Անդրադարձ

Տարի մը առաջ այս օրերուն մեզմէ հեռացաւ սիրուած, 70-ական թուականներուն «Ազատամարտ»-ի անդամ, ակումբի ու հայ ժողովուրդի դատի պաշտպան, զուարթամիտ, ընկերասէր, համակ եռանդ ու ծառայասէր Անդրանիկ Սէիսեանը: Ան ամէնօրեայ ներկայութիւն էր ակումբին մէջ, սիրուած էր բոլորէն` ընկերներէն եւ համակիրներէն: Կեանքի պայքարի դրօշը բարձր բռնած, հակառակ վերջին տարիներու դժուարութիւններուն, միշտ աջուձախ կը վազէր քարէն հաց հանելու համար: Գրեթէ ամէն առաւօտ կը հանդիպէինք...

ԹԱՄԱՐ ՏՕՆԱՊԵՏԵԱՆ-ԳՈՒԶՈՒԵԱՆ Դուռը կը բացուի Ու դուրս կը ցայտէ հոտը. Տարիներու ընդերքէն եկող, կեանք մը ամբողջ իր շալակին` Կը զարնէ ու կը տապալէ զիս ակնթարթի մէջ, Կարծես ըսելով. Ո՜չ. չես կրնար մոռնալ զիս: Աչքս կը բանամ մշուշոտ հեռո՜ւն... Մոմի լոյսին տակ, մանկութեան գիրկը: Շուրջս ամբոխը աչքերը վեր յառած կը փսփսայ... Աղօտ է լոյսը: Սարսուռ մը կը սահի ողնայարս ի վար,...

Յունուար 26-ին Եւրոպական խորհուրդի խորհրդարանական վեհաժողովին մէջ (ԵԽԽՎ) կը նախատեսուի քննարկել երկու զեկուցում, որոնք ունին հակահայկական բովանդակութիւն: Անոնք են` բրիտանացի խորհրդարանական Ռոպըրթ Ուոլթըրի «Բռնութեան աճը Լեռնային Ղարաբաղի եւ Ազրպէյճանի միւս բռնագրաւուած տարածքներուն մէջ» եւ Պոսնիա - Հերցեկովինայի ներկայացուցիչ Միլիցա Մարքովիչի` «Ազրպէյճանի սահմանամերձ բնակավայրերու բնակիչները կանխամտածուած կերպով կը զրկուին ջուրէ» զեկուցումները: ԵԽԽՎ-ի քննարկած հակահայ բանաձեւերու թղթածրարը որոշ պատմական ունի. Յիշեցման կարգով...

ՊՕՂՈՍ ՇԱՀՄԵԼԻՔԵԱՆ Ցեղասպանութեան հարիւրամեակի տարին էր: Կարծես չէին բաւեր մեր տուած մէկուկէս միլիոն նահատակները, 2015-ի վերջին երկու ամիսներուն, մեր ընտանեկան եւ ընկերային անմիջական շրջանակին մէջ ունեցանք տասնեակ մը կորուստներ: Շաբաթը քանի մը անգամ եկեղեցի ու գերեզմանատուն կը յաճախէինք, որմէ ետք` աւանդութիւն դարձած հոգեճաշը: Մեր հայկական աւանդութիւններուն համաձայն, յուղարկաւորութենէ կամ քառասունքի հոգեհանգիստէն ետք մատաղ կը հրամցուի ներկայ սգակիրներուն` որպէս հոգեճաշ, սակայն...

2015-ին, Հայոց ցեղասպանութեան 100-ամեակին, հայ ժողովուրդը յաջողեցաւ որպէս պահանջատէր ազգ միասնակամ էութեամբ ներկայանալ աշխարհին` ձախողութեան մատնելով հայութեան մասնատման միտող ու հայկական պահանջատիրութիւնը լուսարձակներէ հեռացնելու համար ոգի ի բռին պայքարող թրքական կողմին մշտական ջանքերը: 2016-ին Հայաստանի եւ Արցախի պետականութիւնները կը թեւակոխեն անկախութեան 25-ամեակը: Ամեակները առիթներ են` լուսարձակի տակ առնելու ձեռքբերումները, ուրուագծելու մեր հայրենիքին յառաջընթացը դանդաղեցնող իրավիճակներն ու մանաւանդ կեդրոնանալու հայրենիքի վերելքին...

Ն. ՊԷՐՊԷՐԵԱՆ Աշխարհահռչակ գծանկարիչ եւ փորագրական գեղանկարչութեան հայ վարպետ Էտկար Շահին մեծ համբաւի տէր է: Էտկար Շահին կը հանդիսանայ 19-րդ դարավերջի եւ 20-րդ դարասկիզբի հայ երիտասարդ գեղանկարիչներու փարիզեան սերունդին (Տիգրան Փօլատ, Վարդան Մախոխեան, Յակոբ Կիւրճեան, Երուանդ Քոչար) ճառագայթող դէմքերէն մէկը, որ ոչ միայն հայկական գեղանկարչութիւնը բացաւ նոր հորիզոններու, այլեւ հայ անունը եւ հայկական հանճարը պանծացնող բարձունք մը նուաճեց ֆրանսական գեղարուեստի...

ՎԱՉԷ ԲՐՈՒՏԵԱՆ Սկիզբէն իսկ ըսենք, որ խնդիրներ լուծող Մովսէսի գաւազան ակնկալողներու շարքին չենք: Տխուր եւ չոր իրականութիւնը այն է, որ հարցերը իրենց լուծումին առաջնորդող գործընթացները կը պակսին: Մեր ակնարկութիւնը չի վերաբերիր համաշխարհային քաղաքական կացութեան, ուր չի յարգուիր նոյնիսկ անտառի օրէնքը: Մենք, իբրեւ պետութիւն (Հայաստան) եւ ժողովուրդ (հայութիւն), լաւագոյն պարագային կրնանք մտածել այս խութերուն եւ խարակներուն մէջէն նուազագոյն վտանգներով նաւարկելու մասին:...

ՄԱՐԳԱՐ ՇԱՐԱՊԽԱՆԵԱՆ                Անուն մը. մարդ մը. բանաստեղծ մը, որ անսովոր իր տաղերով հիմնաքար մը դրաւ արդի հայ բանաստեղծութեան մէջ: Հպարտացանք իրմով ու այդպէս ալ կը մնանք տակաւին: Գրասէր նոր սերունդը, երբ իր գործին ծանօթանայ, չի կրնար տարբեր զգացումներ ունենալ: Զահրատն եկաւ ու չգնաց, այլ եկաւ ան ու մնաց: Մեծ էր ան ու մեծ ալ պիտի մնայ որքան որ հայը փարած...

ԼԱԼԱ ՄԻՍԿԱՐԵԱՆ-ՄԻՆԱՍԵԱՆ Ազատ օրը, ազատ սէրը, ամէն բարիք իր ձեռքին, Տանջում, տանջւում, որոնում է ու դժբախտ է նա կրկին. Է՜յ անխելք մարդ, ե՜րբ տի թողնես ապրողն ապրի սրտալի, Երբ տի ապրես ու վայելես էս աշխարհքը շէն ու լի: Յ. Թումանեան Չա՛րը, յաւերժական ու անժխտելի, այս օրերուն, որպէս հետզհետէ առաւել ահագնացող վտանգ` կախուած է արդէն ո՛չ միայն աշխարհէն մերժուած Սուրիոյ, այլ ...

ՅԱՐՈՒԹ ՉԷՔԻՃԵԱՆ Վարչապետ Աբրահամեան յայտարարեց որ «2016-ին կառավարութեան կազմը պիտի կրճատուի»: Ժամանակն է նաեւ որ այս փոփոխութիւններուն առիթով Հայաստանի Հանրապետութեան կառավարութեան անուանական լեզուն «հայացուի»` փոխարինելով օտար բառերը հարազատ հայերէնով: Վստահ եմ որ վարչապետ Աբրահամեանը իր վարչական եւ ազգային խստապահանջ մօտեցումով պիտի կարենայ իրագործել այս խիստ կարեւոր եւ անյետաձգելի աշխատանքը: Այս նիւթով նախապէս անդրադարձած էի «Հայերէնը պահպանելու եւ վերականգնելու գործնական առաջարկներ»...

ՍԱԼԲԻ ՔԻԼԵՃԵԱՆ Ինչո՞ւ, ինչո՞ւ կը պատերազմին: Ինչո՞ւ այս միջոցին կը դիմեն երկրի առաջնորդներ: Ինչո՞ւ սահմաններ որոշուած են երկիրներու միջեւ, որպէսզի «իմս»-, «քուկդ»-ի հա՞րց ելլէ... Ինչո՞ւ թուականները կը փոխուին, բայց անցեալի սխալները կը կրկնուին: Ասկէ եզրակացնե՞նք, որ «պատմութեան գիրքերը» ի զուր գրուեր են կամ կը գրուին, թէ ոչ` սխա՞լ գրուեր են: Արդեօք նախագահութեան ատակ անձեր, խորհրդարանականներ եւ քաղաքական խմբակներու անդամներ, քաղաքականութեան...

ՎԱՀՐԱՄ ԷՄՄԻԵԱՆ 5 յունուար 2016-ին թրքական «Թիւրքիէհապերմերքեզի» կայքին վրայ տեղադրուած է թրքական իշխանամէտ «Ենի Շաֆաք» օրաթերթին մէկ յօդուածը, որ կը կրէ «26 երկիրներու հողային կալուածներու արձանագրութիւնները կը գտնուին Թուրքիոյ մօտ» խորագիրը: Յօդուածը կը նշէ, որ Թուրքիոյ Հողային կալուածներու տոմարներու եւ կալուածագիրներու ընդհանուր տնօրէնութեան արխիւներու պատասխանատու Զէյնել Ապիտին Թիւրքօղլու յայտնած է, որ իրենք վերադասաւորած եւ 2010-ին սկսած են թուայնացնել 26 երկիրներու,...

Վ. ԱՒԱԳԵԱՆ Շուկայական տնտեսութեան օրերը կ’ապրինք բոլորս: Մեր կեանքի գրեթէ բոլոր մարզերուն մէջ տիրապետողը առ եւ տուրն է` պիզնեսը: Բարոյական արժէքներ, ազգային ըմբռնումներ սկսած են իրենց տեղը զիջիլ առեւտրական, շուկայական մօտեցումներու: Ամէն մարդ «ծախելիք» բան մը ունի: Իսկ «ծախելու» համար պէտք է ծանուցել, քարոզչութիւն կատարել, այսինքն` «ծախու հանուածը» կարելի եղածին չափ շպարել, գեղեցկացնել եւ մարդոց իբրեւ նորութիւն հրամցնել: Կրթական կեանքն...

ԱՐԱ ՅԱՐՈՒԹԻՒՆԵԱՆ Պաստառ` Մարտունու համաբուժարանում: Քսանամեայ Անահիտն Ախուրեանի ծննդատանն իր առաջնեկին է ունեցել: Ասում է` տղայ էին ուզում, բայց աղջիկ ծնուեց: «Իսկ եթէ նորից աղջիկ ունենա՞ք» հարցին Անահիտը չի հասցնում պատասխանել. սկեսուրն է կողքից միջամտում. - Երրորդը կը բերեն, էնքան, մինչեւ տղայ ունենան: Հայաստանում սեռով պայմանաւորուած վիժումների պատճառով տարեկան չի ծնւում 1400 աղջիկ` ըստ ՄԱԿ-ի Բնակչութեան հիմնադրամի (UNFPA) տուեալների: Ընդհատում...

ՎԱՀՐԱՄ ԷՄՄԻԵԱՆ Երեքշաբթի, 15 դեկտեմբեր 2015-ին նոյն խորագիրը կրող «Տեսակէտ»-ով անդրադարձած էինք Ֆրանսայի մէջ Հայոց ցեղասպանութեան ժխտումը քրէականացնող օրէնքի մը որդեգրման ջանքերուն առջեւ ծառացած արգելքներուն եւ վտանգներուն, որոնք այսօր արդէն դարձած են աւելի յստակ եւ շօշափելի: Ուրբաթ, 8 յունուար 2016-ին Ֆրանսայի Սահմանադրական խորհուրդը աջակցեցաւ միայն Ողջակիզման ժխտումը քրէականացնող օրէնքին` նշելով, որ այդ ոճիրը մարդկութեան դէմ գործուած այլ ոճիրներէն «տարբեր բնոյթ»-ի...

ԹԱԹՈՒԼ ՅԱԿՈԲԵԱՆ «Ազդակ» բացառիկում մենք անդրադարձել էինք, թէ ինչպիսին էր արցախեան հակամարտութեան համար 2015 թուականը: Այսօր եւ առաջիկայում մենք կ՛ամփոփենք, թէ ինչպիսին էր անցնող տարին Հայաստան-Իրան, Հայաստան-Վրաստան եւ Հայաստան-Թուրքիա յարաբերութիւնների համար: Տասնեակ տարիներ շարունակուող միջազգային մեկուսացումն ու պատժամիջոցները Իրանը յաղթահարեց 2015-ի յուլիսին` Վեցնեակի հետ ստորագրելով պատմական համաձայնագիր: Սա կարելի է համարել  տարուայ ամենալաւ լուրերից մէկը ինչպէս Հայաստանի, այնպէս էլ հայ-իրանական...

Մեծ եղեռնի 100-ամեակին առթիւ, «Ժամանակ»-ի նահատակ աշխատակիցներէն Ռուբէն Զարդարեանի յօդուածներու ժողովածոն հրատարակուեցաւ` որպէս երրորդ հատորը թերթին «100-ամեակ»-ի մատենաշարին, Քասիմի ու Երուխանի հատորներէն ետք: Կուսակցական ու հասարակական գործիչ, մանկավարժ ու արձակագիր Ռուբէն Զարդարեան «Ժամանակ»-ի հիմնադրութեան առաջին ամիսներուն, հոկտեմբեր 1908-էն մինչեւ մարտ 1909-ը, կարճ շրջան մը, իր առաջնորդող յօդուածներով աշխատակցած է թերթին` դառնալով անոր աւելի քան 100-ամեայ երթին պատուական անուններէն մէկը: Զարդարեանի...

Աննա Պետրոսեանի «Բոլոր ժամանակների Հայաստանը», աշխատութիւնը արդէն իսկ ամբողջացած ու դրուած է ընթերցողի տրամադրութեան տակ: Եօթը մեծղի հատորներէ բաղկացած այս «մենագրութիւնը» (որ հանրագիտարանային բնոյթ ունի միաժամանակ) հայոց պատմա-մշակութային ու պատմաշխարհագրական պատումն է, գրուած` վէպի մը նման, սակայն հիմնուած` փաստագրական վաւերագրերու վրայ: Անցնող տարին Եղեռնի 100-ամեակը յատկանշուեցաւ նաեւ Ժիպէյլի «Թռչնոց բոյն»-ի մէջ «Արամ Պեզիկեանի» անուան եւ Հայոց ցեղասպանութեան որբերու նուիրուած թանգարանի...

«Ելի՛ր, լուսաւորուէ՛, որովհետեւ քու լոյսդ եկաւ եւ Տիրոջ փառքը քու վրադ ծագեցաւ» (Ես 60.1)   Հաւատացեա՛լ հայորդիներ, Աստուծոյ ստեղծագործութեան առաջին օրուան առաջին արարքը լոյսի ստեղծումն էր: Երբ համատարած խաւար էր, Աստուած նախ եւ առաջ լոյսը ստեղծեց` որպէս Իր ինքնութեան յայտնութեան ամենաառաջին նշանը, եւ որպէսզի ստեղծուելիք մարդը Իր լոյսովը ապրի: Եւ Աստուած Իր ստեղծած մարդը դրաւ արեւելքի մէջ հաստատուած դրախտին մէջ,...

Յ.Պ. Ֆրանսական «Ֆիլոզոֆի մակազին» ամսագրի նախորդ հոկտեմբերի համարին մէջ Թոպի Նաթան ստորագրած է կարճ, բայց կարեւոր յօդուած մը` անցեալի օրինակով ներկան լուսաբանող: Ֆրանսերէնը կարդացողներ կ’ըլլան: Հայկական թերթերը եթէ արտատպեն կամ թարգմանելով հրատարակեն, այսպէս կոչուած ազատ աշխարհը եւ ժողովուրդները կը լուսաբանեն, առանց ճառի եւ հռետորութեան: Ֆրանսացին ենիչերին կը կոչէ janissaire, արաբը` ինքիշարի: Ենիչերիները կը համարուէին օսմանեան բանակի ընտրանի: Ան ընտանիքի եւ...