Յօդուածներ

Ս. ՄԱՀՍԷՐԷՃԵԱՆ Հայաստանի քաղաքական բեմը քանի մը օրէ ի վեր ինկած է նոր փոթորիկի մը գիրկը: Ուրկէ՞ ծնունդ առին նորագոյն փոթորկաբեր հովերը: Չէ՛, Թուրքիոյ ներքին հակամարտութիւններէն չեկան անոնք, պարզապէս անոնց զուգադիպեցան: Երազատես Նիկոլ Փաշինեան դարձեալ առաւօտ մը արթնցաւ եւ որոշեց Հանրային պատկերասփիւռի կայանի մէկ լրագրողը կանչել, հարցազրոյց մը շնորհե՜ց եւ, ըստ սովորութեան, հազար ու մէկ սուտով եւ խեղաթիւրումներով փորձեց ինքնարդարացումներ...

ՎԱՀԱՆ Կ. ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ Գիրքին առիւծի բաժինը կը հանդիսանայ Ժընեւի համալսարանի պատմութեան եւ միջազգային յարաբերութիւններու դասախօս Վիգէն Չըթըրեանի` «2020-ի Արցախեան պատերազմը եւ Հայաստանի պարտութիւնը» խորագիրը կրող վերլուծութիւնը: Ասոր հիմք կը կազմեն 2020-2023 թուականներու իրադարձութիւններու անմիջական մասնակիցներուն եւ/կամ փորձառութիւն ունեցած հայաստանցի եւ արցախցի 31 քաղաքական, ռազմական գործիչներու ու մասնագէտներու, որոնց կարգին` վարչապետ Նիկոլ Փաշինեանի եւ նախկին նախագահ Սերժ Սարգսեանի հետ 35 հարցազրոյցները,...

ԴՈՏԿ. ՀՐԱՉ ՊԱՐՍՈՒՄԵԱՆ Գ. Մագնիսական.- Երկրագունդի մագնիսական դաշտը առկայ է ի սկզբանէ` իր հեղուկ մետաղէ բաղկացած պտտուող կորիզին պատճառով: Ներկայիս այդ դաշտը գրեթէ ուղղահայեաց է բեւեռներու մօտ եւ գրեթէ` կրկնակի ուժգին, քան` հասարակածի, ուր գրեթէ հորիզոնական է (տես կողքի գծանկարը): «Գրեթէ» որակումը կը ծագի այն հանգամանքէն, որ մագնիսականութեան առանցքը մօտ 11 աստիճան շեղ է պտոյտի առանցքէն եւ կը շարունակէ դանդաղօրէն...

ՎԱՀՐԱՄ ԷՄՄԻԵԱՆ Եւրոպական Միութեան արտաքին յարաբերութիւններու եւ անվտանգութեան հարցերու բանբեր Անիթա Հիփեր Պրիւքսելի մէջ «Արմէնփրես»-ի թղթակիցին՛ Պաքուի մէջ պահուող հայերու մասին հարցումին ի պատասխան յայտնեց. «Ազրպէյճանի իշխանութիւնները պէտք է անյապաղ ու անաչառ կերպով հետաքննեն վատ վերաբերմունքի վերաբերեալ բոլոր մեղադրանքները, եւ եթէ անոնք հաստատուին, ապա պէտք է պատասխանատուութեան ենթարկեն մեղաւորները»: Եւրոպական Միութեան արտաքին յարաբերութիւններու եւ անվտանգութեան հարցերու բանբերը կ՛անգիտանայ, թէ Ազրպէյճանը...

Ս. ՄԱՀՍԷՐԷՃԵԱՆ Ժամանակակից աշխարհի դէպքերուն եւ զանոնք «կառավարողներուն» հետեւողը կը թօթափէ այն զգացումը, թէ կը գտնուինք քաղաքակիրթ ու բարեշրջուած փուլի մը մէջ. ընդհակառա՛կն, իւրաքանչիւր քայլափոխի կը փաստուի, որ նախամարդը օր ըստ օրէ կը վերականգնի քիչ մը ամէն տեղ` իրեն հետ վերականգնելով «Անտառի օրէնք»-ը, ուր ո՛չ ոճրագործ պէտք է փնտռել, ո՛չ ալ զոհ. միակ «օրէնք»-ը` «Աշխարհը դմակ, ձեռքիդ դանակ»-ն է: Աւելի՛ն....

ՎԱՀԱՆ Կ. ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ Արցախեան երկրորդ` 2020 թուականի 44-օրեայ պատերազմի պարտութիւնը համազգային աղէտ մըն էր բառին լիակատար իմաստով. ազգային խոց մըն էր ան, որովհետեւ ազատագրումէն 26 տարի ետք կորսնցուցինք Արցախը, իսկ այս կորուստը տուն տուաւ` տարբեր զգացումներու եւ մտածումներու, անպատասխան մնացած բազմաթիւ հարցումներու: Այս պատերազմն ու անոր հետեւանքները իւրաքանչիւր հայու սրտին մէջ յառաջացուցին խոր ցաւ մը, որուն պատճառը ո՛չ միայն կորուստին...

ԱՐՏԱՇԷՍ ՇԱՀՊԱԶԵԱՆ Նրանք, որոնք քիչ թէ շատ հետեւում են լրատուամիջոցների եւ ընկերային ցանցերի հրապարակումներին, նկատած կը լինեն վերջին շրջանում ծաւալուած հակադաշնակցական քարոզչութեան նոր ալիքը: Այս պղտոր ալեկոծութեան մէջ ներգրաւուած որոշ դերակատարների իսկ խոստովանութեամբ, գործընթացի դրդապատճառն ու նպատակն է ՀՅ Դաշնակցութեան առաջիկայ Ընդհանուր ժողովի գումարումը: Աւելի ստոյգ` անառողջ տրամադրութիւններ հրահրելու, գալիք ժողովի մթնոլորտի վրայ ազդելու ցանկութիւնը: Զարմանալի չէ երեւոյթը, եթէ յիշենք,...

ԱՍՊԵՏ ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ Փարիզի մէջ 2024-ին ֆրանսերէն լեզուով լոյս տեսաւ Գասպար Մենակի «Կեանքիս ուղիները. յուշեր Հայկական լեգէոնէն» գիրքը, բաղկացած` 196 էջերէ, եւ 19 էջ` քարտէսներ եւ նկարներ: Գիրքին նախաբանը գրած է Ժեռար Տէտէեան: Գասպար Մենակ ծնած է 1895-ին, Չնգուշ եւ զաւակն է Սարգիս Քեհիա Խաչոյեանի եւ Սառա Այվազեանի: Կրթութիւնը ստացած է ծննդավայրին եւ Խարբերդի Եփրատ քոլեճին մէջ, իբրեւ դաստիարակ ունենալով Յովհաննէս...

ԴՈԿՏ. ՀՐԱՉ ՊԱՐՍՈՒՄԵԱՆ Յստակացում.-  Այս յօդուածը չի վերաբերիր մարդկային նախազգացումի եւ կամ հեռազգայնութեան, որուն նախապէս անդրադարձած եմ (1), այլ` զգայարանքներու, որոնք բազմաթիւ կենդանական սեռեր ունին, բայց անծանօթ են մեզի, որովհետեւ մարդկային տեսակը (species) ի սկզբանէ չէ ունեցած, եւ կամ անոնք եղափոխութեան (evolution) ընթացքին բթացած են: Չի վերաբերիր նաեւ մեր զգայարանքներու տարբերակներուն, ինչպէս` գերձայնի (ultrasound) լսողութիւնը, զոր չղջիկներ եւ շուներ ունին,...

ԻՐԻՆԱ ԲԱՐՍԵՂԵԱՆ - ԿՐՊԷԵԱՆ Նարինջների քաղաքում նարինջներն արդէն հազուադէպ են Մայիսի 9-ին` հինգշաբթի, նախատեսուած էր այցելութիւն Օրենճ Քաունթիի հայկական համայնք (OC Armenian community): Երբ առաջին հայերն սկսել են հաստատուել այս բնակավայրում, ասում են, այն հարուստ է եղել վայրի նարնջենիների պուրակներով, որոնք տասնամեակների ընթացքում գրեթէ վերացել են եւ մեր ճանապարհին արդէն հազուադէպ էին հանդիպում: Մինչ գլխաւոր միջոցառման սկսուելը հանդիպում ունեցայ Ա....

 «Փթիթ» մանկապատանեկան պարբերականը ոչ միայն Լիբանանի, այլ նաեւ Հայաստանի եւ սփիւռքեան տարբեր համայնքներու մօտ շատ արագ ուշադրութիւն գրաւեց: Օրին «Ազդակ» երեւոյթին անդրադարձած է եւ արժեւորած անոր ունեցած դերը տարիքային առաջադրուած խաւին  մօտ` մամուլի թիրախային աշխատանք իրականացնելու հանգամանքները լոյսին բերելով: Մեր խորին ցաւակցութիւնները կը յայտնենք ամուսնոյն եւ ընտանեկան պարագաներուն: «Ա.» Կեանքէն հեռացաւ «Փթիթ»-ի հիմնադիր-խմբագիր Վերժին Չերչեան-Աբրահամեանը, որուն կենսագրական տուեալներուն եւ խմբագրական...

Յ. ՊԱԼԵԱՆ Երանի անոնց, որոնք աղաւաղուող հայերէնը լսելով եւ կարդալով չեն տագնապիր: Այդ լեզուով խօսողներ եւ գրողներ ալ բանգիտութիւն կը խաղան: Երբ հայերէն կը խօսինք եւ կը գրենք, եթէ անոր հանդէպ բծախնդրութիւն ցուցաբերենք, ինքնութիւն կը պահենք: Այս նոյնքան կարեւոր է, որքան կարեւոր են ամէն կարգի  ցուցական նախաձեռնութիւնները, անոնք ըլլան քաղաքական, կրօնական, արուեստի կամ  այլ բնոյթի ազգային համարուած ծառայութիւն, զոհողութիւն եւ...

Ստորեւ հայերէնի թարգմանուած կը հրատարակենք  Նիւ Եորքի Սուրբ Վարդան մայր եկեղեցւոյ նուիրուած երկու սրբապատկերներուն մասին դոկտ. Ճեսի Արլենի շահեկան խորհրդածութիւնը, թէ ինչպէ՛ս անոնք կը ցոլացնեն քրիստոնէական յատուկ տեսութիւն եւ արժէքներ: Սրբապատկերին նպատակը իրապաշտ նկարչութեան կամ լուսանկարի նման պատկերացնել չէ դէպք մը, որ պատահած է պատմական որոշ պահու մը: Ընդհակառա՛կը, սրբապատկերը կը հրաւիրէ իրեն հայեցողը` դիտելու դէպքերուն իմաստը երկնաւոր, աստուածային տեսանկիւնէն:...

ՅԱՐՈՒԹ ՉԷՔԻՃԵԱՆ Միջին եւ Մերձաւոր Արեւելքի փոխուող աշխարհաքաղաքականութեան եւ աշխարհագրութեան գլխաւոր անկախ բեւեռը Իրանն է, միւս երկուքը իրարու դաշնակից Թուրքիան եւ Իսրայէլն են, որոնք հակադրուած են Իրանին: Թուրքիան ՕԹԱՆ-ի անդամ է, իսկ Իսրայէլը ցարդ կը վայելէ Միացեալ Նահանգներուն 100 տոկոս անվերապահ նիւթական եւ ռազմական աջակցութիւնը: Իրանը իր ճկուն քաղաքականութեան շնորհիւ, հակառակ ամերիկեան եւ արեւմտեան երկար տարիներու պատժամիջոցներուն, կը մնայ ինքնաբաւ...

ԽԱԺԱԿ ՄԿՐՏԻՉԵԱՆ ՀՅԴ Բիւրոյի անդամ 2020-ին Ազրպէյճանին կողմէ շղթայազերծուած պատերազմը եւ անոր յաջորդող ու դեռ շարունակուող ուժի գործադրութեամբ յառաջ մղուած անվերջանալի պահանջները ունին մէկ նպատակ` անշրջելի ձեւով Արցախի հարցը փակել եւ մարսել Արցախի բռնագրաւումը: Դժբախտաբար այս նպատակը յառաջ քաշելու համար բարենպաստ աշխարհաքաղաքական պայմանները դասաւորուեցան ի նպաստ թշնամի երկրի նկրտումներուն, եւ աշխարհը լուռ հետեւեցաւ միջազգային օրէնքի կոպիտ խախտումներով իրականացուած ցեղասպանութեան: Մեծ...

ՅԱՐՈՒԹ ՍԱՍՈՒՆԵԱՆ Վարչապետ Նիկոլ Փաշինեան նախորդ շաբաթ անգամ մը եւս սխալ գործեց` Թուրքիոյ տասը լրագրողներ Երեւան հրաւիրելով եւ մէկուկէս ժամ զրուցելով անոնց հետ: Նախքան Փաշինեանի խօսքերուն բուն բովանդակութեան անցնիլը` կը փափաքիմ մատնանշել անոր եւ անոր մամլոյ քարտուղարին յայտարարութիւններուն վերաբերող քանի մը հիմնական հարցեր: Նախ` մամլոյ քարտուղարը բացայայտեց, որ թուրք լրագրողները Երեւան հրաւիրուած էին Հայաստանի կառավարութեան նիւթական յատկացումով: Ասիկա լրագրողական բարոյագիտութեան...

ՍԵՒԱՆ Ա. ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ Մանուշն ու Մանուկ վերջապէս որոշում տուին, որ պէտք է ճամբորդել Միացեալ Նահանգներ` տեսնելու իրենց զաւակը` Մինասը, որ երկար տարիներէ ի վեր ճամբորդ էր, ու անոր կարօտին չէին դիմանար: Անոնք օտարութեան դառնութիւնը սիրով ճաշակած էին, որպէսզի իրենց սիրելի ու մէկ հատիկ մանչ զաւակը կեանքի մէջ յաջողած տեսնէին: Մինաս հոն յաջողութեամբ շարունակած էր իր ուսումը, գործի ասպարէզ նետուած ու...

ԳԷՈՐԳ ՊԵՏԻԿԵԱՆ Հայրենի Սպիտակի մեծ, սարսափելի եւ մահացու երկրաշարժէն ետք, Կլենտէյլի մեր ապրած փողոցի դրացի-հարեւան դարձած էր Սերգէյը` իր բազմամարդ ընտանիքով: Ու կամաց-կամաց, զանազան առիթներով, ե՛ւ պատշաճ ե՛ւ յարգալիր՛ բարեկամացանք: Դրացնութիւնը մեզ միացուց: Սկսանք մեր կամ իր բնակարանէն ներս «անպաշտօն» հաւաքուիլ: Մէկտեղուիլ: Երթալ-գալ: Փոխադարձ այցելութիւններ տալ: Ա՜լ իրարու օտարներ կամ հիւրեր չէինք սեպուեր: Ուտել-խմել: Մանաւանդ` խմել: Աւելի՛ն. ժամանակը սպառող յուշեր...

ՄԱՐՈՒՇ ԵՐԱՄԵԱՆ Փոխուող ժամանակներուն հետ շատ երեւոյթներ եւս  փոխուած են, ինչպէս` աշխատանքները, կամ գործի ասպարէզը: Ժամանակին գիրքերու տպագրութիւնը մեծ ծաւալ ունէր, այսօր, սակայն, տպարաններ իրենք զիրենք կը փոխեն, որովհետեւ գիրքի փոխարէն` սկսեր են ծրարաւորումներ արտադրել (packaging): Կամ, օրինակ, քարտուղարուհիները, որոնք անպայմանօրէն պէտք էր shorthand գիտնային, այսօր պէտք է համակարգչային հմտութիւններ ունենան եւ այլն: Նոյն օրինաչափութեան հետեւելով` հրատարակուող «իսկական» գիրքերուն տպագրութիւնը...

Հայ օգնութեան միութիւնը 10-21 մարտ 2025-ին ՄԱԿ-ի Նիւ Եորքի կեդրոնատեղիին մէջ  անգամ մը եւս մասնակցեցաւ ՄԱԿ-ի Կիներու իրավիճակի յանձնաժողովին/Փեքին 30+ կազմակերպած նախաձեռնութիւններուն: ՀՕՄ-ի պատուիրակութիւնը իր մասնակցութիւնը բերաւ Կիներու իրավիճակի յանձնաժողովի 69-րդ խորհրդաժողովին բացման հանդիսութեան, ուր առիթը ունեցաւ հանդիպելու Լիբանանի Հանրապետութեան Առաջին տիկին Նաամաթ Աունի հետ: ՀՕՄ-ը` իբրեւ ոչ կառավարական կազմակերպութիւն, 1976-էն ի վեր գործունեայ աշխատանք կը տանի Միացեալ ազգերու կազմակերպութեան...