Յօդուածներ

ԱԼՊԵՐ ՊԱԼԱՊԱՆԵԱՆ Խորհրդաւոր այս օրը կը խորհրդանշէ` գաղափարի նուիրուածութիւն, անձնազոհութիւն, ծառայութեան գերագոյն օրինակ, եւ` այս բոլորի նուիրական արգասիքը հանդիսացող նահատակութիւն: Ստանձնել պատասխանատուութիւն ամէնէն դժնդակ եւ ծանր պայմաններուն մէջ, հսկել գիւղի անվտանգութեան, օտարածին թափանցումներու դէմ դնել, պահել ներքին համերաշխութիւն եւ համախմբուածութիւն, պահել դիրքը եւ իյնալ դիրքին վրայ` պարտականութեան ճամբուն վրայ: Ասկէ աւելի ի՞նչ մարմնացում կրնայ ըլլալ գաղափարականութեան, դաշնակցականութեան, պատասխանատուութեան բարձր գիտակցութեան...

ՇԱՀԱՆ ՓԱՆՈՍԵԱՆ Այսօր քառասուն տարիներ կը բաժնեն մեզ այն սեւ օրէն, երբ հայանուն վարձկանի մը ձեռքով արձակուած փամփուշտէն նահատակուեցաւ Զաւէն Թաշճեանը: Քառասուն տարիներ` ժամանակաշրջան մը, որ կրնար շատերու յիշատակը պղտորել, բայց չկրցաւ նսեմացնել ներկայութիւնը այն մարդուն, որ իր կեանքը չապրեցաւ իրեն համար, այլ ապրեցաւ իր ժողովուրդին, իր գաղափարին եւ իր կազմակերպութեան համար: Նահատակները ժամանակի ընթացքին չեն հեռանար մեզմէ: Ընդհակառակը, անոնք...

ՅԱԿՈԲ ՀԱՒԱԹԵԱՆ Հայութեան ապրած բախտորոշ ու խառնակ իրավիճակներուն մէջ եւ յատկապէս Հայաստանի մէջ ընտրական օրակարգի առկայութեան, այլեւս ինքզինք մաշեցնող յանկերգի վերածուած է Դաշնակցութեան ու դաշնակցական շրջանակին ուղղուած հայրենասիրութեան կեղծ յորդորները: Հայ քաղաքական միտքը մի՛շտ ալ անտեսած է այլեւս զաւեշտի կարգ անցած եւ իւրաքանչիւր անգամ հին ու նոր դերակատարներով առաջնորդուող նման անիմաստ ու աղմկարար շինծու պատգամախօսական եւ հռետորաբանական անբովանդակ երեւոյթներ: Հայրենասիրութեան...

Պատրաստեց՝ ՆԱՐԷ ԳԱԼԵՄՔԷՐԵԱՆ Աշխարհի ամէնէն սիրուած մարզաձեւը ունի շատ անհրաժեշտ դաստիարակիչ յատկութիւն մը, եթէ անշուշտ ճիշդ գործածուի: Այս մասին Մեթրօ կայքի յօդուածագիր Քրիստի Քեթլի գրած է իր տեսակէտը: Ն. Ոչ բոլոր երեխաները կրնան յաղթել մարմնամարզի մէջ Իմ ինն տարեկան տղաս` Լէոն, կ՛ատէ պարտուիլը: Տարիներու ընթացքին ան արցունքներ թափած է, երբ չէ յաղթած տան մէջ տախտակի վրայ խաղերուն մէջ: Ան սպառնացած...

Սիրելի՛ հայրս, Անսահման սիրով, անգին նուիրումով եւ քաղցր յիշատակներով ամբողջ կեանք մը ձգեցիր ետիդ եւ մեկնեցար անվերադարձ: Գացիր եւ ո՛վ գիտէ ինչպէ՛ս, ինչպիսի՜ ջերմ կարօտով միացար քու սիրեցեալ  հօրդ, մօրդ, եղբայրներուդ եւ յաւիտեան ննջած միւս հարազատներուդ: Կեանքով, ուժականութեամբ եւ նախաձեռնելու ոգիով ու կամքով օժտուած էիր: Տակաւին միասին իրագործելի շատ բաներ ունէինք, մտքիդ մէջ կային շատ ծրագիրներ, որոնց մասին միշտ կ՛արտայայտուէիր:...

Պատրաստեց՝ ՄԱՐԱԼ ՄԽՍԵԱՆ Միացեալ Նահանգներ Օրենճ Քաունթիի Մէջ Նշուեցան Անկախութեան 108-րդ Եւ Հայ Կեդրոնի Հիմնադրութեան 25-րդ Տարեդարձները Վերջերս Օրենճ Քաունթիի մէջ նշուեցան պատմական երկու իրադարձութիւններ` Հայաստանի Ա. Հանրապետութեան 108-ամեակը եւ շրջանի Հայ կեդրոնի բացման 25-ամեակը: Երեկոյի ընթացքին 15 պատանիներ ուխտեցին ծառայելու իրենց հայրենիքին եւ համայնքին: Անոնց նուիրումը կը մարմնաւորէ ապագայ սերունդներու յոյսերը եւ կը յիշեցնէ, որ համայնքին ուժը երիտասարդութեան մէջ է:...

ՅԱԿՈԲ ՃԱՆՊԱԶԵԱՆ Զաւէնն ու վեր. Մ. Ճանպազեանը «Պէպոյի» դերին մէջ։ Խոր յուզումով, արդար հպարտութեամբ եւ անսահման գոհունակութեամբ ակընդիր եղայ Այնճարի «Սարգիս Զէյթլեան» կեդրոնին մէջ հանդիսաւոր մթնոլորտի մէջ տեղի ունեցած Զաւէն Թաշճեանի կիսանդրիի քողազերծման արարողութեան, որ արժանի յարգանքի տուրք մըն էր այն գաղափարապաշտ հայորդիին, որ իր ամբողջ կեանքը նուիրեց ազգին, ժողովուրդին եւ Հայ յեղափոխական դաշնակցութեան սրբազան առաքելութեան: Այս եզակի եւ խորիմաստ...

ՏԻԳՐԱՆ ՃԻՆՊԱՇԵԱՆ Ընտրութեան յաջորդած օրը, երբ նախնական արդիւնքները յայտարարուեցան, հասարակութեան լայն շրջանակներուն մէջ կայուն համոզում գոյացաւ, որ յունիս 7-ի ընտրութիւնները տեղի ունեցած են համատարած կեղծումով եւ արդիւնքներու նենգափոխումով: Ու հայաստանեան սովորութեան համաձայն, սկսան քաղաքագիտական վերլուծութիւններ կատարուիլ եւ անսխալական դիրքերէ կարծիքներ տեղալ: Ի՞նչ պէտք է ընէ ընդդիմութիւնը, ի՞նչ պէտք է ըրած ըլլար, պէտք է ընդունի՞ արդիւնքները եւ Ազգային ժողով մուտք գործէ,...

Պատրաստեց՝ ՄԱՐԻՆԱ ՀԱՄԱՄՃԵԱՆ Հրապարակուեցաւ Աւօ Գաթրճեանի «Սուրիահայ Պարբերական Մամուլի Մատենագիտութիւն (1912-2026)» Մենագրութիւնը Արեւելագիտութեան հիմնարկի Գիտական խորհուրդին որոշումով եւ Հայագիտական ուսումնասիրութիւնները ֆինանսաւորող համահայկական հիմնադրամի դրամաշնորհով հրատարակուած է սուրիահայ մտաւորական եւ հետազօտող Աւօ Գաթրճեանի «Սուրիահայ պարբերական մամուլի մատենագիտութիւն (1912-2026)» մենագրութիւնը, որ հեղինակին տարիներու տքնաջան աշխատանքին արդիւնքն է: Մենագրութեան խմբագիրն է Հայաստանի Գիտութիւններու ազգային ակադեմիայի թղթակից անդամ, փրոֆ. Ալպերթ Խառատեան, պատասխանատու խմբագիրը` դոցենտ...

ԱՍՊԵՏ ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ Հայ կամաւորները 1918 հոկտեմբերին Արարայի ճակատամարտը, որուն փառքը հայ կամաւորները կազմեցին, անկիւնադարձ մը եղաւ Առաջին Համաշխարհային պատերազմի պատմութեան մէջ: Ճակատամարտին զոհուած կամաւորներուն աճիւնները թաղուեցան 20 սեպտեմբեր 1918-ին, Արարայի բարձունքներուն, Ռաֆաթ գիւղի հարաւ-արեւմտեան լանջին, եղբայրական գերեզմանի մէջ: Թաղման արարողութեան ներկայ գտնուեցաւ Արեւելեան լեգէոնի հրամանատար գնդապետ Ռոմիէօ, որ իր սրտի խօսքը փոխանցելով ըսաւ. «Երբեք ձեր ցեղին յամառութիւնը, որ վերապրեցուցած է...

Համազգայինի «Վահէ Սէթեան» հրատարակչատան նախաձեռնութեամբ եւ գործակցութեամբ «Վլում» ելեկտրոնային գրադարանի տնօրէնութեան, երեքշաբթի, 16 յունիսին, երեկոյեան ժամը 6:30-ին տեղի ունեցաւ «Զում»-ով հանդիպում մը «Վլում»-ի ծրագիրը լիբանանահայ վարժարաններուն ներկայացնելու համար: Յայտնենք, որ «Վլում»-ը այսօր հայաշխարհի ամէնէն ընդարձակ ելեկտրոնային գրադարանն է, եւ անոր ծրագիրը կը ներառէ տարիքային տարբեր շերտեր: Հանդիպումը կը նպատակադրէր լիբանանահայ վարժարաններուն հետ համագործակցութիւն ստեղծել: Առաջին առիթով Համազգայինի «Վահէ Սէթեան» հրատարակչատան...

ԱՐԱՄ ՉԱՓԱՐԵԱՆ Երկար սպասումէ եւ քաղաքական ու վարչական զօրահաւաքէ մը ետք տրուեցաւ վճիռը` բանալու նախկին նախագահ Ռընէ Մուաուատի անուան օդակայանը, եւ սկսան անհրաժեշտ գումակային (լոճիսթիք) աշխատանքները` զայն ծառայութեան մէջ դնելու համար: Սակայն, երբ այդ վճիռը տրուեցաւ, մէջտեղ եկաւ Լիբանանի մէջ ծանօթ իրականութիւն մը. մրցակցութիւն մը սկսաւ Պեքայի որոշ քաղաքական ուժերու միջեւ` պահանջելու համար Ռայաքի օդակայանին բացումը: Ատիկա սկզբունքով արդար պահանջ...

ՍԻՒԶԱՆ ԽԱՐՏԱԼԵԱՆ 2./ Զոմպի կրօնէն դէպի «Սրբազան» Պայքար. Հայ հասարակութեան ինքնապահպանման ճիգը Վերջին երկու տարիներուն հայ հասարակութիւնը ապրեցաւ աննախադէպ ցնցումներ, որոնք մերկացուցին ոչ միայն պետական հիմնարկներու տկարութիւնը, այլ նաեւ` մեր հոգեւոր հիմքերու խորունկ ճգնաժամը: Ֆրանսացի ընկերաբան  Էմանուէլ Թոտի տեսութիւնը այստեղ կը դառնայ լուսարձակ մը, որ կ՛օգնէ հասկնալու, թէ ինչո՛ւ հայկական իրականութեան մէջ յանկարծակիօրէն առաջնային դեր ստանձնեցին հոգեւորականները: «Զոմպի» վիճակէն` իմաստի...

ՆԱՐԵԿ ԱՐՔ. ԱԼԵԷՄԷԶԵԱՆ Սանայէ Թաքաիչի Հոկտեմբերին ականատես եղանք փոխակերպող եւ պատմական պահու մը, երբ Սանայէ Թաքաիչին Ճափոնի առաջին կին վարչապետը դարձաւ` Ճափոնի քաղաքական աշխարհի կիները երկրի որոշումներու կայացումին մէջ բարձրագոյն դերէն զրկող «երկաթեայ առաստաղը» փուլ բերելով: Ազգային քաղաքականութեան մէջ իր երկարատեւ պաշտօնավարութեան ընթացքին ան մարտահրաւէր կարդաց այս սահմանափակումին եւ Ճափոնի մէջ կիներու ընտրելու իրաւունք ձեռք բերելէն ութսուն տարի ետք վերջապէս...

ՏՈՔԹ. ՓԱՕԼՕ ԳԱԶԱԶԵԱՆ Համալսարանական տարիներուս, 1972-ի շրջանին, երբ ամուսնացայ կնոջս` Լուսին Չամիչեանի հետ, ան որոշեց իր դեղագործութեան  մասնագիտութիւնը շարունակել Իտալիոյ մէջ, ուր ես բժշկութիւն կ՛ուսանէի: Այդ որոշումին հիման վրայ իր 2 տարուան ծրագիրը Պէյրութի ամերիկեան համալսարանէն փոխադրեց Իտալիոյ Պոլոնիայի  համալսարան: Այն ժամանակ ես Փարմա քաղաքը կ՛ուսանէի, իսկ Պոլոնիա քաղաքը մօտ 90 քմ հեռու էր. սկիզբը կնոջս հետ քանի մը անգամ...

Քննական Նախաբան Արեւմտեան Հայաշխարհի Հազարամեայ Պատմութեան Թագաւորութիւններէ մինչեւ Զարթօնք Քաղաքականութիւն եւ Մշակոյթ Առաջին Հանգրուանը Տասներորդէն Տասնհինգերորդ Դարեր Prolegomenon to the Millennial History of the Western Armenian World – From 'Kingdoms' to an Awakening Politics and Culture The First Phase Tenth to Fifteenth Centuries Հեղինակ` ՓՐՈՖ. ՍԵԴԱ Պ. ՏԱՏՈՅԵԱՆ Տատոյեան կը կատարէ յարացոյցներու այլ յեղաշրջում մը (paradigm shift)` ենթադրուած «հայկական գաղափարաբանութենէ»...

ԱՀԱՐՈՆ ՇԽՐՏԸՄԵԱՆ Ազգային կեանքի մէջ միասնականութիւնը նոյնանման տեսակէտներու գոյութենէն աւելի` տարբեր մտածողութիւններու, հակումներու եւ մօտեցումներու առկայութեան պայմաններու մէջ, ընդհանուր նպատակներու շուրջ համախմբուելու կամքն ու կարողութիւնն է: Ան նախ եւ առաջ հաւաքական նպատակներու շուրջ համախմբուելու կարողութիւնն է, որով տարբեր մտածողութիւններ, կուսակցական պատկանելիութիւններ, աշխարհայեացքներ եւ նախասիրութիւններ կը գտնեն համագործակցութեան եզր մը` ազգային գերագոյն շահերուն ծառայելու համար: Ազգային-քաղաքական կեանքի մէջ միասնականութիւնը կը նշանակէ...

ՅԱԿՈԲ ՃԱՆՊԱԶԵԱՆ Հայ ժողովուրդը յաճախ կը բնորոշուի իբրեւ պատմական յիշողութեամբ առաջնորդուող, անցեալէն դասեր քաղող ազգ մը: Սակայն կան նաեւ պահեր, երբ նոյն ժողովուրդը, դէպքերու ամբողջական պատկերը տակաւին չամբողջացած, կը շտապէ երկրորդական հարցերու շուրջ բուռն քննարկումներու մէջ մտնել` անտեսելով աւելի հիմնարար խնդիրները: Այսօր ալ, ընտրական գործընթացներու աւարտէն հազիւ քանի մը օր անց, հանրային քննարկումներու կեդրոնը արդէն խորհրդարանական մանտաթներու ընդունման կամ մերժման...

ՀԱՄԲԻԿ ՊԻԼԱԼԵԱՆ Քանի մը ամիս առաջ շնորհակալութեամբ ստացայ էի, հեղինակին իսկ մակագրութեամբ, վերոնշեալ 30 էջանի գրքոյկը: Իր ծաւալով փոքր, բայց բովանդակութեամբ հարուստ աշխատասիրութիւն մըն էր, որ մեր ուշադրութիւնը գրաւեց: Գրքոյկը պահ մը մեր գրասեղանին վրայ մնաց` սպասելով ընթերցումի: Պարզապէս որովհետեւ իր բովանդակութեամբ այնքան հետաքրքրական այս գրքոյկը պէտք էր մէկ շունչով կարդալ եւ սպիտակ թուղթին յանձնել սեփական մտորումները: Ի դէպ, առաջին...

ԳՐԻԳՈՐ ԱՐՔ. ՉԻՖԹՃԵԱՆ Մարդկութիւնը հիմնական երկու խումբերու բաժնուած է: Սոյն գաղափարը նախ շատ դժուար է ըմբռնել, ինչպէս նաեւ` այս մասին բացատրութիւն տալը: Մէկը կրնայ հարցնել. «Հապա այսքան մարդու տեսակներ, բնաւորութեան տարբերութիւններ, խառնուածքի տեսականի, ինչպէ՞ս կարելի է այսքան զանազանութիւնը երկու խումբի վերածել»: Համաձայն ենք այս հարցումի հեղինակներուն եւ նման մտածողութեան տէր մարդոց: Հարցումին պատասխանը, սակայն, միայն իրենց տուած հարցումին ծիրին մէջ...