Յօդուածներ

ԺԱԳ ՅԱԿՈԲԵԱՆ Անցեալ եւ ընթացիկ տարիները Մեծի Տանն Կիլիկիոյ Արամ Ա. վեհափառ հայրապետին կողմէ յատուկ հռչակագիրներով յայտարարուեցան «Սփիւռքի տարի»-ներ: Բայց այս ընթացիկ` երկրորդ տարուան առաջադրանքները որոշ չափով կը տարբերին առաջինէն, որովհետեւ եթէ առաջինի պարագային շեշտը դրուեցաւ աւելի սփիւռքեան կացութեան քննութեան վրայ, ապա երկրորդի պարագային շեշտադրումները աւելի գործնական բնոյթ ունին եւ կը մղեն մտածել սփիւռքի վերակազմակերպման մասին: Ճիշդ այս նպատակով ալ...

Հարցազրոյցը վարեց` ՔՐԻՍՏ ԽՐՈՅԵԱՆ «Յունիսի երկրորդ շաբաթը լիբանանահայութեան համար մշակոյթով հարուստ շաբաթ մը պիտի ըլլայ»: Այսպէս արտայայտուեցաւ Լիբանանի Համազգայինի «Գասպար Իփէկեան» թատերախումբի վարչութեան ատենապետ Մարտիկ Տեմիրճեան, «Ազդակ»-ի հետ իր ունեցած հարցազրոյցի ընթացքին: Այս շաբաթ Գիւմրիէն Լիբանանի մայրաքաղաք Պէյրութ պիտի ժամանեն աւելի քան տասնեակ մը հայրենի արուեստագէտներ: Անոնք Գիւմրիի պետական տրամաթիքական թատրոնի Վարդան Աճէմեանի անուան թատերախումբին դերասան-դերասանուհիներն են: Շաբթուան ընթացքին թատերախումբը...

ԳՐԻԳՈՐ ԱՐՔ. ՉԻՖԹՃԵԱՆ Ուրախութեան զգացումին յարաբերական ըլլալը ամէնուն ծանօթ ըլլալով հանդերձ, շա՜տ շատեր տխրութեամբ կը համակուին իրենց կեանքի ընթացքին: Թեթեւ անյաջողութենէ կամ յուսախաբութենէ մը ետք ոմանց համար կարծես աշխարհը փուլ կու գայ: Մարդիկ չեն կրնար ըմբռնել, ո՛չ ալ կ՛ուզեն հաւատալ, որ զիրենք տխրեցնող երեւոյթը ժամանակաւոր է: Օրինակ, սիրելիի մը վերջնական կորուստը կամ մահը ոմանց համար արդէն իրենց վերջին օրուան ժամկէտը...

ՆՈՐՎԱՆ ԱՐՔ. ԶԱՔԱՐԵԱՆ Բնագիտութեան կալուածին մէջ վերին աստիճանի համեստ եւ խոնարհ գիտաշխատող մըն է Ստեփան Ֆով եւ փրոֆեսէօր` École Normale Supérieure-ի: Մօրը կողմէ հայ, մեծանուն այս գիտնականը հայերէնը սորված է սեբաստացի մեծ մօր` Սիրանուշի ծունկերուն վրայ, իսկ ոտանաւոր արտասանելը` մեծ հայրիկէն` Գառնիկ Յովհաննիսեանէն: Ի՛նչ կախարդանքով փոխանցած ըլլալու են իրենց թոռնիկին հայ լինելութեան արժէքը այս մեծ հայրիկն ու մեծ մայրիկը, որ...

ԽԱՉԻԿ ՏԷՏԷԵԱՆ “Երբ չի մնում ելք ու ճար, Խենթերն են գտնում հնար” Մեծն բանաստեղծ Պարոյր Սեւակի այս տողերը կը խտացնեն մեր ժողովուրդի դարաւոր պատմութեան ընդմէջէն՝ ջարդի, ցեղասպանութեան, ստրկութեան ու արհաւիրքներու ճակատագրական պահերու մեր ժողովուրդի հայկեան ոգին դրսեւորելու եւ ազատութեան ու ինքնիշխանութեան տիրանալու ազատագրական պայքարի ոգիին ամբողջական տեսլականն ու հզօր կամքը: “Այսպէս ծագեց, արեգակեց Սարդարապատի մարտը մեծ” Ու ցեղասպանութենէն հազիւ 3...

ՔՐԻՍՏ ԽՐՈՅԵԱՆ Ուղեղը սառած է կենդանի մարմնին մէջ, եւ գիտակցութենէ զուրկ կը վարէ ան իր առօրեան: Հիմա երակներուն մէջ շրջագայող պաղ արիւնը վերջոյթներուն` ձեռքերուն ու ոտքերուն, շարժումը կը յամրացնէ, եւ աչքերը յաճախ կը սեւեռին ոչնչութեան վրայ, պարապութեան մէջ: Իրողութիւնը, գոյութիւնը, եղելութիւնը տակաւին չի կրնար տրամաբանել, քանզի բօթը ձայնով, նկարով ու գրութեամբ սրընթաց հասաւ նետի նման եւ գլխիվայր շրջեց իր ամբողջ...

ՀՐԱՉ ՊԱՐՍՈՒՄԵԱՆ Նշմարներ` մեր փոքր ածուէն.- Այս նիւթին շուրջ որեւէ համապարփակ ուսումնասիրութեան չեմ հանդիպած: Պրպտումներու ընթացքին երեւան եկան հետաքրքրական տուեալներ, որոնք նորութիւն էին առնուազն ինծի համար: Հազիւ 21 տարեկանին արեւուն մնաս բարով ըսած Պետրոս Դուրեան, օրինակ, ունի թատրերգութիւն մը, որ ոչ զարմանալիօրէն կը կոչուի «Սեւ հողեր»(14): Ո՞վ գիտէր, թէ «Քաջ Նազար» քաջ ծանօթ կատակերգութեան հեղինակ Դերենիկ Դեմիրջեան նաեւ հեղինակն է...

ՅՈՎԷԼ ՇՆՈՐՀՕՔԵԱՆ Թէեւ լայն հասարակութիւնը վերջին երկու տասնամեակներուն ենթարկուած է արմատական փոփոխութիւններու, սակայն հայկական սփիւռքի համայնքները չեն ընդունած բարեշրջման հետեւեալ երեսակները. Համացանցը յեղափոխած է հասարակութեան յարացոյցը` առիթ տալով անհատներուն արտայայտուելու եւ ազդեցութիւն գործելու, այսպիսով իշխանութիւնը ընտրուած մարմիններէն տեղափոխելով զանգուածային խումբերու: Այս երեւոյթին պատկերաւոր օրինակը տեղի ունեցաւ 2022 թուականի դեկտեմբերին, երբ դիմատետրեան խումբ մը  կազմակերպեց շոգեկառքերու գործադուլներ, որոնք փաստացիօրէն խափանեցին ֆրանսական...

ԴՈԿՏ. ԱՐԱ ՍԱՅԵՂ Հրամայական անհրաժեշտութիւն է, ամէն մէկ հայու խիղճի պարտքն է յարգանքի տուրք մատուցել իր ազգի` 1915-ի Հայոց ցեղասպանութեան եւ բոլոր ժամանակներու բիւրաւոր նահատակներու յիշատակին: Աշխարհի բովանդակ տարածքին ապրող սփիւռքահայութեան համար մեր  սրբադասուած նահատակներու յիշատակութեան դրսեւորումը կ՛արտայայտուի բազմազան ընկալումներով, ձեւերով, կարելիութիւններով եւ միջոցներով: Ինչպէս նախորդ տասնամեակներուն, այս տարի ալ Հայոց ցեղասպանութեան ոգեկոչումի բազմապիսի ձեռնարկներ ընթացք առին Լեհաստանի տարբեր քաղաքներու...

Համադրեց` ՄԱՐԻՆԱ ՀԱՄԱՄՃԵԱՆ «Ցեղասպանութեան որբերը». այսպէս վերնագրած է պատմաբան-ցեղասպանութեան անխոնջ հետազօտող, «Հայոց ցեղասպանութիւն. նախափուլ եւ հետեւանքները» մատենաշարի եւ այլ  հատորներու հեղինակ Արա Քեթիպեան Ցեղասպանութեան մասին հրատարակած իր 11-րդ հատորը: 24 ապրիլ 2023-ին Ծիծեռնակաբերդի յուշահամալիրի տարածքին «Առաջին ալիք»-ին հետ ունեցած հարցազրոյցին ընթացքին ան խօսեցաւ գիրքին, ինչպէս նաեւ մերօրեայ զարգացումներուն մասին: 1890-1922 թուականներու ամերիկեան մամուլը, ներառեալ առաջատար օրաթերթերը` «Նիւ Եորք Թայմզ», «Պոսթըն...

ԶԱՒԷՆ ԼԻՅԼՈԶԵԱՆ Հայաստանի պետականութեան վերականգնման՝ Մայիսի 28-ի 105-րդ տարեդարձն արդէն նշեցինք։ Ազգովի՞ն։ Չենք կրնար պնդել։ Երեւան՝ Արամ Մանուկեանի յուշարձանին դիմաց կազմակերպուած «Տէր ենք մեր հայրենիքին»` Դաշնակցութեան նախաձեռնած եւ կազմակերպած ձեռնարկին մասնակցութիւնը համաժողովրդական, համազգային կարելի՞ է բնորոշել։ (Մամուլէն տեղեկացանք, որ հասարակական դէմքերու արգիլուած է մուտքը Սարտարապատի յուշակոթող, այն պահուն, երբ «ժողովրդավարութեան պասթիոն Հայաստան»ի վարչապետն ու գործակիցները յուշակոթող կ’այցելէին: Այլ խօսքով, նոյնիսկ...

Յունիս 2-ին, ՀՅԴ Բիւրոյի ներկայացուցիչ Յակոբ Տէր Խաչատուրեան, Բիւրոյի անդամ Րաֆֆի Տօնապետեան եւ ՀՅԴ Գանատայի Կեդրոնական կոմիտէի ներկայացուցիչ Մհեր Գարագաշեան, Կեդրոնական կոմիտէի անդամներ Սարօ Տէր Պետրոսեան, Մարալ Նազարեան եւ Յովիկ Թիւֆէնքճեան Մոնթրէալի մէջ հանդիպում ունեցան հովուապետական այցելութեամբ Գանատա գտնուող Մեծի Տանն Կիլիկիոյ Կաթողիկոսութեան գահակալ ՆՍՕՏՏ Արամ Ա. Վեհափառին հետ։ Հանդիպման ներկայ էին նաեւ Գանատայի Հայոց Թեմի Առաջնորդ՝ Բաբգէն Արք. Չարեան...

Ուրբաթ, 2 Յունիս 2023-ին, Մեծի Տանն Կիլիկիոյ Կաթողիկոսութեան գահակալ ՆՍՕՏՏ Արամ Ա. Կաթողիկոս Գանատա իր հովուապետական այցելութեան ընթացքին, այցելեց ՀՅԴ Գանատայի Կեդրոնական կոմիտէի պաշտօնաթերթ «Հորիզոն»ի խմբագրատունը: Վեհափառ Հայրապետին կ՚ընկերանային Գանատայի Հայոց Թեմի Առաջնորդ Տէր Բաբգէն Սրբ. Արք. Չարեան, Միացեալ Նահանգներու Արեւելեան Թեմի Առաջնորդ Գերշ. Տ. Անուշաւան Արքեպիսկոպոս Դանիէլեան եւ Թեմիս հոգեւորականաց դասը: «Հորիզոն»ի գլխաւոր խմբագիր Վահագն Գարագաշեան բարի գալուստ մաղթեց...

ՎԱՀՐԱՄ ԷՄՄԻԵԱՆ Ապրիլ 23-ին,  Հիւսիսային Քոսովոյի մեծամասնութեամբ սերպերով բնակուած չորս քաղաքապետութիւններու մէջ տեղի ունեցան տեղական ընտրութիւններ, որոնք պոյքոթի ենթարկուեցան սերպերուն կողմէ։ Իբրեւ հետեւանք մասնակցութեան համեմատութիւնը նուազեցաւ 3,47 առ հարիւրի։ Քուէարկողներուն 1566-ը ալպանացիներ էին, եւ միայն 13-ը՝ սերպեր։ Բնականաբար, ալպանացիները սերպական բնակավայրերուն մէջ դարձան քաղաքապետեր ու քաղաքապետական խորհուրդներու անդամներ։ Սերպերը սկսան բողոքել ընտրութեան արդիւնքներուն դէմ։ 25 Մայիսին, Հիւսիսային Քոսովոյի մէջ սկսան...

Մ. Է. Նորափթիթ տաղանդները կրկնակի գնահատանքի արժանի են, երբ անոնք ծնունդ են տագնապալից միջավայրի եւ հասակ կ՛առնեն կենցաղային դժուար պայմաններու մէջ: Այսպիսին է անցնող տասներկու տարիներուն Հալէպի մէջ կազմաւորուած Անդրանիկ Կիւլտալեանը: Հինգշաբթի,  յունիս 1-ի երեկոյեան Ազիզիէի Արաբական մշակութային կեդրոնին սրահը նեղ կու գար հանդիսատեսներուն, ոմանք ոտքի ներկայ էին ունկնդրելու Սապահ Ֆախրիի անուան պետական երաժշտանոցի արտակարգ այս աշակերտին`  ռեքորտըրի (ժողովրդային անուանումով`...

Ստորեւ կը ներկայացնենք Վերժին Մանճեան-Գարագաշեանի դամբանականը` կարդացուած իր զաւկին` Վահագն Գարագաշեանի կողմէ, կիրակի, 28 մայիս 2023-ին, Սուրբ Յակոբ առաջնորդանիստ մայր եկեղեցւոյ մէջ, Մոնրէալ, ցաւակցականի ընթացքին: Աստ հանգչի անձնուէր մայր, ընտանիքի կանթեղ եւ անձնուրացութեամբ ճաճանչող հոգիով Վերժին Գարագաշեանը, որ 24 մայիսին, 83 տարեկանին, երկրային կապանքները արձակելով, իր ոգեղէն սլացքը կատարեց յերկինս: Մուսալեռցի արմատներով Վերժին Մանճեանի կեանքը եղաւ համակ նուիրում ու սէր`...

ՀՐԱՉ ՊԱՐՍՈՒՄԵԱՆ Հիներ եւ նորեր.- Սերվանթես (1547-1616), Շէյքսփիր (1564-1616), Ա. Պուշկին (1799-1837), Էտկար Ալեն Փօ (1809-1849), Օսքար Ուայլտ (1854-1900), Իփսեն (1828-1906), Լորքա (1898-1936), Թենըսի Ուիլիամզ (1911-1983), Տիլըն Թոմաս (1914-1953), Պրեխթ (1898-1956), Թ. Ս. Իլիըթ (1888 -1965), Լեւոն Շանթ (1869-1951), Հ. Փինթըր (1930 - 2008) եւ շարք մը այլ ականաւոր գրողներ եղած են թատերագիր բանաստեղծներ, կամ` բանաստեղծ թատերագիրներ: Թատրոնն ու բանաստեղծութիւնը...

ՅԱԿՈԲ ՃԱՆՊԱԶԵԱՆ Ուրախութեան անխառն զգացումներով եւ խանդավառութեամբ հեռաւոր Թորոնթոյի բնակավայրէս անձկագին կը հետեւէի Ֆրեզնօ քաղաքի Մուսալեռ Հայրենակցական Միութեան վարչութեան վաղեմի ընկերներուս յուշարձան մը կառուցելու խանդավառ ծրագրին: Ի խորոց սրտի երախտագիտութիւն կը յայտնեմ եւ սրտանց կը շնորհաւորեմ ձեզ՝ վաղեմի ընկերներ, որ բարի եւ երախտարժան մտածումն ու ծրագիրը ունեցաք մարմնաւորելու մուսալեռցիներուս յաղթանակի եւ փրկութեան խորհրդանիշը հանդիսացող Մուսա լեռան Տամլաճքի պատմական յուշարձանին կրկնօրինակը...

ԱՒՕ ԳԱԹՐՃԵԱՆ Ազգային ազատագրական պայքարի էջերուն մէջ բազմաթիւ են խիզախագոյն ֆետայիներն ու հերոսները, որոնք յայտնուեցան 19-րդ դարու վերջին եւ 20-րդ դարու առաջին կէսին՝ հայ ժողովուրդի ազատագրական պայքարին իբրեւ արդիւնք։ Մեր յեղափոխական կռիւի ազատութեան ձայնը գոռաց անոնց զէնքերու փողերէն: Այդ պայքարին մէջ անոնք էապէս խառնուեցան հայրենի հողին, մարմնացան անոր լեռներով եւ վերածուեցան մեր յեղափոխութեան ապառաժին՝ մեր ժայռերուն պէս: Անոնցմէ շատերն իրենց...

Ս. ՄԱՀՍԷՐԷՃԵԱՆ Կրեկուար Քուրթեն Միջազգային գիտական մամուլը վերջին օրերուն սքանչելի աւետիս մը կը բերէ մարդկութեան, մասնաւորաբար անոնց, որոնք արկածի կամ դժբախտ պատահարներու պատճառով կորսնցուցած են շարժունակութիւնը, օրինակի համար` քալելու կարողութիւնը: Խումբ մը գիտնականներ, Կրեկուար Քուրթեն անունով ֆրանսացի գիտնականի մը շուրջ խմբուած, արդի արհեստագիտութիւնը ի սպաս դրած են բժշկութեան եւ յաջողած են հնարել ելեկտրոնային մանր սարքեր, որոնց միջոցով արկածի մը պատճառով...