատականը տալու հայ ժողովուրդին դէմ կազմակերպուած եւ գործադրուած ցեղասպանութեան: Աշխարհի մէջ դժուար պիտի ըլլայ գտնել ժողովուրդ մը, որուն բարոյահոգեբանութիւնը, պատմութեան կամարէն հատած ճանապարհը այնքան մօտ ըլլան Նոր կտակարանի խորհուրդներուն, որքան հայ ժողովուրդինը: Ժամանակը մեզ աւելի եւ...

ԱՐՄԷՆ ԱԲՂ. ԳԱԼԱՃԵԱՆ «Թուրքը արտաքնապէս կոպիտ ու անտաշ, բայց ներքինով գերազանց խորամանկ, նրբամտութեան ու թաքնամտութեան խառնուրդ մը, կեղծիքի մէջ մագիստրոս մը»: ԳՐԻԳՈՐ ԶՕՀՐԱՊ 24 Ապրիլ 1915: Թուական մը, ոչ սովորական, այլ` իմաստալից ու խորհուրդ խորին: Չարաշուք, անմոռանալի, անհերքելի թուական մը իւրաքանչիւր հայու, ի մասնաւորի` գիտակից հայ երիտասարդին համար: Թուական մը, որ 20-րդ դարու սկիզբին դարձաւ ազգի մը բնաջնջման եւ այս...

ՄՈՎՍԷՍ ԾԻՐԱՆԻ Խօսքը սփիւռքահայ այն իրաւ արուեստագէտներու մասին է, որոնք կրցած են մարդկութեան տալ գեղարուեստական այնպիսի աւանդ մը, որ արուեստը քայլ մը առաջ տանելու կամ աստիճան մը վեր բարձրացնելու (թէկուզ` փոքր) գեղարուեստական ուժը կը պարունակէ իր մէջ: Ինչպէս` Այվազովսկի, Արշիլ Կորքի, Ռուբէն Նաքեան, Երուանդ Քոչար, Խորէն Տէր Յարութեան, Լեւոն Թիւթիւնճեան, Հայկ Բադիկեան, Գառզու, Ժանսեմ, Փ. Կիրակոսեան, Գեղամ Թազեան, Արթօ Չաքմաճեան,...

Արժէքային Կողմնորոշումների Համատեքստում* ՅԱՐՈՒԹԻՒՆ Տ. ՄԱՐՈՒԹԵԱՆ Գիտական հետաքրքրութիւնների շրջանակն ընդգրկում է Հայոց ցեղասպանութեան յիշողութեան եւ ազգային ինքնութեան, հաւաքական  եւ պատմական յիշողութեան, պատկերագրութեան, ղարաբաղեան շարժման, հայ աւանդական մշակոյթի հարցերը: Հեղինակ է աւելի քան 130 գիտական յօդուածների եւ 4 մենագրութիւնների, համահեղինակ` 6 գրքերի:  Բանալի բառեր - Հայոց ցեղասպանութեան դասաւանդում, հայ ինքնութիւն, արժէքային կողմնորոշումներ, արժանապատիւ յիշողութիւն, զինուած ինքնապաշտպանական մարտեր, հումանիտար դիմադրութիւն, վերապրողներ, փրկութիւն,...

ԹԱՄԱՐ ԹԻՒՖԵՆԿՃԵԱՆ Մարդկութիւնը եւ մարդկային արժէքները նոր լուսարձակի տակ առնող ոճիր մըն է ցեղասպանութիւնը: 20-րդ դարու առաջին ցեղասպանութեան զոհը դարձանք մենք` իբրեւ հայ ազգ, եւ անոր հետեւանքները մինչեւ այսօր կը կրենք ազգովին: Մեզմէ շատերը կանուխ տարիքին լսած են Հայոց ցեղասպանութեան արհաւիրքին մասին, որովհետեւ ճանչցած են գոնէ հերոս մը, որ Ցեղասպանութենէն վերապրած ըլլալու իր գերմարդկային կարողութիւններով դարձած է մեր խոնարհ հերոսը,...

«Ցեղասպանութիւնը հայուն համար դարձաւ ինքնութեան հաւատարմութեան պահպանումը» ՓՐՈՖ. ՌԻՉԸՐՏ ՅՈՎՀԱՆՆԷՍԵԱՆ «Ցեղասպանութիւնը կերտեց ու տակաւին` հայուն հաւաքական ինքնութիւնը»: ՓՐՈՖ. ՓԻԹԸՐ ՊԱԼԱՔԵԱՆ Փետրուար 2023, Պոլիս: Աշխատանքային այցելութեամբ կը գտնուիմ վոսփորեան այս քաղաքը: Բայց կարելի չէ այցելել Պոլիս եւ մնալ միայն աշխատանքային սահմաններուն մէջ ու չտեսնել հայկական կեանքը եւ Պոլիսը, որ եղած է հայուն կեանքը կերտող կռուան, եւ ուր տակաւին կը շարունակէ հայուն...

Այսօր երեկոյեան, ՀՅԴ Բիւրոյի ներկայացուցիչը այցելեց «Գանձասար»-ի խմբագրատուն։ Խմբագրակազմին հետ հանդիպումին ու մտերմիկ զրոյցին ընթացքին անդրադարձ կատարուեցաւ  «Գանձասար»-ի 30-ամեայ երթին, անոր կարեւոր դերին՝ համայնքի կեանքի պատկերն ու  առօրեան արտացոլացնելու եւ գրողներու բեմը հանդիսանալու առումով։ Այս առիթով «Գանձասար»-ի խմբագիրը Բիւրոյի ներկայացուցիչին նուիրեց «Գանձասար»-ի տարեկան բացառիկ հատորէն օրինակ մը։ Աւարտին «Գանձասար» հարցազրոյց մը ունեցաւ Յակոբ Տէր Խաչատուրեանի հետ, զոր կը հրատարակենք յառաջիկայ...

Երեքշաբթի, 18 Ապրիլ 2023-ին, երեկոյեան ժամը 7:00-ին, Հ.Մ.Ը.Մ.-ի Սուրիոյ Շրջ. Վարչութիւնը Ա. Մանուկեան Ժ. Տան Միութեան գրասենեակէն ներս հիւրընկալեց Հ.Յ.Դ. Բիւրոյի ներկայացուցիչ ընկ. Յակոբ Տէր Խաչատուրեանը, ընկերակցութեամբ՝ Պատկան Մարմինի Ներկայացուցիչ ընկ. Վրէժ Եագուպեանի եւ ներկայութեամբ՝ Հ.Մ.Ը.Մ.-ի Կեդր. Վարչութեան անդամ եղբ. Մանուկ Քէօշկէրեանի։ Մտերմիկ հանդիպումի ընթացքին, Հ.Մ.Ը.Մ.-ի Սուրիոյ Շրջ. Վարչութեան ատենապետ եղբ. Աւետիս Տէրվիշեան բարի գալուստ մաղթեց ընկ. Յակոբ Տէր Խաչատուրեանին...

Չորեքշաբթի, 19 Ապրիլի յետմիջօրէին, ՀՅԴ Բիւրոյի ներկայացուցիչ Յակոբ Տէր Խաչատուրեան եւ Բիւրոյի անդամ Կիրօ Մանոյեան այցելեցին ՍՕ Խաչ-Ազգ. Պատսպարան եւ հանդիպում ունեցան պատսպարանի յանձնախումբին եւ պատսպարանի պատանի -պարմանուհիներուն հետ։ Անոնք մօտէն հետաքրքրուեցան պատսպարեալներու առօրեայով եւ ներկայ պայմաններուն անոնց դիմագրաւած դժուարութիւններով։ Յանձնախումբի ատենապետ երկրչ. Սիլվա Նազարեան ներկայացուց սաներուն ընդհանուր թիւը, ընկերային, կրթական եւ կենցաղային առօրեային մասին մանրամասնութիւններ։ Այցելուները զրուցեցին սաներուն հետ...

ՅԱՐՈՒԹ ՍԱՍՈՒՆԵԱՆ «Քալիֆորնիա Քուրիըր» թերթի հրատարակիչ Քալիֆորնիոյ համալսարանի (UCLA) փրոֆեսէօր Թաներ Աքչամ 31 մարտ 2023-ին Պոլսոյ հայկական «Ակօս» թերթին մէջ բացայայտող յօդուած գրած է թրքերէնով` 1938-ին թրքական կառավարութեան կողմէ Թուրքիոյ արեւելեան նահանգ Տէրսիմի մէջ փոքրամասնութիւններու տասնեակ հազարաւոր մաս կազմող մարդոց դաժան կոտորածին վերաբերեալ: Յօդուածը վերնագրուած էր` «(Նախագահ) Մուսթաֆա Քեմալը եւ (վարչապետ) Իսմեթ Ինոնիւն հրամայած են թունաւոր կազ օգտագործել Տէրսիմի կոտորածի...

Պատրաստեց՝ ՄԱՐԱԼ ՄԽՍԵԱՆ Սուրիա Արցախի Նուիրուած Դասախօսական Շարք` Հայկական Վարժարաններուն Մէջ Հայ պատանին ու երիտասարդը իրազեկ դարձնելու համար Հայ դատին ու անոր առաքելութեան, ինչպէս նաեւ հայ աշակերտին առօրեայ հետաքրքրութիւններուն եւ ընթերցումներուն անբաժան մասը դարձնելու համար Արցախի պատմութիւնն ու գոյամարտը, Սուրիոյ Հայ դատի կեդրոնական յանձնախումբը դասախօսական շարք մը կազմակերպեց եւ ներկայացուց Հալէպի կրթասիրաց - Ս.Չ. երկրդ. վարժարանի, Հայ աւետարանական Բեթէլ երկրորդական վարժարանի...

ՀՅԴ Բիւրոյի ներկայացուցիչ Յակոբ Տէր Խաչատուրեանն ու բիւրոյի Հայ Դատի եւ քաղաքական հարցերու գրասենեակի պատասխանատու Կիրօ Մանոյեանը այսօր այցելեցին Սուրիահայ Օգնութեան Խաչի ընկերաբժշկական կեդրոն։ Անոնք շրջեցան կեդրոնի Աշխատանոցը, Դարմանատունը,  Ձեռարուեստի, արխիւայինի, «Փեթակ» խոհանոցի եւ այլ յանձնախումբերու յանձնախումբերու կեդրոնները, ապա Շրջ. Վարչութեան հետ հանդիպում ունեցան։ ՍՕ Խաչի Շրջ. Վարչութեան ատենապետ Սիրան Ամպարճեան ներկայացուց երկրաշարժի յաջորդող օրերուն միութեան մարդասիրական եւ բժշկական  ծառայութիւնները,...