Յօդուածներ

ՍՈՖՅԱ ՅԱԿՈԲԵԱՆ Մուշի հայերի թիւն այսօր տատանւում է 13,000-ից 15,000-ի միջեւ: Ինչպէ՞ս կարելի է տարբերակել նրանց Մուշի միւս բնակիչներից, ի՞նչ լեզուով են նրանք շփւում, Մուշի ո՞ր հատուածներում են բնակւում եւ ինչո՞վ են առանձնանում միւս իսլամացած հայերից: Ցեղասպանութեան տարիներին Մշոյ դաշտի հայութեան գերակշիռ մասը կոտորուել կամ արտագաղթել է: Հայաթափումից անմիջապէս յետոյ հայկական գիւղերում, քրտերից բացի, տեղաւորուեցին նաեւ թուրքմէնական որոշ ցեղեր: Սակայն...

ՊՕՂՈՍ ՇԱՀՄԵԼԻՔԵԱՆ Ուրբաթ, 6 օգոստոս 1965, երեկոյեան ժամը 8:00-ին, հսկայ մարդատար մը ճամբայ ելաւ դէպի Հալէպ` տանելով Պէյրութի ՀՄԸՄ-ի պասքեթպոլի եւ փինկ փոնկի խումբերը` իրենց համակիրներով: Շաբաթ առաւօտեան խումբերը Հալէպի մէջ դիմաւորուեցան զիրենք հիւրընկալողներուն` Հալէպի ՀՄԸՄ-ի վարչութեան կողմէ եւ տեղաւորուեցան պանդոկ: Առաջին մրցողները կ՛ըլլան աղջիկներուն խումբերը: ՀՄԸՄ-ի խումբը պասքեթպոլի «հարլէմեան» ցուցադրութիւն մը կ՛ընէ` մեծ խանդավառութիւն ստեղծելով հանդիսականներուն մէջ: Հաճելի է «Ազդակ»-ի...

ԳԷՈՐԳ ՊԵՏԻԿԵԱՆ Երբեք պիտի չուզէիր գրիչդ ձեռք առնել ու սկսիլ թուղթը մրոտել, եթէ անշուշտ գաղափարներդ ուռճացած չըլլային ու չնեղէին ուղեղիդ բոլոր բջիջները: Պիտի չուզէիր քու գրածներովդ փորձել համոզել, նոյնիսկ «խաբել» բոլոր այն ընթերցողները, անշուշտ եթէ ընթերցող ունիս, եթէ հաւատացած չըլլայիր, որ տողերուդ յանձնած բոլոր բառերդ իրաւացի ու միաժամանակ հասուն մտքի մը պտուղներն են: Հեւքոտ ու տառապող սրտի մը յարատեւ զարկերը:...

ԱՍՊԵՏ ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ Քանատայի հայոց թեմին եւ Համազգայինի Քանատայի Շրջանային վարչութեան հովանաւորութեամբ Մոնրէալի մէջ լոյս տեսան բժիշկ Կարպիս Հարպոյեանի հեղինակած «Խաչելութեան ճանապարհը» եւ «Խաչելութենէն յարութիւն» գիրքերը: Երկու գիրքերն ալ կը բացուին Քանատայի հայոց թեմի առաջնորդ Մեղրիկ եպիսկոպոս Բարիքեանի «Խաչելութեան ճանապարհի բարի ուղեւորն ու յարութեան աւետիսի հաւատարիմ վկան» խորագրեալ խօսքով, ուր սրբազանը կ՛ըսէ. «Բժիշկ Կարպիս Հարպոյեան, իր «Խաչելութեան ճանապարհ»-ով, մեր ժողովուրդի Ցեղասպանութիւնը,...

ԹՈՐԳՈՄ ՎՐԴ. ՏՕՆՈՅԵԱՆ 1045 թուականին  վերջնականապէս շիջեցաւ 160 բեղուն եւ առլցուն տարիներու անցեալ եւ հազար ու մէկ եկեղեցիներու տիտղոսով դրոշմուած մշակութային մայրաքաղաք Անին որպէս կեդրոն ունեցող Բագրատունիներու հարստութիւնը: Սակայն 11-րդ դարու աւարտին, նոր հարստութեան մը սկիզբով, նոր արշալոյս բացուեցաւ հայոց համար: 1080 թուականին Ռուբէն իշխանը Կիլիկիոյ մէջ հիմը դրաւ հայկական նոր թագաւորութեան մը`  հայերուն համար քաղաքական կեդրոն դարձնելով Կիլիկիան: 1293...

ԺԱՆ ՀԱԼԼԱՃԵԱՆ Վերջերս «Սիվիլնէթ»-ի կայքին վրայ հանդիպեցայ  սուրիահայութեան հարցերուն վերաբերող շահեկան հարցազրոյցի մը` «Ազդակ»-ի գլխաւոր խմբագիր Շահան Գանտահարեանին հետ: Հարցումներէն մէկը կը վերաբերէր սուրիահայութեան հարցերով Հայաստանի Հանրապետութեան դերակատարութեան, ու այդ ծիրին մէջ Հայաստանի արտաքին գործոց նախարարի Սուրիա այցելութեան: Հարցազրոյցը վարողը այս այցելութիւնը կը նկատէր  Հայաստան-Սուրիա «մօտ յարաբերութիւններ»-ու ակնյայտ եղանակ ու հարցականի տակ կ՛առնէր քաղաքական-յարաբերական այս եղանակը` շահարկելով այն փաստը, որ...

ՅԱՐՈՒԹԻՒՆ ԻՍԿԱՀԱՏԵԱՆ «Բանտէ Բանտ» խորագիրով Յակոբ Տէր Կարապետեանի յուշագիրքին բնագիրը անցած է դոկտ. Երուանդ Քասունիի խմբագրական եւ ծանօթագրման հմուտ խնամքէն ու բիւրեղացած ձեւով կը ներկայացուի ընթերցողին եւ ուսումնասիրողին: Հեղինակը` Յակոբ Ս. Տէր Կարապետեան (1881-1958) իր յուշերը գրի առած է հայատառ թրքերէնով: Անոր թոռը` դոկտ. Յակոբ Տէր Կարապետեան, իր հօր` Յովսէփին օգնութեամբ յուշերը թարգմանած է անգլերէնի: Այս անգլերէն բնագիրը հայերէնի թարգմանած...

ԹԱԹՈՒԼ ՅԱԿՈԲԵԱՆ Հայաստանը ունի անմիջական չորս հարեւաններ, որոնցից երկուսի` Ազրպէյճանի եւ Թուրքիայի հետ` փակ սահմաններ: Հայաստանի սահմանների շուրջ 80 տոկոսը շրջափակման տակ է: Հիւսիսում Հայաստանը Վրաստանի հետ ունի շուրջ 200 քիլոմեթր ընդհանուր սահման եւ երեք անցակէտեր` Բաւրա-ժդանովական Գիւմրիի հատուածում (Շիրակի մարզ), որը տանում է դէպի հայկական Ջաւախք, Գոգաւան-Գուգուտի Տաշիրի հատուածում (Լոռու մարզ) եւ Բագրատաշէն-Սադախլոյ Նոյեմբերեանի հատուածում (Տաւուշի մարզ): Հարաւային հարեւանի`...

ԺԱՔ Յ. ՅԱԿՈԲԵԱՆ Մեկնելով Հայաստանի Ա. անկախ Հանրապետութեան հիմնադիր Արամ Մանուկեանի Երեւանի տան ներկայի անմխիթար վիճակին նկատմամբ մտահոգութենէն` այսօր եւ յաջորդաբար սոյն սիւնակով լոյս կ՛ընծայենք յօդուածներու շարք մը` նշեալ տան խորհրդանշանականութիւնը եւ վերանորոգման անհրաժեշտութիւնը շեշտադրող: Պետականութեան գաղափարը սրբութիւն սրբոց է հայ ազգին  համար, որովհետեւ 6 դարու պետականազուրկ գոյութենէ եւ ստրկութենէ ետք, բազում զոհողութիւններու գնով հայութիւնը վերականգնեց իր պետական տունը, որ...

ՎԱՉԷ ԲՐՈՒՏԵԱՆ Լափալիսեան ըլլալու չափ հանրայայտ իրականութիւն է, որ երգիչ, յօրինող եւ բանաստեղծ Շարլ Ազնաւուր համաշխարհային հռչակ կը վայելէ: Ֆրանսական երգարուեստին վրայ  դրած է այնպիսի կնիք մը, որ կը զանցէ զուտ ֆրանսական մշակոյթին սահմանները: Այնպէս որ, միլիոնաւորներու նման, այս յօդուածագիրը եւս կը սիրէ Ազնաւուրին արուեստը ու կը հիանայ ատով: Պայման չէ, որ փայլուն զինուորական մը նոյնքան փայլուն քաղաքական դէմք ըլլայ,...

Յ. ՊԱԼԵԱՆ Համեստները կը գրեն ազգի իրաւ պատմութիւնը: Անոնք կը պահեն ազգի առհաւական արժէքները: Ի՜նչ փոյթ, որ անոնք չունին տպաւորիչ վկայականներ եւ կոչումներ, չեն արժանանար շքանշաններու, չունին հողեր եւ շէնքեր, ապահով համարուած դրամատուներուն մէջ անտեսանելի հաստութեամբ գումարներ չունին: Հայը երազած էր ազատ եւ ինքնիշխան հայրենիք: Դեռ այդ ձեւականութիւնը կրկնողներ չես գիտեր ինչ ընելու համար հայրենիք ուզած էին: Այդ երազուած ազատութիւնը...

ՅԱՐՈՒԹ ՍԱՍՈՒՆԵԱՆ «Քալիֆորնիա Քուրիըր» թերթի հրատարակիչ եւ խմբագիր Վերջին շաբաթներուն ընթացքին ամբողջ աշխարհի տարածքին հրապարակուեցան հազարաւոր յօդուածներ, որոնք կը մերկացնէին Թուրքիոյ ռազմավարական խաբէութիւնը` օգտագործելով ՏԱՀԵՇ-ի դէմ պայքարի պատրուակը` ձեռնարկելու համար ցեղասպանական ռմբակոծութեան արշաւի ընդդէմ քիւրտերուն, որոնք Սուրիոյ եւ Իրաքի մէջ խիզախօրէն կը դիմակայեն ՏԱՀԵՇ-ը: «Ուոլ Սթրիթ Ճըռնըլ» թերթը 12 օգոստոսին տեղեկացուց, որ ամերիկացի բարձրաստիճան զինուորական մը մեղադրած է Թուրքիան` ամերիկեան...

ՄԱՆՈՒԷԼ ՔԷՇԻՇԵԱՆ Իրիկնամուտ է: Կանգնած եմ Քուէյք գետի ափին եւ ականջ կը դնեմ գորտերու կռկռոցին: Ամէն տեղ մարդիկ կը սրտնեղին հաւանաբար եւ տարակուսանքով իրարու երես կը նային, երբ նկատեն, թէ իրենց կողքով անցնող գետին ջուրը քիչ մը նուազած է. մենք` հալէպցիներս, կը սարսափինք, երբ տեսնենք, որ ճահճացած գետին ջուրը սկսած է բարձրանալ` ուրեմն հերթական անգամ առանց ջուրի պիտի մնանք, որովհետեւ...

  Թուրքիոյ տարածքին քրտաբնակ նահանգներու ինքնավարութեան հռչակման լրատուութիւնները կրնան չափազանցուած ըլլալու տպաւորութիւնը ձգել: Միջազգային մամուլի լայն անդրադարձը, նոյնիսկ պատահարներու երբեմն ուռճացուած ձեւով ներկայացումը որոշ քաղաքականութիւն կը մատնէ: Ներթրքական անկայունութիւնը աշխարհաքաղաքական կեդրոններու մէջ օրակարգային խնդիր է, չըսելու համար առաջադրանք գուցէ: Քրտական (իմա` աշխատաւորական կուսակցութեան) գետնի վրայ շարժումները ռազմավարական ընդհանուր երկու ուղղութիւն ունին: Առաջինը` թրքական պետական կեդրոններու եւ իրաւապահ մարմիններու նկատմամբ թիրախաւորուած...

  ՊԱՐՈՅՐ ՍԱՆԹՐՈՍԵԱՆ «28 Դեկտեմբերի 1994 Թուական» Բոլորն էին հասկանում, որ մի բան տեղի է ունենալու: Շատերն արդէն ձերբակալուած էին: Ամէն օր սպասում էինք նոր ձերբակալութիւնների: Բայց քչերն էին պատկերացնում իրականացուելիք գործողութեան մասշտաբն ու ձեւը: երեկոյեան, ինչպէս միշտ, լոյս չկար ու չգիտեմ` որտեղից հօրս հայթայթած ակումուլեատորի (ելեկտրականութեան կուտակիչ) կուտակած հոսանքը խնայում էինք` օրուայ լուրերը միակ պաշտօնական հեռուստաալիքից լսելու համար: Կոմիտասի...

Պատրաստեց` ՀՈՒՐԻ ՓԱՓԱԶԵԱՆ-ԷՄՄԻԵԱՆ Կազմակերպութեամբ «Ուիքիմետիա Հայաստան» հասարակական կազմակերպութեան եւ հովանաւորութեամբ «Գալուստ Կիւլպէնկեան» հիմնադրամին, 3-12 օգոստոս 2015-ին, Զմմառու «Հայր Շելհուպ» կեդրոնին մէջ տեղի ունեցաւ «Արեւմտահայերէն Ուիքիփետիա»-ի անդրանիկ ճամբարը, որուն իրենց մասնակցութիւնը բերին լիբանանահայ 10 վարժարաններէ 43 աշակերտներ: Ճամբարին Հայաստանէն իրենց մասնակցութիւնը բերին «Ուիքիմետիա Հայաստան»-ի նախագահ Սուսաննա Մկրտչեան, պատասխանատուներ եւ աշակերտ խմբագրողներ: «Ուիքի ճամբար»-ին նպատակն էր «Ուիքիփետիա» հանրագիտարանին մէջ արեւմտահայերէն բաժինի զարգացումը: «Ուիքի...

ԼԵՒՈՆ ՇԱՌՈՅԵԱՆ Հայոց ազատութեան երգի՞չը...: Ո՞վ կրնար ըլլալ ան: Գրական ծածկանունով կը կոչուէր «Կոմս Էմմանուէլ»: Գրականագէտ Մինաս Թէօլէօլեան իր «Դար մը գրականութիւն» երկհատոր գործին մէջ, քանի մը էջերու երկայնքին խօսելով ԺԹ. դարու արեւելահայ մեր այդ երիտասարդ ու աշխուժ գրողին մասին, առաջի՛ն իսկ տողով կը կատարէ սա՛ բնութագրումը. «Ազատութեան երգիչ եւ հանրայայտ կրակոտ գործիչ»: Իսկ Սիմոն Սիմոնեան իր «Արեւելահայ գրականութիւն» գիրքին...

Սուրիոյ տագնապի առաջին օրերէն, Թուրքիան մխրճուելով սուրիական ճգնաժամին մէջ, ոգի ի բռին պայքարեցաւ յագուրդ տալու սուրիական հողատարածքներուն վրայ իշխանութիւն հաստատելու իր բացայայտ ցանկութեան: Սուրիոյ վարչակարգի տապալման համար ահաբեկչական խմբաւորումներուն հոսքը քաջալերող թրքական իշխանութիւնները այսքանով չբաւարարուեցան. անոնք չորս տարի անընդմէջ կրկնեցին նոյն յանկերգը` Սուրիոյ հիւսիսային շրջանին մէջ ապահովական կամ ոչ, թռիչքային եւ կամ այսպէս կոչուած մեկուսացուած օդային տարածք հաստատելու մասին: Տարածք,...

Վերջերս լրագրողներու հետ հանդիպման ընթացքին, հայ-անգլիական միացեալ արշաւախումբի հայկական կողմի ղեկավար, հնագէտ-արուեստաբան, Հնագիտութեան եւ ազգագրութեան հիմնարկութեան կրտսեր գիտաշխատող Աննա Խեչոյեան եւ գիտաշխատող Պորիս Գասպարեան յայտնեցին, որ 2008-էն ի վեր միացեալ այս խումբը կ՛ուսումնասիրէ Ծղուկ լերան ժայռապատկերները: Աննա Խեչոյեան տեղեկացուց, որ ժայռապատկերներուն ուսումնասիրութեան աշխատանքները սկսած են 2002-ին, Հայաստանի եւ Արցախի բազմաթիւ շրջաններու մէջ: «Ծղուկի ժայռապատկերներուն թիւը կ՛անցնի 1000-ը: Ուսումնասիրութիւններ եղած են...

ՊԱՐՈՅՐ ՍԱՆԹՐՈՍԵԱՆ Օգոստոսի 16-ին Վահան Յովհաննիսեանի ծննդեան օրն էր: Ան պիտի ըլլար 59 տարեկան: Այս առիթով «Երկիր»-ը հրապարակեց անոր յիշատակին Պարոյր Սանթրոսեանի յուշերը, զորս կը ներկայացնենք շարունակաբար: Նախաբան Ես չգիտեմ, թէ իմ կեանքն ինչպէս կը դասաւորուէր, եթէ 22 տարեկանում չհանդիպէի Վահան Յովհաննիսեանին: Չէ, մի բան հաստատ կը դառնայի, ասենք` վաճառական կամ գուցէ լաւ չինովնիկ: Բայց որ այլ տեսակ կը լինէի,...