Անդրադարձ

Ս. ՄԱՀՍԷՐԷՃԵԱՆ Մոսկուայի մէջ 11 յունուարին տեղի ունեցած Փութին-Ալեւ-Փաշինեան հանդիպումէն հայութեան ակնկալութիւններուն առումով մուկ մ՛իսկ չծնաւ, ինչպէս կարելի է հետեւցնել դռնփակ բանակցութիւններէն բխած յայտարարութենէն: Չենք ուզեր երկար կանգ առնել Մոսկուայի հանդիպումը կանխած շինծու անորոշութեան վրայ. փաստօրէն պաշտօնական Երեւանը մինչեւ վերջին օրը չհաստատեց, որ այս հանդիպումը տեղի պիտի ունենայ` տողատակի հասկցնելով, որ լրատու աղբիւները եւ մեկնաբանները (մեծ մասամբ` ընդդիմադիր ճակատէն) ճիշդ...

ԺԱԳ ՅԱԿՈԲԵԱՆ Անցեալ տարին նշանաւորուեցաւ մեր` հայոց պատմութեան ամէնէն ահաւոր պարտութեան տարին ըլլալու երեւոյթով: Այս կարճ անդրադարձին մէջ պիտի չխորանանք արցախեան վերջին պատերազմին ընթացքին արձանագրուած զինուորական թէ քաղաքական պարտութեան դրդապատճառներուն մէջ: Անոնց մասին արդէն բաւական մելան հոսած է հայկական մամուլին մէջ, պատերազմի ընթացքին վերլուծումը մանրամասնօրէն կատարուած է լսատեսողական լրատուամիջոցներուն կողմէ, քաղաքական թէ հասարակական գործիչները բաւական խօսած են պատերազմի տխուր ելքին...

ՎԱՀԱԳՆ ԳԱՐԱԳԱՇԵԱՆ «Si Vis Pacem, Para Bellum» Vegetius 44-օրեայ պատերազմէն եւ նոյեմբեր 9-ին ստորագրուած ազգակործան համաձայնագրէն ետք, արեան գնով նուաճուած յաղթանակի բարձունքներէն գահավիժած ենք պարտութեան խորխորատներուն մէջ: Արցախի պետականակերտման ու կայուն կարգավիճակի ձեւաւորման 26 տարուան գործընթացը անդառնալի հարուած ստացած է: Կորստեան մատնուած են 1992-1994 արցախեան ազատամարտին ընթացքին ազատագրուած հայկական տարածքները, որոնք ազրպէյճանական կրակակէտերու շիջման ու Արցախի աշխարհառազմավարական պատուարներն էին: Պատերազմին...

Սուրբ Ծննդեան տօնի նախօրեակին իր աթոռին կառչած մնացող Հայաստանի վարչապետը լոյս ընծայած է լայնածաւալ յօդուած մը, որ տօնական օրերուն զուգադիպելով` կոնդակի մը բնոյթը ստացած է: Բնականաբար Քրիստոսի ծնունդին եւ անոր հետ առնչուող ոչ մէկ նիւթ ծեծած է վարչապետը, այլ անոր կիզակէտն է 44-օրեայ պատերազմին ծագումը եւ այլ մանրամասնութիւններ, կամ, աւելի ճիշդ բնորոշումով` «Ես չէի յանցաւորը» թեման: Վարչապետը այս անգամ դիմած...

ՎՐԷԺ-ԱՐՄԷՆ Ներկայ խառնակ ժամանակները, թէ՛ Հայաստանի եւ թէ՛ աշխարհի պատմութեան մէջ մեր կեանքը տակնուվրայ ընելէ անդին, նաեւ խառնիխուռն մտքեր կը յառաջացնեն մեր ուղեղներուն մէջ եւ, ուզենք-չուզենք, հարցումներ կը դնեն մեր առջեւ` հարցականի տակ առնելով մեր անցած ուղին, մեր ըրածն ու չըրածը, մեր ռազմավարութիւնը, մեր գործելակերպը եւ ամեն ինչ: Այս «մեր»-ը կը վերաբերի մեզմէ ամԷն մէկուն, կը վերաբերի մեզի` որպէս կուսակցութեան,...

4 յունուար 2021-ին դոկտ. Խաչիկ Մուրատեան նշանակուեցաւ Միացեալ Նահանգներու Քոնկրեսի գրադարանի հայկական եւ վրացական հաւաքածոներու ղեկավար: Նիւ Եորքի Քոլոմպիա համալսարանի դասախօս Խաչիկ Մուրատեան պիտի յաջորդէ դոկտ. Լեւոն Աւտոյեանին, որ հաւաքածոներու ղեկավարի պաշտօնը կը վարէր 1993-էն ի վեր, եւ որ հանգստեան կոչուեցաւ 2018-ին: Դոկտ. Մուրատեան կը շարունակէ դասաւանդել Քոլոմպիա համալսարանին մէջ: Անոր գիրքը` «The Resistance network. The Armenian Genocide and humanitarianism...

ՆԱԹԱՆ ՊԵՏՐՈՍԵԱՆ 9 նոյեմբեր 2020-ին Ռուսիոյ նախագահ Վլատիմիր Փութինի միջնորդութեամբ Հայաստանի վարչապետին եւ Ազրպէյճանի նախագահին միջեւ ստորագրուեցաւ հրադադարի յայտարարութիւն, որուն ժխտական հիմնական հետեւանքներէն մէկը եղաւ Արցախի տարածքներուն մեծ մասին յանձնումը. (Յանձնումը տարածքներու, ուր նոյնիսկ մէկ փամփուշտ չարձակուեցաւ թշնամիին դէմ): Չենք սխալիր, եթէ ըսենք, որ 44 օրուան դիմադրութենէ, հայկական զինուած ուժերու քաջարի սխրագործութիւններէ եւ հազարաւոր նահատակներու զոհաբերումէն ետք, Ռուսիոյ կողմէ հրադադարի...

ԳԷՈՐԳ ՊԵՏԻԿԵԱՆ Ամէն ազգ իր իւրայատուկ պայմանները ունի իր հայրենիքի եւ անոր հողերուն վրայ ապրող ու շնչող իր ժողովուրդին հաւաքական կենսունակութիւնը պահելու, ինչպէս նաեւ անոր փայլուն ապագան պատրաստելու, կերտելու ու մանաւանդ անոր ազգային յանձնառութիւնը ձեռք ձգելու եւ յարատեւ պահելու համար: Այս օրերուն, թերեւս ինծի նման շատերն ալ, խորհրդածութեան առարկան կը դարձնեն պապենական հողն ու հայրենի ժողովուրդը եւ ապա՝ «ուրիշ» բաներ: Ու ճիշդ...

Խ. ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ Հայաստանի պարագային, քառասունչորսօրեայ պատերազմին դասերը առաջին հերթին բնականաբար պաշտպանական ռազմավարութեան թերիներուն կը վերաբերին: Պատերազմի ընթացքին արդէն եւ անկէ անմիջապէս յետոյ պաշտպանական հարցերով մասնագէտները կեդրոնացան թուրքազրպէյճանական կողմի օդային գերակշռութեան վրայ` շնորհիւ իրենց անօդաչու թռչող սարքերուն (ԱԹՍ, ինչպէս գործածութեան դրուած է բառը), որոնց չէզոքացման համար հայկական կողմը չունէր անհրաժեշտ հակաօդային պաշտպանութիւնը (ՀՕՊ): ԱԹՍ-ներու զանգուածային գործածութեան ազրպէյճանական ռազմավարութիւնը հազիւ թէ...

ԽԱՉԱՏՈՒՐ ՍՏԵՓԱՆԵԱՆ Խ. Աբովեանի անուան հայկական պետական մանկավարժական համալսարանի Համաշխարհային պատմութեան ամպիոնի վարիչ, պ.գ.դ., փրոֆեսէօր Ի՞նչ Է Յեղափոխութիւնը Հին յունական փիլիսոփայութեան ականաւոր ներկայացուցիչ Արիստոտէլը յեղափոխութիւնը ընկալում է որպէս սահմանադրական կարգի փոփոխութիւն: Սակայն այդ սահմանադրական  կարգի փոփոխութիւնը պէտք է լինի գաղափարախօսական լուրջ հենքի վրայ: Սա էլ իր հերթին ենթադրում է համաժողովրդական գիտակցական բարձր մակարդակի առկայութիւն: Իշխանութիւնը ըմբոստութիւնից եւ յեղափոխութիւնից խուսափելու համար...

Անհաւատալի բան մը կայ այսօր հոս: Կը դիտեմ չորս դիս, կը փնտռեմ, կը հարցնեմ, կը սպասեմ, բայց չեմ գտներ: Ե՞րբ պատահած է, որ ան բացակայ եղած է այս գերեզմանատան մէջ կատարուող ոեւէ ընկերոջ թաղման արարողութենէն: Չկայ ան կանգնած, այլ քովդ, մեր քով պառկած է իր պաշտած դրօշներով ծածկուած այս դագաղին մէջ: Հաւատա՞լ: Կարելի՞ է հաւատալ: Գառնիկը, ընկեր Գառնիկը, եղբայր Գառնիկը,...

ՆԱՆՈՐ ՓԱՆՈՍԵԱՆ Անկախ բոլոր դժուարութիւններէն, գաղութիս պատկան մարմինները ճիգ չեն խնայեր  կազմակերպելու իւրօրինակ  նախաձեռնութիւններ, որպէսզի մեր  ընտանիքներուն մէջ պահպանուի հայկական իւրաքանչիւր աւանդութիւն եւ տօն: Վկայ` Ս. Ծնունդի տօնին առիթով «էմ. Թի. Վի.» պատկերասփիւռի կայանէն սփռուած եւ Համազգայինի Լիբանանի Շրջանային վարչութեան կազմակերպած ելոյթը, որ իւրայատուկ էր իր տեսակով: Արդարեւ, ոչ միայն լիբանանահայութիւնը, այլ նաեւ աշխարհասփիւռ հայերը մեծ հաճոյքով  հետեւեցան սփռուած ելոյթին,...

ԱՆՈՒՇ ԹՐՈՒԱՆՑ Կաղանդի ծառ չկայ այս տարի: Երեւանի Հանրապետութեան հրապարակը տօնական հանդերձանք չունի: 1950 թուականէն ի վեր, երբ Հրապարակին վրայ դրուեցաւ առաջին տօնածառը, այս տարի` 2021 թուականի Կաղանդին, առաջին անգամ ըլլալով է, որ քաղաքը գլխաւոր տօնածառ պիտի չունենայ: Այսպէս որոշած է Երեւանի ղեկավարութիւնը եւ տօնական զարդարանքին գումարը Արցախ ղրկած: Արցախն է այսօր բոլորիս խօսքերուն, միտքերուն, հոգիներուն գլխաւոր տիրակալը: Աղօթքները փոխուած...

(Լուսանկարը` Դաւիթ Ղահրամանեանի)  « Capitule De cette vie est-tu las … Et s’il était à refaire… » Louis Aragon, Ballade de celui qui chanta dans les supplices Խ. ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ Ֆրանսական «Սիանս Հիւմեն» ամսաթերթի «Պատմութեան Մեծ Թղթածրարները» բացառիկ համարներու շարքի առաջինը, նոյեմբեր-դեկտեմբեր 2012-ին լոյս տեսած, նուիրուած է պատերազմի երեւոյթի պատմական հոլովոյթի բազմերես ուսումնասիրութեան: Առաջնորդող յօդուածը կ’անդրադառնայ հասարակութեանց վրայ պատերազմի ազդեցութեան: «Ոչ...

ԿԱՐՕ ԱՐՄԵՆԵԱՆ Կու գամ այն եզրակացութեան, որ Վարչապետ Փաշինեանի Յունուար 4, 2021 թուակիր երկարաշունչ յօդուածը, որ կը փորձէ Նոյեմբեր 9-ի Եռակողմանի Յայտարարութեան համար հիմնաւորում փնտռել Արցախեան դիւանագիտութեան անցեալի փուլերուն մէջ, ուրիշ բան չէ, եթէ ոչ՝ հանրութեան ուշադրութիւնը շեղելու ձգտող կանխամտածուած մէկ քայլ իշխանաւորի մը կողմէ, որ ունի հանրութեան տեսողութենէն հեռու՝ իր յստակ օրակարգը և կը յամառի իր ձեռքերուն մէջ պահել...

ԻՇԽԱՆ ՉԻՖԹՃԵԱՆ «Այս տարի Նոր Տարուան մաղթանք չունիմ», ըսի բարեկամներու, որոնք իրենց բարի կամքին արտայայտութիւնը ունեցան եւ բոլորիս ծանօթ ամէնամեայ բանաձեւումներով դիմեցին եւ Նոր Տարին «շնորհաւորեցին»։ Առաւելագոյնս ըսի․ «Շնորհակալ եմ, նմանապէս»։ «Շնորհք»ին եւ «շնորհաւոր»ութեան պէտքը ունինք սակայն բոլորս ալ միշտ, մանաւանդ երբ կը տեսնենք անցած տարին, որ մեր կայքէջին՝ ՀԱՅԵՐԷՆ BLOGին համար եղաւ բաւական հարստացուցիչ, այն իմաստով, որ մենք կրցանք...

Յ. ԲԱԳՐԱՏՈՒՆԻ Աղէտալի էր 2020 տարին: Առանց խղճահարութեան եւ զղջումի կը բաժնուինք` 365 օրերը դարձեալ չտեսնելու հաւատքով: Դառն եղաւ անցնող տարուան փորձառութիւնը: Արցախէն Հայաստան, սփիւռք, եւ հոս` Լիբանան: Հարուած ստացաւ համայն հայութիւնը Արցախի մէջ եւ Հայաստանի: Ոչ ոք մեր կողքին կանգնեցաւ, ոչ մէկ ուժ յայտարարողական մակարդակէ անդին գործնական զօրակցութիւն ցուցաբերեց մեր հայրենիքին եւ հայութեան դէմ թուրքեւազրպէյճանական ցեղասպանական յարձակումին դէմ դնելու...

ՏԻԳՐԱՆ ՃԻՆՊԱՇԵԱՆ Նիկոլ Փաշինեանի յունուար 11-ին Մոսկուա այցելութիւնը դուռ բացաւ բազմազան հարցականներու: Հայաստանի վարչապետը կ՛երթայ Մոսկուա Ռուսիոյ նախագահին հետ հանդիպելո՞ւ, թէ՞ մասնակցելու եռաչափ` Ռուսիա, Հայաստան եւ Ազրպէյճան բանակցութեան մը: Ի՞նչ է հանդիպման օրակարգը: Արդեօք եռակողմ յայտարարութիւնը ամբողջացնող կամ օրինականացնող համաձայնագիր մը պիտի ստորագրուի՞: Գետնի վրայ կատարուած սրբագրութիւններէն դատելով -միշտ ի վնաս Հայաստանի - կարելի՞ է նախատեսել նոր կորուստները ստորացուցիչ նոր...

ՐԱՖՖԻ ԱՐՏՀԱԼՃԵԱՆ Սիրելի՛ք եւ Հայաստանի Հանրապետութեան Ազգային ժողովի յարգելի՛ պատգամաւորներ, Հայաստանի Ազգային ժողովը շտապ քայլերու պէտք է ձեռնարկէ՝ արգիլելու վարչապետ Փաշինեանին, որ իր յառաջիկայ Մոսկուա այցելութեան ընթացքին ստորագրէ որևէ փաստաթուղթ, որ իրաւական ուժ կու տայ իր անօրէն զիջումներուն: Պատերազմը պարտուած վարչապետը ժողովուրդի մանտան չունի կնքելու որեւէ նոր համաձայնութիւն, որ վտանգ կը ներկայացնէ հայ ժողովուրդին համար։ Աւելի՜ն, պարտուած վարչապետ մը ժողովուրդի...

ՄԱԹԻԿ ԷՊԼԻՂԱԹԵԱՆ Հալէպի ՀՄԸՄ-ի պատմութեան փառապանծ էջերէն են զատկական տողանցքները. արդարեւ, միջմասնաճիւղային այս հանդիպումներուն սուրիահայ գաղութի զանազան շրջաններէն ու հեռաւոր գիւղերու մէջ իսկ ապրող հայորդիք կը հաղորդուին օրուան խորհուրդով,  իսկ խիտ շարքերով շքերթի աւարտին, փողերախումբի առաջնորդութեամբ, ընդհանուր խմբապետին` «Քայլ առա՜ջ, օ՛ն» կոչին կը յաջորդէ խորհրդաւոր տեսարանը: Սկաուտական վաշտերու միատեղ շարժումը, դաշտին վրայ հազարաւոր նոր սերունդի ներկայութիւնը Ս. Յարութեան տօնին կ՛աւետէ...