Անդրադարձ

Քաղաքական երկրաշարժի մթնոլորտ ու տպաւորութիւն ձգող զօրավար Միշել Աունի առաջադրումը Լիբանանեան ուժերու ղեկավարին կողմէ անպայման յանկարծակիութեան գործօնով չի բացատրուիր: Այլ խօսքով, յայտարարութիւններու ճամբով որոշակիօրէն նախանշուած էր այս առաջադրումը, որ քանի մը խորհրդածութիւններու դուռ կը բանայ: Նախքան հանրապետութեան նախագահի աթոռին երկարատեւ թափուր մնալու երեւոյթին վերջ տալու միտող այս քայլի վերլուծման անցնիլը մտաբերենք, որ նախ եւ առաջ քրիստոնեայ ճակատի միաւորման աննախադէպ քայլ...

ՀԱՄԲԻԿ ՊԻԼԱԼԵԱՆ Հրանդ Տինքի ոճիրը, իր նմաններէն շատերու օրինակով էրկէնէքոնէն ալ անդին է, աւելի խորունկ կառոյցի մը ծրագիրով գործուած է... Ֆեթհիյէ Չեթին (Իրաւաբան, մարդկային իրաւանց պաշտպան եւ թուրք յայտնի գրող) 19 յունուար 2007: Ազնուասիրտ հայու եւ քաջարի հրապարագիրի նահատակութեան թուականն է: Արդի հայոց պատմութեան էջերուն արձանագրուած յուշ  մը, ժամանակակից Թուրքիոյ իսկական դիմագիծը բացայայտող սեւ արարք մը, մեր օրերու քաղաքակիրթ մարդկութեան...

Ո՛չ երկարակեցութիւնը իբրեւ կազմակերպական ու գաղափարական կենսունակութեան ապացոյց կ՛ուզենք վկայակոչել, ո՛չ ալ հերոսական անցեալի մը պսակներով կ՛ուզենք փառաւորուիլ: Այո՛, 125 տարեկան ենք, այո՛, այդ ամբողջ տարիներուն մեզի վիճակուած է հայ ժողովուրդի ամէնէն բախտորոշ ժամանակներուն պատասխանատուութեան կարեւոր բաժին վերցնել, եւ այո՛, այդ պատասխանատուութեան չափով տէր ենք մեր ժողովուրդի բոլոր յաղթանակներուն ու բոլոր պարտութիւններուն, բոլոր կորուստներուն ու բոլոր ձեռքբերումներուն: Այսօր մենք մեր...

Ս. ՄԱՀՍԷՐԷՃԵԱՆ Շաբաթ, 16 յունուարի յետմիջօրէին, Հայաստանի պատկերասփիւռի կայան մը ժամը 3-4 սփռեց խրախճանքի անպաճոյճ հաւաք մը, որ տեղի ունեցած է 31 դեկտեմբեր 2015-ի գիշերը, Արցախի արեւելեան սահմանամերձ շրջանի մը մէջ: Մթնոլորտը հոգեխռով է եւ խրախուսիչ, հա՛յօրէն հոգեհարազատ, յագեցած` ազգային երգով ու պարով: Խրախճանքի վայրն է Տիգրանակերտ բերդը, որ վերականգնած էր քանի մը տարի առաջ, պատմական քաղաքի վայրին մէջ կատարուած...

ԴՈԿՏ. ՀՐԱՉ ՊԱՐՍՈՒՄԵԱՆ Ռոպէր Կէտիկեանի «Une Histoire de Fou”/ “Don’t Tell Me The Boy Was Mad» (2015, 135 վայրկեան) ժապաւէնին կրճատուած տարբերակը (1) ցուցադրութեան դրուեցաւ դեկտեմբեր 10-էն սկսեալ: Անիկա կ’արծարծէ Գաղտնի բանակի գործողութիւններուն պատճառած կողմնակի անմեղ զոհերու թեման: Ժապաւէնը բեմադրիչին նախատեսած հայկական «եռագրութեան» մը եզրափակումն է: Առաջին երկուքն են` «Ուղեւորութիւն դէպի Հայաստան» (2006-ի «Արծաթ ծիրան» մրցանակ) եւ  «Ոճիրի բանակը» (2009):...

ՄԱՐԶՊԵՏ ՄԱՐԿՈՍԵԱՆ Այդպէս ծրագրուած չէր,  բայց 2015-ը պիտի յատկանշուի հիմնականին մէջ հարիւրամեակին կատարուած նախաձեռնութիւններով` Մեծի Տանն Կիլիկիոյ Արամ Ա. կաթողիկոսին Թուրքիոյ Սահմանադրական դատարանի հայցով` Սիսի կաթողիկոսութեան կալուածներուն վերատիրանալու, Եւրոպական մարդկային իրաւանց դատարանի արձակած Փերինչեքի դատին վճիռով եւ ՀՅԴ¬ի 125-ամեակով:  Իրարու հետ որեւէ կապ ունի՞ն այս բոլորը: Պատասխանը թերեւս վիճելի ըլլայ, բայց թէ կապ ունին` վստահաբար: Հարիւրամեակի առիթով եղած նշանակալի իրադարձութիւնները...

ԹԱԹՈՒԼ ՅԱԿՈԲԵԱՆ Վրաստանը Հայաստանի համար կարեւորագոյն հարեւանն է ու գործընկերը: Թէեւ Հայաստանը անդամակցել է Եւրասիական տնտեսական միութեանը (ԵՏՄ), իսկ Վրաստանը շարունակում է Եւրոպական Միութեան ու ՕԹԱՆ-ի հետ յարաբերութիւնների խորացումը, Երեւան-Թիֆլիս համագործակցութիւնը հաւասարապէս կարեւոր է երկու հարեւանների համար: Այդ կարեւորութիւնը առանձնապէս զգում է Հայաստանը, քանի որ Վրաստանի տարածքով` Պաթում եւ Փոթի նաւահանգիստներով ու վրացական երկաթուղով եւ վրաց-ռուսական սահմանային Ստեփանծմինտա-Վերին Լարս ճանապարհով...

ՅԱՐՈՒԹ ՍԱՍՈՒՆԵԱՆ «Քալիֆորնիա Քուրիըր» թերթի հրատարակիչ եւ խմբագիր Երկար տարիներէ ի վեր ամերիկահայ համայնքը դժգոհ է Արցախի վերաբերեալ Միացեալ Նահանգներու քաղաքականութենէն: Ամէն անգամ, երբ Ազրպէյճանը կրակ բացած է Հայաստանի եւ Արցախի վրայ, ԵԱՀԿ Մինսքի խումբի համանախագահ Ճէյմզ Ուորլիքը եւ անոր նախորդները, թաքնուելով չէզոքութեան քողին տակ, մեղքը բարդած են հակամարտութեան երկու կողմերուն վրայ: Նման անարդար մօտեցումը խրախուսած է Ալիեւը` աւելի սաստկացնելու...

Ռ. Հ. Եթէ գործնական տեսանկիւնէ նայինք, պիտի ըսենք, որ քունի մէջ անցած մեր կեանքը չապրուած կեանք է: Իրական քունը այն է, որուն ընթացքին մենք այնքան ալ տէր չենք մեր գիտակցութեան, մեր շուրջը ինչ կ՛անցնի կը դառնայ չենք գիտեր, չենք մասնակցիր մեր շուրջի եղելութիւններուն: Երբ կը քնանանք, պէտք է քնանանք, պէտք չէ, որ խանգարեն մեր քունը, որովհետեւ քնանալը կը նշանակէ միջոցի...

Իր վախճանին հասաւ նաեւ 2015 տարին. հերթը նոր տարիին` 2016-ինն է: Անցած տարի Հայոց ցեղասպանութեան հարիւրերորդ տարելիցն էր, որ ամէնուր հայը աշխուժացուց, մղեց յիշելու եւ յիշեցնելու, Հայաստանէն սկսեալ մինչեւ Չինաստան եւ Աւստրալիա, Հիւսիսային եւ Հարաւային Ամերիկաներ` հայոց պահանջատիրական ձայնը բարձրացնելու: Տարուան հիմնական ձեռքբերումներէն մին կրնանք նկատել 2015-ի յունուարի 29-ին հրապարակուած Համահայկական հռչակագիրը, որ Հայաստանի պետականութեան հովանիին տակ, ի լուր համայն...

ՄԵԹՐ Գ. ՏԷՐՏԷՐԵԱՆ Սուրիա բաբախուն սիրտն է արաբականութեան: Սուրիոյ մէջ կ՛որոշուի արաբականութեան վախճանը կամ վերազարթնումը, որովհետեւ արաբական համախումբ ճակատի մը ստեղծումն ու պահպանումը պայմանաւորուած է Սուրիոյ բազմազանութեան շնորհիւ ունեցած յատուկ դերակատարութեամբ, որմէ զուրկ են արաբական միւս երկիրները: Ապտել Նասեր քաջ գիտակցած էր այս պատմական իրականութեան եւ աճապարեց իրականացնելու առաջին արաբական միութիւնը Սուրիոյ հետ: Եւ այսօր Սուրիոյ մէջ եւ շուրջ ընթացող...

ԱՆԻ ԲՐԴՈՅԵԱՆ - ՂԱԶԱՐԵԱՆ - Արո՛ւս, մոմերը բեր, վառենք ու աղօթենք, ես պիտի քնանամ ա՛լ,- կ’ըսէ ութսունամեայ ծերունին իր կնոջ: Եօթանասունը անց կինը դողալով, զոյգ մը մոմը ձեռքին, կու գայ խոհանոցէն: Կաղանդ է: Կանուխ ընթրած են ծերունիները, բայց տօնական այս օրուան սեղանը աւանդաբար չի վերցուիր: Համեստ սեղանին վրայ մէկ-երկու թեթեւ ճաշատեսակներ,  քանի մը տեսակ պտուղ, պնակ մը կանաչեղէն եւ երկու...

ՔՐԻՍՏԱՓՈՐ ԻՍԿԷՆՏԷՐԵԱՆ Ցեղասպանութեան հարիւրամեակը բոլորած` անցանք նոր տարի, գոյամարտի նոր հանգրուան, լինելութեան պայքարի նոր մարտադաշտ: Ճամբեցինք 2015-ը եւ մեծ ուրախութեամբ ընդունեցինք 2016-ը` յուսալով, որ նոր տարին ըլլայ առողջաբեր, երջանկաբեր ու յաջողութեամբ լեցուն տարի մը: Բոլորս ալ տօնեցինք Կաղանդը, սակայն արդեօք բոլորս ալ իբրեւ հա՞յ տօնեցինք, թէ՞ իբրեւ եւրոպացի, ամերիկացի կամ արաբ: Արդեօք մեր աւանդութիւններուն հիման վրա՞յ տօնեցինք, թէ՞ տօնեցինք` ազդուած...

Ն. ՊԷՐՊԷՐԵԱՆ Ո՛չ պատահականօրէն ըսուած խօսք է, ո՛չ ալ այդպէս` շռայլանքով տրուած գնահատական է շարունակ շեշտուող այն հաստատումը, որուն համաձայն, հայ մամուլը հիմնական դեր խաղացած է մեր ժողովուրդի լեզուամտածողութեան արդիականացումը, քաղաքակրթական ինքնահաստատումը եւ մշակութային կենսագործումը յառաջ մղելու, մշտանորոգ պահելու եւ նպատակասլաց հունով առաջնորդելու ազգակերտ գործին մէջ: 158 տարի առաջ,  13 յունուար 1858-ին, իր առաջին համարը հրատարակած «Հիւսիսափայլ»-ի օրինակը ինքնին բաւարար...

Հայ յեղափոխական դաշնակցութեան 125-ամեակին նուիրուած, հայրենիքի թէ սփիւռքի մէջ կազմակերպուած տօնակատարութիւններու շարքին վերջիններէն է այսօրուան հաւաքը: Անոնք առիթ եղան ակնարկ մը նետելու 125-ամեայ մեր անցած ուղիին, տարուած աշխատանքներուն վրայ, մեր հասարակութիւնը առնչակից դարձնելու մեր դիմաց ցցուած հիմնահարցերուն եւ զանոնք դիմագրաւելու համար որդեգրուած կեցուածքներուն ու ծրագիրներուն, ձեռք բերուած յաջողութիւններուն ու արձանագրուած բացթողումներուն: Վերջապէս առիթ է նաեւ փոխանցելու Հայ յեղափոխական դաշնակցութեան տեսլականը`...

Յ. ՊԱԼԵԱՆ Բռնագրաւուած Հայաստանէն թիզ մը հող չկցուեցաւ Հայաստանի: Հայաստանի դրկից Կարսը չվերադարձուեցաւ Հայաստանի: Առաքելոց եկեղեցւոյ մէջ հայկական պատարագ չի մատուցուիր: Հարիւրամեակը նշուեցաւ, համայն աշխարհին համար անիկա եղաւ ի միջի այլոց հանդիսութիւն մը, ոսկեղէն առիթ մը Հայաստան այցելելու եւ պարտականութիւն կատարածի գոհունակութեամբ վերադառնալու: Հռոմի սրբազան քահանայապետը խօսեցաւ ի լուր աշխարհին: Դրական էր. լրատուամիջոցները առատ նիւթ ունեցան` հայկական բովանդակութեամբ: Յուզումներ: Եթէ...

ԳՐԻԳՈՐ ՂԱԶԱՐԵԱՆ Թուրքիայի ամենահին քաղաքական կուսակցութիւնն է Ժողովրդա-հանրապետական կուսակցութիւնը (ԺՀԿ), կամ այնպէս որ Թուրքիայում են ասում` Ճէ. Հէ. Փէ. (Ճոմհուրրիէթ հալք փարթիսի): Ժողովրդա-հանրապետական կուսակցութիւնը (ԺՀԿ) հիմնուել է 1923 թուականին, հիմնադրուել է Մուսթաֆա Քեմալ Աթաթուրքի կողմից, որը եղել է Թուրքիայի Հանրապետութեան հիմնադիրը` Օսմանական կայսրութեան տապալուելուց յետոյ: ԺՀԿ-ն տասնամեակներ եղել է Թուրքիայում իշխանութեան գլուխ, այժմ համարւում է կառավարութեան ամենագլխաւոր ընդդիմադիր կուսակցութիւնը: ԺՀԿ-ն...

ՍԵՒԱՆ ՇԱՀՊԱԶԵԱՆ Հակառակ տիրող արհաւիրքին, ճգնաժամային պայմաններուն, յուսալքիչ վայրկեաններուն, սրտաճմլիկ եւ անմարդկային պատկերներուն, բայց եւ այնպէս կազմաւորող եւ վերաշինող հայն էր, որ գիտակից իր առաքելութեան եւ իր ազգային պատկանելութեան` հաւատարիմ մնաց իր մարդկային սկզբունքներուն` մինչեւ վերջին հայու ներկայութեան, տէր կանգնելու գաղութին եւ անոր զաւակներուն: Անցնող հինգ տարիներու տագնապալի վիճակը ոչ մէկ ձեւով կասեցուց ընթացքը: Գաղութիս մէջ գործող եւ աշխուժ ներկայութիւն...

ՅԱԿՈԲ ՄԻՔԱՅԷԼԵԱՆ «Դուն, հայու լակոտ, դուն ամէնէն շուտը կը փոխուիս անասունի, եթէ օր մը իսկ մնաս առանց վիշտի» (Շահան Շահնուր) Այսօր սուրիահայերու նոր գողգոթան տեսնելով` կը մտածեմ Շահնուրի գրածին մասին «Նահանջը առանց երգի» վէպին մէջ` «Դուն, հայու լակոտ...»: Մենք հարիւր տարի առանց վիշտի կ՛ապրէինք, անասո՞ւն դարձած էինք, որ նոր վիշտի մը մատնեցին մեզ... Ինչո՞ւ Շահնուրի այս բնութագրումը, որ անէծքի կը...

ԼԱԼԱ ՄԻՍԿԱՐԵԱՆ-ՄԻՆԱՍԵԱՆ Ետեւը սո՜ւր, առաջը ջո՜ւր, Սո՜ւգ, վայնասո՜ւն, իրարանցո՜ւմ... Յ. ԹՈՒՄԱՆԵԱՆ Նախնադար կամ միջնադար կ՛ըսենք յաճախ, երբ կ՛ուզենք յետամնացութիւն կամ վայրագութիւն նշել: Մինչդեռ լաւ գիտենք, թէ վայրագութիւնը կապ չունի դարաշրջանին հետ: Դարաշրջանը չեն ընտրեր, այլ կ՛ապրին, ըսած է բանաստեղծ մը: Հոն է հարցը, թէ ինչպէ՞ս կ՛ապրին կամ ինչպէ՞ս կը սորվեցնե՛ն ապրիլ: Մարդու բնոյթի ստորին կամ յոռեգոյն գիծերն է, որ կարելի...