Անդրադարձ

ԴՈԿՏ. ԱՐԹՈՒՐ ԱՆԴՐԱՆԻԿԵԱՆ Կը հարցնէք` սա անշահեկան հարցո՞ւմ է, թէ՞ ուրացումի յոյժ վտանգայարոյց կարգախօս-շարժառիթ, որ իր կարգին արտաքին աշխարհին ալ կրնայ խենթացնել եւ ծպտուած է ազգային անարժանապատուութեամբ ապրողի մը` իրեն իրապաշտութեան մունետիկ երեւակայողի ուղեղին մէջ: Արդարեւ «Աշխատասիրութիւնը ձեր ուղեղին մէջ է», ատենին յայտարարած է երկրին վարչապետը: Սա բարբաջանքը ցկնողին ուղեղին «տեղը» յայտնաբերողներուն` շատ բարեւ: Կ՛անցնիմ: Եւ քանի դեռ հայաստանեան իրականութենէն...

ԳՐԻՇ ԴԱՒԹԵԱՆ Աշնան թռչկան տերեւներ, Գունաւորում էք հոգիս. Ինչպէս որ նա դիւթում էր, Արեւ դառնում օրերիս: Իմ տենչութեան խայծն էր Ծորում ամպից ու լուսնից. Խորզգաց սիրտս խնդրեր Համբոյր նրա շուրթերից: Որ քաղցր էր ու շաքարոտ Մեղուի քամած մեղրի պէս. Պատանութեան վեհերոտ` Կը գայ... չի գայ... անգութ ծէս: Աշնան գունատ տերեւներ, Թափւում էք վերջին պարով. Յիշողութեան վարդիթեր Բուրաւոտ էք կարօտով...  ...

2020-ի Շուշիի պաշտպանութեան մարտերուն նահատակուեցան հալէպահայ երիտասարդներ Յարութ Բանոյեան,   Մոսիկ Սեքլէմեան եւ Յակոբ Ասթարճեան: Այս երեք խրոխտ երիտասարդները Սուրիոյ քաղաքացիական պատերազմի տարիներուն մասնակցած էին Հալէպի հայաշատ թաղերու ինքնապաշտպանութեան: Յարութ եղած էր հայահոծ թաղերու ինքնապաշտպանութեան հրամանատար: Արցախի վրայ  Ազրպէյճանի շղթայազերծած  27 սեպտեմբեր 2020-ի պատերազմին, Յարութ, Մոսիկ եւ Յակոբ անսացին իրենց արեան կանչին, փութացին ճակատ` պաշտպանելու հայրենի հողը: Անոնք մաս կազմեցին Շուշին...

ՏԻԳՐԱՆ ՃԻՆՊԱՇԵԱՆ 31 հոկտեմբեր 2025-ին Պաքուի մէջ աւարտեցաւ Արցախի Հանրապետութեան ռազմաքաղաքական ղեկավարներու եւ այլ գերիներու դատավարութեան նախնական բաժինը: Այս բաժինը, որ տեւեց մօտաւորապէս մէկ տարի եւ ունեցաւ 100 նիստեր, կ՛ընդգրկէր մեղադրեալներու հարցաքննութիւնը, «տուժածներու» եւ վկաներու ունկնդրութիւնները: Մեղադրեալները, 15 հոգի, իրաւունք չունէին եւ տակաւին չունին փաստաբաններ վարձելու արտասահմանէն եւ կը պաշտպանուին Ազրպէյճանի պետութեան կողմէ տրամադրուած փաստաբաններով: Իրենց 20 սեպտեմբեր 2023-ին ձերբակալութիւնը...

ԿԱՐՕ ԱՐՄԵՆԵԱՆ Սկսինք այն բանէն, որ օգոստոսի 8-ին, Միացեալ Նահանգներու հովանաւորութեամբ, նախաստորագրուած համաձայնութիւնը (Joint Declaration) Հայաստանի եւ Ազրպէյճանի միջեւ, իր ներկայ բովանդակութեամբ, էապէս ոչինչ կու տայ բանակցութեան կողմերուն: Ան ընդամէնը դիտաւորութիւններու թուղթ մըն է, որ դեռ պէտք է բովանդակութիւն ստանայ եւ վերածուի շօշափելի համաձայնութեան: Մինչ այդ ան կը ստեղծէ պատեհութիւն յատկապէս ազրպէյճանական կողմին համար` հանրութիւնը բացէ ի բաց ապակողմնորոշելու եւ...

Յ. ՊԱԼԵԱՆ Մտածե՛լ վաղորդայններու մասին, նայի՛լ մաշեցնող վէճերէ եւ պայքարներէ անդին: Այս ազգային քաղաքական իրաւ միտքի մեկնակէտ է, ո՛չ աղմկարարութիւն է, ո՛չ երեւելիապաշտութիւն,  այլ` իրատեսութիւն: Կ՛ըսուի` փանթուրանիզմ, փանթիւրքիզմ: Այս բառերը պարզապէս կը նշանակեն թրքական ծաւալապաշտութիւն, որ թուրք մտաւորական Զիա Կէօքալփի (1875-1924) կողմէ բանաձեւուած է եւ կը միտի թրքախօս ժողովուրդները միացնելու մէկ պետութեան մէջ` Վոսփորէն Պայքալ, ցեղապաշտութիւն, որ կը ձգտի Օսմանեան...

ՄՈՎՍԷՍ ԾԻՐԱՆԻ Իմ հաւատացեա՛լ ընթերցող, Եկուր` պահ մը միասնաբար մտածենք ու կշռադատենք իբրեւ հայ քրիստոնեայ, եւ հրաժարելէ ետք Նաւասարդեան տօներէն, անգամ մը եւս հարց տանք մենք մեզի. - Արդեօք հնարաւորութիւն կա՞յ գոյութիւն ունեցող Հայ առաքելական եկեղեցւոյ  տօներէն մէկը որդեգրել ու վերածել հայ ազգային համերաշխութեան ու միասնականութեան օրուան... «Թարգմանչաց Տօներ» 1978՝.-Ձախէն-աջ՝ Հաղորդավար՝ Վերա-Յակոբեան, Ճարտարապէտ՝ Արթուր Թարխանեան, Արոեստաբան՝ Մովսէս Հերկելեան, Ազգային գործիչ՝...

ՎԵՐ. ԴՈԿՏ. ՎԱՀԱՆ Յ. ԹՈՒԹԻԿԵԱՆ Ասկէ շուրջ վեց տարիներ առաջ, 2 նոյեմբեր 2019-ին ի Տէր ննջեց ժամանակակից հայ գրականութեան նշանաւոր տիտաններէն մին` բանաստեղծ Ժագ Ս. Յակոբեանը: Ան հայ գրագէտներու այն քիչերէն մէկն էր (գուցէ միակը), որ աւելի քան 80 տարի ստեղծագործելէ ետք, 102 տարեկան հասակին հրաժեշտ տուաւ այս աշխարհին: Իր մտքի պայծառութիւնն ու կորովը պահեց մինչեւ մահէն քանի մը օր...

ԳԷՈՐԳ ՊԵՏԻԿԵԱՆ Հեռաձայնի աղմուկէն ընդոստ արթնցաւ: Ոչ միայն` վախցած, այլ անիծեալ այդ ճչոցը հիմա զինք անժամանակ սարսափի մատնած էր: Սիրտը, կարծես` զինք պատող վանդակը պատռելով, դուրս պիտի նետուէր: Աւելի քան վայրկեան մը այս վիճակին մէջ մնաց: Կեանքին մէջ այսքան չէր վախցած: Վախը փարատող ումպ մը ջուր ուզեց խմել, մինչ հեռաձայնի գործիքը տակաւին կը հնչէր: Մութին մէջ խարխափելով հապճեպ` ջուրով լեցուն...

ՄՈՎՍԷՍ ԾԻՐԱՆԻ Սիրելի՛ ընթերցող, Ազգամշակութային խնդիրներու շուրջ կայացած հարցազրոյցի մը ընթացքին, Հայրենի «Էկո», Տ. Հ. կրթամշակութային եւ վերլուծական պարբերականի գլխաւոր խմբագիր, գրող եւ հրապարակագիր Լուսիա Մեհրապեան հետեւեալ հարցումը կ՛ուղղէ. -  Ի՞նչ էք կարծում, մենք կը կարողանա՞նք ունենալ մի տեսլական, կամ որեւէ մի ազգային սրբութիւն, որի շուրջ հնարաւոր լինի համախմբուել ու միասնական լինել: Թէեւ պատասխանս «Այո՛» էր, եւ որոշ բացատրութիւններ եւս...

Աւետիք Իսահակեանը թոռան՝ Ալիկ Իսահակեանի հեէտ, 1957թ. ԴՈԿՏ. ՄԱՐԻ ՌՈԶ ԱԲՈՒՍԷՖԵԱՆ Իր եզակի եւ հարուստ կենսագրութիւնը` Էջմիածնի հոգեւոր Ճեմարանից մինչեւ Լայփցիկի եւ Ցիւրիխի համալսարաններում ուսանելը, հայրենի մամուլում եւ հայրենիքից դուրս` Մոսկուայում, Փեթերսպուրկում, Ժընեւում, Փարիզում, Վենետիկում իր բանաստեղծութիւնների հրատարակումը, իր հայրենասիրական յօդուածներն ու գրութիւնները նոր լիցքաւորում էին տալիս հայրենի ազատութեան համար պայքարողներին: Հրաւէրներ էր ստանում ամէն կողմից, հիւրընկալումները անպակաս էին: Եւ...

ԴՈԿՏ. ՀՐԱՅՐ ՃԷՊԷՃԵԱՆ Տոքթ. Ռոպեր Ճէպէճեան Իւրաքանչիւր ընտանիք ունի իր պատմութիւնը: Հայուն պարագային, մեր պատմութիւնը ունի իր իւրայատկութիւնները, որոնց մէջ տիրական են ցեղասպանութիւնը եւ տեղահանութիւնը: Մեր արմատները, որոնք սկսան պատմական Հայաստանէն եւ Կիլիկիայէն, տարածուեցան ամբողջ աշխարհի մէջ: Իմ ընտանիքի արմատները կու գան Այնթապէն եւ Հասան Պէյլիէն: Դժբախտաբար ընտանիքիս աւելի քան 25 անդամներ կոտորուեցան Ատանայի ջարդերուն եւ 1915-ի  Ցեղասպանութեան ընթացքին, իսկ...

ՎԱՀԷ ՊՕՂՈՍԵԱՆ Հայկական պատմութիւնը Սուտանի մէջ խոր արմատներ ունի: Առաջին նախաձեռնողները Սուտան հասան 20-րդ դարու սկիզբին: 1915-ի Ցեղասպանութիւնը զանոնք մղեց հոն հաստատուելու ու արմատներ նետելու, ու այդպիսով բուռ մը առեւտրականներ վերածուեցան համայնքի մը, որ կը գնահատուէր թէ՛ սուտանցի դրացիներուն եւ թէ՛ բրիտանական գաղթատէրերուն կողմէ: Սուտանի անկախութենէն ետք, քաղաքական անկայունութեան, հակամարտութեան եւ տնտեսական անկման ժամանակաշրջանները գրեթէ ոչնչացուցին անոնց ներկայութիւնը: Պատերազմը կրկին...

ԱՆԻ ԱՍՏՈՒՐԵԱՆ «Այս պատմութեան մէջ մենք պատկերացնում ենք վաղուայ տեսնելիքը, եւ վաղը մենք պիտի յիշենք մեր պատկերացրածը` միակ ճշմարիտ Բանը: Եւ օր-օրի Մենք ծերանում-ջահելանում ու վերածնւում ենք մեր պատմութեան հետ...»: Այս տողերը պզտիկ պատուհան մըն են` Ռուբէն Ֆիլեանի «Քո երկրի դեսպանը»-ին վրայ բացուող: Կ՛ամփոփեն ամբո՛ղջ գործ մը, որ իր պարզութեամբ իսկ չափազանց բարդ է ու դժուարութեան կը մատնէ ընթերցողը:  Առայժմ...

Համա-ՀՄԸՄ-ական 12-րդ մարզախաղերը պատմութեան անցան ցաւի, կորուստի եւ պայքարի խորհրդանիշ Արցախով: Արցախի նահատակներուն, վիրաւորներուն, հաշմանդամներուն, անհետ կորսուածներուն, գերիներուն եւ գաղթականներուն ցաւը իրենց կուրծքին կրող ՀՄԸՄ-ականներ անգամ մը եւս հաստատեցին, որ մարզախաղերը լոկ մրցում եւ ախոյեանութիւն չեն, ոչ ալ` բաժակ ու մետալ: Մարզախաղերը նաեւ ու շա՛տ յաճախ ամէն գնով կանգուն մնալու կամք են. մարմնով, մտքով ու հոգիով չտկարանալու վճռականութիւն են: ՀՄԸՄ...

ԴՈԿՏ, ՄԱՐԻ ՌՈԶ ԱԲՈՒՍԷՖԵԱՆ Ազդուած գերմանացի մեծութիւնների` Կէօթէի, Հայնէի, Նցչէի, Վակների, Պեթհովենի ստեղծագործութիւններից, ապրելով նրանց երկրում, իրենց լեզուով ծանօթանալով նրանց ստեղծագործութիւններին, նրանց մշակոյթին, աւելի համարձակ մտածողութիւն է ձեռք բերում, աւելի վստահ` իր համոզումներում, իր ներշնչումին: Վկան` այդ օրերին ստեղծած «Ես ժայռի նման կանգնած եմ ամուր» իր յայտնի բանաստեղծութիւնը, որն ինքնահաստատման ազդարարումը լինէր կարծես, եւ որը իր կենսագրութեան հիմնաքարը դարձաւ: Հայրենի...

Հայաստանը, ըստ էութեան, դանդաղ մտնում է նախընտրական պայքարի յորձանուտի մէջ: Եթէ գործընթացները զարգանան նախանշուած ժամանակացոյցով, ապա այդ ընտրութիւնները տեղի կ՛ունենան 2026-ի յունիսի սկզբին: Պէտք չէ բացառել սակայն, որ ընտրութեան արդիւնքների հարցում խոր մտահոգութիւններ ունեցող Փաշինեանը ցանկացած պահի կարող է գործի դնել, պայմանականօրէն ասած, փլան Բ-ն, անակնկալ յայտարարելով արտահերթ ընտրութիւնների մասին: Նշենք նաեւ, որ նախընտրական այս գործընթացի մեկնարկը վաղուց տուել է...

«Դրօշակ»-ի 2025 թուականի 10-րդ թիւը արդէն հասանելի է ընթերցողին: Եթէ փորձենք բնորոշել նոր թիւի նիւթերու ընդհանրութիւնը, ապա կարելի է ըսել, որ անիկա արձագանգ է այս օրերուն հասարակութիւնը յուզող ազգային-պետական բնոյթի շարք մը հարցերու: Թիւին «Առաջնորդող»-ը, օրինակ, անդրադարձ կը կատարէ համապետական ընտրութիւններու ոչ պաշտօնական մեկնարկին, որ արդէն ընթացքի մէջ է: Ըստ «Առաջնորդող»-ին, քաղաքական նոր դասաւորման պայմաններուն մէջ ակնառու է ազգային ուժերու...

ՅԱՐՈՒԹ ՍԱՍՈՒՆԵԱՆ Հայաստանի մէջ կացութիւնը օրէ օր աւելի աղէտալի կը դառնայ: Երկիրը յարձակման կ՛ենթարկուի թէ՛ ներքին, թէ՛ արտաքին թշնամիներուն կողմէ: Երկրին դիմաց ծառացած բազմաթիւ գոյաբանական խնդիրները լուծելու փոխարէն, Փաշինեան ամէն ջանք ի գործ կը դնէ` փորձելով փոխարինել Ամենայն Հայոց Գարեգին Բ. կաթողիկոսը: Եկեղեցիէն ներս կրօնական ի՛նչ խնդիրներ ալ ըլլան, անոնք պէտք չէ շահագրգռեն վարչապետը, քանի որ սահմանադրութիւնը կ՛արգիլէ անոր միջամտել...

ԴՈԿՏ. ՄԱՐԻ ՌՈԶ ԱԲՈՒՍԷՖԵԱՆ «Ես պիտի մտնեմ մեր կեանքը մի գիսաւոր աստղի պէս, պիտի երգեմ, քարոզեմ, բարկանամ, լամ, վառուեմ...» ԱՒԵՏԻՔ ԻՍԱՀԱԿԵԱՆ Հազուադէպ է պատահում, որ փոքր ազգի ստեղծագործողը 150 տարի շարունակի  ապրել իր ժողովրդի կեանքում, ձուլուի նրա առօրեային, դառնայ երգ նրա շուրթերին, դառնայ սթափեցնող ահազանգ` քայքայման պահին, սփոփանք` որդեկորոյս մայրերին, դառնայ յաղթութեան ղօղանջ` նրա անկման պահին: Մեր ժողովուրդը այն երջանիկներից...