Անդրադարձ

ԴԵՐԵՆԻԿ ՄԵԼԻՔԵԱՆ …Այսօր, 120 տարի անց էլ, Խանասորի գաղափարական թէ՛ դաստիարակչական արժէք-խորհուրդները արդիական են հնչում, յատկապէս հերոսական արշաւանքի մասին գրւած ու հեղինակւած յեղափոխական երգերի ընդմիջից, եւ որ կարեւոր է՝ հայրենական թէ՛ Սփիւռքեան հայօջախներում «Հայերը յիշում են նւիրական ա՛յս օրը եւ յուլիս ամսի 25-ին կատարում են մեծ տօնը»… Ատրպատականի երբեմնի հայաբնակ Սալմաստ գաւառը յորդ աղբիւր է հանդիսացել ժամանակակից քաղաքական եւ ազգային...

Ն. ՊԷՐՊԷՐԵԱՆ Յու­լիս 25ի այս օ­րը, 120 տա­րի ա­ռաջ, թրքա­կան եւ ռու­սա­կան կայս­րու­թեանց տի­րա­պե­տու­թեան տակ երկ­փեղ­կո­ւած, այ­լեւ ա­նոնց մի­ջեւ կռո­ւախն­ձոր դար­ձած ­Հա­յաս­տան Աշ­խար­հը ապ­րե­ցաւ ազ­գա­յին ու ռազ­մա­քա­ղա­քա­կան իր ինք­նավս­տա­հու­թեան վե­րա­կանգ­նու­մի հպար­տա­ռիթ պա­հը։ Ինչ­պէս որ ­Խա­նա­սո­րի Ար­շա­ւան­քին մաս­նա­կից­նե­րէն եւ ազ­գա­յին-ա­զա­տագ­րա­կան շարժ­ման լու­սա­ւոր ռահ­վի­րա­նե­րէն ­Գա­լուստ Ա­լո­յեան հե­տա­գա­յին պի­տի գրէր իր սրտա­բուխ բա­նաս­տեղ­ծու­թեան՝ ի­րե­րա­յա­ջորդ սե­րունդ­նե­րու կող­մէ պահ­պա­նո­ւած ու պան­ծա­ցո­ւած յե­ղա­փո­խա­կան եր­գին մէջ. Կար­կուտ...

Լօզանի դաշնագրի յունական պատուիրակութիւնը՝ Էլէֆթերիոս Վենիզելոսի առաջնորդութեամբ եւ թրքական պատուիրակութիւնը՝ Իզմէթ Ինոնուի առաջնորդութեամբ 1923 թո­ւա­կա­նի ­Յու­լիս 24ը կը խորհր­դան­շէ սեւ է­ջե­րէն մէ­կը ­Հայ ­Դա­տի պատ­մու­թեան։ Յու­լիս 24ի այս օ­րը, 94 տա­րի ա­ռաջ, ­Զո­ւի­ցե­րիոյ ­Լօ­զան քա­ղա­քին մէջ ստո­րագ­րո­ւե­ցաւ հաշ­տու­թեան դաշ­նա­գիր մը ­Թուր­քիոյ եւ ­Յու­նաս­տա­նի մի­ջեւ։ Իբ­րեւ այդ­պի­սին՝ իբ­րեւ թուր­քեւ­յու­նա­կան խա­ղա­ղու­թեան դաշ­նա­գիր, ա­ռա­ջին ակ­նար­կով ­Հա­յաս­տա­նի, հայ ժո­ղո­վուր­դի եւ ­Հայ ­Դա­տի հետ ուղ­ղա­կի...

ԱՒՕ ԳԱԹՐՃԵԱՆ Յաջորդ երգը աշուղ Ֆահրատի «Հայ զինուորի սկզբունքը» երգն է, որ բոլորիս ծանօթ է իբրեւ «Մենք անկեղծ զինուոր ենք»: Նախ երկու խօսք` Ֆահրատի(2)  մասին: Ֆահրատ նաեւ Ֆէյրատի, բուն անուն-ազգանունը` Խաչատուր Գէորգեան, ծնած է 1867 թուականին, Տիրաքլար (ներկայիս` Շիրակի մարզի Կառնուտ), մահացած է 1921 թուականին, գիւմրի: Հայ աշուղ, երեք տարեկան հասակին կուրցած է: Մանուկ հասակին ծնողները Խաչատուր Գէորգեանը յանձնած են...

ՀԱՄԲԻԿ ՊԻԼԱԼԵԱՆ Իրօք, դպրոց` ազգակերտումի, միասնականութեան խորհրդանիշի,  ազգային արժանապատուութեան պահպանման, յանդուգն, խիզախ եւ նախանձախնդիր ոգիի առաւել պայծառացման, կազմակերպչական աշխատանքի, ռազմական տաղանդի եւ վրէժխնդիր կեցուածքի: Աւելի՛ն. դպրոց` զոհի հոգեվիճակէն  ձերբազատելու, հաւաքական  որոշում կայացնելու, յեղափոխական մտածողութեան ամրակայման, գաղափարական աշխարհի ջրդեղման, բարբարոս թշնամին իր որջին մէջ հարուածելու, հայ գեղջուկին, նորահաս երիտասարդին ու նուիրեալ ֆետայիին կորովն ու բարոյահոգեբանական վիճակը բարձր պահելու հրամայական պահանջի եւ...

ՍԻԼՎԱ  ԳԱՐԱՎԱՐԴԱՆԵԱՆ Շաբաթավերջին Թուրքիոյ նախագահ Ռեճեփ Թայիփ Էրտողան ցնցիչ ազդարարութիւն ուղղեց Իսրայէլին` «շարժելու օրէնքներու եւ մարդկային արժէքներու հիման վրայ»: Անկախաբար Երուսաղէմի մէջ բռնկած պաղեստինեւիսրայէլեան տագնապի վերջին իրադարձութիւններէն եւ բաժնելով հանդերձ պաղեստինցի ժողովուրդին ազգային թէ կրօնական ազատութեանց արդար իրաւունքը, կ՛արժէ պահ մը կանգ առնել Էրտողանի նշեալ յայտարարութեան վրայ: Արդարեւ, Թուրքիոյ նախագահը կը խօսի օրէնքներու եւ մարդկային արժէքներու մասին, բայց պարո՛ն նախագահ,...

ՄԱՐԶՊԵՏ ՄԱՐԿՈՍԵԱՆ Երեքշաբթի, մայիս 5-ը սովորական օր մըն էր եւ առանց մասնաւոր պատրաստութեան` ժամը վեցին կը մեկնիմ գործի: Ամէն ինչ կ՛ընթանար այնպէս, ինչպէս պէտք էր ընթանար, մինչեւ` ժամը 8:45, երբ բջիջային հեռաձայնը հնչեց: Հակառակ սովորութեանս` բջիջայինը միացուցի եւ միւս կողմէն հազիւ հասկնալի ձայնով կրցայ զանազանել քանի մը բառեր, որոնցմէ առաջինը «հայրս...»-ն էր, իսկ մնացեալը ամբողջացնելու տպաւորութիւնը թողուց, ըսել ուզուածը յստակ...

Յ. ՊԱԼԵԱՆ Մտածումներ` խորհրդաժողովի մը վաղորդայնին: Միամիտ պէտք չէ ըլլալ: Կան հայեր, որոնք կը տագնապին իրենց եւ իրենց յաջորդներու ինքնութեամբ, ուրիշներ ալ կան, որոնք զէնքերը վար դրած են, այդ տագնապը չունին, քաղաքացին յաղթած է ազգի անդամի գիտակցութեան: Այս ուրիշները ամէն օր քիչ մը աւելի կը բազմանան: Արդարացման տարազ է «ծագումով հայ» ըլլալու վիճակը: Մեծի Տանն Կիլիկոյ կաթողիկոս Արամ Ա., ազգային...

ՇԱՀԱՆ ԳԱՆՏԱՀԱՐԵԱՆ Հայաստանի Հանրապետութեան հիմնադրութեան 100-ամեակի յետհաշուարկը սկսած է եւ տակաւին պաշտօնական հայեցակարգ եւ տօնակատարութիւններու, ձեռնարկներու ընդհանուր պատկերացում եւ թէկուզ համալրելի ցանկ չէ հրապարակուած: Յայտնին այն է, որ Հայաստանի Հանրապետութեան հիմնադիր Արամ Մանուկեանին արձանը պիտի տեղադրուի Երեւանի կարեւորագոյն կեդրոններէն մէկուն մէջ եւ թէ Արամ Մանուկեանի տունը իր ներկայ անմխիթար վիճակէն դուրս պիտի գայ ու յայտնուի պետութեան ուշադրութեան կեդրոնին: Ապահովաբար թէ՛...

ՍԵԴՕ ՊՈՅԱՃԵԱՆ Մինչ մեր ժողովուրդը Հայաստանի մէջ եւ սփիւռքի տարածքին կը պատրաստուի մեծ շուքով նշելու Հայաստանի Հանրապետութեան հարիւրամեակը, հայրենի որոշ պետական այրերու, քաղաքական շրջանակներու եւ մտաւորականներու մօտ նշմարելի կը դառնայ մեր անկախ պետականութեան կայացումը լիարժէք կերպով չընկալելու եւ մեր հանրապետութեան հիմնադիր սերունդի բախտորոշ դերակատարութիւնը նսեմացնելու դատապարտելի երեւոյթները: Ազգայնօրէն մտահոգիչ պէտք է ըլլայ նման վերաբերմունք` հանդէպ մեր արդի պատմութեան կենսականօրէն ճակատագրական...

ՎԱՐՈՒԺ ՉԻԼԻՆԿԻՐԵԱՆ Նախ մտածում... արդեօք ընելիքդ առաջա՞րկ է քու գաղափարակից ընկերներուդ, թէ՞ կոչ` գաղափարակից հանրութեան... յետոյ կը համոզուիս, որ երկուքն է, միասին, Դաշնակցութեան ընդարձակ եւ ճիւղաւոր ընտանիքին: Ընդվզումի մը զգացումն է, որ աւելի հին է, քան` կոթողաբանի մը գրառումը, կամ` պատմաբանի մը սայթաքումը, կամ` երգիչի մը զառանցանքը... Հին է, բայց վերջին շաբաթներու թափած իւղով կրակը սկսաւ ճարճատիլ: Եկէք` թոյլ չտանք,...

ԱՒՕ ԳԱԹՐՃԵԱՆ 120 տարիներ անցած են Խանասորի պատմական վրիժառական արկածալից արշաւանքէն, բայց հայ ժողովուրդի եւ յատկապէս ՀՅ  Դաշնակցութեան 19-րդ դարու վերջին տասնամեակին մղուած ազատագրական պայքարի պատմութեան մէջ Խանասորի վրիժառական արշաւանքը իր տեսակով եզակի կը մնայ, այն իմաստով, որ ան բոլորովին կը տարբերէր նախապէս մղուած կռիւներէն, ինչպէս` 1894-ի Սասնոյ առաջին ապստամբութիւնը: Այս վերջինին պարագային, մարդոց աւելի մեծ թիւ մը մասնակցած էր...

Յ. ԼԱՏՈՅԵԱՆ Ամէն տարի, երբ Լիզպոնի տղոց տարելիցը կ՛ոգեկոչենք, մէջս խանդավառութիւն մը կը ստեղծուի, մանաւանդ երբ ԼԵՄ-ականներ եւ ԶՈՄ-ականներ համոզումով եւ նուիրումով իրենց համար զոհողութեան խորհրդանիշ դարձած տղոց ձեռնարկ կազմակերպեն: Ամէն տարի` հոգեհանգիստ, հսկում, բանախօս, յօդուած եւ յաջորդ տարուան հանդիպումի խոստում... Հայաստանի անկախութենէն ետք անձնական, միութենական, կուսակցական թէ մշակութային հանդիպումներու համար յաճախ Հայաստան կ՛այցելեմ: Բնականաբար կը հանդիպիմ Եռաբլուր: Սակայն հոն...

«ՅՈՒՍԱԲԵՐ» 1952 յուլիսի 23-ի շրջադարձային յեղափոխութեան մասին է խօսքը, որուն 65-ամեակը կը նշուի օրերս: Այս յեղափոխութեամբ Եգիպտոս թագաւորութեան փոխարէն` հանրապետական վարչակարգ որդեգրեց, քաղաքացիական իշխանութիւնը զինուորականով փոխարինուեցաւ ու ցարդ կը շարունակուի, նախապէս գործող քաղաքական կուսակցութիւնները փակուեցան, ու փոխարէնը հռչակուեցաւ գաղափարական միակ ուղղուածութեան դարաշրջան, որ տեւեց քառորդ դար, հողատէր ընտանիքներէն գրաւուեցաւ եւ հողագործին բաշխուեցաւ հողը, իսկ կրթութիւնը` տարրականէն մինչեւ բարձրագոյն, անվճար հռչակուեցաւ,...

ՇԱՀԷ ԵՆԻԳՈՄՇԵԱՆ Շատ անգամ կը խօսինք այն իրողութեան մասին, որ մեր ազգի համահայկական հաւաքական գործին հանդէպ աւելի մեծ հաւատք ունեցող, աւելի մեծ արժէք տուող, գիտակից հասարակութեան մը պէտք ունինք: Եթէ մենք մեզի հարց տանք, թէ ինչպէ՛ս կրնանք հզօրանալ որպէս ազգ ու պետութիւն, մեր ազգային իրականութեան հանդէպ աւելի պահանջկոտ մօտեցումի կողքին, պարտինք պատրաստել ապագայի աւելի յանձնառու հայը: Նման նպատակի մը իրականացման...

ԿԱՐՕ ԱՐՄԵՆԵԱՆ ՀՀ Նախագահին խօսքերը շատ յստակ էին, երբ ան կը յայտարարէր, թէ հայ-ռուսական յարաբերութիւններու ամենէն ցաւոտ խնդիրը ռուսական զէնքի շարունակուող վաճառքն է Ազրպէյճանին։ Մեծարգոյ Նախագահը առանց բառերը ծամծմելու մտահոգութիւն կը յայտնէր այս անհեթեթ իրականութեան ի տես։ Ուրիշ ի՞նչ ձևով Հայաստանի Հանրապետութեան Նախագահը իր առարկութիւնը պիտի բարձրաձայնէր Ռուսաստանի կառավարութեան այս անբացատրելի վերաբերմունքին դիմաց։ Այսօր, Հայաստանի ուխտեալ թշնամին բացէ ի բաց...

ԱՒՕ ԳԱԹՐՃԵԱՆ Ակնյայտ իրողութիւն է, որ հայկական ազատագրական պայքարը երկար ժամանակ իր ազդեցութիւնը ունեցած է մշակոյթի եւ արուեստի զանազան բնագաւառներուն վրայ, որոնց կարգին` երգ-երաժշտութեան վրայ: Ուստի, այս տեսակ երգ-երաժշտութիւններուն տարբեր-տարբեր առիթներով տուած ենք «յեղափոխական երգեր», «ռազմական երգեր» կամ «ազգագրական երգեր» բնութագրումը. անոնք պատճառ դարձան, որ յիշողութիւնները վերածուին ամէնօրեայ ապրումի: Յեղափոխական երգերը, անկասկած, նախ յիշողութիւններ են, ապա պատմութիւն նկարագրող, բայց միեւնոյն...

ՄԱՐԻԱՆԱ ՊԵՐԹԻԶԼԵԱՆ-ՂԱԶԱՐԵԱՆ Քրիստոս  այլակերպեցաւ, որպէսզի  ցոյց տայ իր աշակերտներուն  անոնց խոստացուած արքայութիւնն ու փառքը: Հանեց զանոնք լերան գագաթը եւ ցոյց տուաւ, թէ Ինք ինչպէս պիտի գայ վերջին օրը` աստուածութեան փառքով ու մարմնով եւ ըսելու համար, թէ Ինք ո՛չ Եղիան է, ո՛չ Մովսէսը, ո՛չ ալ մարգարէներէն մին: Վարդավառը մեր տոհմիկ  եւ ազգային աւանդութեան մէկ երեսը կը ներկայացնէ: Հայու հեթանոսական կրօնէն եւ...

ՎԱՉԷ ԲՐՈՒՏԵԱՆ Երկուշաբթի, 17 Յուլիս 2017ին, Երեւանի մէջ կայացած Հ.Յ.Դ. Բիւրոյի եւ Հայաստանի Գերագոյն մարմինի միացեալ նիստէն բխած յայտարարութիւնը բազմաթիւ ուշագրաւ կէտեր կը պարունակէ։ Յայտարարութիւնը տեղադրուած է ARFD.am եւ դաշնակցական մամուլի այլ էջերու վրայ ու կարելի է ամբողջութիւնը կարդալ հոն։ Յօդուածի մը սահմաններու մէջ կարելի չէ սպառիչ վերլուծումը կատարել հոն տեղ գտած կէտերուն եւ առաջադրանքներուն։ Սակայն կ’արժէ առանձնացնել քանի մը...

ՎԱՐԱԳ ԳԵԹՍԵՄԱՆԵԱՆ Երեւանի եւ սփիւռքի տարբեր գաղութներու մէջ արդէն պատրաստութիւնները ծայր առած են Հայաստան-սփիւռք վեցերորդ համահայկական երկօրեայ ժողովի նախօրեակին, որ տեղի պիտի ունենայ այս տարուան սեպտեմբեր 19-20, Երեւանի մէջ: Անցեալ տարուան ռազմաքաղաքական թոհուբոհէն ետք, սոյն նախաձեռնութիւնը ինքնին լաւ առիթ մըն է վերագնահատելու եւ վերարժեւորելու Հայաստանի եւ սփիւռքեան տարբեր հատուածներու միջեւ գոյութիւն ունեցող յարաբերութիւններու բնոյթն ու զարգացման հեռանկարները: Առաւել, որ Հայաստանի...