Անդրադարձ

ՄԱՐԳԱՐ ՇԱՐԱՊԽԱՆԵԱՆ «Ինչ որ կ՛ըսեմ հիմա մէկ սրտով, պիտի ըսուի Վաղը հազարաւոր սրտերու կողմէ»: ԺՊՐԱՆ ԽԱԼԻԼ ԺՊՐԱՆ   «Հայրենասիրութիւն` չի նշանակեր միայն սիրել իր հայրենիքը: Ան անհամեմատ կերպով աւելի շատ բան է...Ան հայրենիքէն անբաժանելիութեան գիտակցութիւնն է եւ անոր երջանիկ եւ դժբախտ օրերուն իրեն հետ անբաժանելի կերպով ապրիլը»: ԱԼԵՔՍԷՅ ԹՈԼՍԹՈՅ Անտարբեր հոգիներու զարթուցիչն է Հայաստանը: Եթէ կ՛ուզես արթուն մնալ ու գերբնական...

ՍՕՍԻ ՄԻՇՈՅԵԱՆ-ՏԱՊՊԱՂԵԱՆ Երեւանեան ամառը շատ կը սիրեմ, որովհետեւ քաղաքը տեսակ մը համախմբման կեդրոնի կը վերածուի: Պատերազմին ո՞ր ընտանիքը բաժան-բաժան չեղաւ: Ընտանիքներ ամառուան արձակուրդէն օգտուելով` կը փորձեն քով քովի գալ ժամանակաւորապէս: Կը տխրինք ժամանակաւորին դիմաց: Մնայունին պիտի ուզէինք ձգտիլ: Գիտնալով հանդերձ, որ ոչինչ կայ մնայուն, չենք ընդունիր պատահածը, ներքուստ կ՛ընդվզինք ու այդ մեր անկարողութեան դիմաց ճակատագիրը միայն կ՛անիծենք: Կ՛անիծենք, մանաւանդ երբ...

ՎԱՉԷ ԲՐՈՒՏԵԱՆ Քանի մը շաբաթէն, Սեպտեմբեր 18ին, Երեւանի մէջ պիտի կայանայ Հայաստան ֊ Սփիւռք 6րդ համագումարը։ Մամուլին մէջ ցարդ երեւցած կիսաներբողական լրատուութենէն կ’իմանանք, թէ կ’ակնկալուի «քանի մը հազար» հոգիի մասնակցութիւնը եւ թէ այս համագումարին պիտի քննուի (այսինքն… պիտի յայտարարուի) «համազգային խորհուրդ»ի մը կազմութիւնը։ Այս յօդուածագիրը կ’ուզէ սկիզբէն իսկ յստակացնել, թէ հայրենիքէն դուրս ապրողներու եւ հայաստանածին ու հայաստանաբնակ հայերու միջեւ կապը,...

ՍԵԴՕ ՊՈՅԱՃԵԱՆ ՀՅ Դաշնակցութեան համար սփիւռքի ներկայ վիճակը մեր ներազգային կեանքի կարեւորագոյն օրակարգերէն է: Հետեւաբար Դաշնակցութեան համար սփիւռքի հզօրացումը ռազմավարական հիմնական հարց է: Ինչպէս հաստատած է երկու տարի առաջ կայացած ՀՅԴ 32-րդ Ընդհանուր ժողովը. «Սփիւռքի ամրապնդումն ու հզօրացումը ռազմավարական կարեւոր խնդիր է ՀՅ  Դաշնակցութեան համար եւ հայրենիքի անվտանգութեան ու առաջընթացի կարեւոր երաշխիքներէն մէկն է»: Այս հաստատումը նորութիւն չէ: Տակաւին երբ...

Մինսքի խմբակի արդէն պաշտօնաթող ամերիկացի համանախագահին կարապի երգ-յայտարարութիւնը, այո՛, ըստ էութեան նոր սկզբունքներ կամ առաջադրանքներ չի փոխանցեր: Ոեւէ համանախագահ ծայրայեղօրէն բծախնդրութիւն ցոյց կու տայ իր երկու միւս գործընկերներուն եւ մանաւանդ ԵԱՀԿ-ի համապատասխան կառոյցներուն արցախեան հակամարտութեան վերաբերեալ կատարած յայտարարութիւններուն հիմնականօրէն չհակասելու: Պարզապէս շեշտադրումներու, ըսելաձեւերու փոփոխութիւններ կ՛երեւին անոնցմէ իւրաքանչիւրին կատարած յայտարարութիւններուն մէջ, որոնց վրայ կ՛ազդեն տեղի եւ պահու գործօնները բնականաբար: Հոկլընտի պարագային...

ՅԱՐՈՒԹ ՍԱՍՈՒՆԵԱՆ «Քալիֆորնիա Քուրիըր» թերթի հրատարակիչ եւ խմբագիր Կլենտէյլի «Ամերիքանա» առեւտուրի կեդրոնի ղեկավարները անգամ մը եւս  հակասեցին իրենք զիրենք` յայտարարելով, որ ոչ միայն համաձայն են ծանուցելու Հայոց ցեղասպանութեան մասին «Ժխտման ճարտարապետները» վաւերագրական ժապաւէնը, այլեւ առաջարկեցին զայն գովազդել անվճար... Այս ընթացքին «Ամերիքանա»-ի ղեկավարները իրենք զիրենք անխոհեմ ցոյց տուին, նաեւ` ոչ արհեստավարժ, եւ որքան ալ որ զարմանալի թուի, նաեւ ընդդէմ` իրենց առեւտրական...

ՄԻՔԱՅԷԼ ՀԱՃԵԱՆ Քաղաքական վերլուծաբան Դա իրականում այդպէս է եւ ամենեւին էլ հայկական լրատուամիջոցի ապատեղեկատուութիւն չէ: Այդ մասին քանիցս բարձրաձայնել են ինչպէս միջազգային կառոյցները, նոյնպէս եւ ազրպէյճանական լրատուամիջոցները: Բնականաբար հիմնականում Պաքուի ընդդիմադիր պարբերականները`  ահազանգելով երեւոյթի ահագնութեան մասին, թէ՛ միջազգային եւ թէ՛, մանաւանդ, ներհանրապետական չափումներով: Անգամ Ազրպէյճանի իշխանամէտ լրատուամիջոցները, կամայ թէ ակամայ, ստիպուած են ստեպ-ստեպ անդրադառնալ լայն հանրութեանը մտահոգող այդ խնդրին` յղում...

Ս. ՄԱՀՍԷՐԷՃԵԱՆ Միացեալ Նահանգներու քաղաքական շրջանակներուն ու մամուլի կարգ մը էջերուն մէջ հետզհետէ աւելի յաճախակիօրէն կ՛արծարծուի նախագահ Տանըլտ Թրամփը պաշտօնազրկելու զրոյցը: Գլխաւորաբար դեմոկրատները, սակայն նաեւ այլ շրջանակներ հազար աղբիւրէ ջուր կը բերեն հիմնաւորելու համար այս պահանջը: Այս ու նմանօրինակ ճիգեր ցոյց կու տան, թէ որքա՛ն նեղմիտ ու անհորիզոն են նման պահանջներ դնողները. անոնք չեն տեսներ, որ եթէ նախագահին պաշտօնազրկումը իրականանայ,...

Հայրենիք-սփիւռք  ըմբռնումները աղօտելու սկսած են կարծէք հայկական մեր իրականութեան մէջ: Անկախ մեր հայրենիքին հզօրացումը, անոր յաջողութիւններն ու ձեռքբերումները մեզ խթանող երեւոյթներ են անտարակոյս, որոնց համար իր կարելին ի գործ կը դնէ  նաեւ սփիւռքը ու կը ներշնչուի այդ ձեռքբերումներով: Սփիւռքը եւս գոյատեւելու եւ մաքառելու հրամայականին առջեւ կը գտնուի սակայն, որովհետեւ պահանջատիրական պայքար ունի եւ իրմէ խլուած իրաւունքներուն վերատիրանալու, զանոնք պահանջելու առաքելութիւն...

ԱԲՕ ՊՈՂԻԿԵԱՆ Չաճապարե՛նք, հարցին զգուշութեամբ ու բծախնդրութեամբ մօտենանք, համակողմանիօրէն քննարկելու անհրաժեշտութիւն կայ... Այս բոլոր առարկութիւնները ընդհանրապէս կը ծառայեն իբրեւ քաղաքավար ընդդիմութիւն` հարցի մը կամ առաջարկի մը: Այժմ մեր առջեւ Հայաստանի նախագահին իսկ կողմէ կը դրուի համահայկական կեդրոնական խորհուրդ մը կազմելու առաջարկը, որուն նախագիծը պատրաստելու յանձնառութիւնն ալ արդէն տրուեցաւ վերջերս, յատուկ յանձնաժողովի մը: Նման գաղափարի մը կարելի չէ ընդդիմանալ, բայց վերի...

ԱՇՈՏ ՎԱՎԵԱՆ Միշտ չէ, որ կեանքն ընթանում է երկրային օրէնքներով, այստեղ երկինքը եւս կարող է իր մասնակցութեան բաժինն ունենալ: Երբեմն երեւան են գալիս անհատներ` երկնային ասելիքները փոխանցելու եւ դէպի ապագան մեզ ուղղորդելու առաքելութեամբ: 85 տարիներ առաջ, օգոստոսի 27-ին «Հայաստանէն դուրս պատառ մը Հայաստան» հայաբնակ Քեսապում, Յակոբ եւ Ովսաննա Սարգիսեանների ընտանիքում ծնուեց անդրանիկ զաւակը` Նշանը, ով վերակոչուելու էր Գարեգին անուամբ, առաջնորդէր...

Յ. ՊԱԼԵԱՆ Վաճառականները երբեմն կը բանան իրենց հին տետրակները` հասկնալու, թէ ո՛ւր էին եւ ո՛ւր հասած են: Այդպէս են նաեւ քաղաքական գործը, յանձնառութիւնները, սէրերը եւ հաւատքը: Ազգի գործերուն նկատմամբ ալ նոյն վերաբերումը պէտք է ունենալ եւ պահանջել: Հին թուղթեր կը քրքրէի, կանգ առի 25 օգոստոս 1990-ին Փարիզի «Կամք» օրաթերթին մէջ գրած խմբագրականիս առջեւ: Քսանեօթը տարիներ անցած են, ընթացքին հայոց պատմութիւնը...

ՊՕՂՈՍ ՇԱՀՄԵԼԻՔԵԱՆ Լոս Անճելըսի մէջ Ռատնի Քինկ անունով թաքսիի շարժավար մը աշխարհահռչակ դարձաւ, երբ 3 մարտ 1991-ին ինքնաշարժը արագ վարելու յանցանքով մերժեց ոստիկանութեան յանձնուիլ, եւ 4 ոստիկաններ ստիպուած եղան բռնի ուժի դիմելու եւ անխնայ ծեծելով միայն յաջողեցան ձերբակալել Քինկը ու տանիլ բանտ: Ոստիկաններու կողմէ խոշտանգումը ականատես մը նկարահանած տեսերիզը, ուղարկած էր Լոս Անճելըսի կարգ մը հեռատեսիլի կայաններ, որոնց համար «հետաքրքրական»...

ԱՒՕ ԳԱԹՐՃԵԱՆ Թուրքիոյ մէջ որքան ալ իշխանափոխութիւն տեղի ունենայ, փանթուրքիզմը կը մնայ Թուրքիոյ կառավարող վերնախաւի քաղաքականութեան հիմնական միջոցներէն մէկը, եւ անոնք կը վարեն քաղաքական ճկունութիւն (անշուշտ` Միացեալ Նահանգներուն եւ Իսրայէլին վստահելով, հակառակ անոնց հետ երբեմն տեղի ունեցած վերիվայրումները): Թուրքիոյ համար իր շահերը ամէն բանէ գերադաս են: Եւ պէտք է խոստովանիլ, որ թուրք ղեկավարները իրապաշտ քաղաքականութեան (realpolitic) մարդիկ են: Վերոնշեալ գաղափարի...

Բազմաթիւ դեսպաններ եւ միջազգային այլ շրջանակներու ներկայացուցիչներ վերջին ամիսներուն յայտարարուած կամ ծածուկ յաճախակի այցելութիւններ կու տան Թրիփոլի: Դեսպանատուներ հետաքրքրուած են քաղաքին կարիքներով եւ միաժամանակ կը սերտեն տեղական առեւտրական շրջանակներու հետ գործակցութեան կարելիութիւնները` այն նախատեսութեամբ, որ մօտիկ ապագային Թրիփոլին կը դառնայ մեկնակէտ` Սուրիոյ յետպատերազմեան վերակառուցման աշխատանքներուն: Այսուհանդերձ, շատ բան կայ ընելիք Թրիփոլին եւ հիւսիսի միւս շրջանները վերակենդանացնելու համար: Միջազգային ընտանիքին հետաքրքրութիւնը...

Յ. ԼԱՏՈՅԵԱՆ Ֆրանսական հեռատեսիլի կայանէ մը անցեալները հարցազրոյց մը դիտեցի: Հետաքրքրական էր նիւթը: Հարցադրողը կ՛արծարծէր այսօրուան ղեկավարութեան ընդհանրապէս մտաւորական եւ մասնաւորապէս արուեստի հանդէպ հետաքրքրութեան մասին: Օրինակ կու տար, որ Ֆրանսուա Միթերանը ամէն ամիս վեցէն ութ գիրք կը կարդար, թատրոն կամ օփերա կը դիտէր, յուշերը կը գրէր, վերլուծումներ կ՛ընէր: Գիրի եւ գրականութեան բարեկամ էր: Աւելի՛ն. օրինակները այդքան ցայտուն էին, երբ սկսան...

Տեղեկացուցած էինք արդէն, որ երկարատեւ, ծանր հիւանդութենէ ետք մահացաւ արձակագիր, թատերագիր, բեմագիր եւ թարգմանիչ Պերճ Զէյթունցեանը: Այս առիթով «Երկիր»-ը ներկայացուցած է Զէյթունցեանի Դիմատետրի էջին վրայ տեղ գտած անոր մտածումները` տարբեր հարցերու առնչութեամբ: Ստորեւ` այս քաղուածքը: «Իմ, դժուար էլ է հաւատալը, աւելի քան 60 տարիների գրական գործունէութեան ընթացքում միշտ համոզուած եմ եղել, որ արձակագիրը ներշնչանքին պիտի չսպասի, ամէն օր գրասեղանի առջեւ...

ԵՂԻԱ ԹԱՇՃԵԱՆ Ամերիկացի քաղաքագէտ Ռոպերթ Քափլան իր «Աշխարհագրութեան վրէժը» խորագրեալ գիրքին մէջ կը վերլուծէ Չինաստանի եւ Հնդկաստանի միջեւ բախումներու պատմութիւնը, եւ թէ` ինչպէ՛ս այսպիսի բախումներ կրնան հարաւային Ասիան վերածել քաղաքական հրաբուխի մը: Ժամանակակից պատմութեան մէջ այս երկու հսկայ պետութիւններուն միջեւ առաջին զինեալ բախումը տեղի ունեցաւ 1962-ին` Թիպեթի հարցով, ուր Հնդկաստան 1959-ին օժանդակեց Թիպեթի յեղափոխութեան` ընդդէմ չինական համայնավար պետութեան, ապա 1962-ին...

ՄԱՐԶՊԵՏ ՄԱՐԿՈՍԵԱՆ Կանխելու համար որեւէ դիտողութիւն` հեղինակին անաչառութիւնը կասկածի տակ առնող,  ահա իմ բացայայտումը.  Վաչէն Յովակիմեան-Մանուկեանի ընկերներէս է եւ իր գրքին, «Դիմաքանդակներ»-ուն մէջ կայ նաեւ... իմ դիմաքանդակը:  Բացատրութիւն մը եւս. պիտի անդրադառնամ գրքին մէջ ներկայացուած այն անհատներուն, որոնք մեր երկուքին ուսուցիչները եղան Յովակիմեան-Մանուկեանի աշակերտական մեր տարիներուն:  Նոյն դասարանը չէինք, ինք ինձմէ երեք տարի առաջ շրջանաւարտ եղաւ, սակայն բախտը այնպէս բերաւ,...

«ԱԼԻՔ» ՕՐԱԹԵՐԹԻ ԳԼԽԱՒՈՐ ԽՄԲԱԳԻՐ ԴԵՐԵՆԻԿ ՄԵԼԻՔԵԱՆ 1- Երէկ Սոչիում Իսրայէլի վարչապետ Նաթանիահուն Պուտինի հետ հանդիպման ողջ ընթացքում, (գրաւոր) յայտարարութիւններով կրկին «արջի եօթ երգերը» յիշեցնող հակաիրան խօսքեր է հնչեցրել…: Իհարկէ, Պուտինի կողմից Նաթանիահուի արտայայտութիւնները անմիջական եւ ուղղակի պատասխանի չեն արժանացել, սակայն հէնց նոյն օրը՝ Նիւ Եօրքում, ՄԱԿ-ի Ռուսաստանեան մշտական ներկայացուցչի միջոցով հետեւեալ պատասխանն է հնչեցւել, ըստ որի՝ «Իրանը Սիրիայում ու առհասարակ...