Յօդուածներ

ՅԱՐՈՒԹ ՉԷՔԻՃԵԱՆ Նախորդ մասին մէջ կրկին շեշտը դրուեցաւ, որ հայ անհատը պէտք է իր մայրենի լեզուն` հայերէնը օգտագործէ: Նորագոյն գիտական հետազօտութիւնները փաստեցին անհատի մը համար իր մայրենի լեզուով լեզուամտածողութեան կարեւորութիւնը, քանի որ տուեալ լեզուի մը միջավայրին մէջ ծնած եւ այդ լեզուն գործածած ծնողքէ մը սերած ու ժառանգած մարդկային ուղեղին ներքին բաժանմունքներուն միջեւ կապը մայրենի լեզուին հետ առնչութիւն ունի եւ բոլորովին...

Թրքագէտ Ռուբէն Սաֆրաստեան NEWS.am-ին հետ զրոյցի ընթացքին յայտնեց, որ Թուրքիա կը փորձէ քաղաքական իր ուղղութիւնը թեքել դէպի Արեւմուտք՝ միաժամանակ պահել փորձելով Ռուսիոյ հետ յարաբերութիւնները: «էրտողան կը սկսի իր առեւտուրի հիմնական փուլերէն մէկը՝ առաջնահերթաբար ԱՄՆ-ի հետ: Պայտընի հետ հեռաձայնային զրոյցին ընթացքին, խօսք դարձած է նաեւ Եւրոմիութեան անդամակցելու մասին: Տեղի կունենայ Թուրքիոյ արտաքին քաղաքականութեան հերթական ուղղորդումը դէպի Արեւմուտք: Էրտողանի կառավարման յատկապէս վերջին...

Կեանք մը ամբողջ երկաթին հետ աշխատած, երկաթի տարբեր կիրարկումները սերտած ու անոնց նոր ոճ ու ձեւ տուած Կիրակոս Գույումճեան այս մասին հաւաքագրած ամբողջ գիտելիքները, չորս տարիներու երկար ու տքնաջան աշխատանքէ ետք, զետեղած է 350 էջերու հասնող հատորի մը մէջ: Հատորը, որ կը կրէ «Իմ Երթը Երկաթին Հետ» խորագիրը, հրատարակուած է Քուէյթ։ Իսկապէս ալ Գույումճեանի երթը երկաթին հետ նշանակալից պատմութիւն ունեցած...

ԳԷՈՐԳ ՊԵՏԻԿԵԱՆ Անակնկալ հեռաձայնը խանգարեց մեր տան մթնոլորտը: Սրտաբանիս գրասենեակէն վրդոված եւ քիչ մըն ալ բարկացոտ ձայնով պաշտօնեան կը յիշեցնէր, թէ ես դարձեալ ո՛չ միայն չէի յարգած ժամադրութիւնս, այլ նոյնիսկ չէի ներկայացած: Անվիճելի իրականութիւն: Ահա նոր ճշմարտութիւն: Ժամանակի գիտակցութեան պակաս: Ի՜նչ կ'ուզէ՛ք, ըսէ՛ք: Միտքս կարծես երես դարձուցած էր ինծի: Իրապէս, որ մոռցած էի: Յայտնի էր, թէ յիշողութիւնս անգամ մը եւս...

Ս. ՄԱՀՍԷՐԷՃԵԱՆ Ֆրանսայի մայրաքաղաք Փարիզն ու այլ քաղաքներ մօտաւորապէս մէկ շաբաթէ ի վեր բռնուած են ծանրակշիռ խռովութիւններու ալիքի մը մէջ: Շարժառիթն էր Նահել անունով 17 տարեկան, ալճերիական եւ մարոքեան ծագումով պատանիի մը սպանութիւնը` ոստիկանի մը կողմէ: Ինքնաշարժը ապօրինի կերպով վարող պատանին չէ ենթարկուած ոստիկանի մը հրահանգին, փորձած է փախուստ տալ, ոստիկանը կրակած ու տեղն ու տեղը սպաննած է Նահելը: Դէպքին...

Պատրաստեց՝ ՄԱՐԱԼ ՄԽՍԵԱՆ Ֆրանսա Երախտագիտութեան Հաւաքոյթ` Ի Պատիւ Մարալ Ճամուսեան-Գարաօղլանեանի 3 յուլիսին Ֆրանսայի Իսի լէ Մուլինօ քաղաքի Համազգային-Թարգմանչաց վարժարանին մէջ տեղի ունեցաւ մեծարանքի երեկոյ` ի պատիւ Մարալ Ճամուսեան-Գարաօղլանեանի, իր ուսուցչական ասպարէզի աւարտման համար: Խնամակալութեան ատենապետ Թադէ Կարապետեան խօսքը ուղղելով մեծարեալին` յայտնեց, որ իր բացակայութեան դպրոցը պիտի շարունակէ գործել, ժամանակի ընթացքին նոր ուսուցիչներ պիտի ուսուցանեն, նոր աշակերտներ նոր դասեր պիտի սորվին, սակայն...

ԳԷՈՐԳ ՊԵՏԻԿԵԱՆ Քանի մը օր առաջ գրիչի ընկերներէս Գէորգ Եազըճեան «ուսուցիչ կ'ուզուի»ի յայտարարութեան մը մասին դիմատետրի վրայ խիստ ակնարկութիւն մը ըրած էր: Տեղին եւ կենսական: Իր տողերը առիթ տուին, որ այս էական նիւթին անդրադառնամ: Հաւանաբար շատ շատեր ալ նոյն կերպ վարուեցան: Նախ ըսեմ, որ սեւով ճերմակին վրայ գրուած այդ տողերը իրականութիւն ըլլալէ չէին դադրեր: Ապա աւելցնեմ.- Հայ դպրութեան եւ հայեցի...

ՅԱՐՈՒԹ ՉԷՔԻՃԵԱՆ Երկու յօդուածներ, որոնց առաջինին հեղինակն է ռուսական միջազգային վարկ ունեցող, ըստ իս կիսապաշտօնական, յայտնի մարտավարական հիմնարկին՝ «Վալտայ քննարկումի ակումբ» ծրագիրի տնօրէն Թիմոֆէի Պորտաչեւ (Valdai Club Program Director Timofei Bordachev), որ 8 յունիս 2023-ին հետեւեալ նախաբանով գրած է. «Շատ հաւանական է, որ միջազգային քաղաքականութիւնը Հարաւային Կովկասի մէջ այժմ կը թեւակոխէ զարգացման նոր փուլ, որ կը բնութագրուի այս կամ այն...

ԶԱՒԷՆ ԼԻՅԼՈԶԵԱՆ Էրտողան, ըլլալով քաղաքականութեան մէջ թրծուած վեթերան մը, ըստ երեւոյթին շատ ալ լաւ գիտէ, որ Եւրոպական միութիւնը, կամենայ ալ, չի կրնար ընդունիլ Թուրքիան իր կազմին մէջ, այնքան ժամանակ, որ չի հրաժարիր իր հիմնական գաղափարախօսութենէն։ Եւ հիմնական պատճառը ո՛չ կրօնական է, ոչ ալ Թուրքիոյ բնակչութեան թիւէն մտավախութիւնը, թէեւ անոնք ալ կրնան հաշուի առնուիլ։ Արդարեւ՝ մինչ Թուրքիան իր բնոյթով եւ վարքով մնացած...

ԱՐՇԱԿՈՒՀԻ ՏԷՐ ԽԱՉԱՏՈՒՐԵԱՆ Հայաշէնը եղած է Պէյրութի մեկուսացած, բայց եւ այնպէս կարեւոր կեդրոններէն մէկը, որ իր ազգային գործունէութեամբ, իր թատերախումբով եւ նուագախումբով (բոլորն ալ` ինքնուս), ժամանակ մը զարդը կազմած են պէյրութահայ կեանքին: 1955-ական թուականներուն, Խորէն Մղտեսեանին նախաձեռնութեամբ, կեանքի կոչուեցան միջհայրենակցական ազգագրական պարերը` Վանի, Էրզրումի, Տարօնի, Քեսապի եւ Այնճարի, որոնք իրենց տեսակին մէջ աննախընթաց էին: 1956-ին արդէն Հայաշէնի մէջ կազմուած էր...

ՎԻՔԹՈՐ ԿԱՐԱՊԵՏԵԱՆ ԱՀԱԸ-ի Արցախի ներկայացուցիչ Արցախ... շրջափակում... Թւում է, թէ առօրեայ հոգսերից բացի` այլ մտածմունքներ չկան, անելիքները լոկ կենցաղային են... բայց արի ու տես, որ Արցախի երիտասարդները տեսնում են հայրենիքը վերակենդանացնելու իրենց առաքելութիւնը: Ամերիկայի Հայ աւետարանչական ընկերակցութիւնը 2022թ.-ից Արցախի հինգ գիւղերում` Քոլատակ, Թբլղու, Հերհեր, Խերխան, Ծովատեղ, իրականացնում է «թռիչքէ երիտասարդական զարգացման ծրագիրը: Մէկ տարի շարունակ համայնքի երիտասարդները ինքնակրթւում եւ ձեռք...

ՓԱՈՒԼՕ ԳԱԶԷԶԵԱՆ 108 տարիներ անցան Հայոց ցեղասպանութեան թուականէն, եւ ամէն տարի միեւնոյն պատարագը, նոյն ցոյցերը եւ նոյն ճառերը կը շարունակուին... Մեր զաւակները կ՛ողողեն հրապարակներ, եկեղեցիներ եւ դրօշակներ ծածանելով` կը բողոքեն թուրքին դէմ: Բայց 108 տարիներէ ի վեր` ո՛չ մէկ փոփոխութիւն, ո՛չ մէկ յառաջխաղացք: Միայն կրցանք վառ պահել կրակը, որ մեզ կը տառապեցնէ եւ մեր պայքարը կենդանի կը պահէ: 7 տարիներ...

Այն օրէն, երբ Նիկոլ Փաշինեան Ազգային ժողովի բեմէն յայտարարեց, որ «Միջազգային ընտանիքը» կը պահանջէ նշաձողը իջեցնել, հիմը դրուեցաւ «խաղաղութեան դարաշրջանի» քաղաքականութեան: Փաշինեան կը վստահեցնէր, որ պահանջներու մակարդակին նուազումին պիտի յաջորդէ միջազգային հասարակութեան «քոնսոլիտացիան» Հայաստանի շուրջ, այսինքն` համատարած զօրակցութիւնը ի նպաստ հայութեան: Նշաձողի իջեցումը տեղի ունեցաւ, սակայն Հայաստանի պահանջներու, համեստ պահանջներու բաւարարումը` անորոշ միջազգային հասարակութեան կողմէ, տեղի չունեցաւ: Նշուած քաղաքական գիծը...

Պատրաստեց՝ ՄԱՐԻՆԱ ՀԱՄԱՄՃԵԱՆ ՀՕՄ-ի Մասնաճիւղերու Վերակազմաւորում Ախուրեանի Եւ Գիւմրիի Մէջ 29 յունիս 2023-ին, կէսօրուան ժամը 2:00-ին ՀՕՄ-ի Հայաստանի Շրջանային վարչութեան հերթական այցելութիւնը եղաւ Ախուրեանի համայնք, ուր մեկնեցան Շրջանային վարչութեան անդամներ` Մարօ Քէշիշեան, Վահանուշ Մարգարեան, Զոյա Քոչարեան եւ Սիլվա Իւզպաշեան: Անոնց միացած էր Հայաստան հիւրաբար գտնուող ՀՕՄ-ի Միացեալ Նահանգներու Արեւմտեան ափի Շրջանային վարչութեան անդամ Անուշ Չալեանը: Ախուրեանի խումբին միացաւ նաեւ Շրջանային...

Խուրշիտպանու Նաթաւան Խուրշիտպանու Նաթաւան` Ղարաբաղի Խանական Տան Պետ ԱՍՊԵՏ ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ Ռուսական կայսրութեան կազմէն ներս 1844¬ին կազմաւորուեցաւ Կովկասի փոխարքայութիւնը, եւ իշխան Միխայիլ Վորոնցով եղաւ առաջին փոխարքան: Կովկասի փոխարքայութեան կառավարման համակարգը` փոխարքայի խորհուրդը եւ գրասենեակը, ձեւաւորուեցան 1846¬ին: Փոխարքան անսահմանափակ լիազօրութիւններով օժտուած էր. անոր ենթակայ էին ոստիկանական եւ հաղորդակցութեան ճանապարհներու ապահովութեան պետերը: Ան նաեւ կովկասեան զօրքերու հրամանատարն էր: Կովկասի փոխարքայութիւնը կ՛ընդգրկէր Ստաւրոպոլի նահանգը...

10 յուլիսին Միացեալ Նահանգներու Լոս Անճելըս քաղաքին մէջ 90 տարեկանին կեանքէն հեռացաւ աշխարհահռչակ գիտնական, Հայաստանի ազգային ակադեմիայի ակադեմիկոս, Քալիֆորնիոյ պետական համալսարանի Արդի հայոց պատմութեան ամպիոնի հիմնադիր եւ առաջին վարիչ, «Հայաստանի Հանրապետութիւն» կոթողային քառահատոր աշխատութեան եւ Հայոց ցեղասպանութեան ու պատմական հայրենիքի վերաբերեալ բազմաթիւ գիրքերու հեղինակ Ռիչըրտ Գ. Յովհաննէսեանը: Ռիչըրտ Յովհաննէսեան Հայաստանի արտաքին գործոց առաջին նախարար, «Ժառանգութիւն» կուսակցութեան ղեկավար Րաֆֆի Յովհաննէսեանի հայրն...

ՆՈՐՎԱՆ ԱՐՔԵՊԻՍԿՈՊՈՍ ԶԱՔԱՐԵԱՆ «Զիս բարերար մի կոչէք... Հայ պատկանելիութեան տուրքս է, որ կը վճարեմ` մեսրոպեան գանձանակին նուէր մը ձգելով»: Այս ոգին կ՛արտայայտէր գաւաթ մը սուրճի շուրջ, երբ օր մը Փարիզ կը գտնուէր, եւ նստած էինք իր իջեւանած պանդոկին կողքի սրճարանին մէջ: Մեր օրերու աննման բարերարներէն մէկն է Գէորգ Արապեան: Պէյրութ ծնած, Սուրբ Նշան եկեղեցւոյ վարժարանը յաճախած, ապա գործի ասպարէզ նետուած:...

Ս. ՄԱՀՍԷՐԷՃԵԱՆ Վերի գլխաւոր խորագիրին տակ մեր բացած քննարկումը կարելի է շարունակել անվերջանալի կերպով, որովհետեւ իւրաքանչիւր արեւածագ ու անոր յաջորդող ժամերը, երբեմն` ակնթա՛րթը, հրապարակ կը բերեն նոր դէպքեր, նոր բացայայտումներ, որոնք «կը խճողեն» քաղաքական բեմն ու քաղաքացիներու առօրեան, այն քաղաքացիներուն, որոնց մէկ մասը շատո՜նց նետուած է (մղուած է) անտարբերութեան ու կրաւորականութեան դաշտը` ի տես եւ ի լուր իշխանաւորներուն փաստացի պարտուողականութեան,...

ՅԱՐՈՒԹ ՍԱՍՈՒՆԵԱՆ «Քալիֆորնիա Քուրիըր» թերթի հրատարակիչ Լուրջ պատճառներ կան, թէ ինչո՛ւ աշխարհի բազմաթիւ հայեր բացասաբար արձագանգեցին վարչապետ Նիկոլ Փաշինեանի անխոհեմ որոշման` մասնակցելու Անգարայի մէջ Թուրքիոյ նախագահ Ռեճեփ Թայիփ Էրտողանի երդմնակալութեան արարողութեան, 3 յունիս 2023-ին: Նախ եւ առաջ` Փաշինեանին յարիր չէր մասնակցիլ Էրտողանի երդմնակալութեան, յատկապէս որ դեռ 2020 թուականին` արցախեան պատերազմի ժամանակ, թրքական անօդաչու թռչող սարքեր սպաննած էին հազարաւոր հայ երիտասարդ...

Համադրեց` ԲԺԻՇԿ ԿԱՐՊԻՍ ՀԱՐՊՈՅԵԱՆ Բժիշկ Մովսէս Յովսէփեան Բժիշկ Մովսէս Յովսէփեան ծնած է Քեսապ, 1876-ին: 1895-ի համիտեան ջարդերը ճաշակելէ ետք ան կը յաջողի հեռանալ իր ծննդավայրէն եւ կը հասնի Միացեալ Նահանգներ: Ան բժշկութիւն կ՛ուսանի «Լոնկ Այլընտ Քոլեճ Հոսփիթըլ»-ի մէջ եւ շրջանաւարտ կ՛ըլլայ 1905-ին: Ան կը գործէ իբրեւ բժիշկ, միաժամանակ կը հետեւի իր ծննդավայրին եւ հայկական աշխարհի անցուդարձերուն: Ան տեղեակ կ՛ըլլայ հայկական...