Յօդուածներ

ՏԻԳՐԱՆ ՃԻՆՊԱՇԵԱՆ Այս անգամ Նիկոլ Փաշինեան ուղերձով դիմեց Հայաստանի Հանրապետութեան ժողովուրդին: Կառավարութեան եւ Ազգային ժողովի նիստերուն ընթացքին կատարուած յայտարարութիւններէն, սփիւռքի քանի մը գաղութներու մէջ հայրենակիցներու ընտրովի խումբի մը հետ հանդիպման ընթացքին կատարուած մտորումներէն ետք, Նիկոլ Փաշինեան հարկ համարած է չորեքշաբթի, 19 փետրուարին ամփոփելու ազգի, հայրենիքի եւ պետութեան մասին իր համոզումները եւ եզրակացութեամբ հանդէս գալու: Տասնչորս կէտերու մէջ ամփոփուած մտորումներուն մէջ...

ՀՅ Դաշնակցութեան նպատակը միշտ եղած են Հայաստանն ու Հայաստանի պետականութիւնը, տարածքային ամբողջականութիւնը, ասոնց կողքին ունենալով Հայ դատի ի նպաստ մղուած պայքարը եւ Արցախի հայկականութիւնը, ինչ որ Հայաստանի դէմ ուղղուած պայքար մը չէ, ինչպէս որ կը ներկայացնէ Նիկոլ Փաշինեան, ինչ որ իր հերթական պատճառաբանութիւններէն մին կը սեպուի նոր զիջումներու շարք մը հրապարակ նետելու համար: Այսօրուան Հայաստանի իշխանութիւնը փաստօրէն կը սատարէ Ազրպէյճանին`...

ՎԱՐԴԳԷՍ ՎԱՐԱԳ ՀԱՇԷՕԼԵԱՆ Պատերազմի շուքին տակ քաղաքներու փոփոխութիւնը յաճախ կը բացայայտէ աւելի խոր ռազմավարական նպատակներ: Արցախը, որ երկար տարիներ քաղաքական եւ ինքնորոշման պայքարի մէջ էր, ցայտուն օրինակ մըն է, թէ ինչպէս քաղաքաշինութիւնն ու ճարտարապետութիւնը կրնան օգտագործուիլ իբրեւ զէնք: 2020-ի արցախեան պատերազմէն ետք, Արցախի բնապատկերը փոխուած է ոչ միայն պատերազմի աւերներէն, այլ նաեւ` Ազրպէյճանի դիտումնաւոր եւ մտածուած ճարտարապետական ռազմավարութենէն: Այս յօդուածը...

ՀՐԱԿ ՏԷՐՏԷՐԵԱՆ Ժողովուրդներու պատմութեան մէջ թերեւս չկայ աւելի դառն ու ողբերգական փորձառութիւն, քան` հայրենի հողէն անջատման փորձառութիւնը: Դժուար է նոյնիսկ այդպիսի պարտութեան մասին խօսիլն ու մտածելը, մանաւանդ երբ այդ ժողովուրդը իր պատմութեան ընթացքին կործանման վիշտէն կրկնակի տառապած է:  Ամբողջ հայ ժողովուրդին համար 21-րդ դարու ծանրագոյն հարուածը Արցախի կորուստն էր, որուն իբրեւ հետեւանք` յուսահատութեան եւ հայաթափման նոր ալիք մը տարածուեցաւ հայութեան...

ՅԱՐՈՒԹ ՉԷՔԻՃԵԱՆ Այս է խորագիրը «Ճէօֆոր»-ի` ռուսական Աշխարհաքաղաքական նախատեսումներու կեդրոնի GEOFOR Center for geopolitical forecasts, 11 փետրուար 2025-ի Ալեքսէյ Մալեանի գլխաւոր յօդուածին: Անգլերէնէ կը թարգմանեմ յօդուածը` իմ կողմէս շեղագիր ճշդումներով* եւ ընդգծումներով: «Համաշխարհային կառուցուածքային պատահարներու խորապատկերին, ինչպիսիք են` Ռուսիա-Ուքրանիա շարունակուող պատերազմը, Ասատի վարչակարգի փլուզումը, Կրինլենտը գնելու մասին նոր նախագահ Թրամփի կովարածական յայտարարութիւնները եւ Փանամայի ջրանցքը վերադարձնելու պահանջները, Հայաստանէն լուրերը կերպով...

ԱՍՊԵՏ ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ Հայ ժողովուրդին նկատմամբ պարսից կրօնափոխութեան ու ձուլման քաղաքականութեան դէմ մղուած սրբազան պատերազմին իսկական կազմակերպիչը եւ կրօնական դիմադրութեան առաջնորդը եղաւ Սուրբ Ղեւոնդ Երէց Վանանդեցի: Ղեւոնդ Երէց Վանանդի Իջաւանք գիւղէն էր: Ան Սահակ Պարթեւ հայրապետի եւ Մեսրոպ Մաշտոց վարդապետի առաջին աշակերտներէն էր եւ թարգմանչաց սերունդէն: Ղեւոնդ Երէց մասնակցած էր Շահապիւանի 444-ի եկեղեցական ժողովին, ուր մշակուեցան եւ վերահաստատուեցան Հայ եկեղեցւոյ ներքին...

ՐԱՖՖԻ ՏԷՄԻՐՃԵԱՆ Այսօր որքա՜ն կարիքն ունինք բոցաշունչ ու քաջալերական խօսքեր արտասանող, խօսքերը կեանքի կոչող ու նուիրեալ ղեւոնդեան հայրերու, որոնք մեր տագնապալի պայմաններուն մէջ հաւաքականութեան դերն ու ներդրումը թերագնահատելու, նահանջի պայմաններուն հետ հաշտուելու, յանձնուելու եւ կամ ալ լռութեամբ մեղսակից դառնալու փոխարէն` պէտք է ըլլան համախմբող, նախաձեռնող, ուժերը մէկտեղող, մանրուքներով չզբաղող, քիչ խօսող եւ շատ գործող: Ամէնէն դիւրինը ձեռնածալ «դիտել»-ն ու «բան...

Ս. ՄԱՀՍԷՐԷՃԵԱՆ Վերջին օրերուն, մասնաւորաբար` Ուքրանիոյ շուրջ Արեւելք-Արեւմուտք սակարկութեանց նորագոյն պատկերին դիմաց, ստեղծուած է կացութիւն, որուն անհաշուելի ծալքերը, մէկը միւսը հակասող զարգացումները ի՛սկապէս որ ստեղծած են գլխապտոյտ պատճառող վիճակ: Շատ ուժեղ կը հնչեն մէկ կողմէ Ուքրանիոյ նկատմամբ Միացեալ Նահանգներու կեցուածքի 180 աստիճանի շրջումը, միւս կողմէ` նոյն տագնապին դիմաց Ուաշինկթընի եւ եւրոպացի դաշնակիցներուն միջեւ տարակարծութիւնները (մէկը ձեռքերը կը լուայ Ուքրանիայէն ու...

ՃՐՏԳ. ՀԱՄԲԱՐՁՈՒՄ ԱՂՊԱՇԵԱՆ Հայ երիտասարդութիւնը հայ ազգի ողնաշարն ու զօրութիւնն է եւ անոր վստահիլը, յենիլը յաջողութեան կ՛առաջնորդէ, իսկ անտեսելը հիասթափութեան եւ ձախողութեան կը մատնէ: Առանց լաւապէս պատրաստուած երիտասարդութեան, համայնքը անդամալոյծ կը դառնայ եւ նմանապէս` երկիրը: Երբ խօսքը հայ երիտասարդութեան մասին է, պէտք է նկատի առնել Հայաստանի մէջ ապրողները եւ սփիւռքի հայ երիտասարդութիւնը: Հայրենիքի մէջ ծնած եւ հոն ապրող երիտասարդները կառչած...

ԴՈԿՏ. ԳԷՈՐԳ ՅԱԿՈԲՃԵԱՆ Մինչ այս պահը, իրապաշտ ըլլալու համար, միջազգային դատարանները տկար գործիքներ են արդարութիւն վերականգնելու եւ պետութիւնները պատասխանատուութեան ենթարկելու համար: Տկար է անոնց ազդեցութիւնը, որովհետեւ, տեղական դատարաններու նման, միջազգային դատարաններու վճիռները գործադրելու կայացած իրաւական լծակներ ու միջոցներ չկան: Այսինքն, նոյնիսկ եթէ միջազգային կամ տարածաշրջանային դատարան մը վճիռ արձակէ, գրեթէ պետութիւններուն այդ պահու քաղաքական քմահաճոյքէն ու շահերէն կախուած է անոնց...

ՎԵՐ. ԴՈԿՏ. ՎԱՀԱՆ Յ. ԹՈՒԹԻԿԵԱՆ Աւետարան ըստ Ղուկասու 16-րդ գլխուն 19-31 համարներուն մէջ կը կարդանք Յիսուսի պատմած «Մեծահարուստին եւ աղքատ Ղազարոսին առակը», ուր նկարագրուած հարուստ մարդը կեանքը ապրեցաւ եւ վայելեց փարթամ ու շքեղ մթնոլորտի մէջ, իսկ Ղազարոս ապրեցաւ աղքատ, անօթի եւ հիւանդկախ կեանք մը: Ժամանակ մը յետոյ երկուքն ալ մեռան: Առակը կը պատմէ, որ աղքատիկ Ղազարոսը երբ մեռաւ, «հրեշտակները զինք...

ՍԻԼՎԱ ԻՍԿԻԿԵԱՆ-ՄԱՀՍԵՐԵՃԵԱՆ «Թռչնոց բոյնը» 1923-ին: Վերջերս տիկին Տիգրանուհիէն ստացայ շնորհաւորական բացիկ մը, որուն բովանդակութիւնը ակնառու էր` գեղեցիկ գեղագրութեամբ, անսխալ ուղղագրութեամբ եւ անթերի շարահիւսութեամբ: - Հիացած եմ, տիկի՛ն Տիգրանուհի, ձեր գեղեցիկ մայրենիով: - Սիլվա՛ ջան, հօրս կը պարտիմ մայրենիին հանդէպ ունեցած բծախնդրութիւնս եւ սէրս: Հայրս Եղեռնէն վերապրող մըն էր, որուն չէր վիճակուած լիարժէք ուսում ստանալ: Ան իր ընթերցասիրութեամբ եւ սեփական ջանքերով...

ԳԷՈՐԳ ՊԵՏԻԿԵԱՆ Շատ տարիներ առաջ էր: Հաւատացէ՛ք, հիմա նոյնիսկ անունը չեմ յիշեր, իսկ դէմքն ալ` շատ պղտոր: Հասակաւոր, վաթսունը անց հայ մըն էր, որ այդ օրերուն աչքառու էր նոյնիսկ ամերիկեան գլխարկով փողոցէ փողոց իր «պտոյտը»: Շատեր զինք կը ճանչնային իբրեւ «անկուշտ» կարդացող: Կ՛ըսէին, որ շաբաթը երկու-երեք հատոր հայերէն գիրքեր կը կարդար: Իսկ ուրիշներ ալ, իբրեւ «բարենիշ», թէեւ զինք իբրեւ «մեծ»...

ՍԻՄՈՆ ԿՈՍՏԱՆԴԻՆԵԱՆ Թէ որ շրթներդ չհամբուրեն, Չյագենան պապակ շրթներս: Շրթներն հոգւոյդ կրցան վաղուց Զիս համբուրել մեղրի համով: Թէ որ ձեռքերդ զիս չեն շոյեր, Շոյանքներն սրտիդ անվերջ Զիս կը շոյեն, կը տրոփեն Սիրոյ երգեր իմ սրտիս մէջ: Թէ որ աչքերդ չուզեն ժպտիլ Երբ զիս տեսնեն ամէն անգամ, Սիրտդ, հոգիդ յար կը ժպտին Երազներուս մէջ յաւիտեան:    

ՎԱՀՐԱՄ ԷՄՄԻԵԱՆ «Ռոյթըրզ» 18 փետրուարին հաղորդեց, որ Իսրայէլ Միացեալ Նահանգներէն «Էմ.Քէյ.-84» տիպի ծանր ռումբեր ստացած է, որովհետեւ Միացեալ Նահանգներու նախագահ Տանըլտ Թրամփ ջնջած է իր նախորդին կողմէ այդ զինամթերքի արտածման արգելքը: Թրամփ յայտարարած է, որ հակառակ զինադադարին` վերցուցած է Իսրայէլի ռումբերու արտածման արգելքը, որովհետեւ կը հաւատայ «ուժի միջոցով խաղաղութեան», գաղափար մը, որ ան առաջին անգամ յայտարարած էր յունուար 2017-ին, Միացեալ...

 ՀԱՄԲԻԿ ՊԻԼԱԼԵԱՆ Վա՜յ այն սերունդին, որ հայ գիրքն ու լեզուն կը նկատէ աւելորդ բեռ ու ժամանակի կորուստ, իսկ հայօրէն ապրելու մտայնութիւնը` («ԱԶԴԱԿ», 22-2-2023) Կար ժամանակ, գէթ երեսնամեակ մը առաջ, հայ գիրքն ու մայրենին հանգիստ կը շնչէին իրենց առօրեայ կեանքին մէջ, որովհետեւ այս երկու արժէքները ձեւով մը ի պատուի էին, գուրգուրացող ունէին, անոնց հանդէպ սէրն ու յարգանքը իրաւութեամբ թաթաւուն էին, զիրենք...

ԿԱՐՕ ՍՐԿ. ԱՂԱԶԱՐԵԱՆ «Յիշատակովդ, այս գիշեր, կը զգամ անչա՛փ զիս հարուստ, Այնչափ բարի, երջանիկ... որ գթութեամբ մը անհուն` Կը մտածեմ զայն բաժնել երկրի բոլո՜ր խեղճերուն...» ՎԱՀԱՆ ԹԷՔԷԵԱՆ Կեանքի փիլիսոփայութեան մէջ երբեմն մեր միտքը կը խճողեն այնպիսի հարցադրումներ, որոնց պատասխանը նոյնիսկ պրպտումներով դժուար կարելի կ՛ըլլայ գտնել: Այդ հարցադրումներէն մէկը մեզմէ շատերուն մօտ կը յայտնաբերուի, որն է` ինչո՞ւ տարաժամ հրաժեշտներ կը պատահին...

ՊՕՂՈՍ ԳՈՒԲԵԼԵԱՆ Ազգային մեր կեանքին մէջ ցարդ չտեսնուած երեւոյթ մըն էր, որ մտաւորականի մը ու համայնքային ղեկավարի մը մահուան տխուր առիթով հրապարակային այնքան ելոյթներ ու անդրադարձումներ կատարուին: Զաւէն Խանճեան, Ռազմիկ Դաւոյեան, Խոսրով Ասոյեան ու Պօղոս Գուբելեան կ՛այցելեն Մոնթեպելլոյի Ցեղասպանութեան զոհերու կոթողը:   Սրտաճմլիկ, տխուր այդ առիթով գրեթէ ամէն ինչ ըսուեցաւ մեր գրչակից ընկերոջ`  Զաւէն Խանճեանին գրական, համայնքային կեանքն ու  գործունէութիւնը յատկանշող...

Անօրինաբար Պաքուի բանտին մէջ գտնուող Արցախի նախկին պետական նախարար Ռուբէն Վարդանեան ընտանիքին հետ ունեցած հեռաձայնային զրոյցին ընթացքին փոխանցեց միջազգային հանրութեան ուղղուած իր յայտարարութիւնը` իբրեւ նշան կեղծ դատավարութեան դէմ բողոքի. «19 փետրուարի, 2025թ. «Ես որոշում եմ կայացրել հացադուլի միջոցով բողոքս յայտնել ի նշան իմ նկատմամբ իրականացուող դատական ֆարսի (զաւեշտին): Սա իմ պատասխանն է միջազգային իրաւունքի եւ Ազրպէյճանի դատավարական իրաւունքի նորմերի կոպտագոյն...

 Լ. Շ. Կար ժամանակ, երբ սփիւռքի տարածքին լոյս կ՛ընծայուէին աւելի քան 15 հայատառ օրաթերթեր: Պատկերը այդպէս էր գո՛նէ մինչեւ 80-ականներու վերջերը կամ 90-ականներու կէսերը: Այդ օրաթերթերը ունէին իրենց հաւատարիմ աշխատակիցներն ու նո՛յնքան հաւատարիմ ընթերցողները, որոնք պատկառելի թիւ մը կը ներկայացնէին: Օրինակ, Բ. Աշխարհամարտի նախօրէին Փարիզի «Յառաջ» օրաթերթին տպաքանակը 5000-ի շուրջ եղած է: Քանի սահեցան տասնամեակները, հայախօսութեան նահանջին ու հայերէն ընթերցումի...