ԱՐՇԱԿՈՒՀԻ ՏԷՐ ԽԱՉԱՏՈՒՐԵԱՆ
Հայաշէնը եղած է Պէյրութի մեկուսացած, բայց եւ այնպէս կարեւոր կեդրոններէն մէկը, որ իր ազգային գործունէութեամբ, իր թատերախումբով եւ նուագախումբով (բոլորն ալ` ինքնուս), ժամանակ մը զարդը կազմած են պէյրութահայ կեանքին:
1955-ական թուականներուն, Խորէն Մղտեսեանին նախաձեռնութեամբ, կեանքի կոչուեցան միջհայրենակցական ազգագրական պարերը` Վանի, Էրզրումի, Տարօնի, Քեսապի եւ Այնճարի, որոնք իրենց տեսակին մէջ աննախընթաց էին:
1956-ին արդէն Հայաշէնի մէջ կազմուած էր Համազգայինի «Նաւասարդ» մասնաճիւղը, որուն հիմնադիրները եւ առաջին վարչականները եղան` Խորէն Մղտեսեան, Աբրահամ Ոսկերիչեան, Արամ Միրաքեան, Սեդրակ Էսմէրեան եւ Մարի Սարգիսեան-Յովհաննէսեան: Նոյն տարին ես ալ անդամակցած եմ Համազգայինին:
Այս մասնաճիւղը իր շուրջ համախմբեց Հայաշէնի գրասէր, թատերասէր, մարզասէր երիտասարդութիւնը, ինչպէս նաեւ` երաժշտասէրները, որոնք տարուան 7-8 ամիսներուն կը կազմակերպէին գրական, թատերական, երաժշտական եւ մարզական ձեռնարկներ` հրաւիրելով գաղութիս տիրական դէմքերը` Գարեգին եպս. Սարգիսեանը (հետագային` կաթողիկոս), Զարեհ եպս. Ազնաւորեանը, Պետիկ Հերկելեանը, Գրիգոր Սաթամեանը, Հրաչ Պետոյեանը, տոքթ. Բաբգէն Փափազեանը, պատուելի Մանասէ Շնորհոքեանը, Արտաշէս Տէր Խաչատուրեանը եւ ուրիշներ: Այս ձեռնարկներուն համազգայնականները կը ներկայացնէին իրենց մասնագիտութեան վերաբերող նիւթերը եւ մեծապէս օգտակար կը հանդիսանային շրջանի բնակչութեան զարգացման: Նոյնիսկ կարգ մը վիճաբանական նիւթեր կ՛արծարծուէին:
1970-ականներուն «Նաւասարդ» մասնաճիւղին գործունէութիւնը հասաւ իր բեղուն շրջանին, երբ վարչութեան ատենապետ եղաւ Հրայր Տէր Թորոսեանը, որ իր շուրջ համախմբեց վարչական ատակ անձեր` Հրայր Սողոմոնեանը, Մարգրիտ Մղտէսեանը, Արա Ասիլեանը եւ զիս` իբրեւ քարտուղար, ապա 6 տարիներ` իբրեւ ատենապետ:
Հրայր Սողոմոնեանը յառաջացուց «Նաւասարդ» մասնաճիւղի թատերական խումբ մը, որ իր շուրջ հաւաքելով դերասանական ձիրք ունեցող երիտասարդ-երիտասարդուհիները` ներկայացուց Մոլիէրէն երկու թատերախաղեր` «Սգաբէնի նենգութիւնները» եւ «Ակամայ բժիշկը», զոր հայերէնի թարգմանեց Յաբէթ Յարապաղեանը: Այս թատերախաղերը քանի մը անգամ կրկնուեցան եւ մեծ խանդավառութիւն ստեղծեցին շրջանին, ինչպէս նաեւ գաղութին մէջ:
Այսօր, դժբախտաբար, մեր շրջանին` Հայաշէնի մէջ, Համազգայինը դադրած է գործելէ` հայերու թիւի նօսրացման պատճառով: Իբրեւ համազգայնական` մնացած ենք ես ու Վերա Կոստանեանը:
Վա՛րձքը կատար բոլոր անսակարկ ծառայած համազգայնականներուն:
